ხუთშაბათი, აპრილი 23, 2026
- Advertisement -
Google search engine
მთავარი წაკითხვა გვერდი 40

ვარ თუ არა ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ძალადობაზე საუბრისას ადამიანების უმეტესობა ფიზიკურ ძალადობაზე ფიქრს იწყებს და ავიწყდებათ ის ფაქტი, რომ არსებობს ძალადობის სხვა, არანაკლებ საშიში ფორმებიც. ფსიქოლოგიური ძალადობა ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ფორმაა და მასში იგულისხმება ის ვერბალური (სიტყვიერი) და სოციალური ხერხები, რომელთა დახმარებითაც მოძალადე მსხვერპლის აზროვნებას აკონტროლებს (მაგალითად, ემოციური მანიპულაცია) და შიშში აცხოვრებს.

ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი შეიძლება აღმოჩნდეს ნებისმიერი ადამიანი. თუმცა, უმეტესად ამ მძიმე რეალობაში ყოფნა და მისი გამოვლა ქალებს, ბავშვებსა და მოზარდებს უწევთ. ის ფაქტი, რომ ფსიქოლოგიური ძალადობა არ ტოვებს ფიზიკურ კვალს, არ ნიშნავს, რომ ის არ არის დასჯადი ან მის წინააღმდეგ რეაგირება არ ხდება.

ხშირად ფსიქოლოგიური ძალადობის დროს მსხვერპლს თვითშეფასება უქვეითდება და მოძალადეზე დამოკიდებული ხდება. ამ სახის ძალადობის ამოცნობა რთულია, რადგან ის შეფარულია და შეიძლება ყოველდღიურობის ნაწილად იმგვარად იქცეს, რომ მსხვერპლი საერთოდ ვერ იაზრებდეს შექმნილ სიტუაციას.

ფსიქოლოგიური ძალადობის ნიშნები

ფსიქოლოგიური ძალადობა შეიძლება მოულოდნელად დაიწყოს ან, მეორე მხრივ, მოძალადეს დიდი დრო დასჭირდეს ამ ტიპის ქმედებების ჩასადენად. ხშირია შემთხვევა, როდესაც ურთიერთობის დასაწყისში მოძალადე ჩვეულებრივად იქცევა და არ ავლენს თავის ამ მხარეს. თუმცა, დაახლოებისა და ემოციური კავშირის გაჩენის შემდეგ ის რადიკალურად იცვლება. როცა ამგვარ რეალობას შეეჩეხებით, შეიძლება იგრძნოთ დაბნეულობა, შოკი, უხერხულობა და სირცხვილიც კი.

► მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ თუკი თქვენზე ფსიქოლოგიურად ძალადობენ (არ აქვს მნიშვნელობა, ამას ვინ აკეთებს: ოჯახის წევრი, პარტნიორი თუ ახლობელი ადამიანი), ეს თქვენი ბრალი არ არის!

ფსიქოლოგიური ძალადობის ამოცნობა შეიძლება შემდეგ ნიშნებზე დაკვირვებით:

  • დამცირება სხვა ადამიანების თანდასწრებით;

  • დამამცირებელი სახელების დაძახება (მაგალითად, „სულელო“, „უსარგებლოვ“ და ა.შ.);

  • ყვირილი;

  • მოძალადის მხრიდან ბრაზის იმ ფორმით გამოხატვა, რაც თქვენში შიშს იწვევს;

  • მუქარა, რომ ზიანს მოგაყენებთ თქვენ, თქვენ ირგვლივ მყოფ ადამიანებს ან შინაურ ცხოველებს;

  • როდესაც მოძალადე თქვენზე ნაწყენია და გემუქრებათ, რომ საკუთარ თავს ზიანს მიაყენებს;

  • ისეთი ფრაზების თქმა, როგორებიცაა: „თუ ჩემთან არ იქნები, მაშინ არავისთან იქნები“;

  • ისეთი გადაწყვეტილებების მიღება, რომლებსაც თქვენ უნდა იღებდეთ (მაგალითად, რა გეცვათ);

  • ეჭვიანობა და მუდმივად იმისი განცდა, რომ ღალატობთ;

  • მოსმენაზე უარის თქმა და მუდმივად იმისი აღნიშვნა, რომ თქვენი არ ესმით და მათთვის ეს დამოკიდებულება/ფიქრები გაუგებარია;

  • მოგონებების უარყოფა და იმგვარად მოყოლა, როგორც მოძალადეს სურს;

  • თქვენი აზრებისა და სათქმელის გაუფასურება და თემის შეცვლა, როდესაც მათ გაჟღერებას აპირებთ;

  • თქვენი განცდებისა და საჭიროებების დაკნინება და არასაჭიროდ მიჩნევა.

რა სახის ფსიქოლოგიური ძალადობა არსებობს?

ფსიქოლოგიური ძალადობა შეიძლება მოიცავდებს ქცევებსა და ქვემდებებს როგორც თქვენ, ასევე სხვების მიმართაც.

სხვების მიმართ მიმართული ფსიქოლოგიური ძალადობა

მუქარა თქვენს შინაურ ცხოველზე ფსიქოლოგიური ძალადობის საკმაოდ გავრცელებული ფორმაა. როგორც წესი, შინაური ცხოველები ოჯახის წევრებად მოიაზრებიან და სწორედ ამიტომ შესაძლებელია, რომ ამგვარი ემოციური კავშირი მოძალადემ თავის სასარგებლოდ გამოიყენოს. მსგავსი მუქარა მსხვერპლისთვის დამაზიანებელია და, შედეგად, მოძალადე ადამიანი მსხვერპლზე კონტროლს მოიპოვებს.

თვითდაზიანების მუქარაც ფსიქოლოგიური ძალადობის არანაკლებ გავრცელებული ფორმაა. როდესაც თქვენ არ იქცევით ისე, როგორც ეს მოძალადეს სურს, ან ეუბნებით, რომ მისი დატოვება გსურთ, და ის თვითდაზიანებით გემუქრებათ, ეს ფსიქოლოგიური ძალადობაა. მოძალადე ამ დროს თქვენს ემოციებს იყენებს, რათა გაკონტროლოთ. ასეთ დროს შეგიძლიათ:

  • უთხრათ მოძალადეს, რომ მსგავსი ქმედება არასწორია და თქვენი საზღვრები დააწესოთ;

  • არ აიღოთ პასუხისმგებლობა მეორე ადამიანის ქცევებზე — ზრდასრული ადამიანები ამგვარ გადაწყვეტილებებს თავად იღებენ;

  • გახსოვდეთ, რომ თქვენ დამნაშავე არ ხართ.

თქვენ მიმართ მომართული ფსიქოლოგიური ძალადობა

იზოლაცია. ემოციურად და ფსიქოლოგიურად ძალადობრივ ურთიერთობაში მოძალადემ შეიძლება ბევრ გზას მიმართოს საიმისოდ, რომ სხვა ადამიანებთან არსებული ემოციური კავშირები გაგაწყვეტინოთ. ასეთ შემთხვევაში, ერთადერთი ადამიანი, რომელთანაც რჩებით, თავად მოძალადეა. იზოლაციის ნიშნებია:

  • მოძალადის გამო ოჯახის წევრებთან ან მეგობრებთან შეხვედრის სურვილის დაკარგვა;

  • როდესაც მოძალადე მუდმივად აკონტროლებს იმას, თუ სად ხართ და რას აკეთებთ;

  • მოძალადე ტრანსპორტირებაზე წვდომას გიზღუდავთ, რათა სახლიდან არ გახვიდეთ;

  • მოძალადე მოითხოვს, რომ მისგან ნებართვა აიღოთ, სანამ რაიმეს გააკეთებთ ან სახლიდან გახვალთ.

ემოციური მანიპულაციის (ე.წ. „გასლაითინგის“; ინგლ. Gaslighting) მსხვერპლი შეიძლება ეტაპობრივად გახდეთ. მსგავსი ტიპის ძალადობის დროს მოძალადე უარყოფს იმ გამოცდილებებსა თუ მოგონებებს, რომლებიც თქვენ გაგაჩნიათ, განზრახ სხვანაირად ჰყვება წარსულში მომხდარ მოვლენებს ან ადეკვატურად საერთოდ არ მიგიჩნევთ. ასეთ დროს მოძალადე თქვენს ემოციებს, სიტყვებსა თუ გამოცდილებებს იმგვარ ფორმულირებას აძლევს, რომ გაეჭვებთ რეალობაში. გარდა ამისა, ეჭვქვეშ აყენებთ თქვენს მეხსიერებას და განსჯის უნარს. ემოციური მანიპულაციის ამოცნობა შემდეგ ნიშნებზე დაკვირვებით შეგიძლიათ:

  • საკუთარი თავის უნდობლობა და „გიჟად“ მიჩნევა;

  • მუდმივად იმ კითხვის დასმა, ხართ თუ არა „ზედმეტად მგრძნობიარე“;

  • სირთულეები მარტივი გადაწყვეტილებების მიღების დროსაც კი;

  • ბოდიშის ხშირად მოხდა;

  • მოძალადის საქციელის მუდმივად გამართლება;

  • იმისი განცდა, რომ სწორად ვერაფერს აკეთებთ;

  • მუდმივად იმ კითხვი დასმა, ხართ თუ არა „საკმარისად კარგი“.

რა გავლენა აქვს ფსიქოლოგიურ ძალადობას?

ფსიქოლოგიური ძალადობისგან გამოწვეულ ტრავმას შეიძლება ჰქონდეს როგორც მოკლევადიანი, ასევე გრძელვადიანი შედეგიც. ამ ტიპის ძალადობამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს არამარტო მენტალურ, არამედ ფიზიკურ ჯანმრთელობაზეც. ხშირად, ფსიქოლოგიური ძალადობისგან გამოწვეული ტრავმები გამოიხატება შემდეგნაირად:

  • დაბნეულობის განცდა

  • შფოთვა

  • სირცხვილის ან დანაშაულის გრძნობა

  • ხშირი ტირილი

  • უძლურების განცდა

თუკი ადამაინი დიდი ხნის განმავლობაშია ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი, მაშინ ის კარგავს საკუთარი თავის შეფასების უნარს, მუდმივად ადანაშაულებს თავის თავს და ძალიან უჭირს მოძალადისგან თავის დაღწევა.

როგორ მოვიქცე, თუკი ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი ვარ?

თუკი თქვენს ფსიქოლოგიური ძალადობის მსხვერპლი ხართ, მაშინ შეიძლება გირთულდებოდეთ გამოსავლის პოვნა და დახმარებისთვის უახლოეს ადამიანებსაც კი ვერ მიმართავდეთ. ასეთ დროს ბუნებრივია დაბნეულობის და სირცხვილის განცდა, რადგან შეიძლება გეგონოთ, რომ არ დაგიჯერებენ, ან მათ თვალში დამცირებული და სუსტი გამოჩნდებით. თუმცა, მნიშვნელოვანია დახმარებისა და მხარდაჭერის ძიება, რათა მოძალადეს თავი დააღწიოთ. ამ ტიპის ძალადობა, როგორც წესი, ფიზიკური ძალადობის საფუძველია, ამიტომ ის მალევე უნდა ამოიცნოთ და ტოქსიკურ გარემოს თავი რაც შეიძლება სწრაფად დააღწიოთ.

► თუ ხართ ძალადობის მსხვერპლი, ან იცით ვინმეს შესახებ, ვინც ძალადობის მსხვერპლია, აუცილებლად დაუკავშირდით:

  • საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და  სოციალური დაცვის სამინისტროს „ცხელ ხაზს“ — 15 05;
  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო „ცხელ ხაზს“ — 116 006;
  • საგანგებო და გადაუდებელ დახმარებას — 112
  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)“ — 032 2 33 13 56
  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „საფარი“ — 0322 30 76 03, 599 40 76 03

► იხილეთ აგრეთვე:

მთავარი სურათი: John Hopkins Bloomberg School of Public Health

წყარო

შშმ მოზარდები და სქესობრივი მომწიფება — მათი გამოწვევები და საჭიროებები გარდატეხის ასაკში

მიერ
admin
-
0
#image_title

იმ გარემოში, სადაც ბულინგი (ჩაგვრა) ჩვეულებრივი მოვლენაა, სადაც  ასაკის გამო არავინ გისმენს, ხოლო სექსზე ლაპარაკი „უზრდელობაა“, ცხადია, მოზარდად ყოფნა რთულია. თუმცა, იყო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე (შშმ) მოზარდი ამ გარემოში, სადაც განსხვავებულობა იმთავითვე უარყოფითად აღიქმება, სადაც ყოველ ფეხის ნაბიჯზე უამრავი სტიგმა გხვდება, ძალიან დიდი გამოწვევაა.

გარდატეხის ასაკი ადამიანის ცხოვრებაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ, ემოციურ და ცვლილებებით დახუნძლულ პერიოდადაა მიჩნეული, რაც ნებისმიერი მოზარდისთვის რთულად გასააზრებელი, ზოგჯერ კი რთულად გადასატანიცაა. ფიზიკურ ცვლილებებს თან ახლავს ჰორმონალური ცვლილებები, რაც მკვეთრად აისახება ახალგაზრდის ფსიქო-ემოციურ მდგომარეობაზე. მით უფრო მგრძნობიარე არიან ამ ასაკში შშმ მოზარდები. ისინი უფრო რთულად ეგუებიან ცვლილებებს და უფრო მეტად არიან მიდრეკილნი დეპრესიისა და შფოთვისკენ, რადგან პატარა ასაკიდანვე ბევრ სირთულესთან უწევთ გამკლავება. შესაბამისად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ისინი წინასწარ შევამზადოთ გარდატეხის ასაკისთვის დამახასიათებელი მოსალოდნელი ცვლილებებისთვის.

გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდების ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი გამოწვევა სქესობრივი მომწიფება და სექსუალობასთან დაკავშირებული საკითხების გააზრებაა. იმისათვის, რომ მათ მნიშვნელოვან საკითხებზე სწორი ინფორმაციის მიღება შეძლონ და სწორი მოლოდინები გაუჩნდეთ, აუცილებელია, მიეწოდოთ ადეკვატური ინფორმაცია კომპეტენტური ადამიანებისგან. როცა შშმ მოზარდზე ვსაუბრობთ, ბუნებრივია, აქ დამატებითი ფაქტორების გათვალისწინებაა საჭირო, რადგან ყველა დიაგნოზს მისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური სირთულეები ახლავს თან, რომელთა უგულებელყოფა დაუშვებელია.

„მშობლის როლი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდის სექსუალურ განათლებაში, ძალიან დიდია. თუკი ტიპური განვითარების მქონე მოზარდს აქვს შესაძლებლობა, მიიღოს მსგავსი ტიპის განათლება არაფორმალური გზით, იქნება ეს ინტერნეტი, მეგობრები თუ სხვა, შშმ ბავშვს ხშირ შემთხვევაში ეს არ შეუძლია. ან, თუ ის მაღალფუნქციურია, შესაძლებელია დამოუკიდებლად მოიძიოს ინფორმაცია, მაგრამ არ ვიცით, როგორ გადაამუშავებს მას, ამიტომ მათთვის განსაკუთრებულად საჭიროა სექსუალური განათლების შესახებ ინფორმაციის ფორმალური გზით მიწოდება ისეთი ადამიანისგან, ვისაც ენდობა“, — გვეუბნება თიკო კოშკაძე, ქცევის თერაპევტი და კონსულტანტი სქესობრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

სექსუალური განათლება არ გულისხმობს მხოლოდ სქესობრივ კავშირზე საუბარს. იდეალურ შემთხვევაში, სექსუალური განათლება უნდა ფარავდეს ისეთ საკითხებს, როგორებიცაა:

  • საკუთარი თავის პატივისცემა, ღირსების შეგრძნება;

  • თავის მოვლის უნარ-ჩვევები, პირადი ჰიგიენა;

  • სოციალური უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბება ურთიერთობების გასავითარებლად და შესანარჩუნებლად;

  • პირადი და საჯარო სივრცის ადეკვატურად აღქმა და მათი განსხვავება;

  • პირადი უსაფრთხოება;

  • ურთიერთობის სირთულეებთან ან უარყოფასთან გამკლავება;

  • სექსი და ურთიერთობები, მათ შორის ქორწინება და მშობლობა;

  • სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებული მოსალოდნელი ფიზიკური და ემოციური ცვლილებები;

  • მენსტრუაცია;

  • მასტურბაცია;

  • უსაფრთხო სექსი და სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები.

ქცევის თერაპევტი, თიკო კოშკაძე: „განათლებაში შედის თავის მოვლის უნარ-ჩვევებიც. ამაზე ვაშენებთ მერე სხვა უფრო კომლექსურ თემებს. აქედან გამომდინარე, რაც უფრო ადრე დაიწყებს მშობელი შვილისთვის სექსუალური განათლების მიწოდებას მისთვის გასაგები ენით, მით უფრო მარტივად წარიმართება შემდგომი პროცესები“.

შშმ მოზარდებთან ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება პირადი და საჯარო სივრცის აღქმის პრობლემა. სექსუალურ ქცევებზე ინფორმაციის მიწოდების პარალელურად, მათ უნდა ვასწავლოთ, რომელ სივრცეში რა ქმედებაა მისაღები და დასაშვები.

„ძალიან მნიშვნელოვანია შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდს ვასწავლოთ, რომ ისეთი ქმედებები, როგორებიცაა, მაგალითად, გაზების გაშვება, სასქესო ორგანოებზე ხელის მოკიდება და სხვა, შეუძლია განახორციელოს პირად სივრცეში, თუნდაც საკუთარ ოთახში და არა — ხალხმრავალ ადგილას. თუმცა, ისიც უნდა ავუხსნათ, რომ არის რაღაცები, რასაც ჩვენ ვერ ვაკონტროლებთ, მაგალითად, ერექცია, და უნდა ვასწავლოთ ისიც, როგორ შეუძლია ამის დამალვა, თუნდაც ჩანთის აფარებით, რათა არ გახდეს შერცხვენის ობიექტი თანატოლებისგან და არ დაისტრესოს, მაგრამ პარალელურად აუცილებლად უნდა ვუსვამდეთ ხაზს, რომ ეს ბუნებრივი ამბავია და ამაში სასირცხვილო არაფერია“, — აღნიშნავს კლინიკური ფსიქოლოგი ბელა ჟღენტი.

იმ ქვეყნებში, სადაც შშმ ადამიანების მიმართ ჯერ კიდევ სამედიცინო მოდელი გამოიყენება, რთულია, გვერდი ავუაროთ მოზარდების განვითარების პროცესში მშობლების როლს, რაც არსებულ გამოწვევებს ერთიორად ზრდის. როდესაც მოზარდებისთვის სექსუალური განათლების მიწოდების აუცილებლობაზე ვსაუბრობთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს: თუკი მშობელი თავად არ გაიაზრებს იმ ფაქტს, რომ მასტურბაცია ნორმალური ქცევაა, რთულია, რომ მან შვილს ადეკვატური ცოდნა მისცეს ამ საკითხის შესახებ.

წყარო: ანიკი გელაშვილი / Femea

კლინიკური ფსიქოლოგი, ბელა ჟღენტი: „მოზარდს ენის მოჩლექით არ უნდა ელაპარაკო. რაც მთავარია, საუბრის დროს აუცილებელია თვალით კონტაქტი. მოზარდმა უნდა იგრძნოს, რომ თემა, რომელზეც საუბრობენ, არც დასამალია და არც სასირცხვილო. პირველ ყოვლისა, სწორედ მშობლისგან არ უნდა მიდიოდეს ასეთი განწყობა“.

