საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ COVID19-ში RNA-ს სხვადასხვა კატეგორია არსებობს.
COVID-19, SARS-CoV-2-ით გამოწვეულმა დაავადებამ, გამოიწვია მნიშვნელოვანი ავადობა და სიკვდილიანობა მთელ მსოფლიოში
2024 წელს ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება 100 მილიონ ლარზე მეტით იზრდება და 1 მილიარდ 802 მილიონ ლარს შეადგენს
„მომავალ წელს ჯანდაცვის პროგრამების დაფინანსება 100 მილიონ ლარზე მეტით იზრდება და 1 მილიარდ 802 მილიონ ლარს შეადგენს.“ ამის შესახებ ფინანსთა მინისტრმა, ლაშა ხუციშვილმა განაცხადა.
მისი თქმით, აღნიშნული თანხის ნახევარზე მეტი, 1 მილიარდ 35 მილიონი ლარი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის დაფინანსებას ხმარდება, სადაც 2024 წელს არაერთი მნიშვნელოვანი სიახლეა გაუმჯობესების მიმართულებით, მათ შორის:
• გაფართოვდება ქრონიკული დაავადებების პროგრამა და პენსიონერები მთელი წლის განმავლობაში უზრუნველყოფილი იქნებიან ყველა ქრონიკული დაავადებისთვის საჭირო მედიკამენტებით;
• დაიწყება ონკოლოგიური დაავადებების ადრეული დიაგნოსტიკის მიზნით მაღალტექნოლოგიური კვლევების დაფინანსება, რაც ყოველთვის დიდ სირთულეს წარმოადგენდა;
• ასევე, მედიკამენტების მწარმოებლებთან მიღწეული შეთანხმებით მიღებული ეკონომიის ხარჯზე, შესაძლებელი გახდება გამოყოფილი ლიმიტების ფარგლებში, ონკოლოგიური მკურნალობის სრული კურსის დაფინანსება;
• გაგრძელდება ონკოლოგიური დიაგნოზის მქონე ბავშვების მკურნალობა საზღვარგარეთ, რაც უზრუნველყოფს მკურნალობის სრულყოფილ კურსზე ხელმისაწვდომობას; პირველადი ჯანდაცვის მიმართულებით, გამოყოფილია 210 მილიონი ლარი, რომლის ფარგლებშიც განხორციელდება სასწრაფო დახმარების პერსონალის ხელფასების 10%-იანი ზრდა, ასევე სოფლის ექიმებისა და ექთნების ანაზღაურების 100 ლარით ზრდა.
სამედიცინო დაწესებულებების რეაბილიტაციისა და აღჭურვის მიზნით, გამოყოფილია 90 მილიონ ლარზე მეტი. პირველადი ჯანდაცვის განვითარების მიზნით, მომდევნო წელს პროგრამის ფარგლებში, განხორციელდება 100-მდე ამბულატორიის სარეაბილიტაციო სამუშაოები.
რატომ მოიხმარენ მოზარდები ელექტრო სიგარეტს?
საქართველოს პირველი არხის გადაცემა „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“
მარი მალაზონიამ ისაუბრა, – რატომ მოიხმარენ მოზარდები ელექტრო სიგარეტს?
„კვლევა აშშ-ში ჩატარდა. ეს კვლევა ძალიან მასშტაბური კვლევის ერთი ნაწილია, რომელსაც ქვია თამბაქოს მოხმარების კონტროლის შეფასება. ამ ტიპის კვლევები ყოველთვის ითვალისწინებს, როგორია ქვეყნის შიგნით სტრატეგია.
როგორც ამერიკის დაავადებათა კონტროლის ცენტრი მათ ინფორმაციაზე დაყრდნობით იუწყება, ყოველიო 10 მოზარდიდან, ეს არის ოფიციალური სტატისტიკა, – ერთი არის ელექტროსიგარეტის მომხმარებელი.
კვლევის ავტორებმა შეისწავლეს 12-დან 17 წლამდე ასაკის მოზარდები, მათი ჯანმრთელობის პარამეტრები, მათი ცხოვრების წესის თავისებურება და 4000-მდე მოზარდის შემთხვევაში ძალიან კარგად დააკვირდნენ, როგორია მათ მიერ დაყოვნებული დრო სოციალურ ქსელებში, ანუ როგორია მათი ინტერნეტით სარგებლობის ინტენსივობა და სოციალურ ქსელებში დაყოვნების დრო.
მეორე მხრივ, მათ ასევე შეაფასეს, როგორია ამ მოზარდების აკადემიური მოსწრება და შესაბამისად გადათვალეს ეს ყველაფერი, დააკავშირეს ყველაფერი ეს მოზარდების მიერ ელექტროსიგარეტის მოხმარების მაჩვენებელთან.
მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა კანონზომიერება, რომელიც მათ დაადგინეს, ეს კანონზმომიერება არის ერთი მხრივ თვალსაჩინო და მეორე მხრივ, ძალიან საგულისხმოა მათთვის, ვინც გაიზიარებს ამ კვლევის შედეგებს, გაითვალისწინებს.
