საკვები, რომელიც კანის ახალგაზრდულ იერს ხელს უწყობს
დაბერება ბუნებრივი და გარდაუვალი პროცესია, რომელიც თითოეულ ადამიანს ეხება. ასაკის მატებასთან ერთად ორგანიზმში მრავალი ცვლილება მიმდინარეობს და მათი ნაწილი განსაკუთრებით თვალსაჩინოა კანზე. კანი შეიძლება გახდეს უფრო მშრალი, ნაკლებად ელასტიკური და მგრძნობიარე გარემო ფაქტორების მიმართ. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია ყოველდღიური მოვლა და ისეთი ჩვევების ჩამოყალიბება, რომლებიც ხელს უწყობს კანის ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნებას.
ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი არის კვება. სწორი და მრავალფეროვანი რაციონი ორგანიზმს აწვდის იმ ნივთიერებებს, რომლებიც კანის სტრუქტურისა და გარეგნობის შენარჩუნებაში მონაწილეობს. კვების მნიშვნელობაზე ხშირად საუბარია ისეთ თემებთან ერთადაც, როგორიცაა კანის ყოველდღიური მოვლა, რადგან გარეგანი მოვლა და შინაგანი ბალანსი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული.
ქვემოთ მოცემულია რამდენიმე საკვები პროდუქტი, რომლის რეგულარული ჩართვა რაციონში ხშირად ასოცირდება კანის ჯანმრთელ და მოვლილ იერთან.
ციტრუსის ხილი – ვიტამინი C და ანტიოქსიდანტები
ფორთოხალი, ლიმონი და ლაიმი ციტრუსის ოჯახს მიეკუთვნება და ცნობილია ვიტამინ C-ის მაღალი შემცველობით. ეს ვიტამინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ორგანიზმის იმუნური სისტემის მხარდაჭერაში, თუმცა მისი მნიშვნელობა კანთან მიმართებითაც განსაკუთრებით აღინიშნება.
ციტრუსის ხილი ასევე შეიცავს ანტიოქსიდანტებს, რომლებიც მონაწილეობენ თავისუფალი რადიკალების განეიტრალებაში. თავისუფალი რადიკალები გარემოს ფაქტორების, ულტრაიისფერი გამოსხივებისა და სხვა გავლენების შედეგად წარმოიქმნება და ხშირად ასოცირდება კანის ნაადრევი დაბერების პროცესებთან.
ვიტამინ C-ის დეფიციტის შემთხვევაში კანი შესაძლოა უფრო მგრძნობიარე გახდეს, სისხლძარღვები – უფრო მყიფე, ხოლო კანის აღდგენის პროცესები – შედარებით ნელი. ამ ვიტამინის მონაწილეობით ორგანიზმი ასევე ქმნის კოლაგენს — ცილას, რომელიც კანის ელასტიკურობასა და სიმკვრივესთან არის დაკავშირებული. სწორედ ამიტომ, ფორთოხლის, ლიმონისა და ლაიმის რეგულარული მიღება ხშირად განიხილება როგორც კვების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ყურადღება ეთმობა ისეთ თემებს, როგორიცაა კოლაგენის როლი კანის ელასტიკურობაში.
მზესუმზირის თესლი – ვიტამინი E და უჯრედების დაცვა
მზესუმზირის თესლი მცირე ზომის, მაგრამ საკვები ნივთიერებებით მდიდარი პროდუქტია. იგი შეიცავს სხვადასხვა ვიტამინს, მიკროელემენტს, ნიაცინსა და ფოლატს, რომლებიც ორგანიზმის მრავალ პროცესში მონაწილეობს.
კანის მდგომარეობასთან მიმართებით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ვიტამინი E. ეს ვიტამინი ცნობილია თავისი ანტიოქსიდანტური თვისებებით და ხშირად უკავშირდება კანის უჯრედების დაცვას გარემო ფაქტორებისგან. ვიტამინი E მონაწილეობს უჯრედის მემბრანის სტრუქტურის შენარჩუნებაში და ხელს უწყობს მის დაცვას დაზიანებისგან.
სწორედ ამიტომ, მზესუმზირის თესლი ხშირად გვხვდება იმ საკვებ პროდუქტებს შორის, რომლებიც განიხილება კანის ბუნებრივი ბალანსის მხარდამჭერად. მსგავსი თემები ასევე დეტალურად არის განხილული სტატიებში, რომლებიც ეხება ანტიოქსიდანტებს და კანის დაცვას.
სტაფილო – ბეტა-კაროტინის ბუნებრივი წყარო
სტაფილო ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ბოსტნეულია, რომელიც მდიდარია ვიტამინებითა და კაროტინოიდებით. მისი დამახასიათებელი ფორთოხლისფერი სწორედ ბეტა-კაროტინის მაღალი შემცველობით არის განპირობებული.
ბეტა-კაროტინი ორგანიზმში სხვადასხვა ქსოვილში მეტაბოლიზდება, მათ შორის კანშიც. იგი ხშირად ასოცირდება კანის ბუნებრივ დაცვასთან გარემო ფაქტორების მიმართ. გარკვეული კვლევები მიუთითებს, რომ კაროტინოიდების შემცველი პროდუქტების რეგულარული მიღება შეიძლება დაკავშირებული იყოს კანის ბუნებრივი დაცვის მექანიზმებთან, მათ შორის მზის სხივების ზემოქმედების მიმართ.