მშობლის ჩართულობისა და მხარდაჭერის მნიშვნელობაზე საუბრობს ანა სიხაშვილი, რომელმაც მხედველობა ხუთი წლის ასაკში დაკარგა:

„ჩემი ოჯახის წევრები აღმიქვამენ არა როგორც შშმ პირს, არამედ როგორც სრულფასოვან ადამიანს. მე რომ ასეთი მხარდაჭერა არ მქონოდა, ვერც დამოუკიდებლად სიარულს გადავწყვეტდი, ვერც ამერიკაში წავიდოდი სასწავლებლად, ვერაფერს ვიზამდი. არ კი არა, ვერ ვიზამდი. როცა ოჯახში ჯანსაღი დამოკიდებულება აქვთ, მერე გარეთ რომ გადიხარ და ვიღაც არათანასწორად აღგიქვამს, პროტესტი გიჩნდება და ამბიციაც, რომ ეგრე კი არ უნდა მოგექცნენ, არამედ ისე, როგორც ოჯახში გექცევიან, რადგან ეს არის სწორი. ჩემს შემთხვევაში ოჯახის როლი ძალიან დიდი იყო, რადგან რომ არა ამათი სწორი დამოკიდებულებები, ალბათ, დღეს სხვანაირად ვიქნებოდი, ნაკლებად დამოუკიდებელი“.

ისეთი ოჯახი, როგორზეც ანა გვესაუბრა, სამწუხაროდ, არც ისე ბევრია. მშობლის მხარდაჭერა, როგორც წესი, იმაში გამოიხატება, რომ ისინი თავიანთ ცხოვრებაზე უარს ამბობენ და 24 საათი შვილების გვერდით არიან, თავად აბანავებენ, თავად უწყვეტენ, რა ჭამონ, რა არ ჭამონ; რა ინფორმაცია მიიღონ ან არ მიიღონ. საბოლოოდ, ასეთი მშობლები არათუ შვილის სოციალიზებას ვერ უწყობენ ხელს, პირიქით, თავად ხდებიან ასოციალურები.

„29 წელია ექიმის კარიდან არ გამოვსულვარ. მე თვითონ ვსვამ ფსიქოტროპულ წამლებს. რა ვქნა, რაც არის, ეგ არის. სანამ ცოცხალი ვიქნები, ვეყოლები ჩემს შვილებს. ჩემს შვილებს მარტო მე ვყავარ. ამხანაგები არ ჰყავთ, დები არიან ერთმანეთის ამხანაგები, ერთმანეთის გულშემატკივრები“, — გვიზიარებს თავის გამოცდილებას ორი შშმ გოგოს მშობელი.

რაც შეეხება გარდატეხის ასაკში შვილებთან სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებულ თემებზე საუბარს, მშობელი აღნიშნავს, რომ ყურადღებას აქცევდა მათ პირად ჰიგიენას, ასევე ასწავლიდა, როგორ უნდა გამოეყენებინათ დამოუკიდებლად საფენი მენსტრუაციის დროს, თუმცა მათი სექსუალური განათლება ამით ამოიწურებოდა.

„ისეთ თემებზე ლაპარაკს მე ყველანაირად ვარიდებდი თავს. იმიტომ, რომ რუსეთში როცა მყავდნენ ესენი, ექიმებისგან ასე ვიყავი გაფრთხილებული, ამათთან ასეთ თემებზე არ მელაპარაკა. ესენი ადრე მომწიფდნენ. ამათ ვინმე თუ შეუყვარდათ, მერე გადაყვარება უჭირთ. ჩვენ რომ ამათ ვუბიძგოთ და ოჯახი შევაქმნევინოთ, ეგრე ვერა“.

არსებობს რამდენიმე ძირითადი მიზეზი, რის გამოც მშობლები/მეურვეები შშმ მოზარდებს სექსუალურ განათლებას არ აძლევენ:

  • ფართოდაა გავრცელებული სტერეოტიპი, რომ ინტელექტუალური დარღვევის მქონე ადამიანს/მოზარდს არ სჭირდება სექსუალური განათლება, რადგან ისინი, ყოველთვის „ბავშვებივით“ იქნებიან, ანუ არასდროს გაუჩნდებათ სექსუალური მოთხოვნილებები, რაც ცალსახად არასწორია.

  • ზოგიერთ მშობელს ეშინია, რომ თუკი ის მისცემს შვილს სექსუალურ განათლებას, მოზარდი უფრო მეტად დაინტერესდება ექსპერიმენტების ჩატარებით, რასაც შეიძლება მოჰყვეს დაუგეგმავი ორსულობა, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები და ა.შ. ხოლო თუ ნაკლები ეცოდინებათ ამ თემაზე, ნაკლებ ინტერესს გამოხატავენ სქესობრივი კავშირის მიმართ. რეალურად კი, პირიქითაა. ასეც რომ არ იყოს, სექსუალური განათლების მიცემა იმ მოსალოდნელ შედეგებზე საუბარსაც გულისხმობს, რისი დადგომის შიშიც აქვთ მშობლებს.

  • ზოგიერთ მშობელს ზოგადად უჭირს ღიად სექსზე საუბარი, მით უფრო შვილებთან. კიდევ უფრო უჭირთ მსგავს თემებზე საუბარი შშმ მოზარდებთან, რადგან ეშინიათ და არ იციან, რა ფორმით მიაწოდონ ინფორმაცია. ამ შემთხვევაში საუკეთესო გამოსავალი პროფესიონალის ჩართვაა, რომელიც მშობელს გააძლიერებს და ასწავლის იმ ხერხებსა და ტაქტიკებს, რაც შვილთან კომუნიკაციის პროცესს გაუადვილებს.

დაბოლოს, როდესაც შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდებზე ვსაუბრობთ, უნდა გვახსოვდეს შემდეგი: ზოგადად, ბავშვები და მოზარდები სექსუალური შევიწროების/ძალადობის რისკ ჯგუფს წარმოადგენენ. კიდევ უფრო იზრდება ეს რისკი შშმ მოზარდების შემთხვევაში და კიდევ უფრო, თუკი ისინი გოგოები არიან. აქედან გამომდინარე, სექსუალური განათლების მიცემა მოზარდებისთვის, მინიმუმ, ამ რისკების შემცირებას ემსახურება.

„სექსუალური განათლება იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ ამით ძალადობის პრევენციამდე მივდივართ. შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდი, როცა საუბარია ინტელექტუალურ დარღვევაზე, როგორც წესი, ვერ აცნობიერებს, რომ მასზე იძალადეს. მნიშვნელოვანია სხეულის უსაფრთხოების სწავლება. ბავშვმა უნდა იცოდეს, რომ მისი სხეული მხოლოდ მას ეკუთვნის და არავის შეუძლია შეეხოს მისი ნებართვის გარეშე“, — ქცევის თერაპევტი, თიკო კოშკაძე.

გამოყენებული წყაროები:

  • BetterHealth — Talking to young people with cognitive disabilities about sex

  • ინტერვიუები ანა სიხაშვილთან (შშმ ახალგაზრდა), ბელა ჟღენტთან (კლინიკური ფსიქოლოგი), თიკო კოშკაძესთან (ქცევის თერაპევტი და კონსულტანტი სქესობრივ საკითხებთან დაკავშირებით) და შშმ გოგოების მშობელთან

მთავარი სურათი: Getty / Forbes

სტატიის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

ემოციური ძალადობა მოზარდებზე — გავრცელებული ფორმები და მათი ამოცნობის გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

ემოციური (ფსიქოლოგიური) ძალადობა ძალადობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა, თუმცა ყველაზე იშვიათად სწორედ ამ ფორმაზე ვსაუბრობთ. ამის მიზეზი ნაწილობრივ ისაა, რომ არაერთი ძალადობრივი ქცევა თუ დამოკიდებულება საზოგადოებაში ნორმადაა აღქმული. ბევრმა არც იცის, რომ ემოციური ძალადობის მსხვერპლი იყო ან ჯერ კიდევ არის. გარდა ამისა, ემოციური ძალადობის ზოგიერთი ფორმა არც ისე „დრამატულად“ და მწვავედ გამოიყურება, თუმცა მათი ეფექტები შეიძლება სწორედ ასეთი იყოს.

ემოციური ძალადობა განსაკუთრებით ხშირად მოზარდების მიმართ იჩენს თავს. ცხოვრებისეული გამოცდილებების ნაკლებობა, არასაკმარისი ინფორმაციის ფლობა და ორგანიზმსა და ფსიქიკაში მიმდინარე დიდი ცვლილებები მოზარდებს განსაკუთრებით მოწყვლადებს ხდის ემოციური ძალადობის მიმართ.

ამ დროს ადამიანისთვის დიდი მნიშვნელობა აქვს, რომ მოწონებული და მიღებული იყოს, მისთვის ბევრი რამ ახალია და მის თვითშეფასებაზე, თავდაჯერებასა თუ ყოველდღიურ გადაწყვეტილებებზე გარშემომყოფებს და მათგან ვალიდაციას (მიღებას, მოწონებას) მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს.

ზუსტად რას ნიშნავს ემოციური ძალადობა?

ზოგადად, ძალადობა გულისხმობს, როცა ადამიანი ზიანს აყენებს სხვა ადამიანს ან მასში ემოციურ წნეხსა და ტერორს იწვევს. ძალადობას ნებისმიერ ადამიანზე აქვს გავლენა და ის ნებისმიერი ტიპის ურთიერთობაში შეიძლება მოხდეს, იქნება ეს მეგობრობა, რომანტიკული ურთიერთობები თუ ოჯახი.

ფიზიკური და სექსუალური ძალადობისგან განსხვავებით, სადაც ძალადობის ამოცნობა ერთი შემთხვევითაც შეიძლება, ემოციური ძალადობა შემთხვევათა სერიაა ან განმეორებითი ქცევა, რომელიც დროთა განმავლობაში ვლინდება. ემოციური ძალადობა იმაზე მეტია, ვიდრე სიტყვიერი შეურაცხყოფა. ის ასევე მოიცავს ადამიანის დაშინებას, იზოლირებას, დამცირებას ან კონტროლს.

მოკლედ რომ ვთქვათ, ემოციური ძალადობა კონტროლის ფორმაა, რომელიც იწვევს ინდივიდუალურობის შეგრძნებისა და თვითშეფასების დაქვეითებას, ასევე პატივისა და ღირსებისა შელახვას. ხშირად ამ ტიპის გამოცდილება ადამიანში ფსიქოლოგიური ტერორის, შფოთვის, დეპრესიისა და პოსტ-ტრავმული აშლილობის (PTSD) წინაპირობა ხდება.

მოზარდებზე ემოციური ძალადობის გავრცელებული ფორმები

გამოარჩევენ მოზარდებზე ემოციური ძალადობის 6 ტიპს:

  1. უარყოფა. მოზარდთან კომუნიკაციის ისეთი ფორმა, რომელიც მას თავს არასასურველად და/ან არაღირებულად აგრძნობინებს. მაგალითად:

  • დამცირება/მწვავე კრიტიკა;

  • სხვადასხვა შეურაცხმყოფელი სახელის დაძახება;

  • დამამცირებელი და დამაკინინებელი ხუმრობების თქმა;

  • დაცინვა მენტალური თუ ფიზიკური შესაძლებლობების გამო;

  • სახლიდან გაგდება;

  • სახლში გამოკეტვა.

  1. უგულებელყოფა (იგნორი). სითბოსა და ინტერესის მცირე დოზით ან საერთოდ არ გამოხატვა. მაგალითად:

  • მოზარდის მხრიდან კომუნიკაციასა და ურთიერთკავშირის გაძლიერების სურვილზე მერყევი საპასუხო რეაქცია ან რეაქციის არარსებობა;

  • მოზარდისთვის მნიშვნელოვანი მოვლენების, აქტივობების, განათლების, მეგობრებისა თუ სხვა ინტერესების უგულებელყოფა;

  • მოზარდის მიტოვება ან მასზე უარის თქმა;

  • სამედიცინო საჭიროებების არდაკმაყოფილება და უსაფრთხო, სუფთა გარემოს არშექმნა;

  • მოზარდის ვერ ან არდაცვა საფრთხისგან.

  1. ტერორი. მუქარის, ყვირილის ან გინების გამოყენება მოზარდთან კომუნიკაციისას. მაგალითად:

  • მოზარდის შეშინება ან სხვების შეშინება მოზარდის წინაშე;

  • მოულოდნელი, არაადეკვატური ან უკიდურესი რეაქციები;

  • სიტყვიერი მუქარა, რომ მოზარდს, საკუთარ თავს ან სხვებს ავნებთ;

  • ოჯახის წევრებს შორის მტრობა;

  • არათანმიმდევრული ან არაგონივრული მოთხოვნების წაყენება მოზარდისთვის;

  • მოზარდის დამცირება ან დაცინვა  სხვების წინაშე;

  • მუქარა, რომ პირად, უხერხულ ინფორმაციებს გაავრცელებთ მოზარდზე.

წყარო: Getty

  1. იზოლირება. მოზარდისთვის მისთვის შესაფერის აქტივობებში ჩართვის ან თანატოლებთან ურთიერთობის აკრძალვა. მაგალითად:

  • ბავშვის მარტო, ყურადღების გარეშე დატოვება ხანგრძლივი დროით;

  • ბავშვისთვის სხვა ბავშვებთან ინტერაქციის ან მეგობრობის აკრძალვა;

  • მძიმე, უკიდურესი დასჯის ფორმების გამოყენება ტიპური ბავშვური ქცევების გამო;

  • მოზარდის იძულება, რომ უარი თქვას მის მეგობრებზე ან სოციალურ კონტაქტზე.

  1. საფრთხის წინაშე დაყენება. მოზარდისთვის ნარკოტიკების, ალკოჰოლის, კრიმინალური ქცევის ან სექსუალური ხასიათის გარემოს შექმნა. მაგალითად:

  • არაეთიკურ და არაკანანონიერ აქტივობებში ჩართვისკენ მოწოდება ან ამისთვის შექება (ნარკოტიკების ან ალკოჰოლის მოხმარება, მოწევა და ა.შ.);

  • უხამსობისა და გარყვნილი ქმედებების წახალისება;

  • მოზარდის წინაშე სხვადასხვა ნივთიერების მოხმარება;

  • მოზარდისთვის ნების დართვა ან მოწოდება, ჩაერთოს მისთვის ან სხვებისთვის საფრთხისშემცველ აქტივობებში.

  1. ექსპლუატაცია. მოზარდის მანიპულირება ან იძულება ისეთ აქტივობებში ჩაერთოს, რომლებიც მის განვითარებასა და უსაფრთხოებას უქმნის საფრთხეს. მაგალითად:

  • მოზარდის განვითარების ეტაპთან შეუსაბამო მოლოდინების ქონა;

  • ბავშვის იძულება, აკეთოს ის, რაც არ უნდა, სამართლიანი მიზეზის გარეშე;

  • მოზარდის ასაკისა და შესაძლებლობების გაუთვალისწინებლად, მისგან მოთხოვნა, რომ იზრუნოს მშობლებზე ან და-ძმაზე;

  • დადანაშაულების, დარცხვენისა და განსჯის გამოყენება მოზარდის სხვადასხვა ქცევის დასაგმობად;

  • არაადეკვატური მოლოდინები, რომ მოზარდმა შეასრულოს სახლის მოვალეობები და საქმეები;

  • ბავშვისთვის სექსუალურად ძალადობრივი და შეუსაბამო მასალის ჩვენება.

რა გავლენა აქვს ემოციურ ძალადობას მოზარდებზე?

მიჯაჭვულობა

ემოციურ ძალადობას შეუძლია გავლენა იქონიოს მოზარდის უნარზე, შექმნას და შეინარჩუნოს ჯანსაღი ურთიერთობები. ბავშვობაში დაწყებული მიჯაჭვულობის პრობლემა მჭიდროდაა დაკავშირებული ზრდასრულ ასაკში გამოვლენილ არაჯანსაღ მიჯაჭვულობაზე. მოზარდები ასევე შეიძლება აღმოჩნდნენ თანატოლებთან ცუდი ურთიერთობის რისკის ქვეშ, ჰქონდეთ ინტიმურობის პრობლემა, უჭირდეთ კონფლიქტების გადაჭრა და აგრესიას ავლენდნენ ურთიერთობებში.

ქცევითი და სოციალური პრობლემები

ბავშვობაში გამოცდილი ემოციური ძალადობა ასევე მჭიდროდაა დაკავშირებული სამართალდარღვევებთან და აგრესიულ სექსუალურ ქცევებთან ზრდასრულ ასაკში. გარდა ამისა, ძალადობაგამოვლილ მოზარდებს უფრო ხშირად აქვთ პრობლემები სკოლაში და თანატოლებთან.

ძალადობრივი წრის განმეორება

საჭირო ჩარევის გარეშე, დიდია ალბათობა, რომ ადამიანები, რომლებმაც ბავშვობაში ძალადობა გამოიარეს, თავად გახდებიან მოძალადეები. ძალადობის შეჩერებას და ბავშვის დახმარებას ამ ალბათობის შემცირება შეუძლია.

ჯანმრთელობის პრობლემები

მოზარდები, რომლებსაც გამოუცდიათ ემოციური ძალადობა, მენტალური დაავადებების განვითარების უფრო დიდი რისკის წინაშე დგანან. ეს დაავადებებია, მაგალითად, დეპრესია ან შფოთვა, რომელიც ზრდასრულობაშიც იჩენს თავს. ემოციური ძალადობის გამოცდილების მქონე ადამიანები ასევე თვითდაზიანებისა და თვითმკვლელობის მცდელობის გაზრდილი რისკის ქვეშ დგანან.

ემოციურ ძალადობას შეუძლია ფიზიკური ჯანმრთელობის პრობლემების რისკიც გაზარდოს. პერდიუს უნივერსიტეტის კვლევამ აჩვენა კავშირი ბავშვობაში გამოვლილი ემოციური ძალადობისა და ზრდასრულობაში კიბოს განვითარების გაზრდილ ალბათობას შორის.

თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ყველას, ვისაც ძალადობა გამოუვლია, ერთნაირი სიმძიმის ტრავმა არ აქვს. ხანგრძლივობა, სიმწვავე და ძალადობის დაწყების ასაკი, ასევე ინდივიდუალური გამკლავების მექანიზმები და მხარდამჭერი რესურსები ამ კუთხით მნიშვნელოვანი ფაქტორებია. მაგალითად, მხარდამჭერი ზრდასრული ადამიანის ყოლას მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ტრავმის სიმძიმეზე.

როგორ ამოვიცნოთ ემოციური ძალადობა?

არსებობს ქცევები, რომლებსაც, როგორც წესი, ემოციური ძალადობის მსხვერპლი მოზარდები ავლენენ. მათ შორისაა:

  • შფოთვა, დეპრესია და/ან დისტანცირებულობა;

  • გაუარესებული სასკოლო მოსწრება;

  • დაგვიანებული ემოციური განვითარება;

  • საკუთარი თავისთვის ან სხვებისთვის ტკივილის მიყენების სურვილი;

  • ზრდასრულებისგან სითბოსა და ყურადღების მიღების სასოწარკვეთილი მცდელობა;

  • განვითარების შეფერხება (მაგალითად, შარდის შეუკავებლობა ძილის დროს);

  • ხშირი ჩივილები თავის და მუცლის ტკივილზე, ან სხვა სომატურ სიმპტომებზე, ყოველგვარი ნაცნობი მიზეზის გარეშე;

  • სოციალურ ან სხვა აქტივობებში ჩართვის ინტერესის დაკარგვა;

  • დაბალი თვითშეფასება.

წყარო: Anna Parini / NYT

ემოციური ძალადობა და რომანტიკული ურთიერთობები

ემოციური ძალადობის გამოვლენის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გარემოება რომანტიკული ურთიერთობებია. ასეთ ურთიერთობაში ყოფნისას დააკვირდით, პარტნიორის ქცევას, ფრაზებს, რომლებსაც ის გეუბნებათ, და იმას, თუ როგორ გაგრძნობინებთ თავს. ემოციური ძალადობა სწორედ სიტყვებში, ქმედებებსა და თქვენს ემოციებში ვლინდება.

როგორ გამოიყურება ემოციური ძალადობა?

  • ხშირი მესიჯები და ზარები თქვენი ადგილმდებარეობის ან იმის შესამოწმებლად, თუ ვისთან ერთად ხართ;

  • თქვენს ტელეფონსა და სოციალური მედიის ანგარიშებზე წვდომის მოთხოვნა;

  • თქვენი ჩაცმულობის, კვებისა და საქმიანობის კონტროლი;

  • დადანაშაულება, რომ სხვებს ეფლირტავებით ან ღალატობთ მას, ბოდიშის მიღების მოლოდინით;

  • თქვენგან კომუნიკაციის მცდელობის უგულებელყოფა ან პირდაპირ უარის თქმა.