კვლევამ აჩვენა, რომ ერთი მხრივ, რაც უფრო მეტია მოზარდის მიერ სოციალურ ქსელში დაყოვნების დრო, რაც უფრო მაღალია ინტერნეტით სარგებლობის ინტენსივობა, მით უფრო მაღალია ელექტროსიგარეტის მოხმარების მაჩვენებელი. და მეორე მხრივ, რაც უფრო მაღალია მოზარდების აკადემიური მოსწრება და რაც უფრო მეტად დაკავებულია, მით უფრო დაბალია ელექტროსიგარეტის მოხმარების თავისებურება.
მეცნიერები ამ ყველაფერს ხსნიან იმ სქემით, რომელიც თქვენ ნახეთ დედამიწის სიმბოლოს სახით. ეს არის ე.წ. ინტერნალიზაცია.
რა მოვლენაა, ინტერნალიზაცია?
ინტერნალიზაცია ეს არის სოციალურად ჩამოყალიბებული გარკვეული ტენდენციების, შეხედულებების, ქმედებების, იდეების საკუთარ თავზე მორგება.
აღმოჩნდა, რომ ასეთი უნარი მოზარდებს ძალიან გამძაფრებული აქვთ და თუ ამ პრინციპს მივუსადაგებთ კვლევის შედეგებს, აღმოვაჩენთ, რომ ნამდვილად ასეა…“
კვლევა: მუსიკა ამშვიდებს ნერვებს ოპერაციის წინ
ოპერაციამდე მუსიკის მოსმენას დამამშვიდებელი მედიკამენტების ეფექტი აქვს. კვლევაში 157 ადამიანი მონაწილობდა.
წერს BBC-მ რამდენიმე მაგალითსა და კვლევაზე დაყრდნობით.
პაციენტებმა თქვეს, რომ ამჯობინებდნენ საკუთარი მუსიკის არჩევას
სიმღერა ამცირებს შფოთვას, დადებითად მოქმედებს არტერიულ წნევასა და გულისცემაზე.
კვლევაში მონაწილე პაციენტებს მიეცათ პრეპარატი მიდაზოლამი, ან უკრავდნენ ბრიტანული ჯგუფის Marconi Union-ის სიმღერას Weightless სამი წუთის განმავლობაში, იმ დროს, როდესაც საანესთეზიო საშუალება ჰქონდათ სხეულის ნაწილის დასაბუჟებლად.
პენსილვანიის უნივერსიტეტის პროფესორი ვიინა გრაფი ამბობს, რომ მუსიკა ტვინს ემიციური ფონისგან ათავისუფლებს და ახალისებს ნერვულ სისტემას.
11 ოპერაციის ჩატარება იგეგმება – ცნობილია პაციენტები, რომლებსაც ტვინში იმპლანტებს ჩაუნერგავენ
Neuralink-მა თავის ინვესტორებს განუცხადა, რომ მომავალ წელს ტვინში იმპლანტების ჩასანერგად 11 ოპერაციის ჩატარებას გეგმავს. წერს Bloomberg-ი.
გამოცემის ინფორმაციით, სექტემბერში ილონ მასკის ნეიროტექნოლოგიურმა სტარტაპმა ჩიპების ტესტირებისტვის მოხალისეების ძებნა დაიწყო. კომპანიაში აცხადებენ, რომ მათ ათასობით მსურველი გამოეხმაურა. თუ ყველაფერი გეგმის მიხედვით ჩაივლის, 2025 წელს Neuralink ტვინის იმპლანტს უკვე 27 ადამიანს ჩაუნერგავს, 2026-ში – 79-ს, 2027-ში – 499-ს, 2030 წლიდან კი ყოველწლიურად 22 ათასს. თითოეული ოპერაციის თვითღირებულება 10,5 ათას დოლარს შეადგენს.
ამ ეტაპზე კომპანიის პაციენტები 40 წლამდე ადამიანები გახდებიან, რომლებსაც ყველა კიდურის პარალიზი აქვთ. ჩიპის ჩასანერგად ქირურგებს მათ თავისქალებში პატარა ხვრელის გაკეთება მოუწევთ, რის შემდეგაც რობოტი ტვინის ქერქში ჩანერგავს ელექტროდებს, რომლებიც ადამიანის თმაზე 14-ჯერ წვრილია.
ოპერაციის შემდეგ იმპლანტი სპეციალური აპლიკაციის დახმარებით შეძლებს ტვინის სიგნალების კომპიუტერში გადაცემას. ეს კი პაციენტებს მისცემს საშუალება აკონტროლონ კურსორი, კლავიატურა ან ბიონიკური პროთეზი გონების ძალით.
მომავალში Neuralink-ი იმედოვნებს ისეთი სისტემის შექმნას, რომლის დახმარებითაც, ადამიანი მიმართავს კლინიკას და 15-წუთიანი ოპერაციის შემდეგ „კიბორგი“ გახდება – მაგალითად, შეძლებს საკუთარ ტვინში ინტერნეტიდან მიღებული ინფორმაციის ჩატვირთვას, როგორც ამას კიანუ რივზის გმირი აკეთებდა ფილმში „მატრიცა
რა არის ანემია, როგორ ვუმკურნალოთ მას, მისი გამომწვევი მიზეზები…
ანემია არის მდგომარეობა, როდესაც ორგანიზმი განიცდის ჯანმრთელი სისხლის წითელი უჯრედების – ერითროციტების ან ჰემოგლობინის ნაკლებობას, რა დროსაც სისხლის ჟანგბადმატრანსპორტირებელი ფუნქცია ირღვევა. ანემიას თან ახლავს სისუსტე და დაღლილობა.
