რა საფრთხეს შეიცავს საახალწლო ფოიერვერკი
„პირველ არხთან“ პლასტიკოსმა და ქირურგმა გუგა ქაშიბაძემ ისაუბრა:
„ეს არ არის სათამაშო. როგორც დატენილ იარაღს ვერ მივცემთ ბავშვს, ასევე არ უნდა მივცეთ ფოიერვერკი. ყველაზე იაფიანი ასაფეთქებელიც კი, ძალიან საშიშია ბავშვის ხელში..
ხელში აფეთქების შემთხვევაში 47%-ით ზიანდება მტევანი, შემდეგ 17%-ში მოდის სახე.
გარკვეულ ტრადიციებთან არის დაკავშირებული სროლა, მაგრამ ეს არ არის ის ტრადიცია, რომელსაც უნდა გავყვეთ“
გადაცემა „დილა მშვიდობისა საქართველო“
გავრცელებული მითები ბავშვების სეზონურ გაციებასა და მისი მკურნალობის გზების შესახებ
თბილად ჩაცმა ბავშვს იცავს თუ არა გაციებისგან
„ზედმეტად თბილად ჩაცმა არ გვიცავს გაციებისგან. იწვევს ორგანიზმის გადახურებას, შემდეგ ამას მოჰყვება ორთქლის გამოყოფა, რასაც თან ახლავს კანის გაგრილება და შესაძლოა, თბილად ჩაცმით ხელი შევუწყოთ ბავშვის გაციებას“.
გაციებული ბავშვის გარეთ გაყვანა არ შეიძლება
„ჩვენ პაციენტებს ვეუბნებით, ამინდი თუ შესაბამისია და ბავშვს არ აქვს მაღალი ტემპერატურა, ხშირად გაიყვანონ გარეთ.”
გაციებული ბავშვის დაბანა არ შეიძლება
„გაციებული ბავშვის დაბანა აუცილებელია“.
სიცივის დროს ფეხზე თბილად ჩაცმა აუცილებელია
„ფეხზე თბილად ჩაცმა არ არის აუცილებელი, განსაკუთრებით ავადობის პერიოდში. ხშირად, როდესაც ბავშვს აქვს მაღალი ტემპერატურა, გაწითლებულია სახეზე და აცვია უამრავი ტანსაცმელი, ეს ორგანიზმის გადახურების რისკს ზრდის, რა დროსაც, შესაძლოა, სითბური დაკვრა მიიღოს ბავშვმა“.
აბაზანის მიღების შემდეგ ბავშვის გარეთ გაყვანა არ შეიძლება
„თუ ბავშვი თბილი აბაზანიდან ახალი გამოსულია, მაშინვე მისი გარეთ გაყვანა არ არის რეკომენდებული, შეიძლება განვითარდეს რომელიმე ინფექცია. როდესაც სხეულის ტემპერატურა შეეგუება გაგრილებას, მაშინ შეგვიძლია გავიყვანოთ, დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ“.
სიცხიანი ბავშვის გარეთ გაყვანა არ შეიძლება
„ზოგადად, ცხელება არის ორგანიზმის რეაქცია გარკვეულ გამღიზიანებელზე, შესაბამისად, ამას ყველა ინდივიდი აღიქვამს ინდივიდუალურად. შეიძლება, ბავშვი 37.5 გრადუსზე ძალიან ცუდად გრძნობდეს თავს და შესაძლოა, სხვა ბავშვი 38 გრადუსზეც ძალიან აქტიური იყოს. თუ ბავშვი აქტიური და ენერგიულია, შეგვიძლია გავაგრილოთ, გავიყვანოთ გარეთ.