როგორ ჟღერს?

  • „ჩემსავით არავის ეყვარები“.

  • „შენი ბრალია, რომ შენი კონტროლი მიწევს“.

  • „აღარ მინდა იმ მეგობრებთან დროს ატარებდე“.

  • „გიჟი ხარ — მსგავსი არაფერი მითქვამს“.

  • „არაა საჭირო, ვინმემ რამე იცოდეს ჩვენს ურთიერთობაზე“.

როგორი შეგრძნებაა?

  • მუდმივი შიში, რომ თქვენს პარტნიორს გააღიზიანებთ;

  • წნეხი, რომ ყოველთვის უპასუხოთ მესიჯებს და იყოთ ხელმისაწვდომი ნებისმიერ დროს;

  • დანაშაულის შეგრძნება, რომ დრო თქვენი პარტნიორისგან მოშორებით გაატარეთ;

  • პარტნიორზე დამოკიდებულება ან შეგრძნება, რომ თქვენ ორნი მხოლოდ ერთმანეთს შეგიძლიათ დაეყრდნოთ;

  • დამცირებულობის შეგრძნება პარტნიორის სიტყვებით ან ქცევებით.

როგორ დავიცვათ თავი ემოციური ძალადობისგან?

თუ ზემოთ ჩამოთვლილი სიტუაციები, შეგრძნებები და ქცევები თქვენთვის ნაცნობია, რამდენიმე რჩევას მოგცემთ, როგორ დაიცვათ თავი ემოციური ძალადობისგან.

ზემოთ ჩამოთვლილი ემოციური ძალადობის ნებისმიერი ფორმის ამოცნობის შემთხვევაში გაესაუბრეთ თქვენი ნდობით აღჭურვილ ზრდასრულ ადამიანს და გაუზიარეთ თქვენი ამბავი. გახსოვდეთ, რომ ამაში სამარცხვინო არაფერია. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ძალადობის მსხვერპლი ნებისმიერი ადამიანი შეიძლება გახდეს. ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ისაა, რომ დროულად ვისაუბროთ ამაზე და მოგვარება დავიწყოთ.

► თუ ოჯახში ან ახლობელ ადამიანებში ასეთ ნდობას ვერავის უცხადებთ, მიმართეთ უფლებადამცველ ორგანიზაციებს „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)” ან „საფარს” ან დარეკეთ:

  • გადაუდებელი დახმარების ნომერზე: 112

  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო ცხელ ხაზზე — 116 006.

მოზარდების საფრთხეები ციფრულ სამყაროში — კიბერბულინგი, შანტაჟი, და მათთან გამკლავების საშუალებები

მიერ
admin
-
0
#image_title

ტექნოლოგიურ განვითარებასა და ინტერნეტთან ხელმისაწვდომობას უამრავ დადებით ფაქტორთან ერთად უარყოფითი შედეგიც მოსდევს. მისი საშუალებით ჩაგვრამ ონლაინ სივრცეშიც გადაინაცვლა და მას კიბერბულინგის სახელით ვიცნობთ. მის ფორმებს ყოველდღიურად ვაწყდებით სხვადასხვა სოციალურ სივრცეში და უამრავი ჩვენგანი მისი მსხვერპლიც კი გამხდარა.

რა არის კიბერბულინგი?

კიბერბულინგი ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენებით სხვა ადამიანის მიმართ შეურაცხმყოფელი, დამამცირებელი ან მუქარის შემცველი შეტყობინებების გაგზავნა და გავრცელებაა. ციფრულ სამყაროში ჩაგვრის მსხვერპლი შეიძლება ნებისმიერი ადამიანი გახდეს, თუმცა ამის მიმართ განსაკუთრებით მოწყვლადი მოზარდები არიან.

კიბერბულინგის ფორმები

მოზარდებში კიბერბულინგის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმა შევიწროებაა, რომელიც შეიძლება ხდებოდეს როგორც საჯარო ონლაინ სივრცეში, ისე პირად შეტყობინებებში. მისი მიზანია, მსხვერპლს თავი შერცხვენილად აგრძნობინოს, დასცინოს ან შეაშინოს. შევიწროებისას დამამცირებელი კომენტარები  ძირითადად  პიროვნების სქესს, რასას, სექსუალურ ორიენტაციას, აღმსარებლობას, გარეგნობას, ეკონომიკურ მდგომარეობას, სოციალურ სტატუსსა თუ სხვა მახასიათებელს მიემართება. ჩაგვრის ასეთი გამოვლინება გავლენას ახდენს მოზარდის ჩამოყალიბებაზე, ემოციურ ფონსა და თვითშეფასებაზე, რაც დროთა განმავლობაში შეიძლება უფრო მძიმე ფორმებში გადაიზარდოს.

ონლაინ შევიწროება პირადი ინფორმაციით შანტაჟსაც მოიაზრებს. მჩაგვრელი შეიძლება ფლობდეს ფოტო- ან ვიდეომასალას, პირადი მიმოწერის ამსახველ ე.წ. „სქრინებს“ ან, ზოგადად, ნებისმიერის სახის პირად ინფორმაციას და მსხვერპლს ამ მასალის გავრცელებით ემუქრებოდეს.

კიბერბულინგი მხოლოდ პიროვნების შეურაცხყოფასა და დამცირებას არ გულისხმობს. მისი ერთ-ერთი გამოხატულება მსხვერპლის ე.წ. გარიცხვაა, რომელიც პიროვნების რაიმე ჯგუფიდან მიზანმიმართულ გარიყვას გულისხმობს. თინეიჯერებში ჩაგვრის ეს მეთოდი განსაკუთრებით პოპულარულია. მიუხედავად იმისა, რომ ბულინგის ეს ფორმა განსაკუთრებით სასტიკად არ ჟღერს, გარიყვამ შეიძლება ძალიან მძიმედ იმოქმედოს მსხვერპლზე.

ონლაინ ჩაგვრის ფორმად მიიჩნევა იმპერსონიზაციაც, რომელიც სხვა პიროვნებად თავის გასაღებას გულისხმობს. ასეთ დროს ე.წ. „ბულერმა“ შეიძლება შექმნას მსხვერპლის სახელით ყალბი პროფილი და სიძულვილის შემცველი საჯარო კომენტარები წეროს. ამით იგი ცდილობს, საზოგადოებას მსხვერპლზე არასწორი წარმოდგენა შეუქმნას.  იმპერსონიზაციაში იგულისხმება სოციალური ქსელებში ონლაინ პროფილების გატეხაც და მსხვერპლის ანგარიშიდან დამამცირებელი და შეურაცხმყოფელი შეტყობინებების გაგზავნა.

იმპერსონიზაციის ერთ-ერთი საშიში ფორმა ე.წ. „ქეთფიშინგი“ (ინგლ. Catfishing). ამ დროს თაღლითი ყალბი იდენტობით სოციალურ ქსელებში ხალხს ეცნობა. იმპერსონიზაციის ამ ფორმას  განსაკუთრებით ხშირად გაცნობის საიტებზე შეხვდებით. სხვის სახელსა და ფოტოს ამოფარებული მჩაგვრელი ვირტუალურ ურთიერთობას აბამს მსხვერპლთან. მას სხვადასხვა მიზანი შეიძლება ამოძრავებდეს, მათ შორის ფინანსური. პირადი ინფორმაციის გამხელის შემთხვევაში, შესაძლოა, თაღლითმა მსხვერპლის შანტაჟიც კი სცადოს.

სტატისტიკა და კიბერბულინგის შედეგები

აშშ-ის განათლების სტატისტიკის ეროვნული ცენტრის 2019 წლის მონაცემების მიხედვით, 12-18 წლამდე მოზარდების დაახლოებით 15% ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე გამხდარა კიბერბულინგის მსხვერპლი, მათი უმეტესობა კი 13-15 წლამდე ასაკის იყო. ამავე სტატისტიკის მიხედვით, კიბერბულინგის მსხვერპლი მოზარდები ორჯერ უფრო მეტად არიან მიდრეკილი სუიციდისა და თვითდაზიანებისკენ. ეს მონაცემები კიდევ უფრო მაღალია ლგბტქ+ მოზარდებში.

ამავე კვლევის მიხედვით, გამოკითხულთა 6.2%-მა აღიარა, რომ გასული წლის გარკვეულ პერიოდში თავად იყო მჩაგვრელი ციფრულ სამყაროში. ეს მონაცემები განსაკუთრებით მაღალი 13 წლის მოზარდებშია.

Journal of Medical Internet Research-ის 2018 წლის კვლევის თანახმად, კიბერბულინგი ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებს იწვევს. მისი  უკიდურესი და ყველაზე მძიმე გამოვლინება თვითმკვლელობის მცდელობაა. ამასთანავე, კიბერბულინგი მოზარდებში იწვევს:

  • დეპრესიას

  • შფოთვას

  • ძილის დარღვევას

  • კუჭის ტკივილს

  • საჭმლის მომნელებელი სისტემის პრობლემებს

  • გაღიზიანებას

  • სტრესს

  • დაუცველობის შეგრძნებას

  • უიმედობის, მარტოსულობისა და უძლურების განცდას.

რჩევები მოზარდებს

ამ პრობლემებთან გამკლავება მარტივი ნამდვილად არაა, მაგრამ ფსიქოლოგები მოზარდებს ურჩევენ, რომ იმ შემთხვევაში, თუ კიბერბულინგის მსხვერპლი აღმოჩნდებიან, ამაზე ხმამაღლა ისაუბრონ. საუკეთესო გამოსავალია, რომ ამ დროს წუხილს ზრდასრულს გაუზიარებთ — ისეთ ადამიანს, რომელსაც ენდობით. შეიძლება, თავდაპირველად ამ თემაზე საუბარი გაგიჭირდეთ, ან შეგრცხვეთ, თუმცა აუცილებელია, გაიაზროთ, რომ მისი დამალვის შემთხვევაში, შესაძლოა, ვითარება კიდევ უფრო გაუარესდეს.

კიბერბულინგისგან გათავისუფლების კიდევ ერთი გზა იგნორია — აგრესორის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი ხომ ისაა, რომ მსხვერპლს თავი ცუდად აგრძნობინოს. არ აჰყვეთ მჩაგვრელს, დროებით გვერდით გადადეთ ტელეფონი თუ ლეპტოპი. დაკავდით ისეთი საქმით, რომლის კეთებაც გიყვართ და სიამოვნებას განიჭებთ. ეცადეთ, რომ თქვენი გონება სრულად მოწყდეს ციფრულ სამყაროს. არ იფიქროთ შურისძიებაზე. თუმცა, ამავდროულად, აუცილებელია, შეინახოთ კიბერბულინგის ყველა მტკიცებულება: ფოტოები, მიმოწერები, კომენტარები და პოსტები. იმ შემთხვევაში, თუ აგრესორი დამცირებას, მუქარასა თუ შანტაჟს არ შეწყვეტს, მშობელთან ერთად მჩაგვრელის წინააღმდეგ ბრძოლა იურიდიული გზით უნდა გააგრძელოთ და მას უნდა უჩივლოთ.

სოციალური მედიის პლატფორმებზე დაბლოკეთ ყველა ის ანგარიში, რომელიც თავს ცუდად გაგრძნობინებთ.  ამით თავს უფრო დაცულად იგრძნობთ. კიბერბულინგისგან  მოყენებული ზიანისგან გასათავისუფლებლად ფსიქოთერაპიის დაწყებაც კარგი გადაწყვეტილებაა. ფსიქოთერაპევტთან ან ფსიქოლოგთან ერთად უფრო მარტივად შეძლებთ, დაძლიოთ მენტალური პრობლემები.

იმისათვის, რომ კიბერბულინგის მსხვერპლი არ გახდეთ, საჭიროა უსაფრთხოების ზომების დაცვა. მოერიდეთ უცნობ ხალხთან ონლაინ კომუნიკაციას. თუკი გადაწყვეტთ, რომ პირადი ფოტო- ან ვიდეომასალა გააგზავნოთ, დარწმუნდით, რომ ადრესატი ნამდვილად სანდოა. არ იჩქაროთ მისი გაგზავნა ახალგაცნობილ ადამიანთან. შიშველი ფოტოების (ე.წ „ნუდების“) გაგზავნისას ეცადეთ, რომ რომ თქვენი ამოცნობა  შეუძლებელი იყოს. არ გამოაჩინოთ სახე, არც სხვა მაიდენტიფიცირებელი დეტალები — მაგალითად, ტატუ ან ხალი. ყურადღება მიაქციეთ ფონსაც — თუ ვერავინ დაამტკიცებს, რომ ფოტოზე თქვენ ხართ, უფრო მშვიდადაც იქნებით.

რჩევები მშობლებს

ელაპარაკეთ თქვენს შვილს. ასეთ დროს კომუნიკაციას უმნიშვნელოვანესი როლი აქვს. არასდროსაა გვიანი, ესაუბროთ მოზარდს ინტერნეტის საფრთხეებზე და აუხსნათ, თუ როგორ უნდა აიცილოს ეს საფრთხეები თავიდან.

ამასთანავე, მშობლები ბავშვს რამდენიმე აუცილებელი სოციალური უნარის გამომუშავებაში უნდა დაეხმარონ — უარის თქმა და დახმარების თხოვნა. მოზარდი ინფორმირებული უნდა იყოს საკუთარი უფლებების შესახებ და მან უნდა იცოდეს, თუ ვის მიმართოს იმ შემთხვევაში, თუკი ისინი დაირღვა.

შეიმუშავეთ წესები, რომელთა დაცვაც მოზარდს ინტერნეტსაფრთხეებისთვის თავის არიდებაში დაეხმარება. დაუწესეთ ლიმიტი სმარტფონსა და პლანშეტთან გატარებულ დროზე.

ასწავლეთ, რომ არ გააზიაროს პირადი ინფორმაცია, მოერიდოს საჯარო ვაი-ფაის გამოყენებას, არ გახსნას უცნობი ადამიანებისგან გამოგზავნილი შეტყობინებები, სოციალურ ქსელებში არ დაიმატოს უცხო ანგარიშები და არ გადავიდეს უცხო ბმულებზე, რაც არ უნდა მაცდური შეთავაზება ახლდეს მათ თან.

იყავით ინფორმირებული ყველა ანგარიშის შესახებ, რომელიც მოზარდს აქვს. სთხოვეთ, რომ მეგობრებში დაგამატოთ. გარდა იმისა, რომ ამით მის უსაფრთხოებას გააკონტროლებთ, ეს მასთან დაახლოების გზაც არის.

წინაპირობად აქციეთ, რომ იყოთ მისი პირველი მეგობარი, რომელსაც თქვენი შვილი დაამატებს სხვადასხვა პლატფორმაზე. აჰყევით მის სურვილს და ჩამოტვირთეთ ყოველი ახალი სოციალური აპლიკაცია ან ქსელი. ეს არა მხოლოდ მოგცემთ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რას აკეთებენ ის ონლაინ სივრცეში, არამედ ასევე გაეცნობით ახალ აპლიკაციას და მის პოტენციურ საფრთხეებს.

► მიუხედავად იმისა, თუ რამდენად ყურადღებიანია მშობელი, ყოველთვის არსებობს საფრთხე, რომ მოზარდი კიბერბულინგის მსხვერპლი გახდეს.

ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ თუ მოზარდი უფრო მარტივად ღიზიანდება და ბრაზდება, გახდა ჩაკეტილი და კომუნიკაციას თავს არიდებს, შესაძლოა, ის ბულინგის მსხვერპლი იყოს. გუნება-განწყობის დაქვეითება და იზოლაცია ამის ცხადი ნიშანია. უფრო მძიმე ნიშნებს შორისაა თვითდაზიანებისკენ მიდრეკილება ან ძლიერი ემოციური რეაქციებია.

ფსიქოლოგიურ ტრავმასთან გამკლავების პროცესში აუცილებელია ემოციური მხარდაჭერა. მოზარდმა უნდა იცოდეს, რომ ის მარტო არაა, და მან თავი დაცულად უნდა იგრძნოს. მას არ უნდა ეშინოდეს ან რცხვენოდეს მშობელთან გულახდილად საუბრისა და იმის გამხელის, თუ რა აწუხებს.

სამწუხაროდ, კიბერბულინგი ონლაინ სამყაროს თანმდევი ნაწილია და უსაფრთხოების ზომების დაცვის შემთხვევაშიც კი ხანდახან მისი არიდება შეუძლებელია. მოზარდისთვის განსაკუთრებით რთულია, იყოს კიბერბულინგის მსხვერპლი, რადგან ამ ტიპის ჩაგვრა საკლასო ოთახის საზღვრებს სცდება და სახლშიც მიჰყვება. თუმცა, კიბერბულინგთან გამკლავება შეუძლებელი ნამდვილად არაა. უფროსებთან კომუნიკაცია და მათი მხარდაჭერა მოზარდს აგრძნობინებს, რომ იგი დაცულია, ამ პრობლემასთან მარტო არაა და მშობლის, მასწავლებლისა თუ ფსიქოთერაპევტის დახმარებით მასთან გამკლავებას შეძლებს.

რა არის სექსუალური შევიწროება? — მისი ფორმები, ამოცნობის გზები და მასთან გამკლავება

მიერ
admin
-
0
#image_title

სექსუალური შევიწროება არის ნებისმიერი ფორმის არასასურველი სექსუალური ქმედება. თუ თქვენი მისამართით გაჟღერებულა სექსუალური დატვირთვის მქონე კომენტარები, შეგხებიათ ვინმე თქვენი ნებართვის გარეშე ან იძულებით შეგისრულებიათ რაიმე სახის სექსუალური ქმედება, ესე იგი, თქვენ გამოგიცდიათ სექსუალური შევიწროება.

სექსუალური შევიწროების მსხვერპლი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ადამიანი, განურჩევლად მისი სქესისა და ასაკისა. სამწუხაროდ, სექსუალურ შევიწროებაზე ღიად საუბარი ჯერ კიდევ ტაბუდადებული და სტიგმატიზებულია. თუ გვსურს არსებული მდგომარეობის შეცვლა, მნიშვნელოვანია, მსხვერპლს ყურადღებით მოვუსმინოთ და მისი მდგომარეობა სერიოზულად აღვიქვათ.

სექსუალური შევიწროება ფართოდ გავრცელებული პრობლემაა. 2018 წლის კვლევის თანახმად, ქალების 81%-ს და კაცების 43%-ს სიცოცხლის განმავლობაში ერთხელ მაინც გამოუცდია სექსუალური შევიწროების რომელიმე ფორმა. ქალები ორჯერ  უფრო ხშირად ხდებიან სექსუალური შევიწროების მსხვერპლი, ვიდრე კაცები, თუმცა, როგორც წესი, კაცების შემთხვევაში, მათი გამოცდილება კიდევ უფრო არასერიოზულად აღიქმება საზოგადოების მხრიდან.

სექსუალური შევიწროების ჩამდენი პირი, როგორც წესი, ფლობს გარკვეულ უპირატესობებს. მაგალითად, ის ფიზიკურად მსხვერპლზე უფრო ძლიერია ან აქვს უფრო მაღალი პოზიცია სოციალურ იერარქიაში (შეიძლება იყოს მსხვერპლის უფროსი, მენეჯერი და ა.შ). აქედან გამომდინარე, შესაძლო შურისძიების შიში მსხვერპლისთვის კიდევ უფრო ართულებს თავის მდგომარეობაზე საუბარს.

სექსუალური შევიწროების ფორმები

სექსუალურ შევიწროებად შეიძლება განისაზღვროს სხვადასხვა ტიპის ქცევა — ის შეიძლება მოხდეს როგორც საჯარო, ისე პირად სივრცეში, ყოველდღიურ ან ოფიციალურ გარემოში, ნაცნობებს ან უცნობებს შორის.

სექსუალური შევიწროებაა ისეთი ქმედებაც, რომელიც შეიძლება დაიწყოს თანხმობით, მაგრამ შემდეგ გაჩნდეს დაუცველობის განცდა და გახდეს არასასურველი რომელიმე მხარისთვის. სექსუალური ხასიათის ქმედება ზოგჯერ შეიძლება ნამდვილად იყოს არასწორი კომუნიკაციის შედეგი, თუმცა ის დანაშაულად იქცევა მაშინვე, როცა ერთი მხარე თავს არაკომფორტულად იგრძნობს, მეორე კი მის ემოციურ მდგომარეობას არ გაითვალისწინებს.