ანემია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა და მჭიდრო კავშირშია ორგანიზმის მნიშვნელოვან ფუნქციებთან, მათ შორის იმუნური სისტემის ფუნქციონირებასთან. რკინის დეფიციტის უყურადღებოდ დატოვებამ, შეიძლება მრავალი სერიოზული პრობლემა შეუქმნას ჩვენს ჯანმრთელობას.
ანემიის მრავალი ფორმა არსებობს და თითოეულ მათგანს თავისი გამომწვევი მიზეზი აქვს. ანემია შეიძლება იყოს დროებითი ან დროში გახანგრძლივებული, ასევე, იგი შეიძლება ვარირებდეს მსუბუქიდან მძიმე ფორმებამდე. ანემიაზე ეჭვის შემთხვევაში, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს, რამეთუ იგი შეიძლება ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემაზე მიანიშნებდეს.
ანემიის მკურნალობაც მისი ფორმისა და სიმძიმის გათვალისწინებით, შეიძლება ვარირებდეს პრეპარატის მიღებიდან გარკვეული სამედიცინო პროცედურების ჩატარებამდე. ზოგიერთი ტიპის ანემიის პრევენცია შესაძლებელია ჯანსაღი და სრულფასოანი კვებით.
ტიპები
- აპლაზიური ანემია
- რკინადეფიციტური ანემია
- ნამგლისებურუჯრედოვანი ანემია
- თალასემია
- ვიტამინდეფიციტური ანემია
სიმპტომები
ანემიის სიმპტომები ვარირებს მისი გამომწვევი მიზეზის მიხედვით. თუ ანემია ქრონიკული დაავადების მიერაა გამოწვეული, დაავადებამ შესაძლოა შენიღბოს მისი სიმპტომები, ამ დროს, ანემია შემთხვევით გამოვლინდება ხოლმე სისხლის გამოკვლევისას სხვა დაავადების დროს.
ზოგჯერ ანემია უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. სიმპტომები მოიცავს:
- დაღლილობა
- სისუსტე
- ფერმკრთალი ან მოყვითალო ფერის კანი
- არარეგულარული გულისცემა
- სუნთქვის უკმარისობა
- თავბრუსხვევა
- ტკივილი გულმკერდის არეში
- ცივი ხელები და ფეხები
- თავისტკივილი
განსაზღვრულ ეტაპამდე დაავადება შეუმჩნევლად მიმდინარეობს და მხოლოდ სისხლის საერთო ანალიზით ვლინდება. სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი პერიოდულად სისხლის საერთო ანალიზის ჩატარება.სისხლი, რომელიც ჩვენს ორგანიზმში ცირკულირებს, პლაზმისა და სამი ტიპის უჯრედებისგან შედგება. ეს უჯრედებია ერითროციტები, ლეიკოციტები და თრომბოციტები.
თავდაპირველად, მსუბუქად გამოხატული ანემიის დროს, სიმპტომები შეუმჩნეველი რჩება, ხოლო დროთა განმავლობაში, როცა ანემია მძიმდება, სიმპტომებიც უარესდება.
ანემია ორსულებში
ანემია საფრთხეს უქმნის, როგორც დედის, ისე ნაყოფის ჯანმრთელობას. გამომდინარე იქიდან, რომ ნაყოფი დედისაგან იღებს ისეთ მინერალებს, როგორებიცაა: რკინა, ფოლიუმის მჟავა თუ სხვა ვიტამინები, სრულიად შესაძლებელია, რომ ორგანიზმმა გაორმაგებულ ხარჯვას ვეღარ გაუძლოს და ვიტამინების დეფიციტის ხარჯზე ანემია განვითარდეს.
რკინადეფიციტური ანემია ორსულებში ყველაზე გავრცელებულია. ორსულობის დროს ნაყოფი ზრდისა და განვითარებისათვის მშობლის სისხლის წითელ უჯრედებს იყენებს, ეს პროცესი განსაკუთრებით აქტიურდება ბოლო 3 თვის განმავლობაში. ქალები, რომლებსაც ორგანიზმში რკინის საკმარისი შემცველობა არ აქვთ, დიდი შანსია, რომ რკინადეფიციტური ანემიით დაავადდნენ.
სათანადო რეაგირების გარეშე, ანემიამ შესაძლოა ორსული კრიტიკულ მდგომარეობამდეც კი მიიყვანოს. აღსანიშნავია, რომ ორსულობის პერიოდში ნაყოფი ჟანგბადის ნაკლებობას განიცდის, რაც სისხლის წითელი უჯრედების ნაკლებობისა და ჟანგბადის ტრანსპორტირების შეფერხებითაა გამოწვეული. ამასთანავე, ანემიამ შესაძლოა გამოიწვიოს ისეთი გართულებები, როგორებიცაა:
- ახალშობილის მცირე წონა;
- ნაადრევი მშობიარობა;
- მშობიარობის დროს სისხლის გადასხმის საჭიროების მაღალი რისკი;
- რძის შემცირება;
- რკინის დეფიციტი ახალშობილში;
- პოსტსამშობიარო დეპრესია.