40 დღემდე ბავშვის ზამთარში გარეთ გაყვანა არ შეიძლება
„ესეც არასწორია. ახალშობილობის ასაკიდან ვიწყებთ სუფთა ჰაერზე სეირნობას, სეზონს მნიშვნელობა არ აქვს. გაყვანას ვიწყებთ გარკვეული დროით, ადაპტირების ხარჯზე ვზრდით დროის მონაკვეთს. ზაფხულში თუ გაგვყავს 3-4 საათით, ზამთარში შეგვიძლია დავყოთ და ეტაპობრივად გავიყვანოთ დღის მანძილზე“
ბავშვისთვის შარფის გამოყენება არ შეიძლება
„ზოგადად, შარფების გამოყენების რეკომენდაციას არ ვიძლევით. არ ვამბობ, რომ აკრძალულია, რეკომენდაციას არ გავცემთ, შარფი ფარავს მთლიანად სახეს, ცხვირ-ხახიდან გამოსული თბილი ჰაერი ხვდება გარემოს ცივ ჰაერს და ხდება კონდენსირება, სველდება შარფი, რის შედეგადაც ბავშვს უწევს ცივი და ტენიანი ჰაერის სუნთქვა. ფიზიკური აქტივობის დროს სუნთქვა ხშირდება, გახშირებული სუნთქვის ხარჯზე ცივი ჰაერის შესუნთქვა შეიძლება ავადობის მიზეზი გახდეს“.
შარვლის შიგნით „რეიტუზი“ აუცილებლად უნდა ჩავაცვათ
„განსაკუთრებით თბილისში ისეთი დაბალი ტემპერატურა არასდროსაა, რომ ბავშვს თბილი შარვლის შიგნით ე.წ. რეიტუზი, წინდა და ზემოდან კიდევ კომბინიზონი უნდა ჩავაცვათ – ეს არის მითი“.
სუფთა ჰაერზე ყოფნა თქვენს პატარას კოლიკასთან გამკლავებაში დაეხმარება
„სუფთა ჰაერზე ყოფნა პატარებს ეხმარება ყველაფერთან გამკლავებაში. წესრიგდება ძილი, იმატებს მადა, შედარებით მშვიდები არიან“.
ბავშვი, რომელიც მიჩვეულია გასეირნებას, გაცილებით იშვიათად ცივდება
„სუფთა ჰაერზე სეირნობა ჯანმრთელობის წინაპირობაა. ბავშვები თავიდანვე უნდა მივაჩვიოთ სუფთა ჰაერზე დიდი დროით ყოფნას და ეს არის აუცილებელი“.
მაღალი სიცხისა და ვირუსის დროს, სახლში ფანჯრები არ უნდა გავაღოთ
„სახლის განიავება აუცილებელია. არ შეიძლება, მუდმივად ჩაკეტილ ოთახში იყოს ბავშვი, საჭიროა 3-4-ჯერ მაინც განიავდეს სივრცე“.
გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“
რა ასაკიდან უნდა დაიწყონ ფიქრი მშობლებმა ბავშვის განვითარებაზე და როდის ითვლება მეტყველება დაგვიანებულად. რას იწვევს ორსულობაში გადატანილი სტრესი და არის თუ არა კავშირში ის ბავშვებში მეტყველების დაგვიანებასთან
საუბრობს ბავშვთა ფსიქოლოგი, ირინა ნიკოლაიშვილი:
ბავშვი ჩვენთან მოჰყავთ მაშინ, როდესაც პრობლემა უკვე ჩამოყალიბებულია.
სანამ პედიატრთან მივლენ, სანამ ბაღის მასწავლებელი მიუთითებს, სანამ სკოლაში წააყდება სირთულეს, მანამდე მინდა მივაწოდო ინფორმაცია ყველა რთულ, სავალალო სიტუაციასთან დაკავშირებით.
ჩემი გამოცდილებით, ჩემს პაციენტებზე დაყრდნობით, 95 %-ში იყო ორსულობის პერიოდში რაღაც დარღვევა, რაღაც სტრესს ფაქტორი, უმეტეს შემთხვევაში, მშობიარობის ტრავმა იყო.