ქვემოთ მოცემულია შემთხვევები, რომლებიც შეიძლება მივიჩნიოთ სექსუალურ შევიწროებად:

  • დაჟინებული მზერა

  • სტვენა, კოცნის ხმები, სექსუალური კომენტარები

  • სექსუალური ხასიათის ხუმრობები, სხვა ადამიანის სხეულზე უადგილო საუბარი, სექსუალური  სურვილების აშკარა გამოხატვა

  • შეურაცხმყოფელი საუბარი ადამიანის სქესზე, გენდერსა თუ ორიენტაციაზე

  • სექსუალური ხასიათის ფოტოს, ნახატის ან სხვა ნებისმიერი გამოსახულების ჩვენება ან გაგზავნა მეორე მხარის სურვილის საწინააღმდეგოდ ან თანხმობის გარეშე

  • სექსუალური ხასიათის მიზანმიმართული ხახუნი ან შეხება

  • ყურადღების, შეხების, კომპანიის გაწევის ან სექსუალური სარგებლის შეთავაზება ან მოთხოვნა

  • არასასურველი ვიზიტების, სატელეფონო ზარების განხორციელება, არასასურველი ტექსტების, წერილების ან ელფოსტის გაგზავნა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ამას აქვს განმეორებითი ხასიათი

  • არასასურველი საჩუქრების დატოვება ადამიანის სახლთან, სკოლაში, სამსახურში ან სხვა ადგილას

  • ადამიანის სხეულის ნაწილების სხვისთვის ჩვენება

  • თვალთვალი ან მუქარა

  • პირის იძულება, განახორციელოს რაიმე სახის სექსუალური ქმედება

სექსუალური დაშინების/შევიწროების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა სექსუალური ხასიათის ჭორების გავრცელება, როგორც პირად საუბრებში, ისე ონლაინ სივრცეში. ტერმინი „პორნოშურისძიება“ (ინგლ. Revenge porn) აღნიშნავს სექსუალური დატვირთვის მქონე სურათების ან ვიდეოების გაზიარებას თანხმობის გარეშე, მაშინაც კი, თუ ეს შურისძიებასთან არ არის დაკავშირებული.

► ადამიანები, რომლებიც ფიქრობენ, რომ არ აქვთ შესაძლებლობა, ღიად ისაუბრონ თავიანთ გამოცდილებებზე, ან სრულად არ აქვთ გაცნობიერებული მოსალოდნელი სოციალური საზღვრები, განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან სექსუალური შევიწროების მიმართ.

შურისძიების მუქარა ბევრ მსხვერპლს აიძულებს გაჩუმებას. მაგალითად, თუ სექსუალური შევიწროების ჩამდენი მსხვერპლის უფროსია, მსხვერპლი ჩუმდება, რადგან ამ ყველაფერზე ღიად საუბრის შემთხვევაში შეიძლება სამსახურიდან გაათავისუფლონ. გარდა ამისა, დამნაშავე შეიძლება იყოს აგრესიული, რა შემთხვევაშიც მსხვერპლი ჩუმდება, რათა საფრთხე არ დაემუქროს მის ქონებას, უარეს შემთხვევაში კი მის ჯანმრთელობას/სიცოცხლეს.

რას გულისხმობს თანხმობა?

ხშირად რთულია იმის ზუსტად ცოდნა, რა სახის ქმედებას უნდა მოეკიდო გაგებით და რა უნდა გააპროტესტო. მაგალითად, თუკი გარკვეული პერიოდი გეცინებათ მეგობრის უხეშ/უხამს ხუმრობებზე, შეიძლება დროთა განმავლობაში გაგიჩნდეთ შეგრძნება, რომ ის ზღვარს გადასცდა. ასევე შეიძლება დროდადრო სიამოვნებით დადიოდეთ კოლეგასთან ერთად ბარში დასალევად, მაგრამ სექსუალური ხასიათის მესიჯმა, რომელიც ერთ-ერთ ასეთ საღამოს მოჰყვება, შეიძლება დაგაფიქროთ, თქვენი კეთილგანწყობა არასწორად ხომ არ გაიგეს.

სექსუალური შევიწროების ჩამდენი პირი ყოველთვის ვერ აცნობიერებს თავის ქცევას და ვერ ხვდება, რომ მისი ქმედება ან კომენტარები სხვა ადამიანს დისკომფორტს უქმნის. მაგალითად, მომსახურების სფეროში დასაქმებულები ხშირად აღნიშნავენ, რომ კლიენტების მიმართ კეთილგანწყობის გამოხატვა მათი პროფესიული ვალდებულებაა, რასაც ზოგი ფლირტად აღიქვამს, რის გამოც ხშირად უწევთ სექსუალურ შევიწროებასთან გამკლავება.

კიდევ უფრო რთულია ადამიანის რეალური განზრახვის გაგება ონლაინ საუბრების დროს, რადგან ვერ ვხედავთ არავერბალურ ნიშნებს — მიმიკას, ხმის ტონსა თუ სხეულის ენას, რაც კომუნიკაციის მნიშვნელოვანი ნაწილია.

არასასურველი ინტიმურობის მსხვერპლმა შეიძლება შევიწროების ჩამდენის ქმედებები თავიდან შეცდომით მეგობრულ დამოკიდებულებად მიიჩნიოს. რაიმეს თუ თქვენ თვითონ არ იზამდით, შესაძლოა, ის სხვაშიც ვერ შეამჩნიოთ. თუნდაც მსხვერპლი იაზრებდეს, რაც ხდება, მან შეიძლება ეს არ გამოხატოს და არ ამოიღოს ხმა, რადგან:

  • მან არ იცის, რა ფორმით გამოხატოს ის დისკომფორტი, რომელსაც განიცდის

  • ფიქრობს, რომ არც მეორე მხარე აპირებს უფრო შორს წასვლას და ელოდება,  თავად შევიწროების ჩამდენი როდის შეწყვეტს გარკვეული სახის ქმედებას

  • თავს დამნაშავედ გრძნობს, რადგან ფიქრობს, რომ არასწორი მოლოდინები გაუჩინა მეორეს მხარეს

  • ფიქრობს, რომ უკვე გვიანია რაიმეს თქმა

  • მას არ სურს, რთული ადამიანის იარლიყი მიაწებონ

  • ეშინია, რომ ამით უფრო წაახალისებს სექსუალური შევიწროების ჩამდენს

  • ეშინია, რომ მის პროტესტს მისთვის არასასურველი რეაგირება მოჰყვება

როგორც წესი, ძლიერი შიშის დროს ჩვენი სხეული ირჩევს თავდაცვის რომელიმე ფორმას. ე.წ. „იბრძოლე, გაიქეცი, გაშეშდი“ არის ჩვენი სხეულის ბუნებრივი ინსტინქტური რეაქცია საფრთხეზე, სადაც „ბრძოლა“ ნიშნავს აგრესიის გამოხატვას, „გაქცევა“ — სიტუაციიდან გარიდებას, ხოლო „გაშეშება“ — გაჩუმებასა და პასიურობას.

თუკი სექსუალური შევიწროების ჩამდენი პირი ამ ყველაფერს ვერ აცნობიერებს, მან შეიძლება მსხვერპლის სიჩუმე თანხმობად მიიღოს. თუმცა, ეს არასწორია. დუმილი თანხმობის ნიშანი არ არის. ასევე მნიშვნელოვანია, მსხვერპლმა იცოდეს, რომ პასიურობა მისივე სხეულის ინსტინქტური რეაქციაა საფრთხეზე/შიშზე. როცა მსხვერპლმა ეს არ იცის, შეიძლება თავი დამნაშავედ მიიჩნიოს იმის გამო, რომ არაფერი გააკეთა ძალადობის შესაჩერებლად.

► უნებლიეთ ვინმეს დისკომფორტი რომ არ შევუქმნათ და თავი ცუდად არ ვაგრძნობინოთ, ერთი მარტივი გამოსავალი არსებობს — ვკითხოთ, ყველაფერი რიგზეა თუ არა.

სექსუალური თანხმობა არის შეთანხმება სექსუალურ აქტივობაში მონაწილეობაზე. სანამ ვინმესთან სექსუალური ურთიერთობა გექნებათ, უნდა იცოდეთ, აქვს თუ არა მას ამის სურვილი. ასევე მნიშვნელოვანია, პარტნიორთან იყოთ მაქსიმალურად გულწრფელი იმის შესახებ, თუ რა გსურთ და რა არა.

► თანხმობის გარეშე ნებისმიერი სახის სექსუალური აქტივობა (მათ შორის ორალური სექსი, სასქესო ორგანოზე შეხება თუ ვაგინალური ან ანალური შეღწევა) არის სექსუალური ძალადობა ან გაუპატიურება.

რა შემთხვევაში არის თანხმობა ნამდვილი (რეალური):

  • როცა ის გამოთქმულია ზეწოლის გარეშე. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, თანხმობა არის არჩევანი, რომელსაც აკეთებ ზეწოლის, მანიპულაციის, ნარკოტიკების ან ალკოჰოლის ზემოქმედების გარეშე

  • თანხმობა არ არის სამუდამო. ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება შეეცვალოს განწყობა ნებისმიერ დროს და ეს ნორმალურია

  • თანხმობის დროს ადამიანი უნდა იყოს სრულად ინფორმირებული. მაგალითად, როცა პირი თანახმაა სექსზე იმ პირობით, რომ პარტნიორი გამოიყენებს თავდაცვის საშუალებას, ხოლო პარტნიორი ამას არ გააკეთებს, ესე იგი, მას არ აქვს მეორე მხარის თანხმობა.

  • თანხმობა უნდა იყოს გულწრფელი და სურვილისმიერი. როდესაც საქმე სექსუალურ ქცევას ეხება, უნდა აკეთო მხოლოდ ის, რაც გსურს, და არა ის, რაც სტერეოტიპულად მიღებულია, რომ უნდა გააკეთო.

  • დაბოლოს, ერთ ქმედებაზე თანხმობა არ ნიშნავს ყველაფერზე თანხმობას.

გახსოვდეთ, თქვენი სხეული თქვენ გეკუთვნით  და არავის აქვს უფლება, მას თქვენი ნებართვის გარეშე შეეხოს. მაშინაც კი, თუ სერიოზული ურთიერთობა გაქვთ პარტნიორთან, სრული უფლება გაქვთ, ნებისმიერ დროს შეაჩეროთ ის და მან თქვენს სურვილს პატივი უნდა სცეს. გარდა ამისა, არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენხნიანი ურთიერთობა გაკავშირებთ პარტნიორთან, ნებისმიერი სახის სექსუალური ქმედება ყოველ ჯერზე უნდა განხორციელდეს ორივე მხარის სრული თანხმობით.

წყარო: WomanLog

შევიწროებაზე რეაგირება

შევიწროებაზე რეაგირების სხვადასხვა გზა არსებობს. თუ თავს უსაფრთხო გარემოში გრძნობთ, მაშინ იყავით პირდაპირი: უთხარით სექსუალური შევიწროების ჩამდენ პირს (ხმამაღლა, გასაგებად და ზუსტად), რომ მისი ქცევა თავს არაკომფორტულად გაგრძნობინებთ. დააზუსტეთ, კონკრეტულად მის რომელ ქმედებებს გულისხმობთ.

► როცა სექსუალურ შევიწროებაზე მიუთითებთ, შეიძლება დანაშაულის გრძნობა გაგიჩნდეთ. არ მოიხადოთ ბოდიში. არაფერია არასწორი იმაში, რომ საკუთარ ემოციებზე ზრუნავთ. თქვენ გარდა ამას სხვა არავინ გააკეთებს.

საუკეთესო შემთხვევაში, უნდა ვივარაუდოთ, რომ სექსუალური შევიწროების ჩამდენი პირი ვერ აცნობიერებდა, რომ მისი ქმედებებით ზიანს გაყენებდათ და არც ამის სურვილი ჰქონია, ამიტომ, როცა თქვენი გრძნობების შესახებ გაიგებს, გაჩერდება. ეს ლაპარაკი მას მისცემს შანსს, მომავალში არც თქვენ და არც სხვა ვინმეს მსგავსი დისკომფორტი არ შეუქმნას.

თუ პირისპირ ლაპარაკის დროს თავს უსაფრთხოდ არ გრძნობთ ან თუ გამოხატეთ თქვენი ემოციები, მაგრამ მაინც არ შეწყვიტეს შევიწროება, უნდა აღიაროთ, რომ იმ ადამიანს თქვენი ემოციური მდგომარეობა და გრძნობები არ აინტერესებს, რის შემდეგაც შესაბამისად უნდა იმოქმედოთ. დამნაშავემ შეიძლება თქვენი ბრალდებები უარყოს. ასე რომ, ჩაიწერეთ ყოველი დეტალი — რა მოხდა, როგორ მოხდა და სად მოხდა. ასევე, ხომ არ დაუნახავს ვინმეს ან სხვა რელევანტური ინფორმაცია.

თუ შევიწროება ონლაინ სივრცეში ან ტექსტური შეტყობინებით მოხდა, შექმენით საქაღალდე, სადაც შეინახავთ მტკიცებულებებს, როგორიცაა თქვენი საუბრების ე.წ. „სქრინები“ ან მოძალადის მიერ გამოგზავნილი ნებისმიერი მასალა, რაც სიმართლის დამტკიცებაში დაგეხმარებათ. რაც შეიძლება მალე შეინახეთ მტკიცებულებები, რადგან თუკი მოძალადეს ეჭვი გაუჩნდება, რომ თქვენ ამაზე საუბარს აპირებთ, ყველაფერს წაშლის.

იპოვეთ სანდო ადამიანი, რომელსაც თქვენი მდგომარეობის შესახებ მოუყვებით. თუ სკოლის მოსწავლე ხართ, აუცილებლად მოძებნეთ სანდო ზრდასრული ადამიანი. თუ პირველი არჩევანი არ გაამართლებს და სათანადოდ არ მოგისმენთ, მაშინ მოძებნეთ სხვა, ვინც ამას გააკეთებს.

თუ სამსახურში გავიწროებენ, მიმართეთ სანდო კოლეგას ან უფროსს (ცხადია, თუ ის თავად არ არის მოძალადე ან არ დგას მოძალადის მხარეს) ან უფროსის უფროსს. ბევრ კომპანიას აქვს გაწერილი კონკრეტული პროცედურები მსგავს შემთხვევებთან დაკავშირებით — კარგად გაეცანით თქვენს სამუშაო ხელშეკრულებას და შიდა განაწესს.

თუკი საბოლოოდ გადაწყვეტთ, რომ ღიად ისაუბროთ თქვენ მიმართ სექსუალური შევიწროების შემთხვევაზე სკოლაში ან სამსახურში, გაითვალისწინეთ:

  • სთხოვეთ სანდო ადამიანს, გამოგყვეთ შეხვედრაზე

  • თან იქონიეთ ყველა მტკიცებულება

  • ჩაიწერეთ შეხვედრა (ან ჩაინიშნეთ, როდის შედგა, ვინ ესწრებოდა და რა შედეგით დასრულდა) იმ შემთხვევისთვის, თუკი თქვენ მიმართ სექსუალური შევიწროება გაგრძელდება ან თუ რაიმე ფორმით დაისჯებით ამ თემაზე საუბრის გამო

იმ შემთხვევაში, თუ პასუხისმგებელი პირები თქვენს ამბავს სერიოზულად არ მოეკიდებიან და არ მიიღებენ შესაბამის ზომებს, რაც თქვენს დაცვას გულისხმობს, მიმართეთ პოლიციას.

თუკი არავინ გისმენთ

სექსუალურ შევიწროებას შეიძლება საკმაოდ მძიმე და ხანგრძლივი შედეგები მოჰყვეს მსხვერპლისთვის, როგორიცაა: შფოთვა, დეპრესია, თავის ტკივილი, ძილის დარღვევა, წონის დაკლება ან მომატება, გულისრევა, თვითშეფასების დაქვეითება და სექსუალური დისფუნქცია. გაუზიარეთ თქვენი გამოცდილება ისეთ მეგობარს ან სანდო ადამიანს, რომელიც თანაგრძნობითა და პატივისცემით მოგისმენთ. თუკი ასეთი ადამიანი არ გყავთ, შესაძლოა, ფსიქოთერაპევტი დაგეხმაროთ. საკუთარი თავის განკურნება საბოლოოდ ჩვენი საქმეა, მაგრამ აუცილებელი არაა, ეს გზა მარტომ გავიაროთ.

გახსოვდეთ, ხშირია შემთხვევები, როცა მოძალადეები გავლენიანი პირები არიან და ამის გამო დაუსჯელები რჩებიან. ძალიან ხშირად მსხვერპლი, ფაქტობრივად, უძლურია, მიაღწიოს სამართლიანობას, რადგან მმართველ პირებს არ აწყობთ ამბის გახმაურება. ამის მიუხედავად, თუკი თქვენ იპოვით ძალას, რომ ღიად ისაუბროთ თქვენს გამოცდილებაზე, აუცილებლად გააკეთეთ ეს იმისათვის, რათა სხვას თავიდან ააცილოთ მსგავსი შემთხვევები.

თუმცა, პირველ ყოვლისა, უნდა იფიქროთ საკუთარ უსაფრთხოებაზე და თუ სხვა გზა არ არის, შეიცვალეთ სკოლა, სამსახური ან ის ადგილი, სადაც თქვენზე სექსუალურად ძალადობენ ან გავიწროებენ. თუ ფიქრობთ, რომ წასასვლელი არსად გაქვთ ან გამოსავალს ვერ ხედავთ, მიმართეთ თავშესაფრებს ან ამ საკითხზე მომუშავე ორგანიზაციებს. რაც მთავარია, შეეცადეთ, ეს პროცესები მარტომ არ გაიაროთ. იპოვეთ ადამიანი (მეგობარი, თერაპევტი ან სხვა), რომელიც მოგისმენთ და მხარს დაგიჭერთ.

► თუ ხართ ძალადობის მსხვერპლი, ან იცით ვინმეს შესახებ, ვინც ძალადობის მსხვერპლია, აუცილებლად დაუკავშირდით:

  • საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და  სოციალური დაცვის სამინისტროს „ცხელ ხაზს“ — 15 05;

  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო „ცხელ ხაზს“ — 116 006;

  • საგანგებო და გადაუდებელ დახმარებას — 112

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)“ — 032 2 33 13 56

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „საფარი“ — 0322 30 76 03, 599 40 76 03

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: WomanLog

თარგმანის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

მოზარდები და ჯანსაღი სექსუალური საზღვრები — რა უნდა ვიცოდეთ?

მიერ
admin
-
0
#image_title

მოზარდები ხშირად ხვდებიან რთულ სიტუაციებში მეგობრებთან, პარტნიორებსა თუ სხვა ადამიანებთან ერთად. ასეთ სიტუაციებში მათ შეიძლება საკუთარი საჭიროებებისა და ღირებულებების სწორად კომუნიკაცია გაუჭირდეთ. მაშინაც კი, როცა მათი ინტუიცია ამბობს, რომ ვიღაც ზღვარს კვეთს, შეიძლება მაინც რთული იყოს იმის გასაგებად გამოხატვა, თუ რატომ აგრძნობინებთ ესა თუ ის სიტუაცია თავს არაკომფორტულად. სწორედ ამიტომ, მშობლებმა და სხვა, მოზარდის ნდობით აღჭურვილმა ზრდასრულმა ადამიანებმა აუცილებლად უნდა ისაუბრონ მოზარდებთან ჯანსაღი საზღვრების რაობასა და მნიშვნელობაზე.

რა არის საზღვრები?

საზღვრები ის ლიმიტებია, რომლებსაც მოზარდები საკუთარი თავის ტკივილისგან, ზიანისგან, მანიპულაციისგან ან არასასურველი ზეგავლენისგან დასაცავად აწესებენ. როგორც საკუთარი თავის ფასის ცოდნის გამოხატულება, საზღვრები სხვა ადამიანებს ამცნობს, ვინ ვართ, რა ღირებულებები გვაქვს და როგორ გვინდა, რომ მოგვექცნენ. დამატებით, საზღვრები პირადი სივრცის შექმნასა და დაცვაში გვეხამრება.