თუკი ორსულობის დროს ზემოთ ჩამოთვლილ სიმპტომებს უჩივით, მაშინ მიმართეთ ექიმს, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტოზურ მკურნალობასა და შესაბამის კვებით რაციონს დანიშნავს. მართალია, ანემიის დროს ძუძუთი კვება უსაფრთხოა, თუმცა დაავადებამ შესაძლოა მნიშვნელოვნად შეამციროს რძის რაოდენობა.
ანემია ბავშვებში
ანემია, განსაკუთრებით კი რკინის დეფიციტით გამოწვეული, საკმაოდ გავრცელებული დაავადებაა ბავშვებსა და მოზარდებში. ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ამ ასაკში სხეულის სწრაფი ზრდაა, რა დროსაც ორგანიზმი მეტ რკინას მოიხმარს და მის ანაზღაურებას ზოგჯერ დროულად ვერ უზრუნველყოფს.
არც B12-ს დეფიციტითა და ფოლიუმის მჟავას ნაკლებობით გამოწვეული ანემიაა უცხო ბავშვებისთვის, რასაც ხშირად საჭირო საკვები ნივთიერებების არასაკმარისი რაოდენობით მიღება უწყობს ხელს. შესაძლოა, ამ ტიპის ანემიები ქრონიკულმა და ავტოიმუნურმა დაავადებებმაც გამოიწვიოს.
როგორ ვუმკურნალოთ ანემიას
მკურნალობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა ტიპის ანემიასთან გვაქვს საქმე. ანემიის ყველაზე გავრცელებული ფორმის – რკინადეფიციტური ანემიის მკურნალობა, ძირითადად მედიკამენტების საშუალებით ხდება. მკურნალობის პერიოდი დამოკიდებულია ანემიის სიმძიმეზე, შესაბამისად აუცილებელია დროულად მიმართოთ ექიმს, რათა თავიდან აირიდოთ შემდგომი გართულებები და მკურნალობის გახანგრძლივება.
თავდაპირველად უნდა გაითვალისწინოთ, რომ ანემიის მკურნალობის გზები შესაძლოა განსხვავდებოდეს გამომწვევი მიზეზებისა და მდგომარეობის სიმძიმის გათვალისწინებით. ასეთ დროს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ექიმთან ვიზიტს, დიაგნოსტიკასა და შესაბამისი მკურნალობის დაგეგმვას. თუმცა, გიზიარებთ ანემიის მკურნალობის რამდენიმე გავრცელებულ მიდგომას:
იმ შემთხვევაში, თუ ანემია ისეთი ვიტამინებისა და მინერალების ნაკლებობითაა გამოწვეული, როგორიცაა რკინა, ვიტამინი B12 ან ფოლიუმის მჟავა, მაშინ მნიშვნელოვანია, რომ თქვენს რაციონში აღნიშნული ნუტრიენტებით მდიდარი საკვები შეიტანოთ. ამასთანავე, სპეციალისტთან ვიზიტის შედეგად შესაძლოა დაინიშნოს სპეციალური მედიკამენტები, რომლებიც მკურნალობის პროცესს ხელს შეუწყობს.
იმ შემთხვევაში თუ მდგომარეობა მძიმეა, შესაძლოა სისხლის გადასხმაც კი გახდეს საჭირო. ეს მეთოდი სისხლში წითელი უჯრედების სწრაფ გაზრდასა და მთელი ორგანიზმისათვის ჟანგბადის მიწვდას უზრუნველყოფს.
ქრონიკული დაავადებებით გამოწვეული ანემიის მართვისათვის კი შესაძლოა ცხოვრების სტილის შეცვლა მოგიხდეთ.
ანემიის მკურნალობა ხშირ მონიტორინგსა და ცხოვრების ჯანსაღი წესის დანერგვას მოითხოვს.
შესაძლოა, თვითმკურნალობა სარისკო და არაეფექტური იყოს
დიაგნოზი
- სისხლის საერთო ანალიზი. სისხლის საერთო ანალიზი წარმოადგენს კვლევის მეთოდს, რომლითაც შესაძლებელია ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობის შეფასება. მისი საშუალებით, შესაძლებელია გამოვლინდეს დაავადებათა ფართო სპექტრი, რომელიც მოიცავს ანემიას, ინფექციებს, ლეიკემიებსა და ა.შ. სისხლის საერთო ანალიზით ისაზღვრება სისხლის მრავალი კომპონენტი. ესენია:
- სისხლის წითელი უჯრედები, რომლებსაც ჟანგბადი გადააქვთ
- სისხლის თეთრი უჯრედები, რომლებიც ებრძვიან უცხო აგენტებს
- ჰემოგლობინი, რომელიც წარმოადგენს სისხლის წითელ უჯრედებში არსებულ ჟანგბადდამაკავშირებელ ცილას
- ჰემატოკრიტი, რომელიც წარმოადგენს სისხლის ფორმიანი ელემენტებისა და პლაზმის, ანუ სისხლის თხიერი ნაწილის ფარდობას
- თრომბოციტები, რომლებიც მონაწილეობენ სისხლის შედედებაში
ნემიის დიაგნოზის დასმის შემთხვევაში, ინიშნება დამატებითი კვლევები, რომლის საშუალებითაც, ხდება მიზეზის დადგენა და ინიშნება მკურნალობა.
