რას ამბობს ბინის უწესრიგობა ადამიანის შინაგან მდგომარეობაზე
როდესაც მეგობრის ან ნაცნობის სახლში პირველად შედიხართ, ხშირად უნებლიეთ აკვირდებით გარემოს — ინტერიერს, დეკორს, წიგნებს თაროებზე ან თუნდაც შინაურ ცხოველებს. სივრცე, რომელშიც ადამიანი ცხოვრობს, ხშირად მის ყოველდღიურ ჩვევებსა და ემოციურ მდგომარეობაზეც მიანიშნებს. სწორედ ამიტომ, გარემოს მოწესრიგება და ჰარმონიული საცხოვრებელი სივრცე მნიშვნელოვანი თემაა არა მხოლოდ ინტერიერისთვის, არამედ პირადი კეთილდღეობისთვისაც.
ცხოვრების სტილი, რომელიც ეხება გარემოს მოვლას და ყოველდღიურ წესრიგს, ხშირად განიხილება ისეთ თემებთან ერთად, როგორიცაა კანის ყოველდღიური მოვლა, მინიმალისტური მაკიაჟი ან თმის ბუნებრივი ზეთები, რადგან ეს ყველაფერი ერთიანად ქმნის ცხოვრების სტილს, რომელიც ზრუნვასა და ყურადღებას ეფუძნება.
ფსიქოლოგიური დაკვირვებების მიხედვით, საცხოვრებელ სივრცეში არსებული უწესრიგობის გარკვეული ტიპები ზოგჯერ ადამიანის შინაგან მდგომარეობაზეც შეიძლება მიანიშნებდეს. ქვემოთ მოცემულია გარემოში გავრცელებული რვა სახის უწესრიგობა და ის ინტერპრეტაციები, რომლებიც ზოგიერთ ფსიქოლოგიურ კვლევასა და პოპულარულ ანალიტიკურ სტატიებში გვხვდება.
1. არეულობა შემოსასვლელში
თუ ჩანთები, პარკები, ქოლგები და სხვა ნივთები ხშირად გროვდება ბინის შემოსასვლელში ან ჰოლში, ზოგიერთ ინტერპრეტაციაში ეს შეიძლება მიუთითებდეს ადამიანებთან კონტაქტის სირთულეზე.
ასეთი გარემო ზოგჯერ ასოცირდება განმარტოების სურვილთან და იმ მდგომარეობასთან, როდესაც ადამიანს ახალი ადამიანების გაცნობა უჭირს, ხოლო დიდი სოციალური შეკრებები დისკომფორტს უქმნის.
ამავე დროს, ასეთი ქაოსი შესაძლოა უბრალოდ ქრონიკული დაღლილობის ნიშნიც იყოს — ადამიანი სახლში დაბრუნებისთანავე ცდილობს სწრაფად მოიხსნას ყოველდღიური საზრუნავი და დასვენება დაიწყოს.
საცხოვრებელი სივრცის ორგანიზება ხშირად განიხილება ისეთ თემებთან ერთად, როგორიცაა ჯანსაღი ცხოვრების სტილი, რადგან გარემო და ყოველდღიური ჩვევები ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული.
2. არეული სამზარეულო
გაურეცხავი ჭურჭლის დაგროვება და ჭუჭყიანი სამზარეულოს ზედაპირები ხშირად ემოციურ დაძაბულობასთან ასოცირდება. ზოგიერთი ფსიქოლოგიური ინტერპრეტაცია მიუთითებს, რომ ასეთ გარემოში მცხოვრებ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს შფოთვითი ფიქრები ან შინაგანი დაღლილობა, რაც ყოველდღიური მცირე საქმეების შესრულებასაც ართულებს.
მეორე შესაძლო ახსნა არის დამოკიდებულება ყოველდღიურ ვალდებულებებთან მიმართებაში. ზოგჯერ ადამიანი არჩევანს აკეთებს სურვილსა და საჭიროებას შორის და დროებით გადადებს ისეთ მარტივ საქმეებსაც, როგორიცაა ჭურჭლის გარეცხვა. ასეთ შემთხვევაში პრიორიტეტი დღევანდელი დღის კომფორტი ხდება.