ჯანსაღი საზღვრების დაწესება და დაცვა ეხმარება მოზარდს სხვა ადამიანებთან იმის გაზიარებაში, თუ რა არის ნორმალური და მისაღები მისთვის და რა — არა. ეს კი განუყოფელი ნაწილია უსაფრთხო და ჯანსაღი რომანტიკული თუ მეგობრული ურთიერთობების ჩამოსაყალიბებლად.

საზღვრების საჭიროება მოზარდის ირგვლივ მყოფი ზრდასრული ადამიანების მიმართაც დგას, მაგალითად, მასწავლებლის ან ნათესავის.

სექსუალური საზღვრები და მათი ტიპები

როცა საზღვრებზე ვსაუბრობთ, ერთ-ერთი ყველაზე საჭირო და მნიშვნელოვანი კომპონენტი სქესობრივი ცხოვრება და მასთან დაკავშირებული ჯანსაღი საზღვრებია.

სექსზე მოზარდებთან საუბარი შეიძლება არაკომფორტული იყოს, მაგრამ ეს აუცილებელია მათი როგორც ფიზიკური, ისე ემოციური უსაფრთხოებისთვის. მოცემულობაა ის, რომ ბავშვები ადრეული ასაკიდანვე ამჩნევენ გენდერულ სხვაობებს და გარდატეხის ასაკთან ერთად გრძნობენ სექსუალურ მიზიდულობას სხვა ადამიანების მიმართ. სწორედ ამიტომ, აუცილებელია, მშობლები იყვნენ პირველი მხარდამჭერები თავიანთი შვილებისთვის და შეუქმნან მათ უსაფრთხოებისა და სანდოობის განცდა. ამ თვალსაზრისით კი აუცილებელია, მოზარდს ავუხსნათ, როდის და როგორ შეიძლება შეეხონ მის სხეულს ან სხეულის რომელიმე ნაწილს. ეს ჯანსაღი სექსუალური საზღვრების უპირველესი წინაპირობაა.

სექსუალური საზღვრების სამ ტიპს გამოყოფენ: ემოციური/მენტალური, ფიზიკური და ციფრული.

ემოციური/მენტალური საზღვრები

სექსი და სექსუალობა მხოლოდ ფიზიკურად არ გამოიხატება —  მას ემოციური და მენტალური მხარეც აქვს. ბევრი მოზარდისთვის სექსი საშიშიცაა და ამაღელვებელიც. რთულია, იცოდე, როგორ გავლენას მოახდენს შენზე რაღაც, რაც აქამდე არ გამოგიცდია. მოზარდებს მოუსმენიათ არაერთი ისტორია, თუ როგორ აქვთ სხვებს რომანტიკული ურთიერთობები და სექსი. სხვადასხვა მოზარდის რეაქცია ასეთ ისტორიებზე განსხვავებულია. ზოგიერთი მათგანი გრძნობს წნეხს, რომ სექსი მასაც უნდა ჰქონდეს, რაც შეიძლება იმითაც იყოს გამოწვეული, რომ ცხოვრების კონკრეტულ ეტაპზე რომანტიკულ პარტნიორთან ძლიერ ემოციურ ინტიმურობას გრძნობენ ან თანატოლებისგან წნეხი და დარცხვენა იგრძნობა. სხვებს კი შეიძლება დაკარგულობის, დაბნეულობის ან დაბალი თვითშეფასების პრობლემა ჰქონდეთ. ამ დროს აუცილებელია, დავსვათ კითხვები, რომლებიც ჩვენი ემოციური და მენტალური საზღვრების დაწესებასა და გაძლიერებას მოემსახურება, მაგალითად:

  • როგორ უნდა მივხვდე, რომ ურთიერთობაში პატივს მცემენ ან პატივს არ მცემენ?

  • როგორ განვასხვავებ ერთმანეთისგან იმას, რა მინდა მე და რა უნდა ჩემს პარტნიორს?

  • ზოგადად, სექსზე ან სექსის ქონაზე ფიქრი როგორ მაგრძნობინებს თავს?

ფიზიკური საზღვრები

ფიზიკური საზღვრების დაწესება შეიძლება ყველაზე მარტივი ჩანდეს, მაგრამ როცა ემოციები და შეგრძნებები ძლიერდება, შესაძლოა, გართულდეს დაწესებული საზღვრების დაცვა. როგორც მნიშვნელოვანია, რომ მოზარდებს ვასწავლოთ საკუთარი ფიზიკური საზღვრების დაწესება და დაცვა, იმავენაირად მნიშვნელოვანია, ვასწავლოთ თანხმობის მნიშვნელობა და სხვების საზღვრების პატივისცემა.

ფიზიკურ საზღვრებთან დაკავშირებული კითხვები შეიძლება იყოს:

  • რა ტიპის შეხებაა მისაღები და მიუღებელი?

  • რა შეგვიძლია გავაკეთოთ, თუ ვგრძნობთ, რომ ჩვენი ფიზიკური საზღვრები ირღვევა?

  • რამ შეიძლება გაართულოს ჩვენი საზღვრების დაცვა? როგორ შეიძლება ავირიდო თავიდან ეს გარემოებები?

  • როგორ ვიტყვი „არას“, როცა საჭირო იქნება?

  • როგორ შევაკავებ საკუთარ თავს, როცა ის ვისთანაც ვარ მეტყვის „არას“ ან „გაჩერდის“?

სურათი: Yes Gurl

ციფრული საზღვრები

ციფრულ ერაში ე.წ. „სექსტინგი“ (სექსუალური ხასიათის მიმოწერა), სექსუალური ხასიათის ფოტოების გაგზავნა ან გამოქვეყნება თუ სექსთან დაკავშირებული თემების განხილვა ჩვეულებრივი რამაა. ამ თვალსაზრისით აუცილებლად დასასმელ კითხვებს შორისაა:

  • რამდენად ვენდობით ჩვენს სოციალური მედიის ანგარიშებს ან ადამიანებს, ვისაც ვუგზავნით ფოტოებს? ხომ არ არის შესაძლებელი, რომ ეს ფოტოები იმაზე მეტმა ადამიანმა ნახოს, ვიდრე ჩვენ გვინდა?

  • რისი გამოჩენაა ჩვენთვის კომფორტული ან არაკომფორტული ფოტოებში?

  • როგორ ვფიქრობთ, უნდა მივცეთ თუ არა ჩვენს სოციალური მედიის ანგარიშებზე წვდომა რომანტიკულ პარტნიორს ან მეგობარს?

რატომ არის ჯანსაღი საზღვრები მნიშვნელოვანი?

სამწუხაროდ, ბევრ მოზარდს აქვს საზღვრების დაწესების პრობლემა მეგობრებთან ან რომანტიკულ პარტნიორებთან და როცა ეს ხდება, ჩნდება არაჯანსაღი ურთიერთობების, ბულინგისა და ძალადობის საფრთხე.

ცხადია, საზღვრების დაწესება მარტივი არ არის. ეს შეიძლება არაკომფორტული იყოს და მოზარდს ხშირად მოუხდეს საკუთარი სურვილების, საჭიროებებისა და ღირებულებების დაცვა. გარდა ამისა, შესაძლოა, მას ხშირად მოუხდეს რთული საუბრებისა და არაკომფორტული სიტუაციების ქონა.

თუმცა, მიუხედავად ყველა ზემოთ ჩამოთვლილისა, ეს მნიშვნელოვანი უნარია, რომელიც მოზარდს უნდა ჰქონდეს — არამარტო უსაფრთხოებისთვის, არამედ მათი მენტალური და ფიზიკური ჯანმრთელობისთვის.

ჯანსაღი საზღვრების დაწესებით მნიშვნელოვნად მცირდება ყალბი მეგობრობების, მოძალადე რომანტიკული პარტნიორის ან ისეთი ზრდასრული ადამიანის ჩვენ ირგვლივ ყოფნის ალბათობა, რომელიც თავს არაკომფორტულად გვაგრძნობინებს. ჯანსაღი საზღვრები გვიცავს ისეთი შეგრძნებებისგან, როგორიცაა უპატივცემულობა ან დაუფასებლობა. ადამიანებისთვის იმის უფლების მიცემა, რომ ცუდად მოგვექცნენ, პირდაპირი გზაა არაჯანსაღი ურთიერთობების ჩამოყალიბებისკენ, რასაც, თავის მხრივ, უარყოფითი გავლენა აქვს ჩვენს მენტალურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე.

როგორ დავეხმაროთ მოზარდს ჯანსაღი საზღვრების დაწესებაში? — რჩევები მშობლებს

იმისთვის, რომ მოზარდმა ჯანსაღი საზღვრები დააწესოს, მშობლის ან სანდო ზრდასრული ადამიანის როლი განუზომელია. თუ თქვენ ირგვლივ არის მოზარდი, რომელიც გენდობათ და გესაუბრებათ:

1. დაეხმარეთ მას საკუთარი გრძნობების ამოცნობაში

იმის სწავლა, თუ როგორ ამოვიცნოთ და დავარქვათ სახელი ჩვენს გრძნობებს, არც ისეთი მარტივია, როგორც შეიძლება გვეგონოს. ამისთვის მოზარდს სჭირდება, რომ შეჩერდეს და დააკვირდეს, როგორ გრძნობს თავს ამა თუ იმ სიტუაციაში. მან შეიძლება აღმოაჩინოს, რომ გაღიზიანებულია, და არა —  ვთქვათ, გაბრაზებულ ან სევდიანი. იმის უნარი, რომ საკუთარი გრძნობების იდენტიფიცირება შეგვეძლოს, პირველი ნაბიჯია ჯანსაღი საზღვრების დაწესებისკენ.

2. ასწავლეთ, რომ ენდონ თავიანთ ინტუიციას

უთხარით მოზარდს, რომ ყოველთვის ენდონ და მოუსმინონ თავიანთ ინტუიციას. თუ რაიმე ან ვინმე თავს ცუდად გვაგრძნობინებს, ან რაღაც ისე ვერ არის, დიდი ალბათობით, ეს მართლაც ასეა. ისინი არ არიან დრამატულები ან ზედმეტად ემოციურები, მიუხედავად იმისა, თუ რას ეუბნებიან სხვა ადამიანები. მთავარია, რომ იყვნენ ის, ვინც ნამდვილად არიან და არა ის, რასაც სხვები მათგან მოელიან.

3. დაეხმარეთ მიუღებელი ქცევების ამოცნობაში

ზოგჯერ შეიძლება მოზარდს დასჭირდეს დახმარება იმის ცოდნაში, თუ როგორია ჯანსაღი ურთიერთობა ან მეგობრობა. რეგულარულად ესაუბრეთ მას, თუ რა ქმნის ჯანსაღ მეგობრობას ან რომანტიკულ ურთიერთობას, ან რას გულისხმობს პატივისცემა. მოზარდების შემთხვევაში საკმაოდ ხშირია სხვებში აღმოჩენილ არაჯანსაღ ქცევებზე თვალის დახუჭვა, მაგრამ უნდა გვესმოდეს, რომ როცა ამას აკეთებენ, სასწორზე ისინი საკუთარ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას დებენ.

შეახსენეთ მათ, რომ ყველა იმსახურებს პატივისცემითა და სიკეთით მოქცევას და თუ ვინმე მათ ასე არ ექცევა, შესაძლოა, ამ ადამიანთან ლიმიტების დაწესებაა საჭირო.

4. აღნიშნეთ ციფრული საზღვრების მნიშვნელობაც

ესაუბრეთ მოზარდს ციფრულ სამყაროზე, სექსტინგზე, სექსუალური ხასიათის ფოტოების გაგზავნასა თუ ძალადობის ციფრულ ფორმებზე. დარწმუნდით, რომ მათ კარგად იციან, როგორ იყვნენ უსაფრთხოდ ციფრულ სამყაროში და როგორ დააწესონ მყარი საზღვრები.

5. ასწავლეთ ის აუცილებელი ფრაზები, რომლებიც რთული სიტუაციების განმუხტვაში დაეხმარებათ

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, საზღვრების დაწესება და დაცვა არ არის მარტივი მოზარდისთვის და ამას მუშაობა სჭირდება. სწორედ ამიტომ, მოზარდს ასწავლეთ საბაზისო ფრაზები, რომლითაც, საჭიროების შემთხვევაში, დროს მოიგებენ ამა თუ იმ გადაწყვეტილების მიღებამდე. მაგალითად: „ვიფიქრებ ამ საკითხზე და დაგიბრუნდები პასუხით“, „ჩემს მშობლებს ვკითხავ და ხვალ გაგაგებინებ პასუხს“ და ა.შ.

რამდენიმე ასეთი ფრაზის ცოდნა ქაოსური და სტრესული სიტუაციებისგან გაარიდებს მოზარდს.

6. მიეცით შესაძლებლობა, იმუშაონ საზღვრებზე თქვენ ირგვლივ

მიეცით მოზარდს საშუალება, გითხრათ „არა“. ეს, შესაძლოა, თქვენთვისაც იყოს სასარგებლო, რათა იცოდეთ, როდის სჭირდება მოზარდს მარტო ყოფნა და პირადი სივრცე, ან, მაგალითად, როდის არ უნდათ სტუმრად წასვლა.

მოუწოდეთ მოზარდს, განავითაროს ავტონომიურობა და დამოუკიდებლობა სახლში, გამოთქვას თავისი აზრი და მიიღოს გადაწყვეტილებები.

7. აუხსენით, რომ მეგობრობას აქვს ლიმიტები

ზოგჯერ მოზარდები თავს ისე გრძნობენ, თითქოს ჩიხში არიან, რადგან ჰგონიათ, რომ თავიანთი მეგობრებისთვის ყველაფერი უნდა იყვნენ, რაც მათ დასჭირდებათ. ხაზი გაუსვით, რომ ყველა მეგობრობა განსხვავებულია და განსხვავებულ როლს თამაშობს მათ ცხოვრებაში.

იყო კარგი მეგობარი, არ გულისხმობს ყველაფერზე დათანხმებას ან ერთი აზრის ქონას. მეტიც, ურთიერთობებს საინტერესოდ განსხვავებული აზრებისა და რწმენების ქონა აქცევს. მხარი დაუჭირეთ მოზარდს, რომ იყოს ინდივიდუალური და ჰქონდეს ჯანსაღი ურთიერთობები მეგობრებთან.

8. თავად იყავით ჯანსაღი საზღვრების ქონის მაგალითი

ეს ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა, მოზარდში იგივე უნარების გამომუშავებისთვის. შეაფასეთ და გადააფასეთ თქვენი ურთიერთობები სხვებთან. რამდენად კარგი მაგალითია თქვენი საზღვრები მოზარდისთვის? თუ ფიქრობთ, რომ არც ისე, დაიწყეთ საზღვრების თქვენს ცხოვრებაში დაწესებაც. ეს გვიანი არასდროს არ არის.

9. აუხსენით საზღვრების არდაწესებასთან დაკავშირებული რისკები

ზოგჯერ მოზარდისთვის ბევრად უფრო მარტივია, ყურადღება არ მიაქციოს არაჯანსაღ ქცევებს მის მიმართ. აუხსენით მას, რომ საზღვრების არდაწესება ან არდაცვა რისკის შემცველია, მაშინაც კი, თუ რაიმე სერიოზული ზიანი ამას არ მოჰყვება, მინიმუმ, შეიძლება თავად ურთიერთობა დააზიანოს.

10. შეახსენეთ, რომ პატივი სცეს სხვის საზღვრებს

სხვისი საზღვრების პატივისცემა იმავენაირად მნიშვნელოვანია, როგორც საკუთარის დაცვა. მეტიც, ჯანსაღი ურთიერთობები ურთიერთპატივისცემასა და მუდმივ კომუნიკაციაზე დგას. სწორედ ამიტომ, დარწმუნდით, რომ მოზარდმა იცის, რამდენად აუცილებელია სხვისი საზღვრების პატივისცემა.

რჩევები მოზარდებს

  • რომანტიკულ პარტნიორებთან სექსუალური საზღვრები მოიცავს იმაზე საუბარს, თუ რა ტიპის სექსუალური ქცევაა თქვენთვის მისაღები და რა — არა.

  • შესაძლებელია, დროთა განმავლობაში შეიცვალოთ აზრი და აღარ გინდოდეთ იმის კეთება, რისიც აქამდე გინდოდათ. გახსოვდეთ, რომ თანხმობა სამუდამო არ არის და ერთხელ გაცემული ან მიღებული თანხმობა არ ნიშნავს, რომ მეორედ არ უნდა ვიკითხოთ ან არ უნდა გვკითხონ.

  • სექსუალური ხასიათის ნებისმიერ აქტივობაში ჩართული ადამიანების მიერ გაცემული თანხმობა უნდა იყოს სურვილზე, უსაფრთხოების შეგრძნებასა და თავისუფალ არჩევანზე დამოკიდებული და ნებისმიერი ტიპის წნეხი მიუღებელია.

  • სექსი არაფერში არ „იცვლება“. მაგალითად, პარტნიორისთვის იმის თქმა, რომ „გიყვართ“, ან მისგან საჩუქრების მიღება არ გავალდებულებთ არცერთი ტიპის სექსუალურ აქტივობაში ჩართვაზე. არასდროს იფიქროთ, რომ „სანაცვლოდ“ ეს უნდა გააკეთოთ. სექსის ან ნებისმიერი სხვა სექსუალური აქტივობის ერთადერთი მიზეზი ორივე მხარის სურვილი უნდა იყოს.

  • ნებისმიერი სექსუალური სახის აქტივობაში ჩართვამდე უნდა ვკითხოთ საკუთარ თავს: ვარ თუ არა მზად ამისთვის? ვგრძნობ თუ არა თავს უსაფრთხოდ? ვშფოთავ თუ მიხარია? წნეხს ხომ არ ვგრძნობ?

  • სქესობრივი ცხოვრების დაწყებამდე აუცილებელია, ვიცოდეთ, რას გულისხმობს უსაფრთხო სექსი, კონტრაცეფცია, და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები.

ეს ყველაფერი შეიძლება საშიშად და ამაღელვებლად ჟღერდეს, მაგრამ საჭირო ინფორმაციის ქონითა და მყარი სექსუალური საზღვრებით ცხოვრების ეს ეტაპი ძალიან საინტერესოა და უამრავი აღმოჩენითაა სავსე. პატივი ეცით საკუთარ თავს და სხვებს და ისიამოვნეთ ახალი თავგადასავლებით!

რჩევები მშობლებს — მოზარდებთან ჯანსაღი კომუნიკაცია სქესობრივ მომწიფებაზე

მიერ
admin
-
0
#image_title

„მოზარდობის პერიოდის ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ტრავმად მასტურბაცია მახსენდება. 11-12 წლის ვიყავი, როცა საკუთარი თავის აღმოჩენა სრულიად შემთხვევით, ყველანაირი წინასწარი ცოდნის გარეშე დავიწყე და ძალიან დიდი ხანი მეგონა, რომ „ამას“, რისი სახელიც კი არ ვიცოდი, მხოლოდ მე ვაკეთებდი და, შესაბამისად, საქმე მქონდა რაღაც არანორმალურ ამბავთან, რომელიც ყველასგან უნდა დამემალა. 2005 თუ 2006 წელი იყო. დღევანდელი ახალგაზრდებისგან განსხვავებით, იმ დროის მოზარდებს ინტერნეტთან არც ისე მჭიდრო კავშირი გვქონდა. შეიძლება ითქვას, რომ ინფორმაციულ ვაკუუმში ვიმყოფებოდი, ამიტომ ყოველ ჯერზე, როცა საკუთარ თავს ვეხებოდი, თავი ყველაზე დიდი ბოროტმოქმედი მეგონა. შორიდან ამ ამბის მოსმენა, იქნებ, სასაცილოა, მაგრამ რეალურად, მეექვსეკლასელი მოზარდისთვის, რომელიც ვერც სიამოვნების მიღებაზე ამბობდა უარს, პარალელურად კი დანაშაულის საშინელი გრძნობით იტანჯებოდა, ეს ყველაფერი სასაცილო ნამდვილად არ იყო. არადა, ამის თავიდან აცილება ერთი მარტივი გზით შეიძლებოდა — უბრალოდ, მშობელს ესაუბრა ჩემთან მასტურბაციასა თუ სხვა სექსუალურ-რეპროდუქციულ საკითხებზე, რომლებსაც, ადრე თუ გვიან, სწორი თუ დამახინჯებული ფორმით, მაინც გავიგებდი.