მიზეზები
- ორგანიზმში არ წარმოიქმნება საკმარისი რაოდენობით სისხლის წითელი უჯრედები – ერითროციტები
- სისხლდენები, რომლის შედეგადაც ორგანიზმიდან იკარგება სისხლი იმაზე სწრაფად, ვიდრე ორგანიზმს მისი წარმოქმნა შეუძლია
- ორგანიზმი ანადგურებს ერითროციტებს
სხვადასხვა ტიპის ანემიას განსხვავებული გამომწვევი მიზეზი აქვს:
- რკინადეფიციტური ანემია. ანემიის ყველაზე ხშირი ფორმაა. მისი გამომწვევი რკინის ნაკლებობაა. რკინა ორგანიზმს ესაჭიროება ჰემოგლობინის წარმოსაქმნელად. რკინის არასაკმარისი რაოდენობით არსებობისას, ორგანიზმს არ შეუძლია ადექვატური რაოდენობით ჰემოგლობინის წარმოქმნა. რკინის დანამატის სახით მიღების გარეშე, აღნიშნული ტიპის ანემია ხშირად გვხვდება ორსულებში. რკინადეფიციტური ანემიის მიზეზია, აგრეთვე სისხლის დიდი რაოდენობით, ან ხანგრძლივად კარგვა, მაგალითად, ძლიერი მენსტრუალური სისხლდენის შემთხვევაში, წყლულების დროს, სიმსივნური დაავადებების დროს და არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების რეგულარული მიღების დროს. აღნიშნულ პრეპარატებს შეუძლიათ, გამოიწვიონ კუჭის ლორწოვანი გარსის დაზიანება.
- ვიტამინდეფიციტური ანემია. რკინის გარდა, ორგანიზმს ჯანმრთელი ერითროციტების წარმოქმნისთვის ესაჭიროება ვიტამინი B12 და ვიტამინი B9 (ფოლიუმის მჟავა). ამ და სხვა მნიშვნელოვანი ნივთიერებებით ღარიბი საკვების მიღება, ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, იწვევს ერითროციტების რაოდენობის შემცირებას. ზოგჯერ, საკმარისი რაოდენობით ვიტამინი B12-ის მიღების ფონზეც ვითარდება მისი დეფიციტი, რისი მიზეზიც აღნიშნული ვიტამინის შეწოვის დარღვევაა. ამ დროს ვითარდება ვიტამინი B12-ის დეფიციტური ანემია, რომელიც, აგრეთვე, ცნობილია, როგორც პერნიციოზული ანემია.
- ანთების ფონზე განვითარებული ანემია. ზოგიერთი დაავადება, – სიმსივნე, აივ/შიდსი, რევმატოიდული ართრიტი, თირკმლის დაავადებები, კრონის დაავადება და სხვა მწვავე თუ ქრონიკული ანთებითი დაავადებები, მოქმედებენ ერითროციტების წარმოქმნაზე და იწვევენ ანემიას.
- აპლაზიური ანემია. აპლაზიური ანემია იშვიათი, სიცოცხლისთვის სახიფათო მდგომარეობაა, რომლის დროსაც ორგანიზმი არ წარმოქმნის საკმარისი რაოდენობით ერითროციტებს. აპლაზიური ანემიის მიზეზი შეიძლება იყოს: ინფექციები, გარკვეული მედიკამენტები, აუტოიმუნური დაავადებები და ტოქსიური ნივთიერებების ზემოქმედება.
- ანემია, რომელიც ასოცირებულია ძვლის ტვინის დაავადებასთან. დაავადებათა გარკვეული ჯგუფი, როგორიცაა, მაგალითად, ლეიკემია და მიელოფიბროზი, შეიძლება ხასიათდებოდეს ანემიის განვითარებით. ამ შემთხვევაში, ანემიის მიზეზი ერითროციტების არასაკმარისი რაოდენობით წარმოქმნაა.
- ჰემოლიზური ანემიები. ანემიათა ამ ჯგუფისთვის დამახასიათებელია ერითროციტების იმაზე სწრაფად და დიდი რაოდენობით დაშლა, ვიდრე ორგანიზმს შეუძლია მათი წარმოქმნა და ჩანაცვლება. სისხლის ზოგიერთი დაავადების დროს იზრდება ერითროციტების დესტრუქციის ინტენსივობა. ჰემოლიზური ანემია შეიძლება იყოს თანდაყოლილი ან განვითარდეს ცხოვრების შემდგომ პერიოდში.
- ნამგლისებურუჯრედოვანი ანემია. ნამგლისებურუჯრედოვანი ანემია თანდაყოლილი, გენეტიკური პათოლოგიაა. მისი გამომწვევია მუტაცია, რომლის დროსაც წარმოიქმნება დეფექტური ჰემოგლობინი. არანორმალური ჰემოგლობინი ერითროციტს აძლევს დამახასიათებელ ნამგლისებურ შესახედაობას. ასეთი ფორმის მქონე ერითროციტების დეფორმაბელობა და რეზისტენტობა დაქვეითებულია და მარტივად იშლებიან.