3. ქაოსი მაგიდის უჯრებში
არსებობს სიტუაციები, როდესაც ბინის საერთო იერსახე მოწესრიგებულია, მაგრამ უჯრებში სრული ქაოსი სუფევს. ეს ხშირად დაკავშირებულია პერფექციონიზმთან.
ასეთი ადამიანები გარეგნულ წესრიგს დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ და ცდილობენ, ყველაფერი იდეალურად წარმოაჩინონ. თუმცა შინაგანად შეიძლება ჰქონდეთ მაღალი, ზოგჯერ არარეალისტური მოლოდინები საკუთარი თავის მიმართ. როდესაც ეს მოლოდინები არ სრულდება, იმედგაცრუება და გაღიზიანება ბუნებრივ რეაქციად იქცევა.
4. საწერი მაგიდა
საწერ მაგიდაზე დიდი რაოდენობით ნივთების დაგროვება ზოგჯერ შემოქმედებით კონფლიქტზე მიუთითებს. ეს შეიძლება ნიშნავდეს, რომ ადამიანს ბევრი იდეა აქვს, თუმცა მათი ორგანიზება და შესრულება რთულდება.
ასევე, მსგავსი ქაოსი ხშირად უკავშირდება საქმეების გადადებას მომავალისთვის.
საპირისპირო შემთხვევაა მაგიდა, სადაც ყველაფერი ფერების ან კატეგორიების მიხედვით არის დალაგებული. ასეთ გარემოს ზოგჯერ უკავშირებენ ძლიერ სურვილს — ყველაფერი კონტროლს ექვემდებარებოდეს.
5. საწოლი, რომელიც ნივთებით არის დაფარული
თუ საწოლი ხშირად გამოიყენება ტანსაცმლის, კოსმეტიკის, წიგნების ან სხვა ნივთების დასაწყობად, ზოგიერთი ინტერპრეტაციით ეს პირად ცხოვრებაში არსებულ სირთულეებს შეიძლება უკავშირდებოდეს.
საძინებელი ტრადიციულად ასოცირდება დასვენებასთან და ინტიმურ სივრცესთან. ამიტომ, როდესაც ეს ადგილი ნივთებით ივსება, შესაძლოა ეს იყოს ყურადღების გადატანის მცდელობა პირადი ცხოვრების პრობლემებისგან.
ზოგჯერ ასეთი ჩვევა მარტოსულ ადამიანებთანაც ასოცირდება, რომლებსაც ურთიერთობის სურვილი აქვთ, თუმცა რეალურ ცხოვრებაში ამის განხორციელება რთულად ეჩვენებათ.
6. მტვერი ფანჯრებსა და რაფებზე
ფანჯრები და მათი რაფები ხშირად იმ სივრცეებს მიეკუთვნება, რომლებიც ყოველდღიურ დასუფთავებაში ყურადღების მიღმა რჩება.
თუ ამ ადგილებში მუდმივად გროვდება მტვერი, ზოგიერთ ინტერპრეტაციაში ეს შეიძლება მიუთითებდეს მომავლის მიმართ ინტერესის დაკარგვაზე ან ემოციურ დაღლილობაზე.
ასეთი ადამიანები ხშირად წარსულ გამოცდილებას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ. ამავე დროს ისინი ხშირად მგრძნობიარე, დაკვირვებული და საინტერესო თანამოსაუბრეებიც არიან.
7. აივანი ან ფარეხი, სადაც ძველი ნივთები ინახება
ყოფილ საბჭოთა სივრცეში გავრცელებულია პრაქტიკა, როდესაც აივანი ან ფარეხი არასაჭირო ნივთებით ივსება.
ზოგიერთი ანალიტიკური მოსაზრების მიხედვით, ეს შეიძლება დაკავშირებული იყოს დეფიციტის ეპოქის გამოცდილებასთან. იმ პერიოდში ადამიანები ხშირად ცდილობდნენ ყველაფერი შეენახათ, რადგან მომავალში საჭირო გახდებოდა.
ამ ჩვევის შენარჩუნება ზოგჯერ უსაფრთხოების ილუზიას ქმნის — ნივთების დაგროვება ადამიანს შფოთვისა და გაურკვევლობის განცდის შემცირებაში ეხმარება.
