კატარაქტა თვალის ბროლის გამჭვირვალობის დაკარგვაა, რომელიც თანდათანობით ართულებს ნორმალურ მხედველობას. ეს დაავადება ძირითადად 60 წლის შემდეგ ვითარდება, თუმცა ზოგიერთმა ფაქტორმა შეიძლება ადრეულ ასაკშიც გამოიწვიოს. კარგი ამბავი ისაა, რომ თანამედროვე ოფთალმოლოგიაში კატარაქტა სრულად განკურნებადი მდგომარეობაა.
ბროლი თვალის ბუნებრივი ლინზაა, რომელიც ბადურაზე ფოკუსირებს შემოსულ სინათლეს და უზრუნველყოფს მკაფიო მხედველობას. როცა ბროლი ნაწილობრივ ან სრულად კარგავს გამჭვირვალობას, ვითარდება კატარາქტა და მხედველობა ბუნდება.
რატომ ვითარდება კატარაქტა და ვის შეუძლია განვითარება
უპირველეს ყოვლისა, კატარაქტა ასაკობრივი ცვლილებების შედეგია. თვალის ბროლში მდებარე ცილები დროთა განმავლობაში იცვლება და იწყება მათი აგრეგაცია, რის შედეგადაც ბროლი კარგავს გამჭვირვალობას. 60 წელზე უფროსი ადამიანების დიდ ნაწილს აღენიშნება ამ დაავადების ის თუ სხვა ხარისხი.
თუმცა არსებობს რიგი ფაქტორები, რომლებიც ზრდიან კატარაქტის განვითარების რისკს. მათ შორისაა დიაბეტი, ხანგრძლივი სტეროიდული მედიკამენტების მიღება, თვალის ტრავმები, მუდმივი ულტრაიისფერი გამოსხივებისადმი ზემოქმედება და მოწევა. ზოგიერთ შემთხვევაში კატარაქტა თანდაყოლილიც შეიძლება იყოს.
თუ თქვენს ოჯახში ხშირია თვალის ეს დაავადება ან გაქვთ ზემოთ ჩამოთვლილი რომელიმე რისკ-ფაქტორი, რეგულარული ოფთალმოლოგიური გამოკვლევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. საინტერესოა, რომ თვალის სრულად გადანერგვის ოპერაციაც უკვე რეალობაა, თუმცა კატარაქტის შემთხვევაში სრულიად უსაფრთხო და ეფექტური ქირურგიული მეთოდები ხელმისაწვდომია.
კატარაქტის ძირითადი სიმპტომები
კატარაქტა თანდათანობით ვითარდება და ადრეულ სტადიაზე შეიძლება გამოხატული სიმპტომები არ იყოს. საწყის ეტაპზე ადამიანი შეიძლება შენიშნოს, რომ მხედველობა უფრო ბუნდოვანი ხდება, თითქოს გაშუშული შუშის მიღმა უყურებს.
სხვა დამახასიათებელი ნიშნებია: სინათლისადმი მომატებული მგრძნობელობა, განსაკუთრებით ღამით მანქანით მართვისას, ორმაგი მხედველობა ერთი თვალით, ფერების მოკრძალება (ყვითლად ხედვა), კითხვისას ან სამუშაოდ უფრო ძლიერი განათების საჭიროება. ზოგიერთი ადამიანი იწყებს საკითხავი ან სამუშაო დისტანციის შეცვლას.
როდის უნდა მიმართოთ ოფთალმოლოგს
50 წლის შემდეგ რეკომენდებულია წელიწადში ერთხელ მაინც ოფთალმოლოგთან პროფილაქტიკური ვიზიტი, მიუხედავად იმისა, აქვთ თუ არა საჩივრები. თუ შენიშნეთ ზემოთ აღწერილი სიმპტომებიდან რომელიმე, განსაკუთრებით თუ ისინი ყოველდღიურ აქტივობებს გიშლით ხელს, აუცილებელია სპეციალისტთან კონსულტაცია. ადრეული დიაგნოსტიკა საშუალებას მოგცემთ, დაგეგმოთ მკურნალობა საჭიროების მიხედვით.
როგორ მკურნალობენ კატარაქტას
კატარაქტის ერთადერთი ეფექტური მკურნალობა ქირურგიულია. ადრეულ სტადიაზე, როცა სიმპტომები მსუბუქია, შესაძლებელია სათვალეების კორექცია, მაგრამ როგორც კი დაავადება პროგრესირებს, ოპერაცია გარდაუვალია.
ყველაზე გავრცელებული და თანამედროვე მეთოდია ფაკოემულსიფიკაცია, რომელიც ასევე ცნობილია “ფაკოს” სახელით. ამ მეთოდის დროს ოფთალმოლოგი სპეციალური ულტრაბგერითი ტალღების საშუალებით ანაწევრებს მოღრუბლულ ბროლს მცირე ნაწილებად, აშორებს მათ მინიმალური ჭრილობით და მის ადგილას ათავსებს ხელოვნურ ბროლს (ინტრაოკულარული ლინზა).
ოპერაცია ტარდება ადგილობრივი ანესთეზიით, გრძელდება 15-30 წუთი და აღდგენის პერიოდი მოკლეა. უმეტეს შემთხვევაში მხედველობა მნიშვნელოვნად უმჯობესდება პირველივე დღეებში. საქართველოში კატარაქტის ოპერაცია შედის სახელმწიფო პროგრამაში, რაც ამ საჭირო მკურნალობას ხელმისაწვდომს ხდის.
რჩევები კატარაქტის პრევენციისთვის
- დაიცავით თვალები ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან — ატარეთ მზის სათვალე UV დაცვით, განსაკუთრებით ზაფხულში და მაღალ სიმაღლეზე.
- მიჰყევით ჯანსაღ კვებას — ანტიოქსიდანტებით მდიდარი საკვები (მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული, კაროტინოიდები, C და E ვიტამინები) იცავს თვალის ქსოვილებს.
- გააკონტროლეთ ქრონიკული დაავადებები — დიაბეტის და არტერიული წნევის რეგულარული მონიტორინგი აუცილებელია.
- თავი შეიკავეთ მოწევისგან — მწეველებს კატარაქტის განვითარების რისკი გაცილებით მაღალი აქვთ.
- რეგულარული გამოკვლევები — 50 წლის შემდეგ წელიწადში ერთხელ ოფთალმოლოგთან ვიზიტი.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა კატარაქტის წამლებით მკურნალობა?
იხილეთ ასევე: რა არის ბადურის ჩამოცლა?
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). კატარაქტა — რა არის, როგორ ვიცნოთ და როგორ მკურნალობენ. 4 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%99%e1%83%90%e1%83%a2%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%a2%e1%83%90-%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%97%e1%83%95%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%94%e1%83%a0/