უფრო მეტიც, ბევრ ჩემს თანატოლს მენსტრუაცია ისე დაეწყო, ამის შესახებ არაფერი იცოდნენ. ერთი წუთით წარმოიდგინეთ, 12-13 წლის მოზარდი, რომელიც გაკვეთილზე ზის ან ქუჩაში მიდის და უცებ ხედავს, რომ „სისხლისგან იცლება“. სწორედ ასეთი განცდა ეუფლება პატარა გოგონას 2017 წლის არაჩვეულებრივ სერიალში „Anne with an E“ (ქართ. „ენი გრინგეიბლიდან“. ვფიქრობ, მშობლებმა და შვილებმა ერთად რომ ნახონ ეს სერიალი, ბევრ საინტერესო თემას წამოჭრიან სასაუბროდ), რომელმაც არაფერი იცის მენსტრუაციის შესახებ და როცა სისხლს ხედავს, სახლში ატირებული გარბის, ლოგინში წვება და დარწმუნებულია, რომ მალე მოკვდება. ენის ეს ქმედება მაყურებლისთვის ღიმილისმომგვრელია, თუმცა, სინამდვილეში, როცა მოზარდი გოგონა მსგავსი ფაქტის წინაშე დგება და „არსაიდან მოსულ“ სისხლს ხედავს, დამიჯერეთ, ძალიან მძიმე ემოციებს იღებს. გამოსავალი ამ შემთხვევაშიც მარტივია — უბრალოდ, წინასწარ აუხსნა შვილს, თუ რა არის მენსტრუაცია, დაახლოებით რა ასაკში უნდა ელოდოს და რომ ამაში საშიში არაფერია“.

როდის და როგორ უნდა ესაუბროს მშობელი მოზარდს სექსუალურ-რეპროდუქციულ საკითხებზე?

კონკრეტული ასაკი, თუ როდის უნდა დავიწყოთ მოზარდებთან მსგავს თემებზე საუბარი, მკაცრად განსაზღვრული არ არის, თუმცა სპეციალისტების რჩევით, უმჯობესია, თუკი მშობელი ბავშვს ძალიან პატარა ასაკიდანვე მიაწვდის მისთვის საჭირო ინფორმაციას მისთვის გასაგებ ენაზე. ეს მშობელს მისცემს შესაძლებლობას, შემდგომ შედარებით უფრო კომპლექსურ საკითხებზე ბავშვთან უხერხულობის გარეშე ისაუბროს, რადგან მათ შორის ეს ბარიერი უკვე ბუნებრივად მოიხსნება.

გთავაზობთ იმ საკითხების ჩამონათვალს, რომლებზე ინფორმაციაც სასურველია, ბავშვს სხვადასხვა ასაკში მიეწოდოს:

0-5 წლის ბავშვებთან:

  • სხეულის ავტონომია (იმის სწავლება, რომ სხეული მხოლოდ მას ეკუთვნის და არავის აქვს უფლება, შეეხოს მისი ნებართვისა და სურვილის გარეშე. თუმცა, აუცილებელია, ბავშვებს ავუხსნათ, რომ ზოგჯერ დახმარება გვჭირდება სხეულის მოვლისა და სიჯანსაღისთვის (მაგალითად, ბანაობა ან ექიმთან ვიზიტი) და ამ დროს ნორმალურია, თუ მშობელი ან ექიმი სხეულის ამ ნაწილებზე შეეხებათ, გასუფთავების ან შემოწმების მიზნით);

  • სხეულის აღქმა, სხეულის რა ნაწილი შეიძლება იყოს საჯარო და რა — არა;

  • სხეულის  ნაწილების სწორი სახელების სწავლება (მაგ., პენისი, ვულვა, მკერდი);

  • გენდერი;

  • დახმარების თხოვნა და მიღება იმ ადამიანებისგან, რომლებსაც ენდობიან, როცა ეშინიათ, ღელავენ ან თავს დაცულად არ გრძნობენ.

6-11 წლის ბავშვებთან:

  • სქესობრივი მომწიფება და მასთან დაკავშირებული ფიზიკური ცვლილებები;

  • გენდერული იდენტობა;

  • მასტურბაცია;

  • სექსუალური ორიენტაცია;

  • სექსუალური მოთხოვნილებები;

  • რეპროდუქცია;

  • პორნოგრაფია.

11 წლიდან ზემოთ მოზარდებთან:

  • კონტრაცეფციის ფორმები და მათი გამოყენება;

  • რას გულისხმობს ჯანსაღი ურთიერთობები;

  • უსაფრთხო სექსი;

  • თანხმობის მნიშვნელობა და აუცილებლობა სექსუალური შინაარსის ნებისმიერი ქმედების დროს;

  • ე.წ. „სექსტინგი“ (სექსუალური შინაარსის მიმოწერა; ინგლ. Sexting);

  • სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი);

  • რეპროდუქციული და სექსუალური ჯანმრთელობის სერვისები.

ცხადია, ეს ჩამონათვალი მაინც პირობითია. მშობლისა და ბავშვის კომუნიკაცია ინდივიდუალურია, რაც იმას გულისხმობს, რომ მშობელი ყურადღებით უნდა იყოს ბავშვის ინტერესების მიმართ და შეუქმნას მას გარემო, სადაც შეკითხვებს თავისუფლად დასვამს. ამისთვის მნიშვნელოვანია, პირველ ყოვლისა, ბავშვს/მოზარდს ჰქონდეს განცდა, რომ მშობლისგან მიიღებს სწორ და სანდო ინფორმაციას, და, მეორე, ხედავდეს, რომ მშობლისთვის მსგავს საკითხებზე საუბარი მისაღები და ბუნებრივია.

წყარო: Behance

„პირველ ყოვლისა, მშობელი უნდა იყოს გათვითცნობიერებული იმ საკითხებში, რომლებზე საუბარსაც შვილთან აპირებს. ამისთვის არაერთი საშუალება არსებობს: სამედიცინო სტატიები, სადაც წყაროებია მითითებული. შეუძლია ასევე კონსულტაცია გაიაროს ექიმთან, ფსიქოლოგთან თუ სხვა სპეციალისტებთან. გარდა ამისა, არსებობს სპეციალური ტრენინგები, როდის და რა ფორმით მიაწოდონ შვილებს სექსუალურ-რეპროდუქციულ თემებზე ინფორმაცია. თუკი მშობელი უხერხულად გრძნობს თავს ამ საკითხებზე საუბრის დროს ან ხედავს, რომ შვილი არ არის ბოლომდე გახსნილი მასთან, ამისთვის შეუძლია, მიმართოს შემდეგ მეთოდს: შეიძინოს სამედიცინო წიგნები, ენციკლოპედიები და თაროზე შემოდოს, თვალსაჩინო ადგილას ან მაგიდაზე დატოვოს გადაშლილი. გამორიცხულია, ბავშვს/მოზარდს ყურადღების მიღმა დარჩეს მსგავსი ფაქტები. ამით ის დაინახავს, რომ მშობელი დაინტერესებულია ამ საკითხებით და უფრო მეტი ნდობა გაუჩნდება მის მიმართ. იგივე ვრცელდება YouTube არხებზე, სადაც არაერთი საინტერესო ინფორმაციის მიღებაა შესაძლებელია. წიგნის მსგავსად, მშობელს შეუძლია, ჩართული დატოვოს რომელიმე ასეთი არხი ისე, რომ შვილმა დაინახოს“, — ამბობს კლინიკური ფსიქოლოგი, ბავშვთა და მოზარდთა გეშტალტ-თერაპევტი მარიამ შუკაკიძე.

რა უნდა გაითვალისწინოს მშობელმა ბავშვთან/მოზარდთან სექსუალურ-რეპროდუქციულ საკითხებზე საუბრის დროს

საუბარს არ უნდა ჰქონდეს ერთჯერადი ხასიათი

ზოგი მშობელი ფიქრობს, რომ ბავშვთან/მოზარდთან ამ თემაზე ერთხელ საუბარი საკმარისია და ეს საკითხი ამით ამოიწურება, რაც დიდი შეცდომაა. სექსუალურ თუ რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასა და უფლებებთან დაკავშირებით შვილთან მუდმივი კომუნიკაციაა საჭირო. აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის თანახმად, თინეიჯერები, რომლებიც მშობლებთან საუბრობენ სექსუალურ ჯანმრთელობაზე, სექსუალობასა თუ სხვა მსგავს საკითხებზე, არ ჩქარობენ პირველ სექსუალურ გამოცდილებას, იყენებენ თავდაცვის საშუალებებს და, ზოგადად, უფრო პასუხისმგებლობით ეკიდებიან პარტნიორთან ნებისმიერი სახის ურთიერთობას.

იყავით ღია და გულწრფელი

მოზარდს ხშირად აქვს სურვილი, გარკვეული შეკითხვები დაუსვას მშობელს პირველ სექსუალურ გამოცდილებასთან დაკავშირებით, თუმცა არ არის დარწმუნებული, რომ მშობელი ამას გაგებით და ადეკვატურად მოეკიდება. შესაბამისად, მოზარდები ერიდებიან თავად ამ თემის წამოჭრას. ასეთ დროს, სასურველია, მშობელი თავად ესაუბროს შვილს, იყოს მაქსიმალურად გახსნილი მასთან საუბრის დროს და გულწრფელად აუხსნას, რა ქმედებას რა შესაძლო განვითარება შეიძლება მოჰყვეს.

ბოლოდროინდელ ამერიკულ კვლევებში ათიდან ცხრა თინეიჯერი ამბობს, რომ გაცილებით მარტივი იქნებოდა არასასურველი ორსულობის თავიდან აცილება, თუკი მშობლებს ჯანსაღი და ღია კომუნიკაცია ექნებოდათ მათთან სექსუალურ და რეპროდუქციულ საკითხებთან დაკავშირებით. ამავე კვლევების თანახმად, თინეიჯერების 38% ამბობს, რომ მათ გადაწყვეტილებაზე, თუ როდის დაიწყონ აქტიური სექსუალური ცხოვრება, ყველაზე დიდი გავლენა სწორედ მშობლებს აქვთ.

არ მისცეთ საუბარს ფორმალური ხასიათი

სექსუალობასა თუ რეპროდუქციულ საკითხებზე საუბარი არ უნდა წარიმართოს ფორმალურ გარემოში, სადაც წინასწარ იქნება განსაზღვრული სასაუბრო თემა თუ დრო. პირიქით, ამ საკითხებზე საუბარი ყოველდღიურობის ნაწილი უნდა იყოს, რომელიც სხვა თემებთან იქნება ინტეგრირებული, რათა მოზარდმა თავი თავისუფლად იგრძნოს. გარდა ამისა, გაითვალისწინეთ, რომ მოზარდებს ზოგჯერ მოკლე და პირდაპირი პასუხების მოსმენა სურთ და არა — ვრცელი მონოლოგის.

გამოიყენეთ გარშემო არსებული მინიშნებები, სიგნალები საუბრის დასაწყებად

სექსუალობაზე, სქესობრივი მომწიფების დროს გამოვლენილ სექსუალურ მოთხოვნილებებსა თუ ფიზიკურ ცვლილებებზე საუბრის დასაწყებად კარგი შესაძლებლობაა ახალი ამბების, მიმდინარე მოვლენების, სოციალური მედიის, რეკლამის, სიმღერების ტექსტების, წიგნებისა თუ ფილმების გამოყენება. არ არის აუცილებელი, დაელოდოთ შვილის შეკითხვას, თქვენ თავად შეგიძლიათ წამოიწყოთ საუბარი. შეგიძლიათ საუბარი ისეთი ღია შეკითხვით გახსნათ, როგორიცაა: „როგორ ფიქრობ, შენ როგორ მოიქცეოდი მსგავს სიტუაციაში?“ და სხვა.

დაიმახსოვრეთ, დღეს ბავშვებს ძალიან მცირე ასაკიდან აქვთ წვდომა ინტერნეტთან. არ აქვს მნიშვნელობა, სახლში რამდენად ახერხებთ მათ გაკონტროლებას, მათ სოციუმს მაინც ვერ გააკონტროლებთ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ერთადერთი გზა, რითაც შეგიძლიათ, დაიცვათ თქვენი შვილები არასწორი ინფორმაციისგან, ისევ თქვენ ხართ — თქვენი სწორი, ადეკვატური და ღია კომუნიკაციით.

„სქესობრივი აღზრდის, ბავშვთან/მოზარდთან ამ საკითხებზე საუბრის მთავარი მიზანი მისი უსაფრთხოებაა, რათა სამომავლოდ, მას ჰქონდეს ჯანსაღი ურთიერთობები, იცოდეს საკუთარი სურვილების პატივისცემა, იყოს თავდაჯერებული და, რაც ასევე მნიშვნელოვანია, ენდობოდეს მშობელს და იყოს გულწრფელი მასთან“, — გვეუბნება ფსიქოლოგი მარიამ შუკაკიძე.

პირადი სივრცე და მისი მნიშვნელობა

სქესობრივ მომწიფებაზე საუბრის დროს აუცილებლად უნდა შევეხოთ მოზარდისთვის პირადი სივრცის მნიშვნელობას, რასაც მშობლები ხშირად უგულებელყოფენ, რადგან ფიქრობენ, რომ შვილს მშობელთან არაფერი აქვს დასამალი.

პირადი სივრცე — ეს არის ინდივიდის გარემო, რომელსაც ის თავისად მიიჩნევს, აქვს მიკუთვნებულობის განცდა. შესაბამისად, როცა ამ სივრცეში მისი ნებართვის გარეშე იჭრება სხვა ადამიანი, ეს მასში ბრაზს, აგრესიას, შფოთვასა და დისკომფორტს იწვევს. პირადი სივრცის არსებობა ერთიორად მნიშვნელოვანია, როცა იწყება სქესობრივი მომწიფების პერიოდი, ანუ გარდატეხის ასაკი, და მოზარდს უჩნდება პირადი ემოციები თუ ამბები, რომელთა გაზიარებაც ოჯახის წევრებთან არ სურს. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ იგი მშობლებს აღარ ენდობა ან მათგან რამეს მალავს, უბრალოდ, ამ ასაკში ადამიანი განსაკუთრებულად მიისწრაფვის დამოუკიდებლობისკენ და აუცილებელია, ეს ავტონომია მიიღოს იმისათვის, რომ მისი, როგორც ინდივიდის, განვითარების პროცესი შეუფერხებლად წარიმართოს.

ფსიქოლოგი მარიამ შუკაკიძე: „ხშირად მომისმენია, როცა მშობელი მოზარდს ეუბნება, რომ კარი არ ჩაკეტოს ან შეიძლება აბაზანაში შეყვეს იმ არგუმენტით, რომ ამაში უცნაური არაფერია, ის ხომ მისი გაზრდილია?! ეს არაფრით არ შეიძლება. ამით ირღვევა მოზარდის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობა, მისი პირადი სივრცე, რაც მის ფსიქიკაზე უარყოფითად აისახება, რადგან მას არ რჩება უსაფრთხო სივრცე, სადაც საკუთარი თავის, საკუთარი სურვილების შესწავლის შესაძლებლობა ექნება“.

მოზარდი ისეთივე ინდივიდია, როგორც ზრდასრული ადამიანი, რომელსაც უნდა, ჰქონდეს განცდა, რომ სადღაც არის მისი პირადი სივრცე, რომელსაც თავად განაგებს, სადაც თავს უსაფრთხოდ გრძნობს, სადაც სხვებისგან განცალკევებით შეუძლია ემოციების გამოხატვა, საკუთარი ფიზიკური ცვლილებების აღქმა და მიღება, საკუთარი სხეულის გაცნობა და მისი შეყვარება. ადამიანს, შესაბამისად, მოზარდსაც, უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, კარი გამოიხუროს და მარტო დარჩეს საკუთარ თავთან, საკუთარ გრძნობებთან, როცა ამის საჭიროებას გრძნობს.

გახსოვდეთ, თქვენ ხართ თქვენი შვილის უსაფრთხოების მთავარი გარანტი, რაც მხოლოდ მათთან კომუნიკაციითაა შესაძლებელი. მოზარდს მზრუნველობისა და სიყვარულის გარდა სჭირდება პატივისცემა, რათა თავი დამოუკიდებელ პიროვნებად აღიქვას, რომელსაც ენდობიან. ასე რომ, ესაუბრეთ შვილებს, მათ შორის ისეთ საკითხებზე, რომელიც შეიძლება თქვენთვის უხერხული იყოს, რადგან ვერც ერთი ასეთი განცდა ვერ გადაწონის მათი უსაფრთხოების მნიშვნელობას.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Behance

სტატიის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

რჩევები მშობლებს — შშმ მოზარდებთან ჯანსაღი კომუნიკაცია სქესობრივ მომწიფებაზე

მიერ
admin
-
0
#image_title

სქესობრივი მომწიფება ნებისმიერი მოზარდისთვის ემოციური, დამაბნეველი და რთული პერიოდია, თუმცა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდებში ეს პროცესი კიდევ უფრო მეტ სირთულესა და გამოწვევასთან ასოცირდება. ამ პერიოდის განმავლობაში  მათთან ერთად აქტიურად უნდა იყვნენ ჩართული მათი მშობლებიც ან მომვლელები. გახსოვდეთ, რომ შშმ მოზარდი განიცდის სხეულის იმავე ცვლილებებსა და ჰორმონალურ რყევებს, რასაც სხვები.

თუკი მომზადებული დახვდებით მოსალოდნელ გამოწვევებს, სქესობრივი მომწიფების პერიოდი ისეთი რთული აღარ მოგეჩვენებათ. აქ მოცემულია რამდენიმე რჩევა, რომელიც შშმ მოზარდების ოჯახის წევრებს ამ პერიოდის გადალახვაში დაეხმარებათ:

მოემზადეთ: სქესობრივი მომწიფება გოგოებში დაახლოებით 9-11 წლის ასაკში იწყება, ბიჭებში კი, სტატისტიკურად, ოდნავ უფრო გვიან (11-12 წლიდან). არ არის გამორიცხული, ზოგიერთმა შშმ მოზარდმა თანატოლებზე გვიან დაიწყოს სქესობრივი მომწიფება.

გოგოების შემთხვევაში, სქესობრივი მომწიფების ერთ-ერთი პირველი ნიშანი სარძევე ჯირკვლების ზრდაა, რომელსაც დაახლოებით ორ-სამ წელში  მენსტრუაციის დაწყება სდევს თან. ბიჭების შემთხვევაში პირველი ცვლილება სათესლე ჯირკვლების ზრდაა. აუხსენით მოზარდს, რომ ეს ცვლილებები ნორმალურია. შშმ მოზარდები უკეთ რეაგირებენ, როცა იციან, თუ რას უნდა ელოდონ.

ესაუბრეთ პირდაპირ, ლაკონიურად, გასაგებად. გამოიყენეთ სწორი ტერმინები.  მოიშველიეთ ვიზუალური რესურსები და რელევანტური ისტორიები. მნიშვნელოვანია, რომ საუბარი დიალოგის რეჟიმში წარიმართოს და მოზარდი ჩართული იყოს ამ ინტერაქციაში. გამოიყენეთ ამ თემასთან დაკავშირებით დაწერილი ლიტერატურა. ეს წიგნები ერთად წაიკითხეთ და იმსჯელეთ მათ შესახებ.

► დარწმუნდით, რომ შშმ მოზარდებს სახლში, სკოლასა და ნებისმიერ სხვა ადგილას აქვთ საიმისო პირობები, რომ თავის მოწესრიგება და ჰიგიენის დაცვა შეძლონ.

ესაუბრეთ ფსიქოლოგს: გაითვალისწინეთ, რომ ამ პერიოდში მოზარდი ფიზიკურთან ერთად ემოციურ და ფსიქოლოგიურ ცვლილებებსაც გადის, რომლებიც საკმაოდ მძიმე გადასატანია. ასეთ დროს საუკეთესო გამოსავალია პროფესიონალის ჩართვა.