2 წლიდან მოჰყავთ ბავშვები მეტყველების დაგვიანებით, არადა გვიანია. მეტყველების შეფერხება, რომელსაც მშობლები, 2 წლის ასაკში აწყდებიან და იწყებენ შფოთვას, რომ ბავშვი არ საუბრობს, მინდა გითხრათ, ეს სათავეს ბევრად უფრო ადრე იღებს. პირველ რიგში, მეტყველების განვითარებისთვის აუცილებელია ლაგმის არსებობა, საარტიკულაციო აპარატის სრულფასოვნება, 7-8 თვის ასაკში ბგერების და შემდეგ უკვე სიტყვების გამოცემა. მეტყველება სწორად ვერ განვითარდება, თუ ბავშვმა სრულფასოვნად არ გაიარა ეს ყველაფერი.
თუ არ არის ბგერის გამოცემა, ენის მოძრაობა, კოვზის სრულფასოვნად მოხმარება, ყლაპვის სწორი რეფლექსი, ბგერების მიმბაძველობა, იქ მეტყველება თავისით არ გაჩნდება. მშობელი არ უნდა დაელოდოს 2 წელიწადს, ეს ყველაფერი გაცილებით ადრე, წოვის პერიოდიდან არის შესამჩნევი. როდესაც ნაყოფს უჭირს წოვის რეფლექსი, ეს ცალსახა მინიშნებაა იმის, რომ საარტიკულაციო აპარატის განვითარების პრობლემასთან გვაქვს საქმე“.
გადაცემა “პოსტ ალიონი”
საუბრობს ექიმი, ნევროლოგი გოგიტა გეგელაშვილი
ექიმის თქმით, შესაძლოა ხანდახან შაკიკი სხვა სახის ტკივილში აგვერიოს.
ნახეთ ვიდეო და გაეცანით ნევროლოგის რამდენიმე სასარგებლო რჩევას:
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ COVID-19 განაგრძობს გავრცელებას და საფრთხეს უქმნის ადამიანების სიცოცხლეს.
მეცნიერების ახალი აღმოჩენით თაგვები გაახალგაზრდავდნენ
მეცნიერთა ჯგუფმა თაგვებზე ახალი ექსპერიმენტი ჩაატარა, შედეგად − დაიწყო თაგვების გაახალგაზრდავების პროცესი, თაგვებს მხედველობაც აღუდგათ მოლეკულურ დონეზე (https://futurism.com/neoscope/scientists-found-first-anti-aging-genetic-mutation)
ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მკვლევრებმა ამოიღეს ათასობით ქიმიური მარკერი, რომლებიც დროთა განმავლობაში თაგვების დნმ-დან გროვდება, რაც არსებითად მათი უჯრედების გაახალგაზრდავებას იწვევს. ამის შემდეგ მალევე, თაგვებმა, რომლებსაც ასაკთან დაკავშირებული მხედველობის დაქვეითება ან ბადურის ნერვული დაზიანება ჰქონდათ, დაუბრუნდათ მხედველობა, იუწყება Nature reports.
მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ არ არის დამტკიცებული აღნიშნული მეთოდი ადამიანზე რამდენად ეფექტიანად იმუშავებს, ეს გასაოცარი მინიშნებაა იმისა, რომ გენეტიკურ ხრიკს შეუძლია „საათის უკან დაბრუნება“, სულ მცირე, ბუნებრივი ბიოლოგიური დაბერების ზოგიერთ შედეგებზე.
მათ არ ესმით, რა არის ის უჯრედული მექანიკა, რომელიც უზრუნველყოფს უჯრედების გაახალგაზრდავების უნარს, მაგრამ კვლევა, რომელიც ოთხშაბათს გამოქვეყნდა აკადემიურ ჟურნალ Nature-ში, ცხადყოფს, რომ შესაძლებელია დაბერების „უკუსვლა“, სულ მცირე, ზოგიერთ შეზღუდულ სფეროებში.
კერძოდ, გუნდმა გამოიყენა და გააუქმა კონკრეტული ეპიგენეტიკური ცვლილებები – ცვლილებები თაგვების გენის ექსპრესიაში და არა თავად გენებში – რაც დროთა განმავლობაში მოხდა. („გენის ექსპრესია“ იხ. ttps://flexbooks.ck12.org/user:z2vvcmdpywnozw1pc3ryeteyqgdtywlslmnvbq../cbook/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/section/23.13/primary/lesson/%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1-E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90/)
„ჩვენი ამოსავალი წერტილი იყო კითხვა: თუ ეპიგენეტიკური ცვლილებები იწვევს სიბერეს, შეგვიძლია გადატვირთოთ ეპიგენომი*? კვლევის თანაავტორმა და ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის გენეტიკოსმა დევიდ სინკლერმა Nature-ს უთხრა. “შეგიძლია საათის უკუსვლა?”