რკინის ნაკლებობა – რკინის ნაკლებობა შეიძლება ჰქონდეს ნებისმიერ ადამიანს, მიუხედავად იმისა აქვს თუ არა ანემია. რკინის ნაკლებობის (ანემიის გარეშე) სიმპტომები მოიცავს დაღლილობას, ხასიათის ცვალებადობას და შესუსტებულ კოგნიტურ ფუნქციებს. სისხლის ტესტების (ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში) საშუალებით შესაძლებელია რკინის ნაკლებობის დადგენა, მიუხედავად ანემიის ქონა-არ ქონისა. რკინის ნაკლებობა (მიუხედავად მისი მკაცრი ფორმისა, რომელსაც შეუძლია ანემიის გამოწვევა), შესაძლოა გამოწვეული იყოს როგორც კვებით, ასევე სხვა, არასაკვებისმიერი მიზეზით. მენსტრუალური ციკლი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზია, რაც იწვევს რკინის ნაკლებობას. ამის დასტურია ის ფაქტიც, რომ პრემენოპაუზურ მდგომარეობაში მყოფი ქალების ყოველი მეათე პირს აქვს რკინის დეფიციტი.
ექსპერიმენტი ამართლებს – მსოფლიოში ყველაზე ხანდაზმული ლაბორატორიული ვირთხა
“სიმა”, 47 თვის მდედრი ვირთხა, მკურნალობს E5-ით, რომელიც განკუთვნილია ახალგაზრდა ძუძუმწოვართა სისხლის მიმოქცევის სისტემის აღსადგენად; ამ სახეობის მაქსიმალური სიცოცხლის ხანგრძლივობა აქამდე დაფიქსირებულია 45,5 თვე.
MOUNTAIN VIEW, კალიფორნია, 2023 წლის 8 თებერვალი /CNW/ — ექსპერიმენტი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დოქტორი ჰაროლდ კეტჩერი, მკერდის კიბოს პირველი გენის ერთ-ერთი აღმომჩენი, კაცობრიობას სიბერის შეჩერების ოცნების ასრულების იმედს აძლევს. Yuvan Research Inc.-ში მუშაობისას მან აღმოაჩინა ახალგაზრდა ცხოველების სისხლის რომელი ნაწილი აკონტროლებს ორგანიზმის ასაკს და ის გამოსცადა რვა Sprague Dawley-ის მდედრ ვირთხაზე (Sprague Dawley ვირთხა არის ალბინოს ვირთხების მრავალპროფილიანი ჯიში, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სამედიცინო კვლევებში. მისი მთავარი უპირატესობა არის სიმშვიდე და მარტივი მართვა. ამ ჯიშის ვირთხები პირველად აწარმოეს Sprague Dawley-ის ფერმებში (მოგვიანებით გახდა Sprague Dawley Animal Company) მედისონში, ვისკონსინი. მეცხოველეობის ობიექტები ჯერ Gibco-მ, შემდეგ კი ჰარლანმა (ახლანდელი Harlan Sprague Dawley) იყიდა 1980 წლის იანვარში. Sprague Dawley ვირთხების საშუალო ასაკის ინდივიდების ზომაა 10,5. ზრდასრულების სხეულის წონა არის 250-300 გ მდედრებისთვის, ხოლო 450-520 გ მამრებისთვის. ტიპიური სიცოცხლის ხანგრძლივობა 2,5-3,5 წელია. ამ ვირთხებს, როგორც წესი, აქვთ უფრო გრძელი კუდი, ვიდრე ვისტარის ვირთხებს.).
„სიმა“ ამ ასაკის ერთადერთი გადარჩენილი ვირთხაა, და მისი სიცოცხლის ხანგრძლივობა საშუალებას გვაძლევს დავინახოთ ადამიანის გაახალგაზრდავების გზა. “უჯრედების დაბერება არის უჯრედის არაავტონომიური პროცესი – ეს არ არის დამოკიდებული უჯრედის ისტორიაზე, არამედ მის გარემოზე”, – ამბობს დოქტორი კატჩერი, Yuvan-ის მთავარი სამეცნიერო ოფიცერი, რომელიც მუშაობს გაახალგაზრდავების საშუალებებზე.
ეს ექსპერიმენტი არის სხვა ექსპერიმენტის გაგრძელება, რომელიც აჩვენებს, რომ იუვანის თერაპიამ გამოიწვია 54%-ით გაახალგაზრდავება მამრ ვირთხებში, ეპიგენეტიკური საათის ანალიზის მიხედვით, რომელიც შესრულებული იყო UCLA-ს მაშინდელი პროფესორის, დოქტორი სტივ ჰორვატის მიერ. ამის შემდეგ ბელგიურმა არაკომერციულმა ორგანიზაციამ HEALES-მა გადაწყვიტა დაეფინანსებინა სიცოცხლის გახანგრძლივების ორი კვლევა, ერთი იუვანის მკურნალობის გამოყენებით, სახელწოდებით “E5” და მეორე, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დოქტორი როდოლფო გოია (ლა პლატას უნივერსიტეტის პროფესორი (არგენტინა)), და ის ახალგაზრდა ვირთხების პლაზმას იყენებდა. დოქტორ გოიას ექსპერიმენტის შედეგი იყო სიცოცხლის ზომიერი ხანგრძლივობის მიღწევა. იუვანის ექსპერიმენტი ჯერ კიდევ გრძელდება, რადგან სიმა ცოცხალია − 47 თვის ასაკში.