სტაფილოს ჩართვა ყოველდღიურ კვებაში ხშირად განიხილება როგორც მარტივი და ხელმისაწვდომი გზა იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც ყურადღებას აქცევენ კანის გარეგნობასა და კვებას შორის კავშირს. ამ კავშირზე ხშირად საუბარია ისეთ თემებთან ერთადაც, როგორიცაა კანის დაცვა მზისგან.
კვერცხი – ვიტამინი D და კანის ფუნქციები
კვერცხი ერთ-ერთი საკვები პროდუქტია, რომელიც მრავალ სასარგებლო ნივთიერებას შეიცავს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ვიტამინი D, რომელიც ორგანიზმის სხვადასხვა პროცესში მონაწილეობს.
ვიტამინი D-ის დეფიციტი შედარებით გავრცელებული პრობლემაა, განსაკუთრებით ასაკის მატებასთან ერთად. ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს, რომ ამ ვიტამინის დაბალი დონე შესაძლოა დაკავშირებული იყოს კანის სხვადასხვა მდგომარეობასთან. მაგალითად, აღნიშნულია მისი შესაძლო კავშირი ისეთ მდგომარეობებთან, როგორიცაა ფსორიაზი, ვიტილიგო, ატოპიური დერმატიტი და სხვა კანის დარღვევები.
ვიტამინი D ასევე დაკავშირებულია იმუნური სისტემის ფუნქციონირებასთან და კანის ბარიერულ ფუნქციებთან. სწორედ ამიტომ, კვერცხი ხშირად განიხილება როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტი დაბალანსებულ კვებაში, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ყურადღება ექცევა ისეთ საკითხებს, როგორიცაა კანის ბარიერული ფუნქცია.
მაყვალი – პოლიფენოლები და ბუნებრივი დაცვა
მაყვალი კენკრის ჯგუფს მიეკუთვნება და გამოირჩევა პოლიფენოლების მაღალი შემცველობით. პოლიფენოლები მცენარეული ნაერთებია, რომლებიც მცენარეებს ბუნებრივ დაცვას უზრუნველყოფს გარემო ფაქტორებისგან, მათ შორის ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან.
ადამიანის ორგანიზმში პოლიფენოლები ხშირად ასოცირდება ანტიოქსიდანტურ და ანთების საწინააღმდეგო თვისებებთან. კვლევები მიუთითებს, რომ ისინი შეიძლება მონაწილეობდნენ უჯრედების დაცვაში და დნმ-ის სტრუქტურის შენარჩუნებაში.
მაყვალი ასევე შეიცავს ვიტამინებს, მინერალებსა და სხვა ანტიოქსიდანტებს, რაც მას კვებითი თვალსაზრისით ღირებულ პროდუქტად აქცევს. სწორედ ამიტომ, კენკროვანი ხილი ხშირად გვხვდება იმ პროდუქტებს შორის, რომლებიც დაკავშირებულია ჯანსაღ კვებასა და კანის მოვლის ზოგად პრინციპებთან.
შეჯამება
კანის ჯანმრთელი და მოვლილი იერი მრავალ ფაქტორზეა დამოკიდებული. მასზე გავლენას ახდენს გენეტიკა, გარემო პირობები, ცხოვრების წესი და ყოველდღიური მოვლა. თუმცა, კვებასაც მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ამ მთლიან სურათში.
ციტრუსის ხილი, მზესუმზირის თესლი, სტაფილო, კვერცხი და მაყვალი წარმოადგენს იმ პროდუქტების მაგალითებს, რომლებიც შეიცავს სხვადასხვა ვიტამინს, ანტიოქსიდანტსა და მცენარეულ ნაერთს. მათი ჩართვა მრავალფეროვან რაციონში შეიძლება დაეხმაროს ორგანიზმს იმ ნივთიერებების მიღებაში, რომლებიც კანის ბუნებრივ ფუნქციებთან არის დაკავშირებული.
ამ თემის უკეთ გასაგებად ასევე სასარგებლოა გაეცნოთ სტატიებს, რომლებიც ეხება კანის ჯანმრთელობის მთავარ ფაქტორებს და ყოველდღიურ ჩვევებს, რომლებიც კანის მოვლის კულტურის ნაწილად მიიჩნევა.
წყაროები
Pullar JM, Carr AC, Vissers MCM. The roles of vitamin C in skin health. Nutrients. 2017;9(8):866.
Thiele JJ, Ekanayake-Mudiyanselage S. Vitamin E in human skin. Organogenesis. 2007;3(2):60-68.
Stahl W, Sies H. Carotenoids and protection against solar radiation in human skin. American Journal of Clinical Nutrition. 2012;96(5):1179S-1184S.
Bikle DD. Vitamin D and the skin: Physiology and pathophysiology. Reviews in Endocrine and Metabolic Disorders. 2012;13(1):3-19.
Scalbert A, Johnson IT, Saltmarsh M. Polyphenols: antioxidants and beyond. American Journal of Clinical Nutrition. 2005;81(1):215S-217S.