ყველაზე შოკისმომგვრელი ის არის, რომ თაგვებმა, რომლებმაც დაკარგეს მხედველობა ნერვის დაზიანების გამო, მკურნალობის შემდეგ აღუდგათ ნერვული ქსოვილები – რის უნარსაც ძუძუმწოვრები, ჩვეულებრივ, კარგავენ ძალიან ადრეულ ასაკში.
„ეს მოგვაგონებდა მედუზას, რომელსაც აქვს დაზიანებული ქსოვილის აღდგენის უნარი“, − განუცხადა Nature-ს კვლევის თანაავტორმა იუანჩენ ლუმ. − “ეს იყო გასაოცარი შედეგი.”
*ეპიგენეტიკა ბიოლოგიის მიმართულებაა. მისი შესწავლის საგანია გარემოსა (საკვები, ალკოჰოლი, თამბაქო და სხვა) და ქცევის გავლენა გენების გამოვლენაზე (ექსპრესიაზე). უჯრედის მემბრანებზე უამრავი რეცეპტორია. მათი ქცევა ჰგავს სატელიტის ქცევას და ინფორმაციას სიგნალების სახით უგზავნიან ერთმანეთს. უჯრედები პასუხობენ მიღებულ ინფორმაციას. მაგალითად, სისხლში ინსულინი მაშინ გამოთავისუფლდება, როცა გლუკოზის კონცენტრაცია მაღალია. უჯრედები მრავლდებიან მაშინ, როცა ბევრი უჯრედი კვდება და მათი რიცხვი შემცირებულია. შესაძლოა ვიფიქროთ, რომ უჯრედის კონტროლის ცენტრი მემბრანაა და არა ბირთვი, მიუხედავად იმისა, რომ ბირთვი შეიცავს გენეტიკურ ინფორმაციას. ასე რომ, შესაძლოა გვქონდეს გენი, მაგრამ თუ უჯრედი შესაბამის სიგნალს არ მიიღებს (არ მოხდება ტრანსკრიფცია და ტრანსლაცია), გენი გამორთული დარჩება. ადამიანის ორგანიზმში არსებობენ ონკოგენები, მაგრამ შესაძლოა ადამიანმა ისე იცხოვროს, რომ მისი მოქმედება საერთოდ არ გამოვლინდეს. გენების ექსპრესიაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ადამიანის ცხოვრების წესი.
ზრდასრულმა ადამიანმა იდეალურად უნდა იძინოს 7 ან მეტი საათი დღეში, 3-დან 2 ადამიანი რეალურად იღებს დასვენების საჭირო რაოდენობას ყოველდღიურად, დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) მიხედვით.
ამერიკელმა ექიმმა-დიეტოლოგმა ჰოლი კლამერმა დაასახელა სასმელი, რომელიც ხელს უწყობს ღამის ძილის გაუმჯობესებას. წერს Eat This, Not That!-ი.
სპეციალისტის თქმით, ძილის ხარისხი გაუმჯობესდება, თუ ალუბლის წვენს რეგულარულად მიირთმევთ. „ძილის წინ ამ წვენის დალევა სწრაფად ჩაძინებაში დაგვეხმარება. ალუბალი შეიცავს მელატონინს. ეს არის ჰორმონი, რომელიც ძილის ციკლის მოწესრიგებაში გვეხმარება. კვლევის მიხედვით, 1 კვირის განმავლობაში მონაწილეების ნაწილი ალუბლის წვენს მიირთმევდა, ნაწილი კი – პლაცებოს. 7 დღის შემდეგ პირველი ჯგუფის მონაწილეებს ძილის ხარისხი შესამჩნევად გაუუმჯობესდა.
© SheniEkimi.ge