ამავე დროს, ძველი ნივთების გადაყრის სირთულე ხშირად დაკავშირებულია გადაწყვეტილებების მიღების რთულ პროცესთან.
8. ბინა მთლიანობაში მოწესრიგებულია, მაგრამ მცირე ქაოსი მაინც არსებობს
არსებობს შემთხვევები, როდესაც ბინა ზოგადად სუფთა და დალაგებულია, თუმცა ყოველდღიურად ერთი და იგივე მცირე ქაოსი ჩნდება — მაგალითად, სკამზე დაგროვილი ტანსაცმელი ან გარეცხილი სამოსი, რომელიც დიდხანს არ ხვდება კარადაში.
ფსიქოლოგიური ინტერპრეტაციით, ასეთი ჩვევა ზოგჯერ პასიური აგრესიის ფორმად განიხილება. ადამიანი თითქოს აყოვნებს რუტინულ საქმეებს, რადგან შინაგანად გაღიზიანებას ან დაძაბულობას განიცდის.
ასევე შეიძლება არსებობდეს ადაპტაციის სირთულე — როდესაც ადამიანს უჭირს ცვლილებების მიღება და ძველი ნივთების შენახვით წარსულთან კავშირის შენარჩუნებას ცდილობს.
გვეხმარება თუ არა დალაგება პრობლემების დაძლევაში
ბინის დალაგება მხოლოდ ჰიგიენური ან ესთეტიკური პროცესი არ არის. ფსიქოლოგები ხშირად აღნიშნავენ, რომ მექანიკური მოქმედებები — მაგალითად ჭურჭლის გარეცხვა, ფანჯრების გაწმენდა ან ნივთების დალაგება — ადამიანს დროებით აცილებს რთულ ფიქრებს.
ასეთი ქმედებები კონსტრუქციულ მეთოდად შეიძლება ჩაითვალოს ემოციური დაძაბულობის შემცირებისთვის, რადგან ისინი ყურადღებას კონკრეტულ მოქმედებაზე ამახვილებს.
თუმცა მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ გარემოს დალაგება თავად პრობლემებს არ ხსნის. ეს უფრო საშუალებაა, რომელიც ადამიანს ეხმარება დროებით გაუმკლავდეს რთულ სიტუაციებს და ფსიქოლოგიური სიმშვიდე დაიბრუნოს, რათა შემდგომში პრობლემებს უფრო გააზრებულად მიუდგეს.
შეჯამება
საცხოვრებელი სივრცე ხშირად ადამიანის ყოველდღიური ჩვევებისა და ემოციური მდგომარეობის ერთგვარ ანარეკლად მიიჩნევა. მიუხედავად ამისა, მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ გარემოს მდგომარეობა ყოველთვის ერთმნიშვნელოვან ფსიქოლოგიურ დასკვნას არ გულისხმობს.
უწესრიგობის გარკვეული ტიპები შეიძლება უბრალოდ დატვირთული ცხოვრების, დაღლილობის ან დროის ნაკლებობის შედეგი იყოს. თუმცა გარემოზე ყურადღების გამახვილება ზოგჯერ ხელს უწყობს საკუთარი ჩვევების უკეთ გააზრებასაც.
სივრცის ორგანიზება და ჰარმონიული გარემო ხშირად ისეთივე მნიშვნელოვანი ელემენტია ყოველდღიური კეთილდღეობისთვის, როგორც კანის დამამშვიდებელი პროცედურები ან საკუთარი თავის მოვლის სხვა პრაქტიკა.
წყაროები
Frost RO, Steketee G. Stuff: Compulsive Hoarding and the Meaning of Things. Boston: Houghton Mifflin Harcourt; 2010.
American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington: APA; 2013.
McMains S, Kastner S. Interactions of top-down and bottom-up mechanisms in human visual cortex. Journal of Neuroscience. 2011;31(2):587-597.
Saxbe DE, Repetti RL. No place like home: home tours correlate with daily patterns of mood and cortisol. Personality and Social Psychology Bulletin. 2010;36(1):71-81.