შშმ მოზარდებთან კომუნიკაცია

იმისთვის, რომ მოზარდებთან ჯანსაღი ურთიერთობა ჩამოგიყალიბდეთ, აუცილებელია მათთან ინტენსიური კომუნიკაცია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი სქესობრივი მომწიფების პერიოდს გადიან და უფრო მოწყვლადები არიან. აუხსენით მოზარდს, რომ შეუძლია, ნებისმიერ საკითხზე სასაუბროდ მოგმართოთ, და აგრძნობინეთ, რომ ის მარტო არ არის.

ნუ დაელოდებით, რომ მოზარდმა დაიწყოს სქესობრივი მომწიფება. ამ საკითხებზე საუბარი მანამდეც შეგიძლიათ, რათა ის უფრო მომზადებული შეხვდეს მოსალოდნელ დისკომფორტს.

მაგალითად, გოგოებს მენსტრუაციის შესახებ შეგიძლიათ 8 წლის ასაკიდან ესაუბროთ და მაქსიმალურად მარტივად აუხსნათ, რა ელოდება რამდენიმე წელში. შესაბამისად, სისხლის დანახვა მოზარდს არ შეაშინებს.

თუმცა, გასათვალისწინებელია, რომ ხშირად მშობლები მოზარდს მხოლოდ მისი სქესისთვის დამახასიათებელი ცვლილებების შესახებ უყვებიან. მაგალითად, გოგოებს ძირითადად აფრთხილებენ მენსტრუაციისა და მკერდის ზრდის შესახებ, ხოლო ბიჭებს ხმის დაბოხებასა და ერექციაზე უამბობენ. მაგრამ მოზარდმა იმ ცვლილებების შესახებაც უნდა გაიგოს, რომლებსაც მეორე სქესი გადის.

ბევრ მშობელს არ სურს სქესობრივ მომწიფებაზე მოზარდთან ლაპარაკი, რადგან საზოგადოებაში არსებობს მითი, რომ ამ ტიპის განათლება მოზარდებში ნაადრევ სექსუალურ აქტივობას ახალისებს. თუმცა, უამრავი კვლევა ამტკიცებს, რომ რაც უფრო მეტი ინფორმაცია აქვს მოზარდს ამ თემებთან დაკავშირებით, მით უფრო ნაკლებია ნაადრევი სქესობრივი კავშირისა და მასთან დაკავშირებული უსიამოვნო შედეგების საფრთხე.

► გახსოვდეთ: არასწორია ის დაშვება, თითქოს შშმ მოზარდები აუცილებლად ასექსუალები არიან.

► იხილეთ აგრეთვე: რას ნიშნავს ასექსუალობა? — მითები და ფაქტები

მათ იმავენაირად აქვთ სექსუალური ცნობისმოყვარეობა და სურვილები, როგორც სხვა მოზარდებს. ესაუბრეთ მოზარდს ჯანსაღი ურთიერთობების, სექსის, ორსულობისა და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების რისკის, სექსუალობისა და გენდერის შესახებ.

ასწავლეთ მოზარდს, როგორ გაუმკლავდეს ისეთ სიტუაციებს, როდესაც მათ სექსუალური სურვილი ეუფლებათ. შეახსენეთ მას განსხვავებები საჯარო და კერძო სივრცეებს შორის და აუხსენით, რა ქმედებები არის მიზანშეწონილი და სად.

მაშინაც კი, თუ მოზარდი არ არის სექსუალურად აქტიური, მან უნდა გაიკეთოს პაპილომავირუსის ვაქცინა, და, საჭიროების შემთხვევაში, პაპტესტიც. პაპილომავირუსის ვაქცინის შესახებ კვლევები ცხადყოფს, რომ ვაქცინაცია საშვილოსნოს ყელის კიბოს განვითარების რისკებს 90 პროცენტით ამცირებს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციით, პაპილომავირუსზე 9-იდან 14 წლამდე ასაკის ყველა გოგო უნდა აიცრას.

უამრავი მშობელი თავს უხერხულად გრძნობს, როდესაც მოზარდთან სქესობრივ კავშირზე, სექსუალურ ორიენტაციასა და გენდერზე იწყებს საუბარს. თუმცა, ამ თემისთვის თავის არიდება მხოლოდ საზიანო თუ იქნება მოზარდისთვის. ესაუბრეთ რომანტიკულ ურთიერთობებზე და აუხსენით რას ნიშნავს სიყვარული, მოწონება. ჰკითხეთ, რომელიმე გენდერის მიმართ თუ უგრძნია განსაკუთრებული ემოცია. ესაუბრეთ სექსუალურ უმცირესობებზე, თუ არიან მის გარშემო LGBTQ+ ადამიანები და რას ფიქრობს მათზე.

მიაწოდეთ ინფორმაცია უსაფრთხო სექსისა და სქესობრივად გადამდები ინფექციების შესახებ. რა საფრთხე ახლავს დაუგეგმავ პირველ სექსს, რა უნდა გაითვალისწინოს მან, სანამ ამ ნაბიჯს გადადგამს. აუხსენით, რომ ეს გადაწყვეტილება მხოლოდ მაშინ უნდა მიიღოს, როდესაც ნამდვილად სურს ამის გაკეთება.

ამასთანავე, აღსანიშნავია, რომ სექსუალური განათლება არ გულისხმობს მხოლოდ სქესობრივი კავშირის შესახებ საუბარს. ეს მხოლოდ მცირე ნაწილია იმისა, რა საკითხებსაც სექსუალური განათლება მოიცავს. გარდა თქვენთან გულახდილი საუბრისა, მოზარდს შეიძლება ექიმთანაც სურდეს პირადად საუბარი. წაახალისეთ იგი. ასეთი საგანმანათლებლო საუბრები სასარგებლოა მოზარდისა და მისი ჯანმრთელობისთვის.

წყარო: The New York Times

შშმ მოზარდები და ჰიგიენის დაცვა

არ დაგავიწყდეთ, რომ უმნიშვნელოვანესია პირადი ჰიგიენის დაცვა. ესაუბრეთ მოზარდს იმის შესახებ, თუ რამდენად აუცილებელია მისი ჯანმრთელობისთვის ჰიგიენის დაცვა.  სასურველია, მოზარდს ჰქონდეს ყოველდღიური გამოყენების ჰიგიენური ნივთების ნაკრები (კბილის ჯაგრისი და პასტა, დეოდორანტი, საფენები, ანტიბაქტერიული საპონი, სახის მოვლის საშუალებები), რომლის ინსტრუქციასაც აუხსნით. უმჯობესია, რომ სიმარტივისთვის ნივთებს ჰქონდეთ შესაბამისი ეტიკეტები. ეს პროცესი საგანმანათლებლო ხასიათსაც შეიძენს და ბევრად უფრო სასიამოვნო და საინტერესო იქნება.

თუ თქვენს მოზარდს უჭირს დამოუკიდებლად დაბანა, სცადეთ აბაზანის სავარძლები და მოსახსნელი შხაპის თავი. შეძლებისდაგვარად ავარჯიშეთ, რომ დახმარების გარეშე ისწავლოს ბანაობა.

ემოციური ფონი

სქესობრივი მომწიფებისას მოზარდი განსაკუთრებით ემოციური ხდება.  ასწავლეთ მას, გამოხატოს თავისი გრძნობები. თუ მას შეუძლია სიტყვიერი კომუნიკაცია, უთხარით, რომ მეტი ისაუბროს და კონკრეტულ ემოციებს სახელი დაარქვას. სხვა შემთხვევაში, გამოიყენეთ ფოტოები, სადაც აღბეჭდილი იქნება სხვადასხვა გამომეტყველების სახეები.

► გახსოვდეთ: შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოზარდები უფრო მიდრეკილნი არიან ფსიქიკური ჯანმრთელობის ისეთი პრობლემებისკენ, როგორებიცაა შფოთვა და დეპრესია, ამიტომ თვალყური ადევნეთ მათი განწყობის უეცარ და ექსტრემალურ ცვლილებებს.

თანატოლებთან ურთიერთობა

არ დაგავიწყდეთ, რომ მოზარდის ცხოვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი თანატოლებთან ურთიერთობაა. ზოგიერთი შშმ მოზარდისთვის გარდატეხის ასაკში უფრო თვალსაჩინო ხდება, რომ ის თანატოლებისგან განსხვავდება. ეს თანატოლებთან ურთიერთობას ართულებს და შშმ მოზარდი მათთან მეგობრობას თავს არიდებს. შეახსენეთ მას და დაანახეთ ის მსგავსებები, რომელიც თანატოლებთან აქვს. აუხსენით, რომ სწორედ განსხვავებულობა გვაყალიბებს ისეთ პიროვნებებად, როგორებიც ვართ.

გაითვალისწინეთ, რომ თანატოლებისგან გარიყვის სურვილი შეიძლება წარსული უსიამოვნო გამოცდილებიდანაც მოდიოდეს. აუცილებლად ესაუბრეთ მოზარდს იმაზე, თუ რატომ არ აქვს სურვილი, იმეგობროს თავისი ასაკის მოზარდებთან. ელაპარაკეთ მისი ქცევის შედეგებსა და გამოსავალზე.

იზრუნეთ იმაზე, რომ თქვენი მოზარდი აქტიურად იყოს ჩართული სოციალურ აქტივობებში. ამით მოზარდს მეტი მიმღებლობა ექნება საკუთარი თავის მიმართ და ამავდროულად შესაძლებლობას მისცემს, გაიცნოს თანატოლები და დაუახლოვდეს მათ.

დაუცველობა

კვლევების მიხედვით, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე მოზარდები სექსუალური ძალადობის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან. ამიტომ აუცილებელია, მოზარდს ესაუბროთ არასათანადო შეხების შესახებ. მოზარდმა უნდა იცოდეს მისი უფლებების შესახებ. მნიშვნელოვანია, ასწავლოთ, როგორ აიცილოს თავიდან არასასიამოვნო სიტუაციები. ელაპარაკეთ მას თანხმობაზე. აუხსენით, რომ შეუძლია, ნებისმიერ ადამიანს  უარი უთხრას  ჩახუტებასა და კოცნაზე, თუნდაც იგი ოჯახის წევრი იყოს.  შეადგინეთ სანდო უფროსების სია, რომელთანაც მოზარდი  საგანგებო სიტუაციებში დალაპარაკებასა და გულის გადაშლას შეძლებს.

შშმ მოზარდები და პირადი საზღვრები

აუხსენით მოზარდს პირადი საზღვრების მნიშვნელობა — რომ ეს არის ზღვრები, რომლებსაც ადამიანები აწესებენ იმისათვის, რომ დაიცვან საკუთარი თავი რაიმე სახის ზიანისა თუ მანიპულაციისგან. უთხარით, რომ არსებობს სხვადასხვა ტიპის პირადი საზღვრები — მათ შორის ემოციური, ფიზიკური და სექსუალური. ეცადეთ, მოზარდმა მაქსიმალურად მოახერხოს, რომ მისი პირადი სივრცე არავინ დაარღვიოს და ამით მისი დისკომფორტი არ გამოიწვიოს.

პირადი საზღვრების დაწესება მხოლოდ უცხო ადამიანებს როდი ეხებათ. საზღვრები მოზარდსა და მის მშობლებს შორისაც უნდა არსებობდეს.

როგორც წესი, მშობლები რთულად ეგუებიან იმ ფაქტს, რომ მათი შვილი ბავშვი აღარაა და ნელ-ნელა ზრდასრულობის ასაკში იწყებს შესვლას. ამის აღიარება კი განსაკუთრებულად რთული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდების მშობლებისთვისაა. შეიძლება, ზოგიერთ მშობელს ჰქონდეს აღქმა, რომ მათი შვილი მუდმივად ბავშვი იქნება და მას 24-საათიანი ზრუნვა სჭირდება. თუმცა, ეს სიმართლეს არ შეესაბამება. მოზარდისთვისვე აუცილებელია, რომ შეძლებისდაგვარად დამოუკიდებელ ცხოვრებას შეეჩვიოს. ისევე, როგორც მათ დანარჩენ თანატოლებს, შშმ მოზარდებსაც სჭირდებათ განმარტოება.

მიაჩვიეთ მოზარდი, რომ შეძლებისდაგვარად იყოს დამოუკიდებელი. მან, დანარჩენი ბავშვების მსგავსად, საკუთარ თავზე ზრუნვა უნდა ისწავლოს. ამასთანავე, როდესაც მოზარდი აღიქვამს, რომ მისი თანატოლები მასზე უფრო დამოუკიდებლები არიან, ის თავს გარიყულად და სხვებისგან განსხვავებულად გრძნობს.

მნიშვნელოვანია, მშობლებმა გააცნობიერონ, რომ პირად სივრცეზე მოზარდის გაზრდილი მოთხოვნილება არ ნიშნავს იმას, რომ ის მშობლებისგან რაღაცას მალავს. დამოუკიდებლობისა და ავტონომიის ზრდასთან ერთად, ბუნებრივია, რომ მოზარდი ძველებურად ღიად აღარ აზიარებს საკუთარი თავის შესახებ ამა თუ იმ ინფორმაციას.

ფსიქოლოგები მოზარდის მშობლებს ბალანსის დაცვას ურჩევენ — ეცადონ, რომ უზრუნველყონ შვილის უსაფრთხოება — იცოდნენ, რას აკეთებს მათი მოზარდი ისე, რომ ზედმეტად არ შეიჭრან მის პირად სივრცეში, და თან იცოდნენ, როდის ჩაერიონ — ანუ რა არის იმის მანიშნებელი, რომ მოზარდის პირად სივრცეში ჩარევა მისივე უსაფრთხოებისთვის მნიშვნელოვანია.

სექსუალური განათლების 8 ფაქტი ქვიარ მოზარდებისთვის

მიერ
admin
-
0
#image_title

სექსუალური განათლება, განსაკუთრებით კი LGBTQ+ სექსუალური განათლება, თითქმის არ არის ხელმისაწვდომი მოზარდებისთვის საქართველოში, სადაც სექსიც და ქვიარობაც ტაბუდადებული თემებია.

კვლევები აჩვენებს, რომ LGBTQ+ მოზარდები განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან პარტნიორის მხრიდან ძალადობის, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისა (სგგი-ებისა) და თინეიჯერობისას ორსულობის მიმართ, როდესაც მათ არ აქვთ წვდომა მრავალმხრივ სექსუალურ განათლებასთან. ასევე, უფრო მაღალია ალბათობა, რომ მათ დაიწყონ ინფორმაციის ძიებას არასანდო წყაროებში.

მრავალმხრივ და დაწვრილებით სექსუალურ განათლებასთან წვდომას ყველა იმსახურებს და საჭიროებს. არავის უნდა უწევდეს საკუთარი ცხოვრების ისე გავლა, რომ საკუთარი სხეულის, სექსუალური ჯანმრთელობისა და იდენტობის საბაზისო ასპექტებზე არ ჰქონდეს ცოდნა. სწორედ ამიტომ, ამ სტატიაში თავმოყრილია სექსუალური განათლების 8 ფაქტი ქვიარ მოზარდებისთვის.

#1. მასტურბაცია შეიძლება პირველი ნაბიჯი იყოს იმის გასაგებად, თუ რა სიამოვნებს თქვენს სხეულს

სექსის გააზრება ხშირ შემთხვევაში იმის გააზრებით იწყება, თუ რა ანიჭებს თქვენს სხეულს სიამოვნებას. ეს, როგორც წესი, ჯერ კიდევ მაშინ იწყება, სანამ თქვენს პირად ცხოვრებაში ვინმე სხვა ადამიანი შემოვა. დოქტორ ევან გოლდშტაინი, გეი კაცების სექსუალური ჯანმრთელობის სამედიცინო ცენტრის დამფუძნებელი, ამბობს, რომ მასტურბაცია შეიძლება მნიშვნელოვანი საშუალება იყოს იმის გასაგებად, თუ რა მოგწონთ და რა არ მოგწონთ, თანაც ისე, რომ ამას სხვა ადამიანთან ერთად ყოფნის წნეხი არ ემატება.

„როდესაც საკუთარ თავთან განმარტოებასა და თვითსიამოვნებას უთმობთ დროს, არ გიწევთ დარდი პერფორმანსზე და თქვენი პარტნიორის დაკმაყოფილებაზე“, — ამბობს გოლდშტაინი.

#2. პორნოგრაფია ყოველთვის არ ასახავს რეალურ ცხოვრებას და ის სექსუალური განათლების მთავარ წყაროდ არ უნდა გამოიყენოთ

ბევრი ადამიანისთვის პორნოგრაფია პირველი „შესავალია“ სექსში. მართალია, პორნოს ყურება და კითხვა კარგი ხელშემწყობია მასტურბაციისთვის, მაგრამ მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ პორნოგრაფიის უდიდესი ნაწილი არ ასახავს იმას, თუ როგორ და როგორი სექსი აქვთ ადამიანებს რეალურ ცხოვრებაში. პორნომსახიობები უბრალოდ სცენაში მონაწილეობენ და ასრულებენ როლებს იმ საზღვრებზე დაყრდნობით, რომლებიც კამერის მიღმა დადგინდა.

„როდესაც ქვიარ ახალგაზრდებს (და, ზოგადად, ახალგაზრდებს) არ აქვთ წვდომა სანდო სექსუალურ განათლებასთან, რომელიც ფარავს ყველა თემას და არა მხოლოდ ვაგინალურ სექსს, ისინი მიმართავენ პორნოგრაფიას, Google-სა და Reddit-ს, ან ტიკტოკის „ინფლუენსერებს“, რომლებსაც არ აქვთ სამედიცინო კვალიფიკაცია ამ თემაზე ზუსტი რჩევის გასაცემად. მართალია, პორნოგრაფია ნამდვილად შეიძლება დაეხმაროს ადამიანს იმის გაგებაში, თუ რა არსებობს, მაგრამ ის საუკეთესო გზა არაა სხეულზე რეალისტური წარმოდგენების შესაქმნელად ან იმის სასწავლად, თუ როგორ გქონდეთ სექსი. თქვენ კამერის მიღმა ვერ ხედავთ მთელ რიგ მოსამზადებელ სამუშაოებს, მაგალითად, დილატაციას (გაგანიერებას, გაფართოებას) ან ლუბრიკაციას (ლუბრიკანტით დასველებას), ვერც იმას იგებთ, რომ ყველა პენისი თქვენს ხელზე უფრო განიერი არ არის და ვერც იმას, რომ სექსში ძალაუფლების სხვანაირი დინამიკებიც არსებობს“, — ამბობს დოქტორი გოლდშტაინი.

თუ გსურთ, მეტი გაიგოთ სექსის, თანხმობისა და საზღვრების შესახებ, პორნოგრაფიის ნაცვლად შეგიძლიათ გაეცნოთ ისეთ ონლაინ რესურსებს, როგორებიცაა Sex, etc., Amaze და The Trevor Project. ეს წყაროები ინგლისურენოვანია, ამ თემაზე სტატიებს ქართულად კი შეგიძლიათ allaboutyou.ge-ზე ან ჩვენს ვებგვერდზე გაეცნოთ.

#3. კომუნიკაცია და თანხმობა აუცილებელია

თუკი გგონიათ, რომ მზად ხართ, შემდეგი ნაბიჯი გადადგათ და სექსი სხვა ადამიანთან ერთად გამოიკვლიოთ, პირველი საკვანძო საფეხურებია კომუნიკაცია და თანხმობა. ესაუბრეთ მას და შეთანხმდით ერთმანეთის საზღვრებზე.

რამდენიმე მნიშვნელოვანი კითხვა, რომელზე პასუხიც უნდა იცოდეთ, არის:

  • გაქვს თუ არა სექსი სხვა ადამიანებთან? თუკი ასეა, შემოწმებული ხარ თუ არა სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე?
  • შენ ან ჩვენ ვაპირებთ თუ არა რაიმე სახის კონტრაცეფციის გამოყენებას?
  • რომელი აქტებია შენთვის კომფორტული?
  • რამდენად სწრაფად ან ნელა გინდა პროცესის წარმართვა?
  • რა არის შენი საზღვრები? ხომ არ არის სხეულის ისეთი ნაწილი, რომელსაც არ გინდა, რომ შევეხო?
  • ტანსაცმელი გვეცვას თუ არა?