ასევე, სიმასა და სხვა ნამკურნალებ ვირთხების კუნთოვანი სისტემა 2,8-ჯერ მეტად ძლიერი და განვითარებულია სხვა ვირთხებთან შედარებით. დოქტორ გოიას თქმით, „კუნთოვანი სიძლიერე მიუთითებს ჯანმრთელობის გახანგრძლივებაზე“. სიმა არის Rattus norvegicus, სახეობა, რომლის სიცოცხლის მაქსიმალური ხანგრძლივობაა 45,5 თვე. მათი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 24-36 თვეა. იუვანის მკურნალობა დაიწყო მაშინ, როდესაც ვირთხები უკვე 24 თვის იყვნენ და დამუშავებულ ჯგუფში, რომელიც შედგებოდა 8 ვირთხისგან, მათ ამგვარად გაუხანგრძლივეს სიცოცხლე.
E5 წარმოების პროცესი დაპატენტებულია და მისი აღმოჩენის ამბავი ასახულია დოქტორ კატჩერის წიგნში „ცოდნის ილუზია“. იუვანი გეგმავს ცდებს სხვა სახეობებზე, სანამ ადამიანებზე გამოცდის – ადამიანურ ასაკთან შესაბამისობით, სიმა უკვე 126 წლისაა, რაც ადამიანის სიცოცხლის მაქსიმალურ ხანგრძლივობად 122,5 წელს მიიჩნევს. „სიმა“ სანსკრიტზე ნიშნავს „საზღვრს/საზღვარს/საზღვარს“ და მისი სახეობის სიცოცხლის ხანგრძლივობის ლიმიტის გადალახვით ის გვახსენებს, რომ კაცობრიობის ისტორია არის საზღვრების გადალახვის ისტორია.
შესაძლებელია, წინასწარ განისაზღვროს გულის შეტევის რისკი…
გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები მსოფლიოში სიკვდილის წამყვანი მიზეზია. ყოველწლიურად 17,9 მილიონი ადამიანი იღუპება.მათი ერთი მესამედი 70 წლამდე ადამიანებში ვლინდება.
შეიქმნა ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგია, რომელსაც შეუძლია სასიკვდილო ინფარქტი 10 წლით ადრე იწინასწარმეტყველოს.
ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტს შეუძლია მიუთითოს გულის შეტევის რისკი, ასევე ინფორმაცია არტერიების შევიწროების და სხვა კლინიკური რისკ-ფაქტორების შესახებ, განმარტეს მკვლევარებმა პრესრელიზში.
მეცნიერებმა 40 000-ზე მეტი ადამიანის მონაცემები გამოიკვლიეს, რომლებსაც ბრიტანეთის რვა სხვადასხვა საავადმყოფოში რუტინული CT სკანირება ჩაუტარდათ. მკვლევრები მათ დაახლოებით 2,7 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ.
„ყოველწლიურად უამრავი ადამიანი იღუპება გულის შეტევით. სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ გამოვიყენოთ ხელოვნური ინტელექტის პოტენციალი, რათა წარიმართოს პაციენტის მკურნალობა. ვიმედოვნებთ, რომ ახალი ტექნოლოგია ყოველწლიურად ათასობით ადამიანის გადარჩენაში დაგვეხმარება, რომლებიც სხვაგვარად მკურნალობის გარეშე დარჩებოდნენ” – განაცხადა ბრიტანეთის გულის ფონდის სამედიცინო დირექტორმა, პროფესორმა სერ ნილეშ სამანმა.
„გუნდმა გამოიყენა ხელოვნური ინტელექტის ახალი ინსტრუმენტი, რომელიც აანალიზებდა ანთებითი არტერიების ირგვლივ ცხიმის ცვლილებებს და სხვა კლინიკურ ფაქტორებს – აყალიბებს გულის შეტევის სიგნალებს.
ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ ეს AI ინსტრუმენტი მალე დაინერგება NHS-ში, რაც ხელს შეუწყობს, დიდ ბრიტანეთში ყოველწლიურად გულის შეტევით ათასობით სიკვდილის თავიდან აცილებას“, – თქვა ოქსფორდის პროფესორმა, ხარალამბოს ანტონიადესმა.
კვება ბავშვის ტვინის ჯანმრთელობისთვის – ბავშვის ტვინის ჯანმრთელობისთვის აუცილებელი პროდუქტები
საქართველოს პირველი არხის გადაცემა „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“
ნუტრიციოლოგმა მარი მალაზონიამ ბავშვის ტვინის ჯანმრთელობისთვის აუცილებელ პროდუქტებზე ისაუბრა::
„თავის ტვინის ჯანმრთელობაზე შეიძლება კვების ჭრილშიც ვისაუბროთ. ბავშვის ტვინის ჯანმრთელობის გააზრების შემდეგ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი გახდა მწყობრად დალაგებული საკვები ჯგუფები და ნივთიერებები. რასაკვირველია, ამ ჩამონათვალში ცილა არის პირველი. წარმოუდგენელია ტვინის ფუნქცია ცილის მონაწილეობის გარეშე. ნახშირწყალი, როგორც წესი არის ხოლმე გალანძღული. რამის უარყოფა თუ უნდა მოხდეს საკვები ნივთიერებებიდან, უარყოფენ ხოლმე ნახშირწყალს. ნახშირწყალი მთავარი საწვავია. უბრალოდ არჩევანი უნდა გავაკეთოთ, რომელი ნახშირწყალი უნდა იყოს უპირატესად ბავშვის რაციონში. კვებაში ცხიმების, განსაკუთრებით ომეგა-3-ის და ცხიმოვან ცვლაში მონაწილე ისეთი კომპონენტის ჩართულობა, როგორიც არის ქოლინი უმნიშვნელოვანესია თავის ტვინისთვის.
A ვიტამინი, B ჯგუფის ვიტამინები, C და D ვიტამინები, რკინა, თუთია, სპილენძი, იოდი და სელენი, – რატომ არის ეს ყველაფერი ასე მნიშვნელოვანი? 2019 წელს გამოქვეყნდა მეტაანალიზი, რომელმაც აჩვენა, რომ ბავშვის თავის ტვინის ფუნქციაზე ძალიან მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ნებისმიერი პროდუქტი, რომელსაც მივაწოდებთ. განსაკუთრებით ნაჯერი ცხიმები, ცხოველური წარმოშობის ცხიმები, ტექნოლოგიურად მიღებული ცხიმები და ადვილად შეთვისებადი ნახშირწყლები, შაქრები, შეიძლება გახდეს ჰიპერაქტივობის სინდრომისა და ყურადღების დეფიციტის სინდრომის წინაპირობა.
წყალთან ერთად ბავშვის ტვინისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი პროდუქტების ათეულს დავასახელებ. ეს არის კვერცხი, პარკოსნები, თხილეული, მარცვლეული-ბურღულეული, ხილ-ბოსტნეული, თევზი, ნაკლებადცხიმიანი წითელი ხორცი, კაკაო, შოკოლადი (3 წლის შემდეგ), ფერმენტირებული რძის პროდუქტი (მაწონი, იოგურტი). ეს 10 ძირითადი პროდუქტი ბავშვის კვების ყოველდღიურ რაციონში უნდა იყოს გათვალისწინებული“.
ცილა, რომელსაც კიბოს უჯრედების მოკვლა შეუძლია – კიბოს უჯრედების თვითგანადგურების გზას მიაგნეს
კალიფორნიის საკრამენტოში მდებარე UC Davis ყოვლისმომცველი კიბოს ცენტრის მეცნიერებმა დაადგინეს ცილა CD95 რეცეპტორზე, რომელსაც შეუძლია კიბოს უჯრედების სიკვდილის “პროგრამირება”, როგორც ეს დეტალურადაა აღწერილი გასულ თვეში ჟურნალში Cell Death & Differentiation გამოქვეყნებულ კვლევაში.
კალიფორნიაში მდებარე კიბოს ცენტრის მეცნიერებმა CD95-ის რეცეპტორში ცილა იპოვეს, რომელსაც კიბოს უჯრედების მოკვლა შეუძლია. CD95 დიდი ხანია განიხილება, როგორც “სიკვდილის რეცეპტორი”, რადგან მათ ისეთი სიგნალის გაგზავნა შეუძლიათ, რომელიც კიბოს უჯრედების “თვითგანადგურებას” იწვევს.
„წინა მცდელობები ამ რეცეპტორის მიმართ წარუმატებელი იყო. მაგრამ ახლა, როდესაც ჩვენ დავადგინეთ ეს ეპიტოპი (სამიზნე), შეიძლება იყოს თერაპიული გზა სიმსივნეებში Fas-ის მიზანმიმართულობისკენ“, – ამბობს ჯოგენდერ ტუშირ-სინგი, სამედიცინო მიკრობიოლოგიისა და იმუნოლოგიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი და კვლევის უფროსი ავტორი.
ჯოგენდერ ტუშირ სინგჰი იმედოვნებს, რომ ეს სიმსივნის მკურნალობაში გადამწყვეტ ნაბიჯად იქცევა.
“ახლად აღმოჩენილ თერაპიას, სიმსივნური უჯრედების მოკვლასთან ერთად, იმუნოთერაპიის ეფექტიანობის გაზრდაც შეეძლება. ეს სიმსივნის წინააღმდეგ მიმართული ორმაგი დარტყმა იქნება”, – ნათქვამია მკვლევართა განცხადებაში
ექსპერტები იმედოვნებენ, რომ კიბოს სამომავლო მედიკამენტებს შეეძლებათ გააძლიერონ CD95-ის რეცეპტორების აქტივობა, რათა სიმსივნეების წინააღმდეგ საბრძოლველი ახალი იარაღი შეიქმნას, რომლებსაც ისტორიულად ქირურგიით, ქიმიოთერაპიით და რადიაციით მკურნალობდნენ. მკვლევარებს ახლა შეუძლიათ კლინიკური კვლევებიდან ადამიანის სიმსივნის ნიმუშები შეაგროვონ, რომ ამ აღმოჩენების გათვალისწინებით ახალი ანალიზი ჩაატარონ.
წყარო: nypost













