სისხლის ჯგუფების გარდაქმნა, რომელიც ჯერ კიდევ ფანტასტიკად ჩანდა, დღეს უკვე სამეცნიერო რეალობაა. ბრიტანეთის კოლუმბიის უნივერსიტეტის კვლევითმა ჯგუფმა წარმატებით აღწერა, როგორ შეძლეს ადამიანის ნაწლავში ბაქტერიებისგან მიღებული ფერმენტების გამოყენება სისხლის AB, A და B ჯგუფებიდან ანტიგენების მოსაშორებლად, რითაც სისხლი ეფექტურად უნივერსალურ O ჯგუფად გარდაიქმნება.
ეს აღმოჩენა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს, როცა გვახსოვს, რამდენად კრიტიკულია სწორი სისხლის ჯგუფის მიწოდება საავადმყოფოებში. უნივერსალური დონორის – O ჯგუფის, განსაკუთრებით რეზუს უარყოფითი ვარიანტის ნაკლებობა მუდმივ გამოწვევას წარმოადგენს ჯანდაცვის სისტემისთვის მთელ მსოფლიოში.
სისხლის ჯგუფები და ანტიგენები: რატომ არის მნიშვნელოვანი?
არსებობს ოთხი ძირითადი სისხლის ჯგუფი: A, B, AB და O. თითოეული მათგანი ხასიათდება კონკრეტული ანტიგენებით – ეს არის შაქრები, რომლებიც განლაგებულია სისხლის წითელ უჯრედებზე. A ტიპის სისხლს აქვს A ანტიგენები, B ტიპს – B ანტიგენები, ხოლო AB ტიპს – ორივე.
O ჯგუფის სისხლს კი საერთოდ არ აქვს ანტიგენები, რაც მას უნივერსალურ დონორად აქცევს. ეს ნიშნავს, რომ O ჯგუფის, კონკრეტულად O რეზუს უარყოფითი სისხლის გადასხმა შესაძლებელია პრაქტიკულად ყველა ადამიანისთვის, რადგან ის რეციპიენტის ორგანიზმში უარყოფით რეაქციას არ იწვევს.
AB ჯგუფის მქონე ადამიანები კი უნივერსალური რეციპიენტები არიან – მათ შეუძლიათ ნებისმიერი ჯგუფის სისხლის მიღება. მათი სისხლის უჯრედებზე A და B ორივე ტიპის ანტიგენი იმყოფება, შესაბამისად ორგანიზმისთვის ეს ანტიგენები ნაცნობია და იმუნური სისტემა მათ არ ებრძვის.
A ჯგუფის მქონე ადამიანს არ შეუძლია B ჯგუფის სისხლის მიღება და პირიქით. მიზეზი მარტივია: ორგანიზმი გამოიმუშავებს ანტისხეულებს უცხო ანტიგენებით დაფარულ წითელ უჯრედებზე თავდასხმის მიზნით, რაც სერიოზულ გართულებებს იწვევს.
როგორ აღმოაჩინეს სისხლის ჯგუფების გარდაქმნის მეთოდი
ქიმიის ამერიკული საზოგადოების 256-ე შეხვედრაზე მეცნიერებმა წარმოადგინეს მნიშვნელოვანი კვლევა. მათ ადამიანის კუჭ-ნაწლავში აღმოაჩინეს ბაქტერია, რომელსაც სისხლის A, B და AB ჯგუფის უჯრედებიდან სპეციალური ანტიგენების “წაშლა” შეუძლიათ.
მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ნაწლავში არსებულ ბაქტერიებს ნაწლავურ გარემოში ცილებზე მიბმული შაქრების დაშლა განსაკუთრებით კარგად გამოსდით. ეს პროცესი კი საოცრად ჰგავს სისხლის წითელი უჯრედებიდან შაქრის შემცველი ანტიგენების ჩამოცილების მექანიზმს. სხვათა შორის, ცოცხალი ფერმენტების მიღება და მათი ბუნებრივი ბალანსის შენარჩუნება ორგანიზმში მრავალი სხვა ასპექტითაც მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობისთვის.
მეტაგენომიკური მიდგომა
მეტაგენომიკის გამოყენებით კვლევის ჯგუფმა ადამიანის ფეკალიებში არსებული მიკრობების კულტურა გამოაცალკევა, შემდეგ კი მასში სისხლის წითელ უჯრედებზე არსებული ანტიგენების მსგავსი ცილები შეიყვანა. ადამიანის ორგანიზმში ბაქტერიები უამრავ პროცესში მონაწილეობენ, და ახლა აღმოჩნდა, რომ ისინი სისხლის ჯგუფების მოდიფიკაციაშიც შეიძლება გამოვიყენოთ.
მეცნიერებმა აღმოაჩინეს ფერმენტი, რომელიც A ჯგუფის სისხლს ანტიგენებს განსაკუთრებულად დიდი ეფექტურობით აცლიდა. აქამდე ცნობილი იყო ერთი ფერმენტი, რომელიც B ჯგუფის ანტიგენებზე წარმატებით მუშაობდა. ახლა კი ამ ორი ფერმენტის გაერთიანებით შეძლეს, რომ A, B და AB ჯგუფის სისხლს ანტიგენები სრულად მოეშორებინათ და ისინი O ჯგუფად გარდაექმნათ.
რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი
O ჯგუფის სისხლის, განსაკუთრებით რეზუს უარყოფითის ხელმისაწვდომობა კრიტიკული მნიშვნელობისაა გადაუდებელი სამედიცინო დახმარებისას. მას ხშირად სამედიცინო ვერტმფრენებით ატარებენ, რადგან აღნიშნული ჯგუფი შეიძლება გამოყენებულ იქნას პაციენტის სისხლის ჯგუფის დადგენამდე.
თუ ახალი მეთოდი კლინიკურ გამოცდებს წარმატებით გაივლის, ეს ნიშნავს, რომ ნებისმიერი დონორის A, B ან AB სისხლი შესაძლებელი გახდება უნივერსალურ O ჯგუფად გარდაქმნა. ეს მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს სისხლის ბანკების მარაგებს და გადაარჩენს უამრავ სიცოცხლეს.
კვლევის შედეგები კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ბუნებიდან სწავლა და ბიოტექნოლოგი
იხილეთ ასევე: “შესაძლებელი გახდება, 80 წლის მოხუცი 26 წლისას დაემსგავსოს…“
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). სისხლის ჯგუფების გარდაქმნა: მეცნიერებამ აღმოაჩინა ფერმენტები. 27 სექტემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%aa%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%9b%e1%83%90-%e1%83%90%e1%83%a6%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%90%e1%83%a9%e1%83%98%e1%83%9c%e1%83%94%e1%83%a1/