მართალია, ამ კითხვების წინასწარ დასმა მნიშვნელოვანია, მაგრამ სხვადასხვა საკითხის გადამოწმება პროცესის დროსაც საჭიროა. ისეთი პატარა კითხვები, როგორებიცაა „შეიძლება, აქ შეგეხო?“, „გსიამოვნებს, როდესაც აქ გეხები?“ და „შეიძლება, [ტანსაცმლის რომელიმე ნაწილი] გაგხადო?“, ძალიან კარგი გზაა საიმისოდ, რომ გაიგოთ, რასთანაა კომფორტულად თქვენი პარტნიორი და თან ინტიმური განწყობაც შენარჩუნდეს.

გახსოვდეთ, რომ თანხმობა იმაზე მეტია, ვიდრე კონკრეტულ მომენტში სექსზე დათანხმება. ეს ნიშნავს, რომ თუკი თქვენ ან თქვენს პარტნიორს თანხმობის გაცემის შემდეგ მოგინდებათ, რომ სექსი შეწყდეს, ამის გაკეთება თავისუფლად შეგიძლიათ.

„თანხმობა უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ „კი“ ან „არა“. თანხმობა უნდა გამოითქვას ზეწოლის გარეშე, ის უნდა იყოს გულწრფელი და სურვილისმიერი, თანხმობის გამცემი უნდა იყოს სრულად ინფორმირებული (მაგალითად, თუ ადამიანი თანახმაა სექსზე იმ პირობით, რომ პარტნიორი გამოიყენებს თავდაცვის საშუალებას, ხოლო პარტნიორი ამას არ გააკეთებს, ესე იგი, მას არ აქვს მეორე მხარის თანხმობა), ის არ არის სამუდამო — გადაწყვეტილების შეცვლა ნებისმიერ დროს შეიძლება და ერთ ქმედებაზე თანხმობის გაცემა არ ნიშნავს, რომ პარტნიორი სხვა რამეზეც ავტომატურად თანახმაა”, — ამბობს რეიჩელ ვრაითი, ქვიარ სექსისა და ურთიერთობების თერაპევტი.

თანხმობის გარდა, თქვენ და თქვენმა პარტნიორმა უნდა დაამყაროთ კომუნიკაცია იმაზე, თუ რა გსიამოვნებთ და რა არ გსიამოვნებთ. პარტნიორისთვის იმის თქმა, რომ რაიმე შეცვალოს ან სხვანაირად გააკეთოს, სამარცხვინო არ არის — ეს სექსის ნაწილია.

„პარტნიორისთვის იმის თქმა, თუ რა მოგწონთ/არ მოგწონთ, რა გაინტერესებთ/არ გაინტერესებთ და რას ცდიდით/არ ცდიდით, არამხოლოდ ნორმალურია, არამედ სასურველიც კი. სექსის მიზანი სიამოვნებაა და როგორც თქვენი, ისე თქვენი პარტნიორის სიამოვნების მისაღწევად მნიშვნელოვანია, რომ ყველას საჭიროებები დაკმაყოფილდეს“,— ამბობს გოლდშტაინი.

#4. უსაფრთხო სექსი მხოლოდ პრეზერვატივის გამოყენებას არ გულისხმობს

მართალია, პრეზერვატივები თავდაცვის მნიშვნელოვანი ნაწილია, მაგრამ უსაფრთხო სექსი ბევრად უფრო მეტ რამეს მოიცავს.

„ხშირად უსაფრთხო სექსზე საუბრისას პრეზერვატივები გვახსენდება ხოლმე და, მართალია, პრეზერვატივები აუცილებელია პენეტრაციული (შემღწევი) სექსისთვის (პენისებით ან დილდოებით), მაგრამ სგგი-ები მაინც შეიძლება გავრცელდეს ვულვებიდან ორალური და სხვა ტიპის სექსის დროს“, — ამბობს დანიელა კრამერი, ქვიარ ურთიერთობების კლინიკური სექსოლოგი.

უსაფრთხო სექსისთვის მნიშვნელოვანია, ყველა ტიპის გენიტალია (სასქესო ორგანო) გაითვალისწინოთ.

„სტომატოლოგიურ კაშხლებს შეუძლიათ დაგიცვათ ვულვაზე ან ანუსზე ორალური სექსის დროს. ეროგენული უბნების დასაცავად ასევე შეგიძლიათ თავად დაამზადოთ პატარა ნაჭრები ლატექსის ხელთათმანებისგან ან პრეზერვატივებისგან“, — ამბობს იელ გონსალესი, ქვიარ სექსოლოგი და იდენტობის ტრენერი.

#5. არ არსებობს სექსის ქონის „სწორი“ გზა

„უამრავი აქტივობა არსებობს, რომელიც შეგიძლიათ პარტნიორთან ერთად სცადოთ. ნუ შეიზღუდავთ თავს საზოგადოების დაშვებებითა თუ სტერეოტიპებით ე.წ. „სიზორინგისა“ (ინგლ. Scissoring) და ანალური სექსის შესახებ — შეგიძლიათ, ეს აქტები სრულად უგულებელყოთ და მაინც ფანტასტიკური და სრულყოფილი სექსუალური ცხოვრება გქონდეთ“ — ამბობს გონსალესი.

გახსოვდეთ, რომ ქვიარ სექსი იმდენადვე მრავალფეროვანი და მრავლისმომცველია, რამდენადაც თვითონ LGBTQ+ აკრონიმი. აუცილებელი არ არის, ის რაღაც ერთი ფორმით ვლინდებოდეს. სექსი შეიძლება იყოს ზუსტად ის, რადაც მას თქვენ და თქვენი პარტნიორი აქცევთ და რაც გინდათ, რომ იყოს.

„იმ აქტივობებს შორის, რომლებიც შეიძლება სექსად განვიხილოთ, არის: ვაგინალური, ორალური და ანალური სექსი, კოცნა, სექსუალური შეხება, როლური თამაშები, ეროტიკის კითხვა, ფანტაზიების გაზიარება, საკუთარი სხეულის ჩვენება სხვა ადამიანისთვის (თანხმობით), ე.წ. „სექსტინგი“, ვინმესთან ერთად აბაზანის მიღება, ერთმანეთისთვის მასაჟის გაკეთება, სუნთქვითი ვარჯიშების ერთად კეთება, შიშველზე ჩახუტება და ა.შ. სექსი შეიძლება იყოს სიამოვნებისთვის და/ან გამრავლებისთვის — და როდესაც ის სიამოვნებისთვისაა, სექსის მიზანი მხოლოდ ორგაზმი არ არის“, — ამბობს ვრაითი.

#6. ანალურ სექსს მოთმინება და დრო სჭირდება

„კუზიანი მთის“ იმ საკულტო სცენამ კი შეიძლება სხვაგვარად გაფიქრებინოთ, მაგრამ ანალურ სექსს ბევრად მეტი მომზადება სჭირდება, ვიდრე ხელზე დაფურთხებაა.

„ანალური სექსი ის არ არის, რასაც ფილმებსა და სერიალებში ხედავთ — წინასწარი პრაქტიკის გარეშე პირდაპირ ე.წ. „ბოთომობა“ (ან „პასობა“) არ შეგიძლიათ“, — ამბობს გოლდშტაინი.

თუკი ანალური სექსის ცდა გსურთ, გოლდშტაინი გირჩევთ, ნელა დაიწყოთ და წინასწარ მოემზადოთ. ნებისმიერი ტიპის ანალური სექსუალური აქტივობა, იქნება ეს უბრალოდ ე.წ. „ფინგერინგი“ („თითაობა“), სექს-სათამაშოების გამოყენება თუ პენისით პენეტრაცია, საჭიროებს ბევრ ლუბრიკანტს (სასურველია, სილიკონის საფუძველზე დამზადებულს) და, იდეალურ შემთხვევაში, რამდენიმეკვირიან შემზადებას.

ამისთვის საჭიროა ანალური ვარჯიშები, რისთვისაც შეიძლება გამოგადგეთ სპეციალური დილატაციის (გაფართოების) ნაკრები, რომელიც, ჩვეულებრივ, სხვადასხვა ზომის ანალური საცობებისგან, ე.წ. „ბატ-პლაგებისგან“ (ინგლ. Butt-plug), შედგება, თუმცა თუ მასზე ხელი არ მიგიწვდებათ, შეგიძლიათ, დაიწყოთ ექსპერიმენტირება და ვარჯიში ერთი თითით და ნელ-ნელა გაზარდოთ რაოდენობა.

მათთვის, ვისაც პირველად სურს ანალური სექსის ცდა, ხშირი სადარდებელია ხოლმე არსებული მოსაზრება პროცესში განავლის შესაძლო შეუკავებლობის შესახებ. დიდი ალბათობით, ეს პრობლემა არ გექნებათ, თუნდაც წინასწარ არ გაიკეთოთ გამორეცხვა, მაგრამ თუკი ეს მაინც გადარდებთ, შეგიძლიათ თბილი წყლისა და ოყნის გამოყენებით წინასწარ გამოირეცხოთ ანუსი.

#7. ორსულობა შეიძლება დადგეს გენდერისგან განურჩევლად. დაიცავით თავი

მნიშვნელოვანია, სანამ სექსი გექნებათ, კარგად გაერკვეთ, როგორ დგება ორსულობა. თუკი ორ ადამიანს, რომელთაგანაც ერთის სხეული სპერმას აწარმოებს, მეორის კი — კვერცხუჯრედებს, ექნება სექსი, მნიშვნელოვანია, დაუგეგმავი ორსულობის თავიდან ასაცილებლად უსაფრთხოების ზომები დაიცვათ. ეს შეიძლება მოიცავდეს პრეზერვატივების გამოყენებას, ჰორმონალურ კონტრაცეფციას ან კონტრაცეფციის რამე სხვა ფორმას.

„იმის ცოდნა, თუ როგორ დგება ორსულობა და როგორ მუშაობს ის, აუცილებელია ყველა LGBTQ+ თინეიჯერისთვის“, — ამბობს შერონ სანდერსი, კლინიკური სექსოლოგი და სექსუალური განათლების სპეციალისტი.

#8. იდენტობა ფლუიდურია. ნორმალურია ახალი რაღაცების ცდა და შემდეგ მათზე უარის თქმა, თუკი არ მოგეწონათ

მოზარდობის დიდი ნაწილი იმის გარკვევაა, თუ ვინ ხართ თქვენ. ეს შეიძლება ნიშნავდეს იმის გააზრებას, ვინ გიზიდავთ და რა დამოკიდებულება გაქვთ საკუთარი გენდერის მიმართ. ექსპერიმენტირება აბსოლუტურად ნორმალურია. სხვადასხვა სახელის, ნაცვალსახელისა თუ სექსუალობის გამოცდა თვითგამორკვევის პროცესის ნაწილია.

„გამოცდილებებისა და იდენტობების გამოკვლევა და მათში ექსპერიმენტირება სრულიად ნორმალურია. ზოგჯერ რაღაცები უნდა გამოვცადოთ, სანამ სიმართლეს დავადგენთ. გარდა ამისა, იდენტობები შეიძლება დროთა განმავლობაში შეიცვალოს, ამიტომაც მიჰყევით იმის დინებას, რაც თქვენთვის უფრო შესაფერისია“, — ამბობს გონსალესი.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: Parents

წყარო

რჩევები მშობლებს — როგორ მივუდგეთ შვილის სქესობრივ მომწიფებას?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ბაღის ან სკოლის ასაკის ბავშვებს არაერთი ისეთი კითხვა უჩნდებათ, რომლებზე პასუხის გაცემაც მარტივი არ არის. შესაძლოა, დასმულმა კითხვამ უხერხულობაც გამოიწვიოს, თუმცა მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ ბავშვებთან სენსიტიურ თემებზე საუბარი ადრეული ასაკიდანვე უნდა დაიწყოთ.

ბავშვების ზრდის პროცესი საკმაოდ კომპლექსური და რთულია. ის აერთიანებს არაერთ ფიზიკურ და ემოციურ ცვლილებას, რომლებიც ბავშვებისთვის სტრესული და რთულად გასამკლავებელიც კი შეიძლება იყოს.

გარდატეხის ასაკის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი კი სქესობრივი მომწიფებაა. ამ დროს სხეულისა და ხასიათის  ცვლილება ძალიან შესამჩნევია და მნიშვნელოვანია, რომ მოზარდი ამ პროცესებს ინფორმირებული შეხვდეს.

სწორედ ამიტომ, აუცილებელია, სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებულ თემებზე შვილებს ესაუბროთ და ეს მნიშვნელოვანი ეტაპი თქვენი დახმარებით გაიაროს. მნიშვნელოვანია ბავშვი გრძნობდეს იმას, რომ შეუძლია თქვენთან ამ თემაზე საუბარი, კითხვების დასმა და შიშებისა თუ შფოთვის მიზეზების გაზიარება.

რას ნიშნავს სქესობრივი მომწიფების პროცესი?

გარდატეხის ასაკი არის ის პერიოდი, როდესაც ბავშვის სხეული ზრდასრული ადამიანის სხეულად ფორმირდება. სწორედ ამ დროს იწყება სქესობრივი მომწიფებაც.

► დაიმახსოვრეთ, წინასწარ ვერ განსაზღვრავთ იმას, თუ რა დრო დასჭირდება თქვენი შვილის სქესობრივი მომწიფების პროცესს. ეს შეიძლება გაგრძელდეს როგორც 18 თვე, ისე 5 წლის განმავლობაშიც. ამ პროცესისთვის საჭირო დროს არაერთი ფაქტორი განსაზღვრავს, მათ შორის გენეტიკა.

გოგოების უმეტესობისთვის ცვლილებები იწყება 9-11 წლიდან. ამ პერიოდში იზრდება მკერდი, ბოქვენსა და იღლიაში კი თმა ჩნდება. გოგოების სქესობრივი მომწიფების უმნიშვნელოვანესი ნაწილია მენსტრუაცია. მენსტრუაცია საშუალოდ 12 წლის ასაკიდან იწყება, თუმცა ნორმალურია მისი დაწყება 10-15 წლის ასაკშიც.

მნიშვნელოვანია, მოზარდ გოგოებს ესაუბროთ მენსტრუაციის შესახებ და აუხსნათ ის, რომ ამგვარი სისხლდენა საშიში არ არის. ხშირია შემთხვევები, როდესაც გოგოებმა არაფერი იციან მენსტრუალური ციკლის შესახებ და პირველი მენსტრუაცია მათთვის ძალიან დამთრგუნველი და შოკისმომგვრელიც კია.

ბიჭების უმეტესობისთვის, სქესობრივი მომწიფება გოგოებთან შედარებით გვიან, 11-14 წლის ასაკში იწყება. ამ დროს თმა იზრდება როგორც სასქესო ორგანოს ირგვლივ, ასევე მკლავებსა და სახეზე. სწორედ ამ პერიოდში ბიჭებს ეწყებათ ერექციაც.

რჩევები შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბრისთვის

შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბარი მარტივი არ არის. ამ დროს უნდა ეცადოთ, რომ მათ მშვიდი და აუღელვებელი ტონით ესაუბროთ. მნიშვნელოვანია, ბავშვს ჰქონდეს იმის განცდა, რომ უსაფრთხოდაა. შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბარში დაგეხმარებათ შემდეგი ტაქტიკები:

  • სხეულთან დაკავშირებულ საკითხებზე საუბრისას გამოიყენეთ სწორი დასახელებები.

  • მცირეწლოვან ბავშვებთან სქესობრივ მომწიფებაზე მოკლედ და ლაკონიურად ისაუბრეთ. მიაწოდეთ მხოლოდ ზუსტი და აუცილებელი ფაქტები.

  • გამოიყენეთ ყოველდღიური რუტინა ამგვარი საუბრის დასაწყებად და არ დაელოდოთ ბავშვისგან წამოსულ კითხვებს.

  • არ დაელოდოთ ზუსტ დროს. დაიწყეთ ბავშვებთან ამ თემებზე საუბარი რაც შეიძლება მალე, რათა ზუსტი ინფორმაცია ჰქონდეთ. ბავშვები ინფორმაციას ტელევიზორისა თუ ინტერნეტის საშუალებით იმაზე ადრე იღებენ, ვიდრე თქვენ გგონიათ. ამიტომ, მნიშვნელოვანია, თავიდანვე სწორ ინფორმაციას ფლობდნენ.

  • სქესობრივი მომწიფება ზრდის ბუნებრივი და განუყოფელი ნაწილია. სწორედ ამიტომ, ხაზი გაუსვით ამ ფაქტს და ესაუბრეთ შვილებს იმის შესახებ, რომ მათ თავს არაფერი „არასწორი“ და „არაბუნებრივი“ არ ხდება.

  • ეცადეთ, იყოთ თავდაჯერებულები ამგვარი საუბრის დროს, რათა არც თქვენ და არც ბავშვმა თავი არაკომფორტულად არ იგრძნოთ.

რა უნდა გავითვალისწინოთ?

ხშირად ბავშვები, რომლებიც სქესობრივი მომწიფების ეტაპს გადიან, თავს მარტოსულად გრძნობენ. მნიშვნელოვანია, მათ აუხსნათ, რომ ცხოვრების ამ ეტაპს უკლებლივ ყველა გადის და ისინი მარტონი არ არიან.

სქესობრივ მომწიფებას თან ახლავს ჰორმონალური ცვლილებებიც, რომლებიც ბავშვის ფსიქოლოგიაზე დიდ ზეგავლენას ახდენს. უნდა გესმოდეთ, რომ თქვენი შვილის ხასიათის მოულოდნელი ცვლილება ან დამოკიდებულებების შეცვლა მოსალოდნელია. გარდა ამისა, შესაძლოა, თქვენმა შვილმა სამეგობრო წრეც კი შეიცვალოს, რადგან მოზარდები ამ პერიოდში განსხვავებული ადამიანებისა თუ გამოცდილებების ძიებას აქტიურად იწყებენ.

მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ სქესობრივ მომწიფებას, ფიზიკური ცვლილებების პარალელურად, თან ახლავს სექსუალური ლტოლვის ზრდაც. სწორედ ამიტომ, შვილებს უნდა ესაუბროთ ისეთ თემაზეც, როგორიცაა მასტურბაცია და დაცული სექსის მნიშვნელობა ჯანმრთელობისთვის. გაითვალისწინეთ, რომ უნდა დაიცვათ შვილის პირადი სივრცე, რადგან ის შეიძლება საკუთარი „ახალი“ სხეულის აღმოჩენას ცდილობდეს.

ამ პერიოდში მოზარდების დიდ ნაწილს არ მოსწონს საკუთარი სხეული და მუდმივ უკმაყოფილებას გამოთქვამს მის მიმართ. ასეთ დროს აუცილებელია, მათ აგრძნობინოთ თანადგომა და განსჯის გარეშე აუხსნათ, რომ კანზე გამონაყარი თუ წონის მატება ბუნებრივი პროცესია და ეს სავსებით ნორმალურია.

მოზარდების გაფრთხილება მოსალოდნელი ცვლილებების შესახებ აუცილებელია, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია მათთან იმ საფრთხეებზე საუბარი, რომლებსაც სოციალური ქსელების მოხმარება თუ, ზოგადად, ინტერნეტი შეიცავს. ამ პერიოდში მაღალია იმის რისკი, რომ მოზარდები ერთმანეთს შიშველ ფოტოებს გაუგზავნიან და გახდებიან კიბერბულინგისა თუ შანტაჟის მსხვერპლები.

გარდა ამისა, ბავშვებს გვერდით დაუდექით ერთი შეხედვით მარტივი საკითხების გადაწყვეტის დროსაც. მაგალითად, გოგოებს დაეხმარეთ სწორი ლიფისა თუ ჰიგიენური საშუალებების არჩევაში.

მოუსმინეთ შვილებს, მიაწოდეთ სწორი ინფორმაცია და დაეხმარეთ ცხოვრების ამ უმნიშვნელოვანესი ეტაპის ჯანსაღად გადალახვაში!

1...394041...680გვერდი 40 of 680

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia