პარასკევი, აპრილი 24, 2026
- Advertisement -
Google search engine

რჩევები მშობლებს — როგორ მივუდგეთ შვილის სქესობრივ მომწიფებას?

0
#image_title

ბაღის ან სკოლის ასაკის ბავშვებს არაერთი ისეთი კითხვა უჩნდებათ, რომლებზე პასუხის გაცემაც მარტივი არ არის. შესაძლოა, დასმულმა კითხვამ უხერხულობაც გამოიწვიოს, თუმცა მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ ბავშვებთან სენსიტიურ თემებზე საუბარი ადრეული ასაკიდანვე უნდა დაიწყოთ.

ბავშვების ზრდის პროცესი საკმაოდ კომპლექსური და რთულია. ის აერთიანებს არაერთ ფიზიკურ და ემოციურ ცვლილებას, რომლებიც ბავშვებისთვის სტრესული და რთულად გასამკლავებელიც კი შეიძლება იყოს.

გარდატეხის ასაკის უმნიშვნელოვანესი ნაწილი კი სქესობრივი მომწიფებაა. ამ დროს სხეულისა და ხასიათის  ცვლილება ძალიან შესამჩნევია და მნიშვნელოვანია, რომ მოზარდი ამ პროცესებს ინფორმირებული შეხვდეს.

სწორედ ამიტომ, აუცილებელია, სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებულ თემებზე შვილებს ესაუბროთ და ეს მნიშვნელოვანი ეტაპი თქვენი დახმარებით გაიაროს. მნიშვნელოვანია ბავშვი გრძნობდეს იმას, რომ შეუძლია თქვენთან ამ თემაზე საუბარი, კითხვების დასმა და შიშებისა თუ შფოთვის მიზეზების გაზიარება.

რას ნიშნავს სქესობრივი მომწიფების პროცესი?

გარდატეხის ასაკი არის ის პერიოდი, როდესაც ბავშვის სხეული ზრდასრული ადამიანის სხეულად ფორმირდება. სწორედ ამ დროს იწყება სქესობრივი მომწიფებაც.

► დაიმახსოვრეთ, წინასწარ ვერ განსაზღვრავთ იმას, თუ რა დრო დასჭირდება თქვენი შვილის სქესობრივი მომწიფების პროცესს. ეს შეიძლება გაგრძელდეს როგორც 18 თვე, ისე 5 წლის განმავლობაშიც. ამ პროცესისთვის საჭირო დროს არაერთი ფაქტორი განსაზღვრავს, მათ შორის გენეტიკა.

გოგოების უმეტესობისთვის ცვლილებები იწყება 9-11 წლიდან. ამ პერიოდში იზრდება მკერდი, ბოქვენსა და იღლიაში კი თმა ჩნდება. გოგოების სქესობრივი მომწიფების უმნიშვნელოვანესი ნაწილია მენსტრუაცია. მენსტრუაცია საშუალოდ 12 წლის ასაკიდან იწყება, თუმცა ნორმალურია მისი დაწყება 10-15 წლის ასაკშიც.

მნიშვნელოვანია, მოზარდ გოგოებს ესაუბროთ მენსტრუაციის შესახებ და აუხსნათ ის, რომ ამგვარი სისხლდენა საშიში არ არის. ხშირია შემთხვევები, როდესაც გოგოებმა არაფერი იციან მენსტრუალური ციკლის შესახებ და პირველი მენსტრუაცია მათთვის ძალიან დამთრგუნველი და შოკისმომგვრელიც კია.

ბიჭების უმეტესობისთვის, სქესობრივი მომწიფება გოგოებთან შედარებით გვიან, 11-14 წლის ასაკში იწყება. ამ დროს თმა იზრდება როგორც სასქესო ორგანოს ირგვლივ, ასევე მკლავებსა და სახეზე. სწორედ ამ პერიოდში ბიჭებს ეწყებათ ერექციაც.

რჩევები შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბრისთვის

შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბარი მარტივი არ არის. ამ დროს უნდა ეცადოთ, რომ მათ მშვიდი და აუღელვებელი ტონით ესაუბროთ. მნიშვნელოვანია, ბავშვს ჰქონდეს იმის განცდა, რომ უსაფრთხოდაა. შვილებთან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბარში დაგეხმარებათ შემდეგი ტაქტიკები:

  • სხეულთან დაკავშირებულ საკითხებზე საუბრისას გამოიყენეთ სწორი დასახელებები.

  • მცირეწლოვან ბავშვებთან სქესობრივ მომწიფებაზე მოკლედ და ლაკონიურად ისაუბრეთ. მიაწოდეთ მხოლოდ ზუსტი და აუცილებელი ფაქტები.

  • გამოიყენეთ ყოველდღიური რუტინა ამგვარი საუბრის დასაწყებად და არ დაელოდოთ ბავშვისგან წამოსულ კითხვებს.

  • არ დაელოდოთ ზუსტ დროს. დაიწყეთ ბავშვებთან ამ თემებზე საუბარი რაც შეიძლება მალე, რათა ზუსტი ინფორმაცია ჰქონდეთ. ბავშვები ინფორმაციას ტელევიზორისა თუ ინტერნეტის საშუალებით იმაზე ადრე იღებენ, ვიდრე თქვენ გგონიათ. ამიტომ, მნიშვნელოვანია, თავიდანვე სწორ ინფორმაციას ფლობდნენ.

  • სქესობრივი მომწიფება ზრდის ბუნებრივი და განუყოფელი ნაწილია. სწორედ ამიტომ, ხაზი გაუსვით ამ ფაქტს და ესაუბრეთ შვილებს იმის შესახებ, რომ მათ თავს არაფერი „არასწორი“ და „არაბუნებრივი“ არ ხდება.

  • ეცადეთ, იყოთ თავდაჯერებულები ამგვარი საუბრის დროს, რათა არც თქვენ და არც ბავშვმა თავი არაკომფორტულად არ იგრძნოთ.

რა უნდა გავითვალისწინოთ?

ხშირად ბავშვები, რომლებიც სქესობრივი მომწიფების ეტაპს გადიან, თავს მარტოსულად გრძნობენ. მნიშვნელოვანია, მათ აუხსნათ, რომ ცხოვრების ამ ეტაპს უკლებლივ ყველა გადის და ისინი მარტონი არ არიან.

სქესობრივ მომწიფებას თან ახლავს ჰორმონალური ცვლილებებიც, რომლებიც ბავშვის ფსიქოლოგიაზე დიდ ზეგავლენას ახდენს. უნდა გესმოდეთ, რომ თქვენი შვილის ხასიათის მოულოდნელი ცვლილება ან დამოკიდებულებების შეცვლა მოსალოდნელია. გარდა ამისა, შესაძლოა, თქვენმა შვილმა სამეგობრო წრეც კი შეიცვალოს, რადგან მოზარდები ამ პერიოდში განსხვავებული ადამიანებისა თუ გამოცდილებების ძიებას აქტიურად იწყებენ.

მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ სქესობრივ მომწიფებას, ფიზიკური ცვლილებების პარალელურად, თან ახლავს სექსუალური ლტოლვის ზრდაც. სწორედ ამიტომ, შვილებს უნდა ესაუბროთ ისეთ თემაზეც, როგორიცაა მასტურბაცია და დაცული სექსის მნიშვნელობა ჯანმრთელობისთვის. გაითვალისწინეთ, რომ უნდა დაიცვათ შვილის პირადი სივრცე, რადგან ის შეიძლება საკუთარი „ახალი“ სხეულის აღმოჩენას ცდილობდეს.

ამ პერიოდში მოზარდების დიდ ნაწილს არ მოსწონს საკუთარი სხეული და მუდმივ უკმაყოფილებას გამოთქვამს მის მიმართ. ასეთ დროს აუცილებელია, მათ აგრძნობინოთ თანადგომა და განსჯის გარეშე აუხსნათ, რომ კანზე გამონაყარი თუ წონის მატება ბუნებრივი პროცესია და ეს სავსებით ნორმალურია.

მოზარდების გაფრთხილება მოსალოდნელი ცვლილებების შესახებ აუცილებელია, თუმცა არანაკლებ მნიშვნელოვანია მათთან იმ საფრთხეებზე საუბარი, რომლებსაც სოციალური ქსელების მოხმარება თუ, ზოგადად, ინტერნეტი შეიცავს. ამ პერიოდში მაღალია იმის რისკი, რომ მოზარდები ერთმანეთს შიშველ ფოტოებს გაუგზავნიან და გახდებიან კიბერბულინგისა თუ შანტაჟის მსხვერპლები.

გარდა ამისა, ბავშვებს გვერდით დაუდექით ერთი შეხედვით მარტივი საკითხების გადაწყვეტის დროსაც. მაგალითად, გოგოებს დაეხმარეთ სწორი ლიფისა თუ ჰიგიენური საშუალებების არჩევაში.

მოუსმინეთ შვილებს, მიაწოდეთ სწორი ინფორმაცია და დაეხმარეთ ცხოვრების ამ უმნიშვნელოვანესი ეტაპის ჯანსაღად გადალახვაში!

მთავარი სურათი: Columbia Public Health

წყარო

სექსი ადრეულ ასაკში — არსებული საფრთხეები

0
#image_title

ბავშვებისა და მოზარდებისთვის ძალიან ბუნებრივია საკუთარი და სხვისი სხეულის მიმართ ინტერესის გამოხატვა და სიახლეების გამოცდის სურვილი. ეს განსაკუთრებით იზრდება სქესობრივი მომწიფების დროს, როდესაც სასქესო ჰორმონები ამძაფრებს იმის სურვილს, რომ გამოიკვლიოთ და გამოცადოთ თქვენი სექსუალობა.

თუმცა, ადრეულ ასაკში სექსს შეიძლება უარყოფითი შედეგები მოჰყვეს მოზარდის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობისთვის. მნიშვნელოვანია, იცოდეთ, როგორ მიუდგეთ სქესობრივი ცხოვრების დაწყების საკითხს, რათა უფრო დაცული იყოთ.

მოზარდობა არის პერიოდი 10-იდან 19 წლამდე და ის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფიზიკური ცვლილებების თვალსაზრისით, რადგან ამ დროს იწყება სქესობრივი მომწიფება და ეს პროცესი ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლას აღნიშნავს. ამ პერიოდის განმავლობაში, განსაკუთრებით კი 16 წლამდე ასაკში, სექსის ქონას შეიძლება უარყოფითი შედეგები ჰქონდეს თქვენს ცხოვრებასა და ჯანმრთელობაზე.

► გახსოვდეთ: სქესობრივი ცხოვრების დაწყება, მის მიმართ მზაობა და მასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები ძალიან ინდივიდუალური ყველა ადამიანისთვის. ყველა ჩვენგანი ჩვენს საკუთარ დროით ხაზს მივყვებით და ეს გზა ყველასთვის სხვადასხვანაირია. მიუხედავად ამისა, სქესობრივი ცხოვრების დაწყებასთან დაკავშირებული საფრთხეები უნივერსალურია და მათი გათვალისწინება ყველა ასაკში საჭიროა.

ამ შედეგების გააზრება დაგეხმარებათ, მზად დახვდეთ იმ პოტენციურ საფრთხეებს, რომლებიც ადრეულ სექსს ახლავს თან, და მიიღოთ ინფორმირებული გადაწყვეტილება თქვენი სქესობრივი ცხოვრების შესახებ.

რა უარყოფითი მხარეები აქვს ადრეულ ასაკში სექსს?

პირველი სექსის ადრეულ ასაკში ქონა სხვადასხვა უარყოფით შედეგთანაა დაკავშირებული. 2017 წლის კვლევამ უფრო დეტალურად შეისწავლა ეს კავშირი, რათა დაედგინა, უარყოფითი შედეგების გამომწვევი ნამდვილად ადრეული ასაკი იყო თუ არა.

კვლევის ფარგლებში, ადრეულ ასაკად დადგენილი იყო 14 წელი ან ნაკლები. მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ადრეულ ასაკში სექსი დაკავშირებული იყო შემდეგი ფაქტორების 2-3-ჯერ უფრო მაღალ ალბათობასთან:

  • გასული წლის განმავლობაში სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის (სგგი) ქონა

  • დეპრესიის სიმპტომები წინა კვირის განმავლობაში

ეს უარყოფითი ეფექტები უფრო დიდწილად კვლევაში მონაწილე გოგოებში დაფიქსირდა, რისი ტენდენციაც ზოგადად შესამჩნევია სქესობრივი ცხოვრების ადრეულ ასაკში დაწყების თემაზე ჩატარებულ კვლევებში.

2017 წლის სხვა კვლევამ აღმოაჩინა, რომ გოგოებს, რომლებმაც სქესობრივად აქტიური ცხოვრება 16 წლის ასაკში ან უფრო ადრე დაიწყეს, უფრო დიდი ალბათობით აწუხებდათ დეპრესიული ეპიზოდი მოზარდობის პერიოდში. თუმცა, ეს ტენდენცია არ შეიმჩნა ბიჭებში.

ჯანმრთელობასა და უსაფრთხოებაზე ადრეული სექსის გავლენის შესახებ ჩატარებულმა სხვა კვლევებმა ასევე შემდეგი ტენდენციები გამოავლინა:

  • ქალები, რომლებიც სქესობრივ ცხოვრებას 16 წლამდე იწყებენ, უფრო დიდი ალბათობით განქორწინდებიან;

  • 14 წლამდე სქესობრივი ცხოვრების დაწყება დაკავშირებულია ჯანმრთელობის დამაზიანებელი ქმედებების მაღალ რისკთან და პარტნიორების მხრიდან ძალადობასთან;

  • მოზარდ გოგოებში ადრეულ ასაკში სექსის დამატებითი საშიშროებაა დაუგეგმავი ორსულობა</a>;

  • ზრდასრულებთან შედარებით, მოზარდები სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებით (სგგი) დაინფიცირების უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან — კვლევები აჩვენებს, რომ სქესობრივად აქტიური თინეიჯერების 46%-ს არ გამოუყენებია პრეზერვატივი, როდესაც ბოლოს ჰქონდა სექსი;

  • ბიჭებში სქესობრივი ცხოვრების ადრეულ ასაკში დაწყება დაკავშირებულია მარიხუანაზე დამოკიდებულების უფრო დიდ ალბათობასთან.

► სქესობრივი აქტის რისკების გათვალისწინება, სექსის დროს თავდაცვის გამოყენება და თანხმობის მნიშვნელობის ცოდნა ძალიან მნიშვნელოვანია სქესობრივი ცხოვრების დაწყებამდე, რადგან ადრეულ ასაკში სექსის შედეგები — განსაკუთრებით კი ორსულობა, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი) და მენტალური ტრავმები — შეიძლება მთელი ცხოვრების განმავლობაში გაგყვეთ.

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი)

სგგი-ები საკმაოდ ხშირია, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში. მაგალითად, 2018 წელს აშშ-ში სგგი-ების 26 მილიონი ახალი შემთხვევა დაფიქსირდა, მათგან დაახლოებით ნახევარი კი 15-24 წლის ასაკის ახალგაზრდებზე მოდიოდა. ახალგაზრდები ასევე სგგი-ებით დაინფიცირების უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან, რადგან:

  • გოგოების სხეული ბიოლოგიურად უფრო მოწყვლადია სგგი-ების მიმართ;

  • ახალგაზრდები, როგორც წესი, არ იტარებენ რეკომენდებულ ტესტირებებს სგგი-ებზე;

  • ბევრ ახალგაზრდას ერიდება ექიმთან ღიად და გულწრფელად საუბარი საკუთარ სქესობრივ ცხოვრებაზე;

  • ინფორმაციასთან, დაზღვევასა თუ ტრანსპორტთან ხელმისაწვდომობის არქონა ართულებს ახალგაზრდებისთვის სგგი-ებზე ტესტირების წვდომას;

  • ბევრ ახალგაზრდას ერთზე მეტი სექსუალური პარტნიორი ჰყავს.

სგგი-ების უმეტესობა დაინფიცირებიდან 3-10 დღეში ავლენს სიმპტომებს და ისინი სხვადასხვანაირად ვლინდება ქალისა და კაცის რეპროდუქციული სისტემების მქონე ადამიანებში. ქალის რეპროდუქციული სისტემისთვის დამახასიათებელი ყველაზე ხშირად გამოვლენილი სიმპტომებია:

  • უჩვეულო გამონადენი საშოდან ან უჩვეულო სუნი;

  • ქავილი ან წვა საშოს მიდამოში;

  • წყლულები, ბუშტუკები ან სხვა სახის გამონაყარი საშოს ირგვლივ ან სხეულის სხვა ნაწილებზე;

  • ტკივილი სქესობრივი აქტის ან შარდვის დროს;

  • ტკივილი მუცლის ქვედა არეში.

► თუკი, ეს სიმპტომები გამოგივლინდათ, დაუყოვნებლივ მიმართეთ პირად ექიმს ან გინეკოლოგს.

ორსულობა ადრეულ ასაკში

მოზარდობისას ორსულობამ და მშობიარობამ შეიძლება ახალგაზრდა დედის მთელი ცხოვრება შეცვალოს. ეს მას ისეთ სიტუაციაში აყენებს, რომელშიც მოზარდი არამხოლოდ საკუთარ თავზე, არამედ სხვა ადამიანზეცაა პასუხისმგებელი.

კვლევის მიხედვით, შესწავლილი ქალების ყველა კატეგორიას, მათ შორის დაუცველი სექსის მქონე ქალებს, შორის, მოზარდ დედებს ყველაზე ცუდი ფიზიკური ჯანმრთელობა ჰქონდათ. მოზარდმა დედებმა შეიძლება უგულებელყონ თავიანთი ფიზიკური ჯანმრთელობა, როდესაც შვილებზე ზრუნავენ. მათ ასევე შეიძლება არ ჰქონდეთ წვდომა ან ინფორმაცია ჯანსაღ კვებაზე და მათში უფრო დიდია ჭარბწონიანობის ალბათობა.

აშშ-ის ბავშვთა ჯანმრთელობის ეროვნული ინსტიტუტის მიხედვით, მოზარდობის ასაკში ორსულობისას არსებობს შემდეგი პრობლემების უფრო მაღალი რისკი:

  • პრეეკლამფსია (მაღალი არტერიული წნევის აშლილობა ორსულობისას)
  • ანემია
  • სგგი-ები
  • ნაადრევი მშობიარობა
  • ახალშობილის მცირე წონა

ორსულობა და მშობიარობა მხოლოდ ფიზიკურ ცვლილებებთან არაა დაკავშირებული. ამას ემატება რიგი მენტალური ცვლილებებისა, განსაკუთრებით კი გაზრდილი სტრესი, რომლის მიზეზიც შეიძლება იყოს:

  • უძილობა;

  • ბავშვზე ზრუნვა;

  • ექიმებთან ვიზიტი;

  • ბავშვზე ზრუნვის პარალელურად განათლების მიღება.

გარდა ამისა, ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, 15-იდან 19 წლამდე გოგოებში პოსტპარტუმ (იგივე „პოსტნატალური“, ანუ მშობიარობის შემდგომი) დეპრესიის რისკი ორჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე 25 წლიდან ზემოთ ასაკობრივ კატეგორიაში.

კიდევ ერთი კვლევა აჩვენებს, რომ მოზარდ დედებში სტრესის მნიშვნელოვნად მაღალი დონეები შეინიშნება, რომლებიც მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემების რისკს ზრდის. პოსტპარტუმ დეპრესიის გაზრდილ რისკთან ერთად მოზარდი დედები დეპრესიის უფრო მაღალი რისკის ქვეშაც არიან. გარდა ამისა, მოზარდი დედები სხვა მოზარდებთან შედარებით პოსტტრავმული სტრესის აშლილობის (ე.წ. „პიტიესდი“; ინგლ. PTSD) უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან, რაც, შესაძლოა, იმასთან იყოს დაკავშირებული, რომ მათ უფრო დიდი ალბათობით უწევთ მენტალური და/ან ფიზიკური ძალადობის გამოვლა.

► თუკი მშობიარობის შემდეგ თქვენს მენტალურ ჯანმრთელობას უჩივით, მნიშვნელოვანია, დახმარებისთვის მიმართოთ პროფესიონალს.

თანხმობა

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი საკითხი, რომელიც სქესობრივი ცხოვრების დაწყებამდე უნდა გქონდეთ გააზრებული, არის თანხმობა. თანხმობა არის ერთგვარი შეთანხმება ადამიანებს შორის, რომ მათ ნამდვილად სურთ სქესობრივ აქტივობაში მონაწილეობა.

სანამ ვინმესთან სექსუალური ურთიერთობა გექნებათ, უნდა იცოდეთ, აქვს თუ არა მას ამის სურვილი და თქვენც უნდა იყოთ ამაზე თანახმა. ასევე მნიშვნელოვანია, პარტნიორთან იყოთ მაქსიმალურად გულწრფელი იმის შესახებ, თუ რა გსურთ და რა — არა, და პატივი სცეთ თქვენი პარტნიორის საზღვრებსაც. გახსოვდეთ, რომ არ ხართ ვალდებული, ისეთი რამ გააკეთოთ, რაც არ გსურთ, და არ გაქვთ უფლება, სხვა დაავალდებულოთ მისი სურვილის გარეშე. თუკი რაიმე სიტუაციაში თავს არაკომფორტულად გრძნობთ, ხმამაღლა გამოხატეთ ეს და, თუკი საჭიროა, გაეცალეთ ამ სიტუაციას.

► თანხმობის გარეშე ნებისმიერი სახის სექსუალური აქტივობა (მათ შორის ორალური სექსი, სასქესო ორგანოზე შეხება თუ ვაგინალური ან ანალური შეღწევა) არის სექსუალური ძალადობა ან გაუპატიურება.

► იხილეთ აგრეთვე: რა არის სექსუალური შევიწროება? — მისი ფორმები, ამოცნობის გზები და მასთან გამკლავება

ნურავის მისცემთ უფლებას, თქვენზე ზეწოლა მოახდინონ, რომ გქონდეთ სექსი, იქნება ეს თანატოლებისა თუ პარტნიორისგან ზეწოლა, სიყვარულის მოთხოვნილება თუ ურთიერთობაში ყოფნის დაპირება. სექსი პირადი გადაწყვეტილებაა და მისი სწორი დრო მაშინაა, როდესაც თქვენ თავად ხართ მზად. გაითვალისწინეთ, რომ ამ დროს საკმარისი ემოციური მზაობა უნდა გაგაჩნდეთ, რათა სქესობრივი ცხოვრების დაწყების შედეგებთან გამკლავება შეძლოთ.

თუკი არასრულწლოვანი ვარ, ექიმს შეუძლია, მშობელს უთხრას?

თუკი მინიმუმ 14 წლის ხართ და ექიმს მიმართეთ შემდეგ საკითხებზე:

  • სქესობრივად გადამდები დაავადების მკურნალობა

  • კონტრაცეფციის არაქირურგიული მეთოდების შესახებ კონსულტაცია

  • ორსულობის ხელოვნურად შეწყვეტა

მაშინ, პაციენტის უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის მიხედვით, ექიმს არ აქვს უფლება, თქვენი თანხმობის გარეშე მიაწოდოს ინფორმაცია თქვენს მშობელს ან კანონიერ წარმომადგენელს, თუკი, ექიმის შეხედულებით, სწორად აფასებთ საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობას. გამონაკლისია ის შემთხვევა, როდესაც აივ-ინფექციის/შიდსის დიაგნოსტირებისას დადებითი შედეგი გამოვლინდება.

► გახსოვდეთ, რომ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის ქონაში სამარცხვინო არაფერი არ არის. თქვენს მეგობრებსა და პარტნიორებთან მათზე უფრო ღიად საუბარი არამხოლოდ საჭიროა თქვენი სექსუალური ჯანმრთელობისთვის, არამედ ასევე მნიშვნელოვანია საიმისოდ, რომ ვებრძოლოთ ამ თემის გარშემო არსებულ სტიგმასა და საზოგადოებრივ და კულტურულ ტაბუებს.

მთავარი სურათი: Georgie McAusland

წყარო

ერექციული დისფუნქცია — რა უნდა იცოდეთ თქვენი პარტნიორის ჯანმრთელობაზე

0
#image_title

პენისის (ასოს) მქონე ადამიანთა უმეტესობა დაადასტურებს, რომ პენისი საკმაოდ არაპროგნოზირებადი რამაა. ხანდახან სექსის დროს ერექციის — სქესობრივი აღგზნების დროს სისხლის გაძლიერებული მიწოდების შედეგად პენისის გამაგრების — დაკარგვა ძალიან ნორმალურია. თუმცა, თუკი ადამიანს მუდმივად აქვს ერექციის მიღწევისა და შენარჩუნების პრობლემა, ამას ერექციული დისფუნქცია ეწოდება.

ერექციული დისფუნქცია საკმაოდ სენსიტიური თემაა და ის მჭიდროდაა გადაჯაჭვული ადამიანის ფიზიკურ ჯანმრთელობასა და ემოციურ კეთილდღეობასთან. მას პოტენციურად საზიანო გავლენა აქვს როგორც საკუთარი თავის აღქმაზე, ისე სექსუალურ ურთიერთობებზეც. ერექციული დისფუნქცია ფართოდ გავრცელებული პრობლემაა, რომელიც განსაკუთრებით ხშირი ასაკის მატებასთან ერთად ხდება.

როდესაც ორ (ან მეტ) ადამიანს სექსუალური ურთიერთობა აქვს, ერთ-ერთი პარტნიორის ჯანმრთელობაზე მოქმედი პრობლემები სხვა პარტნიორ(ებ)ზეც მოქმედებს. როგორც დროთა განმავლობაში ქალებმა სამართლიანად მოითხოვეს კაცებისგან, რომ მათ საბაზისო ცოდნა ჰქონოდათ მენსტრუალურ ციკლსა და ქალის სექსუალობაზე, ისევეა საჭირო, რომ ქალებმა მეტი გაიგონ კაცის სექსუალობასა და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე. ჯანმრთელობის პრობლემები ყველა ჩვენგანს გვაწუხებს ცხოვრების რაიმე ეტაპზე. ამაში სამარცხვინო არაფერია და გამგები პარტნიორის მხარდაჭერის ქონა ბევრად უფრო ამარტივებს ნებისმიერი პრობლემის გადაჭრას.

ამ პრობლემის აღმნიშვნელი ძველი ტერმინია „იმპოტენცია“, რომელიც ლათინურად „ძალის ნაკლებობას“ გულისხმობს. დღესდღეობით გამოიყენება უფრო კლინიკური ტერმინი „ერექციული დისფუნქცია“, რადგან ბევრი ადამიანისთვის ძველი ტერმინი დაკავშირებულია უცნაურ, ძველებურ მკურნალობის გზებსა თუ ბრალდებისა და დარცხვენის არასაჭირო კონოტაციებთან.

► 40 წელს გადაცილებული კაცების 50%-ზე მეტს აწუხებს ერექციული დისფუნქცია რაიმე ფორმით, ხოლო საშუალოდ ყოველი 10 კაციდან 1-ს ერექციული დისფუნქციის მწვავე ფორმა ჰქონია ან ექნება ცხოვრების რაიმე ეტაპზე.

ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობებში ქალისთვის შეიძლება რთული იყოს მათი პარტნიორის შეგრძნებებში ორიენტირება. მათ სურთ, იყვნენ გამგებები და მხარდამჭერები, განსაკუთრებით მგრძნობიარე საკითხებში, და თავიანთ პარტნიორებს მისცენ პირადი სივრცე, რომელშიც ისინი საკუთარი პრობლემების მოგვარებას შეძლებენ, მაგრამ პრობლემების გაჩენის დროს ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია როგორც ღია და პირდაპირი კომუნიკაცია, ისე ორმხრივი პატივისცემა.

ჯანმრთელი ერექცია

პენისის ერექცია ბუნებრივი ფიზიოლოგიური პროცესია კაცის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში. ამ დროს პენისი მაგრდება და ზომაში იზრდება. ერექცია ხშირად სექსუალური აღგზნების საპასუხო რეაქციაა, თუმცა ის ასევე შეიძლება არასექსუალური სტიმულითაც იყოს განპირობებული.

პენისის ერექტილური ქსოვილი შედგება სამი ცილინდრული საკნისგან, რომლებსაც ერთმანეთთან ბოჭკოვანი ქსოვილი აკავშირებთ. პენისის ორივე მხარეს ორი იდენტური ცილინდრი — corpora cavernosa — ერექციის დროს სისხლით ივსება და პენისს ზომაში ზრდის, ზოგჯერ საკმაოდ დიდადაც. შუა ცილინდრი — the corpus spongiosum — გარს ერტყმის შარდსადენს და ქმნის მგრძნობიარე უბანს — პენისის თავს.

კლიტორის ანატომიური აგებულება პენისის შესაბამისია. ის ერექტილური ქსოვილისგან შედგება, რომელიც მოიცავს ორ ღრუ corpora cavernosa-ს და უფრო მცირე ზომის ცენტრალურ corpus spongiosum-ს, რომელიც ასევე ქმნის მგრძნობიარე უბანს — კლიტორის თავს.

ერექციის მიღწევა და შენარჩუნება პირდაპირაა დაკავშირებული სხვადასხვა ფიზიოლოგიურ, ნერვულ და სისხლძარღვოვან ფაქტორებთან. ამ საკითხთან მიმართებით ფიზიკურ ჯანმრთელობასთან ერთად უკიდურესად მნიშვნელოვანია ადამიანის მენტალური და მდგომარეობა და გუნება-განწყობა.

► ერექციის ქონა აუცილებლად სექსისთვის მზაობას ან სექსუალურ თანხმობას არ გულისხმობს. ეს, უბრალოდ, ფიზიოლოგიური პროცესია, რომელიც პენისისკენ სისხლის მიწოდების გაზრდის მანიშნებელია. პენისი შეიძლება ერეგირდეს ძალიან შემთხვევით და შეუფერებელ სიტუაციებში, როგორც მოზარდებში, ისე ზრდასრულებში. ხშირი შემთხვევითი ერექცია საკმაოდ ნორმალურია მოზარდობისას, მაგრამ თუ მისი სიხშირე ზრდასრულობის დროსაც გრძელდება, ეს შეიძლება რამე პრობლემაზე მიუთითებდეს და ასეთ დროს უმჯობესია, მიმართოთ პირად ექიმს ან უროლოგს.

ერექცია აუცილებელია ტრადიციული „პენისი ვაგინაში“ ტიპის სექსისთვის, ზოგადად პენეტრაციული (შემღწევი) სქესობრივი აქტისა და გამრავლებისთვის. მართალია, ტექნიკურად შესაძლებელია ეაკულაციის — პენისიდან სპერმის გამონთხევის — მიღწევა ერექციის გარეშე, ეს ნაკლებად ალბათურია. თუკი თქვენ და თქვენი პარტნიორი ბავშვის გაჩენას გეგმავთ, ერექციულმა დისფუნქციამ შეიძლება გააძლიეროს ის სტრესი, რომელიც კაცებს აქვთ „სექსის დროს პერფორმანსთან“ დაკავშირებით, რაც ემოციურად კიდევ უფრო გაართულებს მისთვის ამ პროცესს. მკურნალობისა და გამოჯანმრთელების პირველი ნაბიჯი ამ სტრესის მოშორება და გამომწვევი მიზეზების იდენტიფიცირებაა.

როგორია ერექციული დისფუნქცია? — სიმპტომები

დროთა განმავლობაში სექსის დროს ერექციის დაკარგვა აბსოლუტურად ნორმალურია. განწყობა შეიძლება უამრავმა რამემ გააქროს. კაცები ჩვეულებრივი ადამიანები არიან, რომლებსაც ემოციები და პრობლემები აქვთ. ამ დროს უმჯობესია, თანაგრძნობითა და ფაქიზი იუმორით მიუდგეთ საკითხს, ისე რომ ამისგან დიდი პრობლემა არ შექმნათ ან არ გააძლიეროთ თქვენი პარტნიორის საკუთარი თავისადმი ბრალეულობისა თუ სირცხვილის შეგრძნება.

ერექციული დისფუნქცია განისაზღვრება, როგორც ერექციის მიღწევისა და შენარჩუნების მუდმივი შეუძლებლობა. თქვენს პარტნიორს შეიძლება უნდოდეს სექსი, მაგრამ ვერ ახერხებდეს შესაბამისი ფიზიკური რეაქციის მიღებას, ან მას შეიძლება, ზოგადად, დაბალი სქესობრივი ლტოლვა, იგივე ლიბიდო, ჰქონდეს.

ერექციული დისფუნქციის მთავარ სიმპტომებს შორისაა:

  • ერექციის მიღწევის შეუძლებლობა

  • ერექციის მოულოდნელად დაკარგვა

  • ნაადრევი ეაკულაცია (ე.წ. „გათავება“)

დამატებით ინდიკატორებს შორისაა:

  • დაბალი სქესობრივი ლტოლვა

  • პრიაპიზმი — მტკივნეული, ხანგრძლივი ერექცია, რომელსაც არ ახლავს სექსუალური ურთიერთობის სურვილი და აღგზნება

  • ხშირი შემთხვევითი ერექციები

თუკი ამ სიმპტომებიდან რომელიმე რეგულარულად გაწუხებთ, დროა, მიმართოთ პირად ექიმს ან უროლოგს.

წყარო: WomanLog

მართალია, ერექციული დისფუნქცია უფრო ხშირი 50 წელს გადაცილებულ კაცებშია, მისი სიმპტომები შეიძლება ჯანმრთელობის სხვა პრობლემაზე და/ან ემოციურ სტრესზე მიანიშნებდეს. ერექციული დისფუნქცია შეიძლება ახალგაზრდებშიც გამოვლინდეს, იქნება ეს გენეტიკური ფაქტორებისა თუ ცხოვრების წესის გამო.

► თუკი ერექციასთან დაკავშირებული პრობლემები რამდენიმე თვის განმავლობაში შენარჩუნდა ან თუკი ისინი რეგულარულად იჩენს თავს სექსის დროს, მიმართეთ ექიმს, რათა დაადგინოთ პრობლემის მიზეზი და რაც შეიძლება დროულად დაიწყოთ მკურნალობა.

ერექციული დისფუნქციის გამომწვევი მიზეზები

ერექციულ დისფუნქციას პოტენციურად ბევრი გამომწვევი მიზეზი აქვს, რადგან რეპროდუქციული ჯანმრთელობა სხეულში მიმდინარე თითქმის ყველა სხვა ფიზიკურ და მენტალურ პროცესთანაა დაკავშირებული. სისხლძარღვოვანი (სისხლის მიმოქცევის), ნერვული (სენსორული პასუხები) და ენდოკრინული (ჰორმონების წარმოება) სისტემები — ყველა მათგანი ძალიან მნიშვნელოვანია ერექციის მიღწევისა და შენარჩუნების პროცესში.

ერექციული დისფუნქციის ხშირი რისკ-ფაქტორები

ყოველდღიურობაში ნებისმიერმა რამემ შეიძლება განაპირობოს დროებითი ერექციული პრობლემები. ეს საკმაოდ ხშირია და სანერვიულო არ არის. ერექციული დისფუნქციის ყველაზე ცნობილ რისკ-ფაქტორებს შორისაა:

  • ალკოჰოლი და ნარკოტიკები

  • სიგარეტის მოწევა ან ნიკოტინი

  • ჭარბი წონა

  • ფიზიკური აქტიურობის ნაკლებობა

  • სტეროიდები

  • სტრესი და დაღლილობა

თუკი ამ ფაქტორებიდან რომელიმე ქრონიკული და ჩვევითი გახდება, დიდი ალბათობით, სექსის დროს ერექციის პრობლემაც უფრო გახშირდება.

40 წელს გადაცილებული კაცები ერექციული დისფუნქციის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან ბუნებრივი ფიზიკური პროცესების გამო, თუმცა ჯანმრთელი სექსუალური ფუნქციის შენარჩუნება ხანდაზმულობაშიცაა შესაძლებელი და ერექციული დისფუნქცია ისეთი რამ არ არის, რაც უბრალოდ უნდა უგულებელყო, რადგან ხშირად ის სხვა უფრო სერიოზულ პრობლემაზე მიუთითებს. ჯანმრთელობის პრობლემების მოგვარება უფრო მარტივია, როდესაც მათ ადრეულ ეტაპზევე აღმოაჩენთ.

ფიზიკური და ემოციური ჯანმრთელობა

ერექციული დისფუნქცია შეიძლება უფრო სერიოზული პრობლემის სიმპტომი იყოს. ყველაზე ხშირ გამომწვევ მიზეზებს შორისაა:

  • სისხლძარღვოვანი დაავადება

  • დიაბეტი

  • თირკმლის დაავადება

  • მაღალი წნევა

  • ეპილეფსია

  • გაფანტული სკლეროზი

  • დაბალი ტესტოსტერონი

  • ათეროსკლეროზი

სექსუალურ ფუნქციაზე გავლენა ასევე შეიძლება იქონიოს, ფაქტობრივად, ნებისმიერმა რამემ, რაც ზემოქმედებს წნევაზე ან ჰორმონებზე.

სექსუალური ჯანმრთელობისთვის არანაკლებ მნიშვნელოვანია ემოციური ფაქტორები. ყოველდღიური ცხოვრების სტრესის გარდა, უფრო სერიოზულ პრობლემებს შორის, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს ერექციული დისფუნქცია, არის:

  • დეპრესია

  • შფოთვითი აშლილობები

  • არეული ძილი

  • მენტალური ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები

  • პრობლემები ურთიერთობაში

გარდა ამისა, ერექციულ დისფუნქციას შეიძლება ხელი შეუწყოს ზოგიერთმა მედიკამენტმა, რომელიც მენტალურ თუ ფიზიკურ პრობლემებთან გასამკლავებლად გამოიყენება, მათ შორისაა:

  • ანტიდეპრესანტები

  • ზოგიერთი ტკივილგამაყუჩებელი

  • მიორელაქსანტები (კუნთების მომადუნებელი პრეპარატები)

  • დიურეზული საშუალებები (შარდმდენი პრეპარატები)

  • ანტიჰისტამინები (ალერგიის საწინააღმდეგო პრეპარატები)

  • ტრანკვილიზატორები (დამამშვიდებელი საშუალებები)

  • პროსტატის კიბოს სამკურნალო პრეპარატები

  • ჰორმონალური მედიკამენტები

ერექციული დისფუნქციის მკურნალობის გზები

ერექციული დისფუნქცია განკურნებადია. მკურნალობის პირველი საფეხურია ადამიანის ცხოვრების სტილისა და ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობის შეფასება. თქვენი პარტნიორი ჩვეულზე უფრო მეტი სტრესის ქვეშ ხომ არ არის? ამ სტრესთან გასამკლავებლად არაჯანსაღი ჩვევები ხომ არ გამოუმუშავდა? სისხლის ანალიზმა და ჯანმრთელობის სხვა რუტინულმა შემოწმებებმა შეიძლება გამოარკვიოს შესაძლო გამომწვევი მიზეზები, ამიტომაც მხარი დაუჭირეთ თქვენს პარტნიორს, რომ გადალახოს საწყისი სირცხვილის შეგრძნება, რომელიც შეიძლება ჰქონდეს, რათა მან ექიმს მიმართოს და გაიგოს, რა იწვევს ამ პრობლემას.

თუკი თქვენი პარტნიორის ერექციული დისფუნქცია ჯანმრთელობის სხვა პრობლემითაა განპირობებული, მკურნალობისა და გამოჯანმრთელების პირველი გზა დიაგნოზის დასმაა. თუკი ერექციულ დისფუნქციას სხვა პრობლემა არ უდევს საფუძვლად, თქვენს პარტნიორს გამოადგება თქვენი გვერდში დგომა, რათა ჩამოიყალიბოს ჯანსაღი ჩვევები სტრესთან და შფოთვასთან გასამკლავებლად, იკვებოს ჯანსაღად და რეგულარულად დაკავდეს მისთვის სასიამოვნო ფიზიკური აქტივობებით.

ერექციული დისფუნქციის სიმპტომების მკურნალობა მედიკამენტებითაა შესაძლებელი: სილდენაფილი, ანუ „ვიაგრა“, ყველაზე ცნობილი პრეპარატია, თუმცა ასევე გამოიყენება სხვა მედიკამენტები, მაგალითად, ავანაფილი ან ვარდენაფილი.

► ყურადღება! ნებისმიერი მედიკამენტის მიღებამდე მიმართეთ ექიმს და გაესაუბრეთ შესაძლო რისკებსა და გვერდით მოვლენებზე.

ეს მედიკამენტები, როგორც წესი, დასალევი აბის სახით მიიღება, თუმცა ასევე ხელმისაწვდომია ინიექციები, განსაკუთრებით თუკი ექიმი ჰორმონალურ თერაპიას დაგინიშნავთ. ზოგჯერ რამდენიმე მედიკამენტის ცდაა საჭირო, სანამ შესაფერისს იპოვით.

► გახსოვდეთ: მართალია, პარტნიორის მხარდაჭერა ნორმალური და აუცილებელია, მაგრამ მისი მკურნალობის არცერთ ეტაპზე არ უნდა იფიქროთ, რომ მის ჯანმრთელობაზე ზრუნვასა და ექიმთან ვიზიტებზე მხოლოდ თქვენ ხართ პასუხისმგებელი. თუმცა, მნიშვნელოვანია, იყოთ გამგები.

ემოციურ ზეწოლასთან გამკლავება

კაცებზე არსებობს სოციალური წნეხი, რომ ისინი 24/7-ზე უნდა იყვნენ სექსისთვის მზად, განსაკუთრებით სტერეოტიპულად მასკულინურ სოციალურ ჯგუფებში. ეს, ცხადია, არ შეესაბამება სიმართლეს. კაცები კომპლექსური ადამიანები არიან მდიდარი ემოციური ცხოვრებით და მათ სექსის ქონის მზაობა ან სურვილი ყოველთვის სულაც არ აქვთ. ზოგჯერ შეიძლება, კაცს სხეულმა არ შეუწყოს ხელი, თუნდაც სექსის სურვილი ჰქონდეს. ზოგჯერ, უბრალოდ, ასე მუშაობს ჩვენი სხეული.

„პერფორმანსზე შფოთვა“ — შფოთვა იმაზე, თუ როგორ „შეასრულებს“ კაცი თავის საქმეს პენეტრაციული (შემღწევი) სექსის დროს — არის ფრაზა, რომელიც ზოგჯერ გამოიყენება კაცის იმ შიშის აღსაწერად, თუ რამდენად მოახერხებს ის ერექციის შენარჩუნებას ან „რამეს არასწორად იზამს“ სექსის დროს. ეს შეგრძნება შეიძლება ძალიან დამთრგუნველი იყოს.

ერექციული დისფუნქციის მოგვარებას, როგორც წესი, ორივე პარტნიორის მხრიდან ემოციური მოწყვლადობის რაღაც დონე სჭირდება. წყვილისთვის წარმატებული და ორმხრივად მხარდამჭერი ურთიერთობის ჩამოსაყალიბებლად საჭიროა ემოციური სიმწიფე, რათა ღიად და პირდაპირ ისაუბრონ ერთმანეთთან. სამწუხაროდ, კულტურული მოლოდინები და „ვალდებულებები“ ხშირად ამ ემოციური სიმწიფის მიღწევას ხელს უშლის, კაცებისთვისაც და ქალებისთვისაც.

მართალია, ადამიანური კავშირის ჩამოსაყალიბებლად აუცილებელია თანაგრძნობა და გულისხმიერება, მაგრამ ზოგჯერ ზედმეტი მზრუნველობა და „ემოციური განებივრება“ იმდენადვე უარყოფითი შედეგის მომტანია, რამდენადაც დაცინვა ან უგულებელყოფა. თუკი არ ხართ დარწმუნებული, როგორ მიუდგეთ თქვენს პარტნიორს ერექციულ დისფუნქციასთან გასამკლავებლად, ამის დადგენის ყველაზე მარტივი გზაა, ჰკითხოთ: „რით შემიძლია დაგეხმარო?“ — და გახსოვდეთ, რომ ჩვენი საჭიროებები დროთა განმავლობაში იცვლება, ამიტომაც დღეს შეიძლება სხვა რამ გვჭირდებოდეს, ხვალ კი — სხვა.

სექსის დროს პრობლემები შეიძლება სირცხვილის მომგვრელი ან გამაღიზიანებელი იყოს, მაგრამ მკურნალობა შესაძლებელია. გულწრფელად შეაფასეთ სიტუაცია, ეცადეთ პრობლემის მოგვარებისკენ ნაბიჯების გადადგმას და ეძებეთ გზები საიმისოდ, რომ დატკბეთ ერთმანეთთან ყოფნით როგორც სექსში, ისე თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ადრეული ქორწინება — მისი გამომწვევი მიზეზები და საზიანო შედეგები

0
#image_title

დაქორწინება იმ მნიშვნელოვან ცხოვრებისეულ გადაწყვეტილებებს შორისაა, რომლებიც ზრდასრულმა ადამიანმა დამოუკიდებლად უნდა მიიღოს. თუმცა, ყველა ჩვენგანს როდი აქვს იმის შესაძლებლობა, რომ თავად გადადგას ეს ნაბიჯი და თანაც სრულწლოვანების ასაკში.

ადრეული ქორწინება, რომელსაც ხშირად „ბავშვთა ქორწინებასაც“ უწოდებენ, არის ოფიციალური ან არაოფიციალური კავშირი ორ პირს შორის, რომელთაგან ერთ-ერთი ან ორივე არასრულწლოვანია. ადრეული ქორწინება ბავშვთა უფლების დარღვევადაა მიჩნეული.

მსოფლიოში ადრეულ ქორწინებაში მყოფი ბიჭების რაოდენობა გაცილებით ნაკლებია გოგონათა რაოდენობაზე, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ადრეული ქორწინების ცნება გენდერული ჩაგვრის მკვეთრად გამოხატულ ნიშან-თვისებებს ატარებს.

რამდენად ხშირია ადრეული ქორწინება?

გაეროს ბავშვთა ფონდის (UNICEF) მონაცემების მიხედვით, ადრეულ ასაკში დაქორწინების პრაქტიკა ყველაზე გავრცელებული აფრიკასა და სამხრეთ აზიაშია. თუმცა, ახლო აღმოსავლეთსა და აზიის სხვა ნაწილებშიც ტრადიციების მიმდევართა შორის კვლავ აქტუალურია სქესობრივი მომწიფების პერიოდში მოზარდთა დაქორწინება. სამხრეთ და აღმოსავლეთ აფრიკის ზოგიერთ ქვეყანაში ოჯახები გოგოებს სქესობრივი მომწიფების დაწყებამდეც კი აქორწინებენ, ხოლო აღმოსავლეთ ევროპასა და სამხრეთ ამერიკაში გავრცელებულია გოგოების 16-18 წლის ასაკში დაქორწინება.

ადრეული ქორწინების გავრცელების შეფასების ერთ-ერთი პრობლემა ისაა, რომ ბევრი ასეთი შემთხვევა რეგისტრირებული არაა და ასეთი წყვილები არაოფიციალურ ქორწინებაში იმყოფებიან. ქვეყნების უმეტესობაში ძალიან მწირი მონაცემები მოიძებნება 14 წლამდე ასაკის მოზარდთა ქორწინების შესახებ. მით უფრო რთულია ინფორმაციის მიღება იმ ბავშვების შესახებ, რომლებიც 10 წლამდე ასაკში დააქორწინეს. გამონაკლისი ბანგლადეშია, სადაც ეროვნულ დემოგრაფიულ კვლევაში (DHS) მითითებულია, რომ გასული საუკუნის მიწურულს, 1996-97 წლებში, 10-14 წლის მოზარდთა 5% უკვე დაქორწინებული იყო.

ნაადრევი ქორწინება უფრო ფართოდაა გავრცელებული, ვიდრე ამას ოფიციალური მონაცემები აჩვენებს. მაგალითად, ინდოეთში, რაჯასტანის შტატში, 1993 წელს 5000 ქალში ჩატარდა გამოკითხვა. შედეგების მიხედვით, გამოკითხულთა 56% 15 წლამდე იყო დაქორწინებული, მათგან 17% კი 10 წლამდე უკვე ქორწინებაში იმყოფებოდა. ეთიოპიასა და დასავლეთ აფრიკის ნაწილებში შვიდი ან რვა წლის ასაკში ქორწინება იშვიათი არ არის. ჩრდილოეთ ნიგერიაში, კების შტატში, გოგონების ქორწინების საშუალო ასაკი 11 წელია, სრულიად ქვეყანაში კი ქორწინების საშუალო ასაკი 17 წელს არ სცდება.

რა მდგომარეობაა ამ მხრივ საქართველოში?

საქართველოშიც, სხვა ბევრი ქვეყნის მსგავსად, ადრეული ქორწინების ზუსტი სტატისტიკა არ არსებობს, თუმცა არასრული მონაცემებიც საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ საქართველოს ევროპის ქვეყნებში ადრეული ქორწინების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჰქონოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში კლების ტენდენცია შეინიშნება, საქართველოს მონაცემები უტოლდება თურქეთისა და მოლდოვის მაჩვენებლებს და აჭარბებს მეზობელი ქვეყნების — სომხეთისა და აზერბაიჯანის — რიცხვებს.

ისევე, როგორც მსოფლიოს სხვა ქვეყნებში, საქართველოშიც ქალებში კაცებთან შედარებით ბევრად უფრო მაღალია ადრეული ქორწინების შემთხვევები. გაეროს მოსახლეობის ფონდის 2018 წელს გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით, 20-24 წლის ქალების 14% 18 წლამდე ასაკში დაქორწინდა, როცა კაცებში ეს მაჩვენებელი 0.5%-ს არ აღემატება. ამავე კვლევის მიხედვით, ბავშვობის ასაკში ქორწინება მთელი ქვეყნის მასშტაბით გავრცელებული მოვლენაა, თუმცა ასეთი შემთხვევები სოფლებში უფრო ხშირად ხდება (25%). ქალაქებში ადრეული ქორწინების მაჩვენებელი 8%-ია.

► ამჟამად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, ქვეყანაში ქორწინება 18 წლიდან არის დაშვებული. სისხლის სამართლის კოდექსის 140-ე მუხლი ითვალისწინებს, რომ 16 წლამდე ასაკის მიუღწეველ ბავშვთან თანაცხოვრება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით სამ წლამდე ვადით.

ადრეული ქორწინების გამომწვევი მიზეზები

ფაქტია, რომ 2022 წელსაც კი მსოფლიოში ადრეული ქორწინების პრობლემა კვლავ აქტუალურია სხვადასხვა მიზეზის გამო. მათ შორისაა სიღარიბე, განათლებისა და სამუშაო შესაძლებლობების ნაკლებობა, სექსუალური განათლების სიმწირე, ჩვეულებისა და ტრადიციების ძალა და ომისა და კონფლიქტის წერტილებში დაუცველობა.

სიღარიბე

ბევრი ღარიბი ოჯახისთვის ოჯახის წევრი გოგოს ადრეულ ასაკში დაქორწინება ფინანსური პრობლემების გადაჭრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სტრატეგიაა. ხშირ შემთხვევაში, ასეთი ოჯახები გოგოს დაქორწინებით მატერიალურ სარგებელს ნახულობდნენ. ამასთანავე, ოჯახს ერთი წევრის გამოკვების, ჩაცმისა და განათლების ხარჯი მოაკლდება.  აზიასა და აფრიკაში ქორწინებას ფინანსური გარიგებაც მოსდევს, რაც ასევე უბიძგებს ოჯახებს, რომ გოგოები ადრე დააქორწინონ.

მაგალითად, სუბსაჰარულ კულტურაში მშობლები ბევრად უფრო მაღალ თანხას იღებენ ისეთი გოგოს დაქორწინებაში, რომელსაც სქესობრივი მომწიფების ასაკისთვის ჯერ არ მიუღწევია. ბანგლადეშში, ინდოეთში, პაკისტანსა და ნეპალში რაც უფრო პატარაა ასაკით გოგო, მით უფრო ნაკლებდანახარჯიანია მისი მზითევი. შესაბამისად, ეს კიდევ ერთი მოტივაცია ხდება მშობლებისთვის, რომ შვილი პატარა ასაკში დააქორწინონ.

გლობალურად, ბავშვთა იძულებითი ქორწინება ბევრად უფრო ხშირია ღარიბ ქვეყნებსა და რეგიონებში. მაგალითად, სენეგალში გოგო ღარიბი ოჯახიდან ოთხჯერ უფრო ხშირად ქორწინდება არასრულწლოვანების ასაკში, ვიდრე გოგო მდიდარი ოჯახიდან.

შეზღუდული განათლება

სტატისტიკის მიხედვით, გოგოები, რომლებიც სკოლაში დადიან, უფრო ნაკლებად ხდებიან ადრეული ქორწინების მსხვერპლი. ბევრ ქვეყანაში გოგოების განათლება ბიჭებთან შედარებით უფრო ნაკლებად პრიორიტეტულია, რადგან ქალისთვის ყველაზე მნიშვნელოვან როლად დედობა და დიასახლისობა განიხილება.

მაშინაც კი, როდესაც ღარიბ ოჯახებს სურთ, რომ ქალიშვილებსაც მიაღებინონ განათლება, ხშირად ეკონომიკური პრობლემები (მაგ.: სკოლის გადასახადი, წიგნებისა და საკანცელარიო ნივთების ხარჯი) აიძულებთ, არჩევანი ვაჟისა და ქალიშვილის განათლებას შორის გააკეთონ, რა შემთხვევაშიც ხშირად გოგოები იჩაგრებიან. როგორც წესი, ოჯახები მიიჩნევენ, რომ უფრო უსაფრთხო და ეკონომიკურად მომგებიანია ბიჭების განათლებაზე რესურსების დახარჯვა, ვიდრე გოგოებისაზე. ეს აიძულებს ოჯახებს, არასრულწლოვანების ასაკში დააქორწინონ გოგოები და ადრეული ასაკიდანვე მოარგონ მათ დედობისა და დიასახლისობის როლი.

წყარო: NBC News

სექსუალური განათლების სიმწირე

გაეროს მოსახლეობის ფონდის კვლევაში მონაწილე მოზარდები აღნიშნავდნენ, რომ მშობლები მათ პაემნებზე თავისუფლად სიარულის საშუალებას არ აძლევდნენ. უმეტეს შემთხვევაში ასეთი აკრძალვები მხოლოდ გოგოებზე ვრცელდება. ამ დროს მოზარდთა ნაწილი დაქორწინებას „ირჩევს“, ვინაიდან ეს მათთვის პარტნიორთან დროის გატარებისა და სქესობრივი აქტივობის ერთადერთი გზაა.

საზოგადოების ნაწილს დღემდე მიაჩნია, რომ დაუშვებელია, ქალი ქორწინებამდე სექსუალურად აქტიური იყოს. შესაბამისად, ეს ტრადიციაც თავისებურად იწვევს ადრეულ ასაკში ქორწინებას, რადგან ქორწინების გარეშე სექსუალური სახის ურთიერთობები მათთვის მიღებული არ არის. ე.წ. „ქალიშვილობის შემოწმება“ ერთ-ერთი ყველაზე საზიანო პრაქტიკაა, რომელიც ქალებს ქორწინებამდე სექსუალურ აქტივობებს უზღუდავს, მაშინ როდესაც კაცებს ამ მხრივ სრული თავისუფლება აქვთ და, პირიქით, წახალისებულიც კია.

ამგვარად, ადრეული ქორწინება, როგორც ჩანს, მოზარდებისა და განსაკუთრებით გოგოების სექსუალობის კონტროლთან არის დაკავშირებული. ამას ემატება სექსუალური განათლების სიმწირე და ტაბუდადებული თემები, რაც მოზარდებს უბიძგებს დაქორწინებისკენ, რადგან ეს მათთვის სექსუალური თვითგამორკვევის, ცნობისმოყვარეობის დაკმაყოფილებისა და სქესობრივი ურთიერთობის დაწყების ერთადერთი გზაა.

ტრადიცია და რელიგია

ტრადიციების მიმდევარ საზოგადოებებში, რომელთაც არ სურთ, რომ გოგონებს სქესობრივი კავშირი ქორწინებამდე ჰქონდეთ, ამის პრევენციისთვის გოგოებს ადრეულ ასაკში აქორწინებენ. უამრავი რელიგიური აღმსარებლობა და ეროვნული ტრადიცია ქალის სქესობრივ აქტივობას ქორწინების გარეშე ცოდვად, ოჯახის შეურაცხყოფად და ღირსების შელახვად მიიჩნევს. ასეთ საზოგადოებაში ხშირად ქორწინება განსაზღვრავს ქალის სტატუსს და „იცავს“ მას „რეპუტაციის შელახვისგან“.

ამასთანავე, ხშირია შემთხვევები, როცა ქორწინება ადრეულ ასაკში სქესობრივი კავშირის ან არასასურველი ორსულობის დასამალად ხდება.

ზოგიერთ კულტურაში ბავშვთა იძულებითი ქორწინება ოჯახური, კლანური და ტომობრივი კავშირების გამყარების ერთ-ერთი გზაა. მაგალითად, პაკისტანის ჩრდილო-დასავლეთ სასაზღვრო პროვინციაში, ავღანეთსა და ახლო აღმოსავლეთის ზოგიერთ რეგიონში, არასრულწლოვანი გოგოების დაქორწინება გავრცელებული პრაქტიკაა, რათა ოჯახებს შორის დავები დაასრულონ. 2007 წლის ICRW-ის კვლევამ აჩვენა, რომ არაერთი რელიგია აღმოფხვრის ნაცვლად, პირიქით ხელს უწყობს არასრულწლოვანი გოგოების იძულებით ქორწინებას.

თუმცა, ჩვეულებები და ტრადიციები იცვლება. ფაქტობრივად, ბავშვთა იძულებითი ქორწინება თითქმის გაქრა რამდენიმე ისეთ ქვეყანაში, სადაც ეს მოვლენა ერთი-ორი თაობის წინ გავრცელებული კულტურული პრაქტიკა იყო. ასეთი ქვეყნებია ჩინეთი, ტაივანი, კორეა, ტაილანდი და ინდონეზია. არ არსებობს მიზეზი იმისა, რომ ეს მავნე ტრადიცია ასევე წარსულს არ ჩაბარდეს იმ ქვეყნებში, სადაც იგი დღესაც აქტუალურია — მათ შორის საქართველოში.

დაუცველობის შეგრძნება

როდესაც ოჯახები სახიფათო რეგიონებში ცხოვრობენ, მშობლებს შეიძლება გულწრფელად სჯეროდეთ, რომ მათი ქალიშვილების დაქორწინება საუკეთესო საშუალებაა საფრთხისგან დასაცავად. მაგალითად, ავღანეთის, ჩრდილოეთ უგანდის ან სომალის ომის შედეგად დაზარალებულ რეგიონებში, არასრულწლოვან გოგოებს  იძულებით აქორწინებენ მეომარზე ან სხვა ავტორიტეტზე, რომელიც უზრუნველყოფს მისი და მისი ოჯახის უსაფრთხოებას. კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში შეიარაღებული ჯგუფები არასრულწლოვან გოგოებს იტაცებდნენ და მებრძოლებისა და მეთაურების ცოლებად ზრდიდნენ.

ადრეული ქორწინების შედეგები

ყველაფერზე მეტად ადრეული ქორწინება გოგოებს ბავშვობას ართმევს. მათ ოჯახური პასუხისმგებლობის, დედობისა და სექსუალური ურთიერთობების სრული ტვირთი ეკისრებათ, მაშინ როცა მათი ყოველდღიურობა მეგობრებთან სოციალიზაცია, საკუთარი ჰობებისა და ინტერესების გამოკვლევა ან განათლების მიღება უნდა იყოს.

არასრულწლოვანი დაქორწინებული გოგოები ტოვებენ მშობლების სახლს, რათა იცხოვრონ ქმართან და მის ოჯახთან ერთად, სადაც მათ არ ჰყავთ მეგობრები და ვერავის მხარდაჭერას ვერ გრძნობენ. არაერთი კვლევა აჩვენებს, რომ არასრულწლოვანი დაქორწინებული გოგოები ხშირად იზოლირებულები და უძლურები არიან. ხშირია მენტალური პრობლემებიც. არასრულწლოვან გოგოებში მეტია ოჯახური ძალადობის შემთხვევებიც, როგორც ფსიქოლოგიური, ისე — ფიზიკური.

UNICEF-ის კვლევის მიხედვით, არასრულწლოვან გოგოებში იმატებს მშობიარობის დროს სიკვდილისა და ახალდაბადებული ჩვილის გარდაცვალების შემთხვევები. იზრდება აივ/შიდსით ინფიცირების საფრთხეც.

ნაადრევი ქორწინება ერთ-ერთი ხელისშემშლელი ფაქტორია, რომ არასრულწლოვანმა განათლების მიღება გააგრძელოს. უმეტეს ქვეყნებში სკოლის კარი, როგორც წესი, დაკეტილია დაქორწინებული გოგოებისთვის. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ მათ თითქმის არ აქვთ შესაძლებლობა, სამომავლოდ მაღალანაზღაურებადი სამსახური ჰქონდეთ და საკუთარი თავის რეალიზება მოახერხონ. ამიტომაც, ისინი ფინანსურად კვლავ დამოკიდებულნი არიან ქმრებსა და მათ ოჯახზე.

მიუხედავად იმისა, რომ საზოგადოების დიდმა ნაწილმა იცის, რომ ბავშვთა ქორწინება პრობლემაა და მას ზიანის მეტი არაფერი არ მოაქვს არასრულწლოვანისთვის, მაინც გვესმის შემთხვევები, როცა მოზარდი იძულებით თუ მშობლებისგან დამოუკიდებლად მაინც ქორწინდება. მშობლებმა კარგად უნდა გაიაზრონ, თუ რა დაბრკოლების წინაშე აყენებს გოგოს ადრეული ქორწინება, რა საფრთხეს უქმნის ეს ნაბიჯი მის მენტალურ თუ ფიზიკურ ჯანმრთელობასა და კარიერას, და რომ ეს გადაწყვეტილება პიროვნებამ მშობლების, ნათესავების, სასულიერო პირისა თუ პარტნიორის ზეწოლის გარეშე უნდა მიიღოს.

მთავარი სურათი: TeenVogue

წყარო

კონტრაცეფციის არაჰორმონალური ფორმები — რა უნდა ვიცოდეთ?

0
#image_title

ჰორმონალური კონტრაცეფცია ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ყველა ადამიანისთვის შესაფერისი არ არის — ზოგს გვერდითი მოვლენები აწუხებს, სხვებს კი საკუთარი სხეულის ამდენად ფუნდამენტურად შეცვლის იდეა არ ხიბლავთ. საბედნიეროდ, არსებობს ალტერნატივები.

არაჰორმონალური კონტრაცეფცია მოიცავს ბარიერულ და ბუნებრივ მეთოდებს, საშვილოსნოსშიდა კონტრაცეფციას (ე.წ. „სპირალს“) და სტერილიზაციას. ერთადერთი კონტრაცეპტივი, რომელიც ეფექტურად გიცავთ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან (სგგი-ებისგან), არის გარე და შიდა პრეზერვატივი. თუკი 100%-ით არ ხართ დარწმუნებული, რომ თქვენ და თქვენს პარტნიორებს არ გაქვთ სგგი-ები, სექსის დროს აუცილებლად უნდა გამოიყენოთ პრეზერვატივი.

ბარიერული მეთოდები

ბარიერული კონტრაცეპტივები სპერმას არ უშვებს და საშვილოსნოში შესვლასა და კვერცხუჯრედის განაყოფიერებაში უშლის ხელს. ზოგადად, ბარიერული მეთოდები უფრო ნაკლებად ეფექტურია, თუმცა მათ უფრო ნაკლები გვერდითი მოვლენა აქვთ, ვიდრე ჰორმონალურ მეთოდებსა თუ საშვილოსნოსშიდა კონტრაცეფციას. ბარიერულ მეთოდებს შორისაა: პრეზერვატივები, დიაფრაგმები, საშვილოსნოს ყელის ჩაჩი და კონტრაცეფციული ღრუბელი.

გარე პრეზერვატივი (ძველად ე.წ. „კაცის პრეზერვატივი“) არის თხელი, ელასტიკური ქარქაშის ფორმის პოლიურეთანის ან ლატექსის ბარიერი, რომელიც ერეგირებულ — გამაგრებულ და ზომაში გაზრდილ — პენისზე იცმევა სქესობრივ აქტამდე. ვაგინალური, ანალური ან ორალური სექსის დროს მისი გამოყენება ეფექტურად იცავს სგგი-ებისა და ორსულობისგან, რადგან ის ხელს უშლის სპერმას, შეაღწიოს ვაგინაში.

წყარო: Healthline

► გარე პრეზერვატივი 100%-ით ეფექტური არ არის — არსებობს მცირე რისკი იმისა, რომ სექსის დროს პრეზერვატივი გაიხევა ან მოძვრება, განსაკუთრებით ეაკულაციის (პენისიდან სპერმით გამონთხევის) შემდეგ.

პრეზერვატივი მარტივი გამოსაყენებელია, იაფია და ფართოდაა ხელმისაწვდომი რეცეპტის გარეშე, ზოგი ორგანიზაცია კი, სულაც, მათ უფასოდ გასცემს. ისინი იყიდება სხვადასხვა სიგრძის, ფორმის, ფერისა თუ გემოსი, წინასწარ წასმული ლუბრიკანტით ან მის გარეშე. ზოგი პრეზერვატივის ზედაპირი ტექსტურიანია, რათა ორივე პარტნიორის სიამოვნება გაიზარდოს.

► მათთვის, ვისაც ლატექსზე ალერგია აქვს, პრეზერვატივმა შეიძლება გამოიწვიოს ქავილი, გამონაყარი ან სურდო, თუმცა არსებობს სხვა ნივთიერებისგან, მაგალითად, პოლიურეთანისგან დამზადებული პრეზერვატივებიც.

შიდა პრეზერვატივი (ძველად ე.წ. „ქალის პრეზერვატივი“) არის თხელი, ელასტიკური ქარქაშისფორმის ნიტრილის ან ლატექსის ბარიერი, რომელსაც ორივე ბოლოზე რგოლი აქვს.

წყარო: Healthline

დახურულ ბოლოში არსებული რგოლი ვაგინაში შედის და საშვილოსნოს ყელს ებჯინება, ხოლო ღია ბოლოში არსებული რგოლი ვაგინის გარეთ რჩება.

შიდა პრეზერვატივი გიცავთ სგგი-ებისგან და სწორად გამოყენების შემთხვევაში ის 95%-ით ეფექტურია. ის რეცეპტისა და სპეციალური ზომის მორგების გარეშეა ხელმისაწვდომი.

შიდა პრეზერვატივი ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ყველა ადამიანისთვის არ არის შესაფერისი, რადგან ბევრისთვის არაკომფორტულია პრეზერვატივის ვაგინაში მოთავსების პროცესი ან გარე რგოლი ზედმეტად დიდია.

კონტრაცეფციული დიაფრაგმა არის მრგვალი, გუმბათის ფორმის მრავალჯერადი ბარიერი, რომელსაც მტკიცე, ელასტიკური რგოლი აქვს. ის სილიკონისგან ან რეზინისგანაა დამზადებული, თავსდება ვაგინაში და ფარავს საშვილოსნოს ყელს, რათა სპერმამ არ მიაღწიოს კვერცხუჯრედს. დიაფრაგმა ყოველთვის უნდა გამოიყენოთ სპერმიციდთან — ქიმიურ ნივთიერებასთან, რომელიც ანადგურებს სპერმატოზოიდებს — ერთად და ის ვაგინაში სექსის შემდეგ მინიმუმ 6 საათის განმავლობაში უნდა დარჩეს, თუმცა არაუმეტეს 24 საათისა ჯამში. სწორად გამოყენებისას დიაფრაგმის ეფექტურობა 92-96%-ია.

ცერვიკალური (საშვილოსნოს ყელის) ჩაჩი კიდევ ერთი მრავალჯერადი გამოყენების და დიაფრაგმასთან საკმაოდ მსგავსი კონტრაცეპტივია. ის რეზინისგან მზადდება და დიდი სათითეს ფორმა აქვს. ის მჭიდროდ ერგება გარშემო საშვილოსნოს ყელს, ფიქსირდება ჰაერშეწოვის პრინციპით და აქვს ძაფი, რომელიც ჩაჩის მოსახსნელად გამოიყენება. საშვილოსნოს ყელის ჩაჩი ორსულობისგან ეფექტურად გიცავთ მხოლოდ სპერმიციდთან ერთად გამოყენების შემთხვევაში და ის ვაგინაში სქესობრივი აქტიდან მინიმუმ 6 საათის განმავლობაში უნდა დარჩეს, თუმცა არაუმეტეს 48 საათისა ჯამში.

არც დიაფრაგმა და არც საშვილოსნოს ყელის ჩაჩი არ არის რეკომენდებული მენსტრუაციის დროს, საშვილოსნოს ყელის ოპერაციის შემდეგ, სპერმიციდისადმი მგრძნობელობის შემთხვევაში, ინფექციისას ან უჩვეულო ფორმის საშვილოსნოს ყელის შემთხვევაში.

კონტრაცეფციული ღრუბელი (იგივე ჩასახვის საწინააღმდეგო ან საშოს ღრუბელი) რბილი, დისკის ფორმის და პოლიურეთანის ქაფისგან დამზადებული კონტრაცეფციაა. ის შეიცავს სპერმიციდს, რომელიც ჩასმამდე წყლით უნდა გააქტიურდეს. ჩასმიდან 24 საათის შემდეგ ღრუბელი ეფექტურად უშლის ხელს სპერმას, რომ მიაღწიოს საშვილოსნოს. ის ვაგინაში მოთავსებული უნდა დარჩეს სქესობრივი აქტიდან არანაკლებ 6 საათის განმავლობაში, თუმცა არაუმეტეს 30 საათისა ჯამში.

წყარო: WomanLog

არაბარიერული მეთოდები

სპილენძის საშვილოსნოსშიდა მოწყობილობა, იგივე „სპირალი“, არის T-ს ფორმის მოწყობილობა, რომელიც საშვილოსნოში თავსდება და რეგულარულად გამოყოფს მცირე რაოდენობით სპილენძს, რომელიც სპერმიციდის როლს ასრულებს. სპირალი მყისიერად ეფექტურია და ვარგისიანია 5-10 წლის განმავლობაში (ზუსტი ხანგრძლივობა დამოკიდებულია სპირალის ტიპზე). სპირალის მოშორების შემდეგ ორსულობის შანსები მომენტალურად ბრუნდება.

სპირალის ჩადგმიდან პირველი 3-6 თვის განმავლობაში ზოგ ადამიანს უფრო ხანგრძლივი და უფრო მტკივნეული მენსტრუაცია აქვს. არსებობს ინფექციის გავრცელების გარკვეული შანსი, ასევე იმის ალბათობა, რომ თქვენი სხეული მოწყობილობას გამოაგდებს — ექიმი გაგარკვევთ, თუ როგორ უნდა შეამოწმოთ, სპირალი თავის ადგილასაა თუ არა. სპირალი არ არის რეკომენდებული ორსული ქალებისა და მათთვის, ვისაც მენჯის ანთებითი დაავადება აქვთ გადატანილი.

► სპირალი შეგიძლიათ გადაუდებელი კონტრაცეფციის სახითაც გამოიყენოთ.

► იხილეთ აგრეთვე: გადაუდებელი კონტრაცეფცია — მისი ფორმები, მიღების წესები და გვერდითი მოვლენები

ბუნებრივი მეთოდები

კონტრაცეფციის ბუნებრივი მეთოდები ის მეთოდებია, რომლებიც მთლიანად ემყარება იმას, თუ რამდენად დიდ ყურადღებას აქცევთ თქვენს სხეულში მიმდინარე პროცესებს — ეს შეიძლება იყოს სექსის დროს ეაკულაციის მართვა, სხეულის „მინიშნებებზე“ დაკვირვება იმის გასაგებად, ხართ თუ არა ოვულაციის ფაზაში, ან ორივე. მართალია, ზოგადად, ბუნებრივი მეთოდები სხვა მეთოდებზე უფრო ნაკლებად ეფექტურია, თუმცა ისინი ყოველგვარი თავდაცვის არარსებობას მაინც სჯობს და უფრო მიღებულია ზოგიერთი რელიგიის რწმენა-წარმოდგენის მიხედვით.

ე.წ. „გამოღების მეთოდი“ (ლათინურად „coitus interruptus“) არის ეაკულაციამდე პენისის ვაგინიდან გამოღების პრაქტიკა. ვინაიდან ის მარტივადაა ხელმისაწვდომი, არ საჭიროებს ხარჯებს და არ აქვს გვერდითი მოვლენები, „გამოღების მეთოდი“ საკმაოდ მოსახერხებელია.

თუმცა, მას აქვს უარყოფითი მხარეებიც:

  • პირველ ყოვლისა, ის არ არის სანდო. თუკი „გამოღება“ დროულად არ მოხდება, ვაგინაში შეიძლება მოხვდეს სპერმა. ასევე ვაგინაში გამოღების დროისგან განურჩევლად შეიძლება მოხვდეს პრეეაკულატი (ე.წ. „პრექამი“), რომელიც ზოგჯერ შეიცავს სპერმას.

► წყვილებში ხშირია გამოღების მეთოდის არასწორად გამოყენება, რაც დაორსულების რისკს 22%-მდე ზრდის. ეს ნიშნავს, რომ ყოველ 100 წყვილში, რომელიც გამოღების მეთოდს იყენებს სექსის დროს, საშუალოდ 22 ორსულობა დადგება.

  • ბუნებრივი მეთოდი არ გიცავთ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან.

  • „გამოღების მეთოდს“ სჭირდება მნიშვნელოვანი კონცენტრაცია და საკუთარი თავის მართვის უნარი. ამან შეიძლება გაართულოს სექსით ტკბობის პროცესი, რადგან საკუთარი მოქმედებების დროის კონტროლი შეიძლება სტრესული იყოს და სექსის შეწყვეტა შეიძლება სიამოვნების პიკის დროს გიწევთ. ამ მეთოდისადმი არაჯანსაღი მიდგომა შეიძლება გახდეს ფსიქოლოგიური ბარიერი ერთი ან ორივე პარტნიორისთვის, რამაც შეიძლება ურთიერთობაში პრობლემები წარმოქმნას.

ცერვიკალური (საშვილოსნოს ყელის) გამონადენის მეთოდი არის ნაყოფიერების მონიტორინგზე დაფუძნებული ორსულობისგან თავის არიდების ბუნებრივი მეთოდი. ამ მეთოდის წარმატებულობა მენსტრუალური ციკლის დროს გამონადენზე ყურადღებით დაკვირვებაზეა დამოკიდებული. საშვილოსნოს ყელის გამონადენი მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში იცვლება. ამ ცვლილებების შემჩნევით ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანს შეუძლია დაადგინოს, როდის იწყება ოვულაცია და განსაზღვროს, როდის არის დაორსულების უფრო მეტი ალბათობა, რა დროსაც მან სექსის დროს თავი უნდა დაიცვას.

ამ მეთოდს სხეულზე ყურადღებით დაკვირვება და ყველა ცვლილების მონიტორინგი სჭირდება. ამას თან ახლავს პარტნიორების სექსუალური ცხოვრების საზღვრებში მოქცევის რისკი, რადგან მას აკლია სპონტანურობა. ექიმები ვარაუდობენ, რომ საშვილოსნოს ყელის გამონადენის მეთოდი საშუალოდ 77%-ითაა ეფექტური პირველი წლის განმავლობაში, თუმცა სწორად გამოყენების შემთხვევაში ის შეიძლება 97%-ით ეფექტური იყოს.

საშვილოსნოს ყელის გამონადენის მეთოდს ზოგჯერ იყენებენ კონტრაცეფციის სხვა ბუნებრივ მეთოდებთან ერთად, როგორიცაა, მაგალითად, სხეულის ბაზალური ტემპერატურის მონიტორინგი, რადგან სხეულის ტემპერატურა ბუნებრივად იზრდება ოვულაციის დროს, ან კალენდრული მეთოდი.

კალენდრული მეთოდი, იგივე რიტმული მეთოდი, ორსულობისთვის თავის არიდების კიდევ ერთი ბუნებრივი მეთოდია. საშვილოსნოს ყელის გამონადენის მეთოდის მსგავსად, ამ მეთოდის დროსაც ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანი ყურადღებით ადევნებს თვალს თავის მენსტრუალურ ციკლს, რათა დაადგინოს ოვულაციის დრო და ამ დროის განმავლობაში ჰქონდეს დაცული სექსი.

კალენდრული მეთოდი საჭიროებს დეტალურ და მუდმივ მონიტორინგსა და ჩაწერას. მას არ მოჰყვება ხარჯები და ჯანმრთელობისთვის საზიანო გვერდითი მოვლენები. დაახლოებით დათვლილია, რომ კალენდრული მეთოდი საშუალოდ 80-87%-ით ეფექტურია.

ლაქტაციური ამენორეის მეთოდი (ლამ) მხოლოდ მშობიარობის შემდეგ პირველი 6 თვის განმავლობაში ეფექტურია და ის გულისხმობს ძუძუთი კვებას. ძუძუთი კვება თრგუნავს ნაყოფიერების უნარს მანამ, სანამ ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანს არ დაუბრუნდება მენსტრუაცია და მისი შვილი კი ძუძუთი იკვებება რეგულარულად, ყოველ ჯერზე, ყოველგვარი დამატებითი საკვებისა თუ სითხეების გარეშე.

სტერილიზაცია

სტერილიზაცია არის მეთოდი მათთვის, ვისაც აღარ უნდა, რომ შვილები ჰყავდეს. მართალია, ის ეფექტურად გიცავთ ორსულობისგან, მაგრამ ის არ გიცავთ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან.

მილების ლიგირება (ლიგაცია), იგივე „მილების გადაკეტვა“, არის კონტრაცეფციის სამუდამო ფორმა ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებისთვის. ამ დროს ფალოპის მილები იკეტება ან იკვეთება. მილების ლიგირების პროცედურების უმეტესობა შეუქცევადია. ზოგ შემთხვევაში შესაძლებელია ამ პროცედურის შექცევის ცდა, თუმცა ამას რთული ქირურგიული ოპერაცია სჭირდება და არ არის ყოველთვის ეფექტური.

ეს პროცედურა გავლენას არ ახდენს ჰორმონალურ სისტემასა თუ მენსტრუალურ ციკლზე — და მაინც რჩება მცირე რისკი საშვილოსნოსგარე ორსულობისა, რომლის დროსაც განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი საშვილოსნოს გარეთ მაგრდება, როგორც წესი, ფალოპის ერთ-ერთ მილში. საშვილოსნოსგარე ორსულობა პოტენციურად საფრთხის შემცველი მდგომარეობაა და მას მყისიერი სამედიცინო ჩარევა სჭირდება.

მიუხედავად ამისა, მილების ლიგირება, ზოგადად, საკმაოდ უსაფრთხოდ მიიჩნევა და მან შეიძლება შეამციროს საკვერცხეების კიბოს რისკი, განსაკუთრებით ფალოპის მილების ამოკვეთის შემთხვევაში.

ვაზექტომია არის ქირურგიული კონტრაცეფცია მათთვის, ვისაც კაცის რეპროდუქციული სისტემა აქვს. ამ დროს ე.წ. „vas deferens“ — ანუ ის სადინარები, რომლებსაც გადააქვს სპერმატოზოიდები — ნაწილობრივ იკვეთება და იკვანძება, რათა სპერმატოზოიდები ვერ მოხვდეს სპერმაში. ვაზექტომია კონტრაცეფციის საკმაოდ უსაფრთხო, მაგრამ შეუქცევადი ფორმაა. თუკი კაცის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანს უნდა, რომ გახდეს მშობელი სტერილიზაციის შემდეგ, მას შეუძლია მიმართოს ე.წ. „ინ-ვიტრო“ განაყოფიერებას ან ბავშვის აყვანას.

► სტერილიზაცია სერიოზული გადაწყვეტილებაა ნებისმიერი გენდერის ადამიანისთვის და ის ფრთხილად უნდა განიხილოთ. ზოგი ადამიანი საერთოდ ეწინააღმდეგება ამ პროცედურებს, მაგრამ გახსოვდეთ, რომ თქვენი სხეული მხოლოდ თქვენ გეკუთვნით და მასთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილებები მხოლოდ თქვენი პირადი არჩევანი და საქმეა.

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ჰორმონალური კონტრაცეფცია — რა უნდა ვიცოდეთ?

0
#image_title

საკუთარი მენსტრუალური ციკლის მართვა შეიძლება გამაძლიერებელი იყოს — იმის ცოდნა, თუ როდის უნდა ელოდოთ მენსტრუაციას, და მისი თანმხლების სიმპტომების შემცირება თუ საერთოდ გაქრობა მენსტრუაციას ბევრად უფრო ამარტივებს, ასევე ათავისუფლებს დროსა და ენერგიას, რომლებიც ადამიანს სურვილისამებრ შეუძლია გამოიყენოს.

ყველა ჰორმონალური კონტრაცეპტივი შეიცავს მცირე რაოდენობით სინთეზურ ესტროგენს პროგესტინთან (ჰორმონ პროგესტერონის ერთ-ერთი ტიპთან) ერთად ან მხოლოდ პროგესტინს. ეს ჰორმონები თრგუნავს სხეულის ბუნებრივ ანალოგიურ ჰორმონებს.

ჰორმონალური კონტრაცეფცია მოქმედებს ენდოკრინულ სისტემაზე, რომ სხეულს ორსულობა თავიდან აარიდოს: საშვილოსნოს ყელის გამონადენის გასქელების გზით, რათა სპერმატოზოიდი არ მოხვდეს საშვილოსნოში; საშვილოსნოს ლორწოვანი ზედაპირის გათხელების გზით, რათა განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი მას ვერ მიემაგროს; ან, საერთოდაც, კვერცხუჯრედების გამოყოფის პრევენციის გზით — ან ჩამოთვლილთაგან რამდენიმეს კომბინაციით.

არ მიიღოთ ჰორმონალური კონტრაცეფცია, თუკი ხართ ორსულად, ჭარბწონიანი, 35 წელს გადაცილებული მწეველი ან ყოფილი მწეველი, ან თუ იღებთ ისეთ მედიკამენტებს, რომლებმაც შეიძლება კონტრაცეფციას ხელი შეუშალოს. ჰორმონალური კონტრაცეფცია ასევე არ არის რეკომენდებული, თუკი გქონიათ თრომბი, თრომბოზი, ინსულტი, გულის პრობლემები, კიბო, ღვიძლის ან ნაღვლის ბუშტის დაავადება, დიაბეტი და მძიმე ფორმის შაკიკი (განსაკუთრებით შაკიკი აურით).

► თუკი კონტრაცეფციის ამ მეთოდის გამოყენებას განიხილავთ, წინასწარ გაესაუბრეთ თქვენს ექიმს შესაძლო რისკების შესახებ.

მოკლევადიანი შექცევადი კონტრაცეპტივები

მოკლევადიანი შექცევადი კონტრაცეპტივები (ინგლ. SARC — Short-acting reversible contraceptives) მიიღება ყოველდღიურად, ყოველკვირეულად ან ყოველთვიურად — დამოკიდებულია მეთოდზე.

ჩასახვის საწინააღმდეგო აბი თრგუნავს მენსტრუაციას, ამიტომაც ის შერჩევითად მიიღება „ხელოვნური“ მენსტრუალური ციკლის შესაქმნელად.

► სწორად გამოყენების შემთხვევაში, ჩასახვის საწინააღმდეგო აბი 99,9%-ით ეფექტურია.

  • მონოფაზური 21-დღიანი აბები — თითოეული შეიცავს ერთნაირი რაოდენობის ჰორმონებს. ისინი მიიღება ყოველდღიურად, დღეში 1 ცალი, 21 დღის განმავლობაში, შემდეგ კი მიღება წყდება 1 კვირის განმავლობაში, რათა მენსტრუაცია დადგეს.

  • ფაზური 21-დღიანი აბები — შედგება ორი ან სამი სხვადასხვა ტიპის ფერადი აბებისგან, რომლებიც ჰორმონების სხვადასხვა რაოდენობას შეიცავს. ისინი მიიღება გარკვეული თანმიმდევრობით ყოველდღიურად, დღეში 1 ცალი, 21 დღის განმავლობაში, შემდეგ კი მიღება წყდება 1 კვირის განმავლობაში.

  • ყოველდღიური აბები — შედგება 21 „აქტიური“ აბისგან, რომელიც შეიცავს ჰორმონებს, და 7 „არააქტიური“ აბისგან, რომლებიც არ შეიცავს — ჯამში 28 აბი. ეს თქვენს მენსტრუაციას საშუალებას აძლევს, ისე დადგეს, რომ არ შეწყდეს ყოველდღიურად განსაზღვრულ დროს აბის მიღების რუტინა. ეფექტური შედეგისთვის მათი მიღებაც სწორი თანმიმდევრობითაა საჭირო.

  • უწყვეტი ციკლის აბები (ინგლ. Extended cycle pills) — მიიღება უწყვეტად 12 კვირის განმავლობაში, რომელსაც მოსდევს არააქტიური აბების ერთი კვირა. ეს მენსტრუაციების წლიურ საშუალო რაოდენობას 13-იდან 4-მდე ამცირებს.

მინიაბები (ე.წ. „მინიპილი“) მიიღება ყოველდღიურად და შეიცავს მხოლოდ პროგესტინს. ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც ესტროგენის შემცველ კონტრაცეპტივებზე გვერდითი მოვლენები აწუხებთ, მინიაბები შეიძლება უფრო შესაფერისი იყოს.

მეძუძური მშობლებისთვის რეკომენდებულია მხოლოდ პროგესტინის შემცველი კონტრაცეპტივების მიღება, ესტროგენისა და პროგესტინის შემცველის ნაცვლად, რადგან ესტროგენმა შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს რძის წარმოებაზე. მიუხედავად ამისა, ასეთ დროს სპეციალისტები რეკომენდაციას არაჰორმონალურ კონტრაცეპტივებს უწევენ (მაგალითად, პრეზერვატივებს ან ლაქტაციური ამენორეის მეთოდს).

თუკი მინიაბებს მუდმივად და სწორად გამოიყენებთ, ისინი 95%-ით ეფექტურია — სტანდარტულ აბებზე ოდნავ უფრო ნაკლებად ეფექტური.

წყარო: WomanLog

საშოს (ვაგინალური) რგოლი არის რეზინის რგოლი, რომელიც ვაგინაში თავსდება და სისხლის მიმოქცევის სისტემაში გამოყოფს ესტროგენსა და პროგესტინს. აბების მსგავსად, ისიც 21 დღის განმავლობაში გამოიყენება, მერე კი 7 დღით უნდა გამოიღოთ, რის შემდეგაც საშოში ისმევა ახალი რგოლი.

► ამჟამად ხელმისაწვდომი არცერთი ჰორმონალური კონტრაცეპტივი არ იცავს სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან (სგგი-ებისგან), როგორებიცაა, მაგალითად, გენიტალური ჰერპესი, გენიტალური მეჭეჭი, გონორეა, ქლამიდია, სიფილისი, B და C ჰეპატიტები და აივ/შიდსი. პრეზერვატივი არის კონტრაცეფციის ერთადერთი მეთოდი, რომელიც ეფექტურად გიცავთ სგგი-ებისგან.

► იხილეთ აგრეთვე:

კონტრაცეფციული კანის პლასტირი მაგრდება კანზე — მუცელზე, დუნდულებზე, მხარზე ან ტანის ზედა ნაწილზე (მაგრამ არა — მკერდზე); დამაგრების შემდეგ ის გამოყოფს ესტროგენისა და პროგესტინის რეგულარულ დოზას. სწორად გამოყენების შემთხვევაში ის 99%-ით ეფექტურია.

პლასტირი შეგიძლიათ დაიკრათ 3 კვირის განმავლობაში, შემდეგ კი 1 კვირა უნდა შეისვენოთ. ამ კვირის განმავლობაში შეიძლება მცირე მენსტრუალური სისხლდენა გქონდეთ. პლასტირის ქონა შესაძლებელია ბანაობის, ცურვისა და სპორტული აქტივობებით დაკავების დროსაც.

პლასტირმა შეიძლება გაზარდოს წნევა და ზოგ ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს დროებითი გვერდითი მოვლენები, მაგალითად, თავისტკივილი, განწყობის ცვლილებები, დაბალი ლიბიდო ან წონაში მატება.

გრძელვადიანი შექცევადი კონტრაცეპტივები

გრძელვადიანმა შექცევადმა კონტრაცეპტივებმა (ინგლ. LARC — Long-acting reversible contraceptives) შეიძლება გასტანოს კვირები, თვეები ან წლებიც კი და მათ შედარებით ნაკლებად სჭირდება მონიტორინგი.

კონტრაცეფციული ინიექცია შეიცავს მხოლოდ პროგესტინს. ინიექცია კეთდება ყოველ 8-13 კვირაში ერთხელ, გააჩნია ბრენდს. ბევრ ადამიანს მენსტრუაცია პირველი რამდენიმე ინიექციის შემდეგ უწყდება. თუკი ინიექციების გაკეთებას შეწყვეტთ, პროგესტინი დროთა განმავლობაში გაიფანტება. ამის შემდეგ უმეტესობას ნაყოფიერება ბოლო ინიექციიდან 4-იდან 8 თვემდე პერიოდში უბრუნდება, თუმცა ზოგჯერ ამას შეიძლება მეტი დრო დასჭირდეს.

ჩასახვის საწინააღმდეგო იმპლანტი, იგივე „კონტრაცეფციული იმპლანტი“, თავსდება ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანის მხრის კანქვეშ და სისხლის მიმოქცევის სისტემაში გამოყოფს პროგესტოგენს. ეს სტეროიდული ჰორმონი ებმის და ააქტიურებს პროგესტერონის რეცეპტორს. იმპლანტი ჩასმიდან 5 დღის შემდეგ ხდება ეფექტური და მისი ეფექტები 3-5 წლის განმავლობაში გრძელდება. იმპლანტის მოშორების შემდეგ ორსულობის შანსები ბრუნდება. მხარი, რომელშიც იმპლანტი ჩაისვით, შეიძლება შეშუპებული იყოს რამდენიმე დღის განმავლობაში, თუმცა სხვა გვერდითი მოვლენები შესამჩნევი არ უნდა იყოს. იმპლანტის სასარგებლო მხარეებს შორისაა ნაკლები და უფრო მსუბუქი მენსტრუაციები, პრემენსტრუალური სინდრომის (ე.წ. „პიემესის“, „პმს“) უფრო მსუბუქი სიმპტომები და ის უსაფრთხოა მწეველებისთვის და ძუძუთი კვებისთვის.

ჰორმონალური საშვილოსნოსშიდა მოწყობილობა, იგივე „სპირალი“, არის T-ს ფორმის მოწყობილობა, რომელიც საშვილოსნოში თავსდება და გამოყოფს პროგესტინს. პროგესტინი ასქელებს საშვილოსნოს ყელის გამონადენს, რათა სპერმამ ვერ მიაღწიოს კვერცხუჯრედამდე. ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ზოგ ადამიანში პროგესტინმა ასევე შეიძლება ხელი შეუშალოს ოვულაციის დადგომას. სპირალი მყისიერად ეფექტურია და ვარგისიანია 5-10 წლის განმავლობაში (ზუსტი ხანგრძლივობა დამოკიდებულია სპირალის ტიპზე). სპირალის მოშორების შემდეგ ორსულობის შანსები მომენტალურად ბრუნდება.

სპირალის ჩადგმიდან პირველი 3-6 თვის განმავლობაში ზოგ ადამიანს უფრო ხანგრძლივი და უფრო მტკივნეული მენსტრუაცია აქვს. არსებობს ინფექციის გავრცელების გარკვეული შანსი, ასევე იმის ალბათობა, რომ თქვენი სხეული მოწყობილობას გამოაგდებს — ექიმი გაგარკვევთ, თუ როგორ უნდა შეამოწმოთ, სპირალი თავის ადგილასაა თუ არა. სპირალი არ არის რეკომენდებული ორსული ქალებისა და მათთვის, ვისაც მენჯის ანთებითი დაავადება აქვთ გადატანილი.

► ყურადღება! ჰორმონალურ კონტრაცეპტივებს შეიძლება ჰქონდეს სერიოზული გვერდითი მოვლენები და მათ შეიძლება გაზარდონ ვენური თრომბოემბოლიზმის, ინსულტის, მიოკარდიუმის ინფარქტისა და ზოგიერთი კიბოს რისკი. თუკი ჰორმონალური კონტრაცეფციის დაწყების შემდეგ გაწუხებთ მუცლის ტკივილი, ძლიერი თავის ტკივილი ან შაკიკი, სუნთქვის უკმარისობა, ტკივილი გულმკერდის არეში, მხედველობის გაუარესება, ან სიწითლე, შეშუპება ან ტკივილი ფეხებში, მყისიერად მიდით თქვენს ექიმთან!

გადაუდებელი (ან სასწრაფო) კონტრაცეფცია

გადაუდებელი კონტრაცეფცია, იგივე სასწრაფო კონტრაცეფცია, არის კონტრაცეფცია, რომელიც მიიღება დაუცველი სექსის ან ისეთი დაცულის შემდეგ, რომელშიც კონტრაცეფციის მთავარი ფორმა დაზიანდა ან არასწორად იქნა გამოყენებული — მაგალითად, გაიხა პრეზერვატივი. არსებობს გადაუდებელი კონტრაცეფციის ორი სახეობა — „შემდეგი დღის“ აბები და „სპირალი“.

„შემდეგი დღის“ აბები მიიღება დაუცველი სქესობრივი აქტიდან 5 დღის განმავლობაში — რაც მალე, მით უკეთესი. ეს მეთოდი მხოლოდ სასწრაფო სიტუაციებისთვისაა განკუთვნილი და ის კონტრაცეფციის რეგულარული ფორმის სახით არ უნდა გამოიყენოთ.

გადაუდებელი კონტრაცეფციის სახით შეგიძლიათ გამოიყენოთ ასევე საშვილოსნოსშიდა მოწყობილობა, ე.წ. „სპირალი“, რომელიც ასევე შეგიძლიათ ჩაიდგათ დაუცველი სექსიდან 5 დღის განმავლობაში. მეტიც, ის აბებზე უფრო ეფექტურადაც მიიჩნევა.

► გადაუდებელ კონტრაცეფციას არ შეუძლია უკვე დაწყებული ორსულობის შეწყვეტა ან განვითარების ეტაპზე მყოფი ემბრიონის დაზიანება, და ის არ იწვევს აბორტს.

ჯერ კიდევ არსებობს ჰორმონალურ კონტრაცეფციასთან დაკავშირებული სტიგმა, მაგრამ არ მისცეთ ამას საშუალება, ხელი შეგიშალოთ იმაში, რომ საკუთარი თავი აღჭურვოთ ყველაფრით, რაც სრულფასოვანი ცხოვრებისთვის გჭირდებათ.

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ასაკის მატება და სექსუალობა — რა უნდა ვიცოდეთ?

0
#image_title

ასაკის მატება და სექსუალობა ის ორი თემაა, რომელიც საზოგადოებაში მითებითა და სტერეოტიპებითაა მოცული. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ჩვენი სხეულები იცვლება, არ ნიშნავს, რომ გვიქრება სექსისა და ინტიმის სურვილი. რას გულისხმობს საკუთარი სექსუალობის მართვა ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე?

ასაკის მატება ჩვენი ცხოვრების მრავალ ასპექტზე მოქმედებს. ჩვენს სხეულებს უჯრედულ დონეზე ისე სწრაფად აღდგენა აღარ შეუძლიათ, როგორც ახალგაზრდობაში. ამან შეიძლება ცოტათი გაართულოს კონკრეტული აქტივობებით სიამოვნების მიღება, მათ შორის სექსით. თუმცა, რამდენიმე პატარა ცვლილების დახმარებით, ასაკის მატებამ ხელი არ უნდა შეგიშალოთ სასიამოვნო და ჯანსაღი სექსუალური ცხოვრების ქონაში.

სექსუალობის ცვლილება ცხოვრების განმავლობაში

სექსუალობა ადამიანობის განუყოფელი ნაწილია. ჩვენი მიმართება სექსთან დაკავშირებით იცვლება და ვითარდება დროთა განმავლობაში და მასზე გავლენას ახდენს ჩვენი აღზრდა, გარემო, რელიგია, სოციალური ფონი და ჩვენი სექსუალობის აღმოჩენისა და შესწავლის პირადი სურვილები და მცდელობები.

უამრავ ადამიანს სექსუალური სურვილები და საჭიროებები დროთა განმავლობაში ეცვლება. უმეტესობისთვის სექსუალობა პიკს ადრეულ 20-იან წლებში აღწევს და ეს პროცესი რეპროდუქციული ასაკის წლებში აგრძელებს ცვლილებას. სამწუხაროდ, როდესაც გარკვეულ ასაკს ვაღწევთ, ჩვენი სექსუალური სურვილი და შესაძლებლობები კლებას იწყებს.

სქესობრივ ლტოლვაზე, ანუ ლიბიდოზე, და სექსუალურად აქტიურობაზე ბევრი ფაქტორი ახდენს გავლენას, თუმცა მათგან მთავარია ასაკის მატება, ჯანმრთელობის გაუარესება, ჰორმონალური ცვლილებები და ასაკოვნებასა და სექსუალობასთან დაკავშირებული სოციალური სტიგმა. მოდით, უფრო დეტალურად განვიხილოთ, როგორ იცვლება სექსუალობა ასაკის მატებასთან ერთად.

როგორ იცვლება სექსუალობა ასაკთან ერთად?

მართალია, სექსუალობა ინდივიდუალურია, მაგრამ კაცისა და ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებს განსხვავებული შიდა რიტმები აქვთ. კაცისა პიკს აღწევს 20-იან წლებში, ხოლო ქალის — უმჯობესდება 30-იანების და ზოგჯერ 40-იანების განმავლობაშიც კი.

კაცის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში ტესტოსტერონი განსაზღვრავს სექსუალურ მიზიდულობასა და ლიბიდოს, მაგრამ მათი ტესტოსტერონის დონე ნელ-ნელა იწყებს კლებას 30-იანი წლების მიღწევისას. ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანები უფრო გვიან აღწევენ პიკს და ჯერ კიდევ არ არის ახსნილი, რატომ იზრდება ლიბიდო, როდესაც ქალის ფერტილურობა (ნაყოფიერება) მცირდება. ზოგი ექსპერტი ვარაუდობს, რომ ამას განაპირობებს ურთიერთობაში უსაფრთხოდ ყოფნა და ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე საკუთარი სხეულებისა და სექსუალური საჭიროებების უკეთ გააზრება.

50 წლის შემდეგ ორივე სქესის სხეულისთვის, ჩვეულებრივ, დამახასიათებელია სექსუალურად აქტიურობისადმი ინტერესის კლება. კაცის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში ტესტოსტერონის დონე აგრძელებს კლებას, რამაც შეიძლება ნაკლებად ხშირი ერექციები და სექსისადმი ინტერესის კლება გამოიწვიოს. ქალის რეპროდუქციული სისტემის ადამიანებისთვის ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე აღარ არის საჭირო არასასურველ ორსულობაზე დარდი, თუმცა იკლებს ესტროგენის დონე და მენოპაუზა ახალ გამოწვევებთანაა დაკავშირებული, რაც შეიძლება ადამიანისთვის დამაბრკოლებელი იყოს სექსთან მიმართებით.

► მენოპაუზის დროს ადამიანი გრძნობს პერიოდულ წამოხურებებს (ე.წ. „ალებს“), შფოთვას, დაღლილობასა და გაღიზიანებადობას. გარდა ამისა, ესტროგენის დონის დაცემა გულისხმობს, რომ შეიძლება უფრო რთული გახდეს აღგზნება და ბუნებრივად ლუბრიკაცია (დასველება), რაც სქესობრივ აქტს უფრო არაკომფორტულს ხდის.

► იხილეთ აგრეთვე:

რა მოქმედებს სექსუალობაზე ყველაზე მეტად?

ასაკის მატებასთან დაკავშირებული დაავადებები. საიდუმლო არაა, რომ ასაკის მატებასთან ერთად ჩვენი სხეულები კარგავენ სწრაფად აღდგენის უნარს და უფრო მოწყვლადები ხდებიან დაზიანებებისა და დაავადებების მიმართ. ასაკის მატებასთან დაკავშირებულ დაავადებებს შორისაა კიბო, დიაბეტი, ართრიტი, ქრონიკული ტკივილი და გულის დაავადებები. ზოგი მათგანი პირდაპირ ზემოქმედებს ჰორმონებსა და ლიბიდოზე, სხვებმა კი შეიძლება სექსი არაკომფორტული გახადოს.

მაგალითად, სისხლძარღვოვანი დაავადებები ამცირებს სისხლის მიწოდებას გენიტალიების (სასქესო ორგანოების) უბნისკენ, რაც ორივე სქესის სხეულისთვის ართულებს აღგზნებასა და ორგაზმის მიღწევას. ასევე შეიძლება შემცირდეს ერექციის ხანგრძლივობა და სიმაგრე.

მენოპაუზა. ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ზოგი ადამიანი სექსუალურად უფრო აღგზნებულად გრძნობს თავს მენოპაუზის დროს, რადგან მათ არასასურველი ორსულობის აღარ ეშინიათ. თუმცა, მენოპაუზა, დიდი ალბათობით, თქვენს სექსუალურ ჯანმრთელობაზე იმოქმედებს. ესტროგენის კლების გამო ვაგინის კედლები ნაკლებად გამოყოფენ სისველეს და კანის ქსოვილი უფრო თხელდება, რაც სქესობრივი აქტის დროს დისკომფორტს იწვევს. ამ ცვლილებებს საშოს ატროფია ეწოდება. იმ ცვლილებებმა, რომლებსაც ჩვენი სხეულები გადის ასაკის მატებასთან ერთად, შეიძლება გაღიზიანება და აღელვება გამოიწვიონ, რაც სექსისადმი ინტერესზე მოქმედებს.

ერექციული დისფუნქცია. ერექციული დისფუნქციის პრობლემა შეიძლება პენისის (ასოს) მქონე ადამიანთა უმეტესობის ცხოვრების ნებისმიერ ეტაპზე დადგეს. მეტიც, ეს ხშირად ნაკლებადაა დაკავშირებული ასაკთან და უფრო მეტად მენტალურ და ფიზიოლოგიურ კეთილდღეობასა და სტრესს უკავშირდება. მიუხედავად ამისა, ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე, როგორც წესი, ერექციის პრობლემები იზრდება. მათ, ვისაც გულის ან გულსისხლძარღვთა სისტემის პრობლემები აქვთ, შეიძლება უფრო გაუჭირდეთ ერექციის შენარჩუნება, რადგან ეს პირდაპირ უკავშირდება სისხლის მიმოქცევას.

მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები. ბევრ ადამიანს ასაკთან ერთად უფრო მეტად აწუხებს მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები. ისეთი დაავადებები, როგორებიცაა დემენცია ან ალცჰაიმერის დაავადება, ზოგჯერ ზრდის ლტოლვას, მაგრამ ამავდროულად აქვეითებს მენტალურ ფუნქციას და იწვევს დისორიენტაციას. თუკი თქვენს პარტნიორს ვერ ცნობთ, მასთან სექსის სურვილი ნაკლებად გექნებათ.

სტერეოტიპები. ახალგაზრდობის კულტი მხოლოდ ახალგაზრდა ადამიანებს წარმოაჩენს სექსუალურ არსებებად. ბევრ ადამიანს, რომელსაც ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე ჯანსაღი სექსუალური ცხოვრებით ტკბობის შესაძლებლობა აქვს, კულტურული სტერეოტიპები აბრკოლებს. როდესაც საკუთარ თავს საკუთარი სექსუალობისგან ვმიჯნავთ, ჩვენი სქესობრივი ლტოლვაც იკლებს.

წყარო: Gurulex

რატომ არის მნიშვნელოვანი ჯანსაღი სექსუალური ცხოვრების შენარჩუნება?

ჯანსაღ სექსუალურ ცხოვრებას უამრავი დადებითი მხარე აქვს ჩვენი ფიზიოლოგიური და ფსიქოლოგიური ჯანმრთელობის მხრივ. აქ სულ რამდენიმე მაგალითია მოყვანილი, თუ რა სარგებელი მოაქვს სექსუალურად აქტიურობას ცხოვრების გვიანდელ ეტაპზე:

უკეთესი ჯანმრთელობა. სასიამოვნო სექსი ძალიან სახალისოა, თუმცა ის ასევე ჯანმრთელობისთვისაცაა კარგი. სექსი თქვენს სისხლის მიმოქცევას უწყოს ხელს და ათავისუფლებს ბედნიერების ჰორმონებს, ენდორფინებს, რომლებიც არამხოლოდ აუმჯობესებს თქვენს განწყობას, არამედ ასევე ამსუბუქებს ტკივილს. სექსი ასევე აუმჯობესებს იმუნურ სისტემას და ასტაბილურებს სასქესო ჰორმონების წარმოებას, როცა ასაკში ვართ.

მეტი კმაყოფილება ცხოვრებით. სექსუალობა მნიშვნელოვანია, როდესაც ახალგაზრდები ვართ, და ეს ასაკის მატებასთან ერთად არ ქრება. დადებითი სექსუალური გამოცდილებების ქონა ჩვენს პარტნიორებსა და საკუთარ თავებთან დაახლოებაში გვეხმარება. ღრმა ემოციური კავშირები და სასიამოვნო აქტივობები საკვანძო როლს ასრულებს ცხოვრებით კმაყოფილებაში. მეტიც, მრავალი კვლევა აჩვენებს, რომ ცხოვრებით ტკბობა პირდაპირაა დაკავშირებული სექსუალურ კმაყოფილებასთან. ეს ნიშნავს, რომ როდესაც ვახერხებთ ცხოვრებით ტკბობას, როგორც წესი, სექსის მიმართ უფრო მეტი ლტოლვა გვაქვს და ასევე პირიქით.

უფრო ძლიერი ურთიერთობები. მართალია, არ არსებობს ჯადოსნური რიცხვი, თუ რამდენჯერ უნდა გქონდეთ სექსი საიმისოდ, რომ პარტნიორთან ხანგრძლივი ურთიერთობა ჩამოგიყალიბდეთ, მაგრამ სექსი ამას ნამდვილად უწყობს ხელს. ის უფრო ღრმა ემოციურ კავშირს ქმნის და ხელს უწყობს ადამიანებს შორის ინტიმურობის შენარჩუნებას. მართალია, მრავალწლიანი პარტნიორობისას ლტოლვის შენარჩუნება შეიძლება ზოგჯერ რთული იყოს, მაგრამ მნიშვნელოვანია ინტიმურობაზე ზრუნვა, რამდენადაც შეგვიძლია.

როგორ გავაუმჯობესოთ ჩვენი სექსუალური ცხოვრება გვიანდელ ასაკში?

ესტროგენის თერაპია. ესტროგენის თერაპია არის ჰორმონალური მკურნალობის ფორმა, რომელიც ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანის სხეულში ხელს უწყობს ესტროგენის დონის შენარჩუნებას, როცა ის ასაკის მატებასთან ერთად იკლებს. ესტროგენის აბები, კანის პლასტირები და გელები ხელს უწყობს ძვლების სიმყიფის ზრდის პრევენციას, ამცირებს პერიოდულ წამოხურებებს და ამსუბუქებს ვაგინალურ ტკივილს. ამან შეიძლება უკეთ გაგრძნობინოთ თავი და სექსი უფრო კომფორტული გახადოს. მიუხედავად ამისა, ესტროგენის თერაპიის გვერდით მოვლენებს შორისაა ძუძუს კიბოს, ინსულტისა და გულის შეტევის გაზრდილი რისკი. სანამ ახალ ჰორმონალურ თერაპიას დაიწყებდეთ, ეს რისკები ექიმთან ერთად უნდა შეაფასოთ.

გახადეთ სექსი უფრო სასიამოვნო. ასაკის მატებასთან ერთად ჩვენ, როგორც წესი, ვკარგავთ მოქნილობას, თუმცა პარტნიორთან სექსით ან მარტო მასტურბაციით ტკბობის ბევრი გზა არსებობს. აუცილებელი არაა, სექსი პენეტრაციის (პენისით ვაგინაში ან ანუსში შეღწევის) გარშემო ტრიალებდეს. სცადეთ ყველაფერი, რაც ინტიმურობის ნაპერწკლის შენარჩუნებაში გიწყობთ ხელს: კოცნა, ჩახუტება, მასაჟი, ორმხრივი მასტურბაცია და ფიზიკური ინტიმურობის სხვა ფორმები — ყველა მათგანი ხელს უწყობს სიამოვნებისა და კმაყოფილების ზრდას სექსის დროს.

არ დაგავიწყდეთ ლუბრიკანტი. ინტიმური ლუბრიკანტი (საცხი) შეიძლება ნებისმიერ ასაკში იყოს სასარგებლო სქესობრივი კავშირის დროს ვაგინალური ტკივილის შესამსუბუქებლად თუ, უბრალოდ, აქტის გასამარტივებლად და სიამოვნების გასაძლიერებლად. თუკი გაწუხებთ ვაგინის სიმშრალე, დისკომფორტი და ტკივილი ან დაზიანება სექსის დროს, ლუბრიკანტის გამოყენება დაგეხმარებათ, უფრო მეტად დატკბეთ სექსით და გააძლიეროთ თქვენი ლტოლვა.

სცადეთ კეგელის ვარჯიშები. კეგელის ვარჯიშები სასარგებლოა ნებისმიერ ასაკში ნებისმიერი გენდერის ადამიანისთვის. მენჯის კუნთები ასაკის მატებასთან, მძიმე წონის აწევასა და ორსულობასთან ერთად უფრო სუსტდება. მენჯის კუნთების ვარჯიში გეხმარებათ, შეინარჩუნოთ სასიამოვნო სექსუალური ცხოვრება, მიაღწიოთ უფრო ძლიერ ორგაზმებს და დაგეხმაროთ შარდის შეუკავებლობის პრობლემის მოგვარებაში. ამისთვის საჭიროა, სწორად ამოიცნოთ მენჯის კუნთები და შემდეგ რეგულარულად ივარჯიშოთ მათ შეკუმშვაში ყოველდღიურად ან კვირაში რამდენიმე დღე. თავდაპირველად უმჯობესია, წამოწვეთ და ისე სცადოთ ვარჯიში. როცა უკეთ გაერკვევით, კეგელის ვარჯიშების შესრულება ყველგან შეგიძლიათ, რადგან მათ ბევრი მოძრაობა არ სჭირდება.

► ინტიმურობა და სექსუალობა ადამიანად ყოფნის განუყოფელი ნაწილებია. მიუხედავად იმისა, რომ ასაკის მატებასთან ერთად ჩვენი სხეული იცვლება, ეს არ ნიშნავს, რომ ჩვენ სექსით სიამოვნება აღარ უნდა მივიღოთ. თუნდაც თქვენს ცვალებად სხეულთან შესაფერისი გარკვეული ცვლილებების განხორციელება გიწევდეთ ცხოვრებაში, საკუთარ სექსუალობაზე ზრუნვა ჯანმრთელობის გაუმჯობესებაში, ურთიერთობების გაძლიერებასა და განწყობის ამაღლებაში დაგეხმარებათ!

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი) — რა უნდა ვიცოდეთ?

0
#image_title

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები, ანუ სგგი-ები, არის ის პათოგენები, რომლებიც სქესობრივი კავშირით გადადის. მათგან დაცვის საუკეთესო საშუალებაა ჰიგიენის დაცვა და სქესობრივი აქტის დროს პრეზერვატივების გამოყენება.

სგგი-ებს ასევე „ვენერულ დაავადებებსაც“ უწოდებენ. ცნობილია 30-ზე მეტი სხვადასხვა ბაქტერია, ვირუსი და პარაზიტი, რომელიც სექსით გადაიცემა. ყველაზე გავრცელებულ სგგი-ებს შორისაა: სიფილისი, ქლამიდია, გონორეა, აივ/შიდსი, ტრიქომონიაზი, ჰეპატიტი B, ადამიანის პაპილომავირუსი და გენიტალური ჰერპესი.

კონტრაცეფცია და უსაფრთხო სექსი

სგგი-ები გადაიცემა სხეულის დაინფიცირებული სითხეების მიმოცვლით, ყველაზე ხშირად ვაგინალური, ანალური ან ორალური სექსის დროს. ინფექცია ასევე შეიძლება გავცელდეს ისეთი რაიმეს გაზიარებით, რასაც კონტაქტი ჰქონდა სხეულის სითხეებთან (მაგალითად, საპარსები ან ნემსები), დაინფიცირებული საკვების ჭამით (აუცილებლად დაიბანეთ ხელები ჭამამდე და ჭამის შემდეგ) ან პირის ღრუში წყლულების მქონე დაინფიცირებული ადამიანის კოცნით. გარდა ამისა, დაინფიცირებულმა ორსულმა ადამიანმა შეიძლება ორსულობის ან მშობიარობის დროს სგგი ბავშვს გადასდოს.

მართალია, შესაძლო ინფექციებისგან თავის დაცვის საუკეთესო საშუალება სექსისგან თავის შეკავებაა, თუმცა ეს ყველასთვის ოპტიმალური არჩევანი არ არის. საბედნიეროდ, არსებობს თავდაცვის სხვა საშუალებებიც. აი, რისი გაკეთება შეგიძლიათ:

  • პირველ ყოვლისა, გამოიყენეთ გარე ან შიდა პრეზერვატივები ყოველ ჯერზე, როცა სექსი გაქვთ. პრეზერვატივი კონტრაცეფციის ერთადერთი ფორმაა, რომელიც სგგი-ებისგან გიცავთ.

  • გაიგეთ უფრო მეტი სგგი-ებისა და მათი სიმპტომების შესახებ.

  • იყავით ღია და გულწრფელი თქვენს პარტნიორთან. კომუნიკაცია აუცილებელია შესაძლო სიმპტომებთან დროულად გასამკლავებლად. გახსოვდეთ, რომ პათოგენის ასიმპტომურმა მატარებელმა პირებმა (იმ დაინფიცირებულმა ადამიანებმა, რომლებსაც ინფექციის სიმპტომები არ აქვთ) შეიძლება არ იცოდნენ, რომ დაინფიცირებულები არიან.

  • გაიტესტეთ რეგულარულად, წელიწადში მინიმუმ ერთხელ, ასევე მას შემდეგ, რაც დაუცველი სექსი გექნებათ ადამიანთან, ვისთანაც მანამდე არ გქონიათ დაუცველი სექსი, ან სექსი გექნებათ ახალ პარტნიორთან.

  • დაიცავით ჰიგიენა. იბანავეთ სქესობრივ აქტამდე და აქტის შემდეგ. არ გაუზიაროთ სხვებს თქვენი პირსახოცი, საცვლები და საპარსები.

  • გაიკეთეთ ადამიანის პაპილომავირუსისა და B ჰეპატიტის ვაქცინები.

უსაფრთხოების ყველა ამ ზომას თუ დაიცავთ, დიდი ალბათობით, კარგად იქნებით. სამწუხარო რეალობა ისაა, რომ ადამიანების უმეტესობას ურჩევნია, არ იფიქროს შესაძლო ინფექციებზე, ნაცვლად იმისა, რომ სგგი-ებს უფრო მეტი პასუხისმგებლობით მოეკიდოს. ასეთი საფრთხეები სოციალური პასუხისმგებლობაა და ყველაფერი უნდა ვქნათ იმისთვის, რომ საკუთარი თავი და ჩვენი გარშემომყოფები დავიცვათ.

განკურნებადი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი)

სგგი-ების უმეტესობა განკურნებადია, ამიტომაც მნიშვნელოვანია ტესტირება და მათი დროულად აღმოჩენა. დაიცავით საკუთარი თავი და თქვენთვის ძვირფასი ადამიანები არასაჭირო უსიამოვნებებისგან.

სიფილისი

სიფილისი, იგივე ათაშანგი, არის ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც ძალიან მარტივი სამკურნალოა, თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ის ადრეულ ეტაპზევე აღმოაჩინოთ. უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში მან შეიძლება გამოიწვიოს მხედველობის დაკარგვა, დემენცია, კუნთების მართვის პრობლემები და სიკვდილიც კი.

სიფილისის სიმპტომებს შორისაა:

  • პატარა, უმტკივნეულო წყლულები სასქესო ორგანოების მიდამოებში ან პირის ღრუში;

  • პატარა გამონაყარი სასქესო ორგანოების მიდამოებში ან პირის ღრუში;

  • გამონაყარი ხელისა და ფეხის გულებზე;

  • გადიდებული ჯირკვლები კისრის, საზარდულის ან იღლიების მიდამოებში;

  • თეთრი ლაქები პირის ღრუში;

  • თავის ტკივილი, დაღლილობა, სახსრების ტკივილი და ცხელება.

ქლამიდია

ქლამიდია (ქლამიდიოზი) ბაქტერიული ინფექციაა, რომელიც მარტივად იკურნება ანტიბიოტიკებით. თუმცა, უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში მან შეიძლება გამოიწვიოს მენჯის ანთებით დაავადება ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში, რასაც, თავის მხრივ, შეიძლება მოჰყვეს უნაყოფობა. ქლამიდიამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ეპიდიდიმიტი (სათესლე ჯირკვლის ანთებითი დაავადება), რეაქტიული ართრიტი და სიბრმავე.

ქლამიდიის სიმპტომების შორისაა:

  • წვის შეგრძნება შარდვის დროს;

  • უჩვეულო გამონადენი ვაგინიდან ან პენისიდან;

  • ერთი ან ორივე სათესლის ტკივილი ან შეშუპება;

  • ტკივილი მუცლის არეში;

  • ტკივილი სექსის დროს;

  • ცხელება.

გონორეა

გონორეა, იგივე სუსუნატი ან ტრიპერი, არის ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც ხშირად უსიმპტომოა. უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში მან შეიძლება გამოიწვიოს მენჯის ანთებითი დაავადება ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში, პერიჰეპატიტი, ინფექციური (სეპტიკური) ართრიტი, სეპტიკური აბორტი, სიბრმავე და უნაყოფობა. გონორეის ზოგიერთი შტამი ანტიბიოტიკებისადმი მდგრადია, ამიტომაც ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მკურნალობა რაც შეიძლება სწრაფად დაიწყოს.

გონორეის სიმპტომებს შორისაა:

  • წვის შეგრძნება შარდვის დროს;

  • უჩვეულო გამონადენი ვაგინიდან ან პენისიდან;

  • ვაგინალური სისხლდენა მენსტრუაციებს შორის;

  • ტკივილი მენჯის ან მუცლის არეში;

  • ტკივილი სექსის დროს.

ტრიქომონიაზი

ტრიქომონიაზი განკურნებად სგგი-ებს შორის ყველაზე გავრცელებულია. ეს პარაზიტული დაავადება, რომელიც ხშირად უსიმპტომოა. ტრიქომონიაზი დაკავშირებულია აივ-ით დაინფიცირების გაზრდილ რისკთან, ასევე ორსულობის დროს გართულებებთან.

ტრიქომონიაზის სიმპტომებს შორისაა:

  • წვის შეგრძნება შარდვის დროს;

  • ქავილი სასქესო ორგანოების მიდამოებში;

  • ყვითელი ან მწვანე ფერის ვაგინალური გამონადენი, რომელსაც აქვს უსიამოვნო სუნი;

  • ტკივილი სექსის დროს.

მუნი

მუნი, იგივე ბღერი ან სკაბიესი, კანის გადამდები დაავადება, რომელსაც იწვევს ტკიპა Sarcoptes scabiei, რომელიც კანში ძვრება, რათა იქ იცხოვროს და დადოს კვერცხები. სიმპტომებს იწვევს ტკიპისადმი ალერგიული რეაქცია.

მუნის სიმპტომებს შორისაა:

  • ძლიერი ქავილი;

  • მუწუკების მსგავსი გამონაყარი;

  • პატარა ხვრელები კანში.

წყარო: WomanLog

ბოქვენის ტილი

ბოქვენის ტილი, იგივე ფტირიაზი, არის პარაზიტული დაავადება, რომელსაც ციცქნა მწერები, ბოქვენის ტილები, იწვევს. ისინი, როგორც წესი, ბოქვენის არეში არიან, თუმცა ასევე შეიძლება იცხოვრონ სხეულის სხვა ნაწილებში, რომლებიც უხეში თმითაა დაფარული. ბოქვენის ტილები მხოლოდ სისხლით იკვებებიან.

ბოქვენის ტილის სიმპტომებს შორისაა:

  • ქავილი;

  • სიწითლე;

  • ანთება.

ადამიანის პაპილომავირუსი (HPV)

ადამიანის პაპილომავირუსების ტიპების უმეტესობა. ადამიანის პაპილომავირუსის (აპვ), იგივე HPV-ს (ინგლ. Human papillomavirus) 170-ზე მეტი ტიპია ცნობილი. ისინი ხშირად უსიმპტომოა. ინფექციების 90% მოდის HPV 6-სა და 11-ზე. პაპილომავირუსის ამ ტიპებით გამოწვეული გენიტალური მეჭეჭები მთლიანად განკურნებადია და ისინი ზოგჯერ დამოუკიდებლადაც ქრება (თუმცა, ტესტირება მაინც საჭიროა), თუმცა თავად პაპილომავირუსი სხეულში რჩება და არ იკურნება.

ადამიანის პაპილომავირუსის სიმპტომებს შორისაა:

  • მეჭეჭები, ხშირად სასქესო ორგანოების მიდამოებში, ასევე ხელებზე, ქუსლებზე და ფეხის თითების ბალიშებზე.

► პაპილომავირუსის ზოგიერთი ტიპი ქრონიკულია და ატარებს იმის მაღალ რისკს, რომ ის ხელს შეუწყობს საშვილოსნოს ყელის, ვულვის, ვაგინის, პენისის, ანუსის, პირის ღრუს ან ყელის კიბოს განვითარებას. HPV-ს ეს ტიპები ხშირად უსიმპტომოა.

უკურნებელი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი)

აივ/შიდსი

აივ/შიდსი. ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ) იწვევს შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომს (შიდსს), რომელიც თანდათანობით ანადგურებს იმუნურ სისტემას. არსებობს აივ/შიდსის მკურნალობის გზები, თუმცა ის ბოლომდე არ იკურნება.

არსებობს აივ-ინფექციის სამი მთავარი საფეხური:

  • მწვავე ინფექცია. ბევრ ადამიანს უჩნდება გრიპის მსგავსი სიმპტომები: ცხელება, ოფლიანობა, ლიმფური კვანძების გადიდება, გამონაყარი, წონაში კლება, თავის ტკივილი, დაღლილობა და ზოგჯერ ფაღარათი ან ღებინება.

  • კლინიკური ლატენტობა. ეს საფეხური საშუალოდ 8 წლის განმავლობაში გრძელდება და თავდაპირველად ის, როგორც წესი, უსიმპტომოა. ამ საფეხურის მიწურულს ინფიცირებულ ადამიანს აწუხებს კუნთების ტკივილი, წონაში კლება, ცხელება. ზოგს დროებით უდიდდება ლიმფური კვანძები, თუმცა ტკივილის გარეშე.

  • შიდსი. იმუნური სისტემა აღარ ფუნქციონირებს საჭირო ზომით. ინფიცირებული შეიძლება დაზიანდეს სხვა ინფექციებისგან, რომლებისგანაც იმუნური სისტემა ვეღარ იცავს სხეულს. ეს შეიძლება მომაკვდინებელი აღმოჩნდეს.

B ჰეპატიტი

ქრონიკული B ჰეპატიტი არის ვირუსული დაავადება, რომელიც ღვიძლს აინფიცირებს. მან შეიძლება ხელი შეუწყოს ღვიძლის კიბოსა და ციროზის განვითარებას. ამ დაავადებებისგან ყოველი 5 ადამიანი 1 იღუპება. B ჰეპატიტი შეიძლება უსიმპტომო იყოს.

B ჰეპატიტის შესაძლო სიმპტომებს შორისაა:

  • მოყვითალო კანი;

  • მუქი ფერის შარდი;

  • ტკივილი მუცლის არეში;

  • დაღლილობა.

C ჰეპატიტი

ქრონიკული C ჰეპატიტი არის ვირუსული დაავადება, რომელიც ღვიძლს აინფიცირებს. დროთა განმავლობაში ის ხშირად იწვევს ღვიძლის კიბოსა და ციროზს. მანამდე ეს დაავადება, როგორც წესი, უსიმპტომოა. ქალის რეპროდუქციული სისტემის მქონე ადამიანებში მისი მწვავე და ქრონიკული ფორმის პოტენციურ სიმპტომებს შორისაა:

  • მოყვითალო თვალები ან კანი;

  • მუქი ფერის შარდი;

  • გულისრევა და ღებინება;

  • მადის ნაკლებობა;

  • დაღლილობა.

გენიტალური ჰერპესი

გენიტალური ჰერპესი ვირუსული ინფექციაა, რომელიც მსოფლიოს გარშემო მილიონობით ადამიანს აქვს. ის არ არის განკურნებადი, თუმცა მისი მართვა მარტივად შეიძლება.

გენიტალურ ჰერპესს იწვევს ჰერპესის ვირუსის მეორე სახე — HSV-2. ის ადამიანს გადაედება სასქესო ორგანოების ზედაპირზე, კანზე და გამონაყარზე შეხებისას, სპერმითა და ვაგინალური გამონადენით. გენიტალური ჰერპესი შეიძლება ადამიანს გადაედოს მაშინაც კი, თუკი კანზე გამონაყარი არ არის. ისევე როგორც ორალური ჰერპესი (HSV-1), გენიტალური ჰერპესიც ხშირად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს.

გენიტალური ჰერპესის შესაძლო სიმპტომებს შორისაა:

  • ჩხვლეტის შეგრძნება ან მოვლითი ტკივილი ფეხებზე, თეძოებსა და დუნდულებზე, მანამ სანამ გაჩნდება წყლულოვანი გამონაყარი;

  • ერთი ან მეტი წყლულოვანი ან ბუშტუკოვანი გამონაყარი გენიტალიის ან ანუსის მიმდებარედ;

  • სიცხე;

  • სხეულის სისუსტე და ტკივილი;

  • გადიდებული ლიმფური კვანძები.

ვშიშობ, რომ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია მაქვს — როგორ მოვიქცე?

თუკი შიშობთ, რომ შეიძლება სგგი გქონდეთ, პირველ ყოვლისა, უნდა გაიკეთოთ ტესტირება. ამისთვის მიმართეთ თქვენს ექიმს ან ადგილობრივ პოლიკლინიკას. თუკი ტესტზე დადებითი პასუხი მოვა, ექიმი მოგცემთ ინსტრუქციებს, თუ როგორ უმკურნალოთ თქვენს ინფექციას.

► არავითარ შემთხვევაში არ დაკავდეთ ისეთი აქტივობებით, რომლებიც ინფექციის გავრცელებას შეუწყობს ხელს, მაგალითად, სექსით, განსაკუთრებით კი დაუცველი სექსით.

რა ხდება ექიმთან, თუკი არასრულწლოვანი ვარ?

თუკი მინიმუმ 14 წლის ხართ და ექიმს მიმართეთ შემდეგ საკითხებზე:

  • სქესობრივად გადამდები დაავადების მკურნალობა

  • კონტრაცეფციის არაქირურგიული მეთოდების შესახებ კონსულტაცია

  • ორსულობის ხელოვნურად შეწყვეტა

მაშინ, პაციენტის უფლებების შესახებ საქართველოს კანონის მე-40 მუხლის მიხედვით, ექიმს არ აქვს უფლება, თქვენი თანხმობის გარეშე მიაწოდოს ინფორმაცია თქვენს მშობელს ან კანონიერ წარმომადგენელს, თუკი, ექიმის შეხედულებით, სწორად აფასებთ საკუთარი ჯანმრთელობის მდგომარეობას. გამონაკლისია ის შემთხვევა, როდესაც აივ-ინფექციის/შიდსის დიაგნოსტირებისას დადებითი შედეგი გამოვლინდება.

► გახსოვდეთ, რომ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის ქონაში სამარცხვინო არაფერი არ არის. თქვენს მეგობრებსა და პარტნიორებთან მათზე უფრო ღიად საუბარი არამხოლოდ საჭიროა თქვენი სექსუალური ჯანმრთელობისთვის, არამედ ასევე მნიშვნელოვანია საიმისოდ, რომ ვებრძოლოთ ამ თემის გარშემო არსებულ სტიგმასა და საზოგადოებრივ და კულტურულ ტაბუებს.

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ადრეული ქორწინება და არასასურველი ორსულობა — რისკები და გამოწვევები

0
#image_title

ადრეული (იგივე ნაადრევი) ქორწინება არის ორი ადამიანის ოფიციალური ან არაოფიციალური კავშირი, რომელთაგან ერთ-ერთს მაინც ჯერ არ მიუღწევია 18 წლის ასაკისთვის, ანუ ბავშვია. ადრეული ქორწინება მიიჩნევა ადამიანის უფლებების, კერძოდ, ბავშვთა უფლებების, დარღვევად, რადგან ბავშვს არ შეუძლია მისცეს გააზრებული თანხმობა.

18 წლამდე ქორწინება მრავალი ახალგაზრდა გოგოსთვის წარმოადგენს იმ რეალობას, რომლისგანაც თავის დაღწევას ჯერ კიდევ ვერ ახერხებენ. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში მშობლები გოგოებს უბიძგებენ ადრეული ქორწინებისკენ ან, უფრო მეტიც, აიძულებენ ამის გაკეთებას. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ფინანსური მდგომარეობაა. მშობლები ფიქრობენ, რომ არასრულწლოვანი გოგოს ქორწინება სარგებელს მოუტანს როგორც გოგოს, ისე მთლიანად ოჯახს და გაათავისუფლებს მათ ფინანსური წნეხისგან. რეალურად, ამ ნაბიჯს შედეგად მოჰყვება გოგოს სოციალური იზოლირება, განათლების დაბალი დონე და, შესაბამისად, არადამაკმაყოფილებელი პროფესიული უნარ-ჩვევები, რაც საბოლოდ მას ხდის ქმარზე დამოკიდებულს და ხელს უშლის მის პიროვნულ განვითარებას.

არსებული მონაცემებით, საქართველოში მცხოვრები ქალების 17% 18 წლის შესრულებამდე დაქორწინდა (გაეროს მოსახლეობის ფონდი, 2012). აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებში საქართველოს აქვს ადრეული ქორწინების ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი (17%) მოლდოვასა (19%) და თურქეთთან (14%) ერთად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1108-ე მუხლის თანახმად, საქორწინო ასაკად დაწესებულია 18 წელი. 2016 წლის პირველი იანვრიდან გაუქმდა წესი, რომლითაც 16 წელს მიღწეულ პირთა ქორწინება მშობლების თანხმობით დაიშვებოდა. გამონაკლისის სახით, 16 წელს მიღწეული არასრულწლოვანი პირის ქორწინება დაიშვება მისი ნებით და მხოლოდ სასამართლოს თანხმობით ისეთი მიზეზის არსებობისას, როგორიცაა ორსულობა.

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 140-ე მუხლის თანახმად, სქესობრივი კავშირი კანონით დაშვებულ ასაკს მიუღწეველ, ანუ თექვსმეტ წლამდე, ბავშვთან, ისჯება „თავისუფლების შეზღუდვით ვადით სამ წლამდე, ან თავისუფლების აღკვეთით ერთიდან სამ წლამდე“.  ბევრია ისეთი შემთხვევა, როცა ოჯახური კავშირი არ არის ოფიციალურად რეგისტრირებული, თუმცა ასეთ შემთხვევაშიც, როცა ერთი მათგანი 16 წელს მიუღწეველია, სამართალდამცავები ვალდებული არიან, მიიღონ შესაბამისი ზომები.

„ბავშვობის ასაკში ქორწინება: დონეები და ძირითადი მაჩვენებლები“ კვლევის თანახმად, ბავშვობის ასაკში ქორწინება პრობლემაა მთელს ქვეყანაში, თუმცა, მისი გავრცელების თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი განსხვავება არსებობს ქალაქისა და სოფლის ტიპის დასახლებებს შორის. 20-24 წლის ასაკის ქალების 8%, რომლებიც ქალაქის ტიპის დასახლებებში ცხოვრობენ, დაქორწინებული იყვნენ 18 წლის ასაკამდე, ხოლო სოფლის ტიპის დასახლებებში მცხოვრები (20-24 წლის ასაკის) ქალების 25% იყო დაქორწინებული ან იმყოფებოდა არარეგისტრირებულ ქორწინებაში სრულწლოვანი ასაკის მიღწევამდე.

ამავე კვლევის მიხედვით, 20-24 წლის ასაკის ქალების 33%, რომელმაც განაცხადა, რომ იყვნენ დაქორწინებული ან იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ კავშირში 18 წლის ასაკამდე, მიეკუთვნებიან კეთილდღეობის ინდექსის უღარიბეს კვინტილს, ხოლო უმდიდრეს კვინტილურ ჯგუფში ანალოგიური მაჩვენებელი 4%-ს შეადგენს.

ადრეულ ქორწინებასთან დაკავშირებული რისკები

ადრეული ქორწინების ერთ-ერთი მთავარი განმაპირობებელი ფაქტორი გენდერული უთანასწორობაა. ის იმ გავრცელებული სოციალური ნორმების, სტერეოტიპებისა და სტიგმების შედეგია, რომლებიც ქალებისა და გოგოების დისკრიმინაციას უდევს საფუძვლად.

ადრეული ქორწინება გოგოებს მთელი რიგი რისკების წინაშე აყენებს:

ნაადრევი სქესობრივი კავშირი

ადრეული ქორწინების შედეგად, გოგოებს ხშირ შემთხვევაში სქესობრივი კავშირი აქვთ მანამ, სანამ ისინი ფიზიკურად და ემოციურად მზად იქნებიან ამისათვის. მათ არ აქვთ ინფორმაცია საკუთარი სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების შესახებ, რაც უარყოფითად, ზოგჯერ კი ფატალურად აისახება მათ ფსიქო-ემოციურ მდგომარეობაზე.

განათლების/სკოლის მიღმა დარჩენა

გოგოებისთვის ადრეული ქორწინება, როგორც წესი, ნიშნავს განათლების მიღებაზე უარის თქმას. ქორწინების შემდეგ ისინი ხშირად წყვეტენ სკოლაში სიარულს, რაც არა მათი პირადი, არამედ ქმრისა თუ ოჯახის სხვა წევრების გადაწყვეტილებაა. საშუალო განათლების არქონა, თავის მხრივ, ზღუდავს მათ უფლებასა და შესაძლებლობას, იყვნენ კონკურენტუნარიანები შრომით ბაზარზე, რასაც ჯაჭვური რეაქციით მოჰყვება ეკონომიკური დამოუკიდებლობის არქონა და სიღარიბე, რაც გოგოებს ეკონომიკური ძალადობის საფრთხის წინაშე აყენებს.

ოჯახური ძალადობა

სამი ქალიდან და გოგოდან ერთი მაინც განიცდის ფიზიკურ ან/და სექსუალურ თუ სხვა სახის ძალადობას სიცოცხლის განმავლობაში. ადრეული ქორწინების დროს მოზარდი გოგო განსაკუთრებით დგება ძალადობის რისკის წინაშე, რადგან მას არ აქვს გაცნობიერებული საკუთარი უფლებები და არ შესწევს ძალა, დაიცვას საკუთარი თავი. ხშირ შემთხვევაში პარტნიორი ბევრად უფროსია და ბევრად ძლიერია როგორც ფიზიკურად, ისე ემოციურად.

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები

ადრეული ქორწინების დროს გოგოებსა და ახალგაზრდა ქალებში საკმაოდ ხშირია სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები, რადგან მათ არ აქვთ ინფორმაცია თავდაცვის საშუალებებზე ან არ აქვთ შესაძლებლობა, თავად მიიღონ გადაწყვეტილება მათი გამოყენების შესახებ. როგორც წესი, ისინი, უბრალოდ, ემორჩილებიან ქმრების სურვილებს.

წყარო: WomanLog

ადრეული ორსულობა

ადრეული ქორწინება, როგორც წესი, გოგოსთვის სრულდება ადრეული, არასასურველი ან/და დაუგეგმავი ორსულობით, რაც, თავის მხრივ, არაერთ რისკთანაა დაკავშირებული:

  • როცა ორსულობა დაუგეგმავია, დედა შეიძლება არ იღებდეს პრენატალურ (მშობიარობისწინა) კონსულტაციას, რაც გულისხმობს სამედიცინო გამოკვლევებსა და დიაგნოსტიკას. ეს არის ნაყოფის დედის მუცელშივე გამოკვლევა, რომლის მიზანია, თვალყური ადევნოს ნაყოფის განვითარებას, დროულად აღმოაჩინოს განვითარების პათოლოგიები და მუცლადყოფნის პერიოდშივე ჩაუტაროს ნაყოფს მკურნალობა.

  • მოზარდები მოუმზადებელნი არიან იმ რეალობისთვის, რომელიც ჩვილის მოვლასა და აღზრდასთანაა დაკავშირებული. ფინანსური ტვირთი, სკოლაში სიარულის/მეცადინეობისა და შვილზე ზრუნვის შეთავსება, ღამის თენება და ა.შ. მოზარდისთვის ხშირად ხდება მძიმე ემოციური ფონის მიზეზი, რამაც შეიძლება განაპირობოს დეპრესია.

  • უმრავლეს შემთხვევაში, ადრეული ორსულობის დროს მოზარდები ვერ ახერხებენ სკოლის დასრულებას.

  • გარდა ამისა, ადრეული ორსულობა იწვევს ჯანმრთელობის რისკებს დედისთვის: 15 წელს მიუღწეველი მოზარდები განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან ანემიის, სისხლში რკინის დაბალი შემცველობისა და მაღალი წნევის მიმართ.

  • მოზარდი მშობლის შვილები უფრო ხშირად არიან უგულებელყოფისა და ძალადობის მსხვერპლი.

  • მოზარდი მშობლების შვილების მხრიდან ხშირია კანონის დარღვევის შემთხვევები.

ადრეული ქორწინების პრობლემის მოგვარების გზები

გაეროს წევრმა ქვეყნებმა აიღეს ვალდებულება, რომ 2030 წლისთვის მიაღწიონ მდგრადი განვითარების მიზნებს (ინგლ. SDG — Sustainable Development Goals). ეს მიზნები ჩვენ წინაშე არსებულ თანამედროვე გლობალურ გამოწვევებს ეხება: სიღარიბის, უთანასწორობის, კეთილდღეობის, მშვიდობისა და სამართლიანობის საკითხებს, ასევე კლიმატურ და ეკოლოგიურ გამოწვევებს. ეს მიზნები მჭიდროდ უკავშირდება ერთმანეთს და იმისთვის, რომ არავინ დარჩეს მათ მიღმა, მნიშვნელოვანია, თითოეული ეს მიზანი და ინდიკატორი 2030 წლამდე შესრულდეს. მათგან მესამე მიზანი ეხება ჯანმრთელ ცხოვრებასა და კეთილდღეობას, რისი მიღწევაც შეუძლებელია, თუკი არ გადავდგამთ ნაბიჯებს ადრეული ქორწინების აღმოფხვრისაკენ.

იმისათვის, რომ ადრეული ქორწინება შემცირდეს და საბოლოოდ, აღმოიფხვრას, UNFPA რამდენიმე გზას გვთავაზობს:

  • კანონმდებლობის გამკაცრება — კანონმდებლობაში გარკვევით უნდა იყოს მითითებული, რომ 18 წლამდე ასაკის ადამიანს არ აქვს ქორწინების უფლება. 18 წლის ადამიანს უკვე მიღებული აქვს საშუალო განათლება. ეს განაპირობებს მათ კარიერულ და ფინანსურ დამოუკიდებლობას, რაც მათი მომავლისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. გარდა ამისა, განათლებამიღებულ ადამიანს უფრო მეტად აქვს გაცნობიერებული თავისი გადაწყვეტილება და ნაკლებია შანსი იმისა, რომ მოექცეს ქორწინებასთან დაკავშირებული კულტურული ნორმების გავლენის ქვეშ, რაც არსებული პატრიარქალური სისტემითაა ნაკარნახევი.

  • გენდერული თანასწორობის პოლიტიკის მხარდაჭერა — ადრეული ქორწინების ერთ-ერთი მთავარი გამომწვევი მიზეზი ცალსახად გენდერული უთანასწორობაა. 18 წლამდე დაქორწინებული ხუთი ადამიანიდან ოთხი გოგოა. მსგავსი პრაქტიკა განსაკუთრებითაა გავრცელებული ისეთ კულტურებში, სადაც გოგო შვილს „ტვირთად“ მიიჩნევენ. შესაბამისად, გოგო შვილის წახალისება ან მისი იძულება, იქორწინოს, გამოწვეულია იმ იდეით, რომ ადრე თუ გვიან ის მაინც უნდა დაქორწინდეს და რაც უფრო მალე გააკეთებს ამას, მით ნაკლები რესურსს დახარჯავს ოჯახი მასზე.

  • გოგოების გაძლიერება — პირველი ყოვლისა, ეს გულისხმობს გოგოების მხარდაჭერასა და წახალისებას, მიიღონ სრულფასოვანი განათლება, ჰქონდეთ წვდომა მათ სექსუალურ და რეპროდუქციულ უფლებებზე, ჰქონდეთ შესაძლებლობა, თავად გადაწყვიტონ, თუ როდის და ვისზე იქორწინონ. მნიშვნელოვანია, სკოლამ იზრუნოს იმაზე, რომ ეს ცოდნა მიაწოდოს გოგოებს და არამხოლოდ.

ადრეული ქორწინება ადამიანის უფლებების უხეში დარღვევაა, ამიტომ მისი აღმოფხვრა პრიორიტეტი უნდა იყოს ქვეყნისა და საზოგადოებისთვის. ადრეული ქორწინების შემცირება ხელს შეუწყობს მილიონობით გოგოსა და ქალის ჯანმრთელობისა და ცხოვრების გაუმჯობესებას.

მთავარი სურათი: NBC News

წყარო

შშმ პირები და სექსუალური ჯანმრთელობა — გამოწვევები და მათი მოგვარების გზები

0
#image_title

შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე (შშმ) ადამიანების სექსუალური საჭიროებები იგივეა, როგორიც ყველა სხვა ადამიანის, მაგრამ მათთვის ბევრად უფრო რთულია სტიგმის დაძლევა და სექსუალურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საბაზისო ინფორმაციისა და სერვისების მიღება.

როდესაც საქმე ეხება სექსუალურ განათლებასა და რესურსებს, შშმ პირებს ჯერ კიდევ არაპროპორციულად არასაკმარისად აქვთ ხელმისაწვდომობა მათზე, როგორც მოზარდობისას, ისე ცხოვრების უფრო გვიანდელ ეტაპებზე. ამ სტატიაში განვიხილავთ, როგორ გავხადოთ ინფორმაცია სექსუალური ჯანმრთელობის შესახებ უფრო ხელმისაწვდომი ყველასთვის, განურჩევლად მათი ფიზიკური და მენტალური შესაძლებლობებისა.

მსოფლიო მოსახლეობის დაახლოებით 10% რაიმე ფორმის შეზღუდული შესაძლებლობით ცხოვრობს. მათი სექსუალობა, სექსუალური საჭიროებები და სექსუალურ-რეპროდუქციული ჯანმრთელობა ხშირად უგულებელყოფილია, რაც მათ კიდევ უფრო ურთულებს ამ უფლებებისთვის ბრძოლას.

შშმ პირების გამოწვევები

ეიბლიზმის გავლენა

„ეიბლიზმი“ არის ცნობიერი ან ქვეცნობიერი დისკრიმინაცია შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანების მიმართ. თუკი შეზღუდული შესაძლებლობა ისეთი რამ არაა, რაც თქვენს ცხოვრებაზე ახდენს გავლენას, სავარაუდოდ, არ იცით, როგორ შეიძლება ძალიან მარტივი რამ, რასაც ტრივიალურად მიიჩნევთ, დიდი გამოწვევა იყოს სხვისთვის, თუკი ის უყურადღებოდ დარჩება. ის ხალხიც კი, ვისაც კეთილი განზრახვები აქვს, შეიძლება ვერ აცნობიერებდეს სხვების გამოცდილებებს და გაუაზრებლად უერთდებოდეს შშმ პირების დისკრიმინაციას. ამის აღმოსაფხვრელად ამ საკითხის ცნობადობის გაზრდაა საჭირო.

ყველა სხვა ადამიანის მსგავსად, შშმ პირებსაც აქვთ სექსუალური საჭიროებები, სურვილები და ფანტაზიები, რომელთა გამოხატვა და გამოცდაც სურთ, მაგრამ როდესაც ამ თემებზე საუბარზე მიდგება საქმე, ტიპური განვითარების მქონე ადამიანების უმეტესობა მას, უბრალოდ, თავს არიდებს, რადგან არ ჰგონია საჭირო. ჯერ კიდევ ძალიან ხშირია, რომ მასწავლებლები, ექიმები და სხვა ის ადამიანები, რომლებსაც პოტენციურად შეუძლიათ დახმარებას გაწევა, უგულებელყოფენ ამ საბაზისო ადამიანური საჭიროებების მნიშვნელობას შშმ პირებისთვის. ეს აძლიერებს არსებულ სტიგმას და ზრდის იმ უთანასწორობას, რომელიც შშმ და ტიპური განვითარების მქონე ადამიანებს შორის არსებობს.

შშმ პირები დამატებითი გამოწვევების წინაშე დგანან თავიანთ სექსუალურ-რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით. გარდა იმისა, რომ ბევრი ჩვენგანი დაუფიქრებლად მოქმედებს, მსოფლიოს სოციალური და ფიზიკური ინფრასტრუქტურა საშუალოსტატისტიკურ, რიგით ადამიანსაა მორგებული და არ ითვალისწინებს სხვათა გამოცდილებების ძალიან დიდ მრავალფეროვნებას.

ხელმისაწვდომი ინფორმაციის სიმწირე

სექსუალური განათლება ადამიანის ფუნდამენტური უფლებაა. ყველა მოზარდს უნდა შეეძლოს, მეტი გაიგოს საკუთარ ანატომიაზე, სქესობრივ მომწიფებასა და ფიზიკურ ცვლილებებზე, სექსუალურ ჯანმრთელობაზე, კონტრაცეფციაზე, თანხმობასა და სხვა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან საკითხებზე.

სამწუხაროდ, შშმ პირები ხშირად „მოკვეთილები“ არიან ამ საკითხებზე საუბრიდან. მრავალი მათგანი განათლებას სახლში იღებს, ბევრი სხვადასხვა მიზეზის გამო, და მხოლოდ მათ მშობლებზეა დამოკიდებული, რომ მიიღონ საბაზისო სექსუალური განათლება, სხვა ყველაფერთან ერთად. მიუხედავად ამისა, მრავალი მშობელი თავს არიდებს სექსუალობაზე საუბარს საკუთარ შვილებთან, განურჩევლად იმისა, შშმ იქნება ის თუ ტიპური განვითარების მქონე. ზოგ მშობელს ეშინია მოზარდობის პერიოდის, რადგან ამ დროს მათი შვილები წყვეტენ ბავშვად ყოფნას და მათ სექსისა და ინტიმური ურთიერთობების მოთხოვნილება უჩნდება. სხვები სექსუალობაზე საუბარს თავს იმიტომ არიდებენ, რადგან მათ ასწავლეს, რომ ეს საბაზისო ადამიანური საჭიროება ცოდვაა, ბევრს კი, უბრალოდ, თვითონაც არ მიუღია სექსუალური განათლება და საკმარისი ცოდნა არ აქვს მასზე და მის აუცილებლობაზე.

თუკი შშმ ბავშვი სკოლაში ივლის, მას შეიძლება სხეულის ცვლილებებთან დაკავშირებით მოწოდებულ ინფორმაციასთან თავის გაიგივება გაუჭირდეს, რადგან სქესობრივ მომწიფებაზე საუბრისას სასკოლო განათლება არ მოიცავს სხეულის ტიპების მრავალფეროვნებას.

► საგანმანათლებლო რესურსებში, როგორც წესი, მხოლოდ საშუალოსტატისტიკური სხეულებია წარმოჩენილი, რაც არ ასახავს ბევრი ბავშვის გამოცდილებას.

იმ მოზარდები, რომლებსაც არ ჰყავთ ადამიანები, რომლებსაც საკუთარი სხეულის ცვლილებებსა და ახალ გამოცდილებებზე ესაუბრებიან, შეიძლება, უფრო ნაკლებად თავდაჯერებულნი იყვნენ თავიანთ სექსუალობაში და უფრო მოწყვლადები — სექსუალური ძალადობის, ჯანმრთელობის პრობლემების, დაუგეგმავი ორსულობებისა და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (სგგი) მიმართ.

სექსუალური და ფიზიკური ძალადობა

შშმ პირები სექსუალური და ფიზიკური ძალადობის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან. მათთვის სამჯერ უფრო მაღალია იმის ალბათობა, რომ ისინი რაიმე ფორმის ძალადობის მსხვერპლი გახდებიან. განსაკუთრებით მოწყვლადები განვითარებასთან დაკავშირებული შეზღუდულობის მქონე ადამიანები არიან. მეტიც, განვითარებასთან დაკავშირებული შეზღუდულობის მქონე ქალების 80% ერთხელ მაინც გამხდარა სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი.

თუკი ადამიანი ვერ ხვდება, რა ხდება მის თავს, უფრო ნაკლებია იმის ალბათობა, რომ ის გაქცევას მოახერხებს ან ვინმეს დახმარებისთვის დაუძახებს. მოძალადეების უმეტესობა საკმაოდ ახლოს არიან თავიანთ მსხვერპლთან; ისინი შეიძლება იყვნენ ოჯახის წევრები, მომვლელები, სამედიცინო პერსონალი ან პირადი ასისტენტები. ის შშმ პირები, რომლებზეც ძალადობენ, ხშირად დამოკიდებულნი არიან თავიანთ მოძალადეზე და არ ჰყავთ ადამიანი, რომელსაც დახმარებას სთხოვენ, და თუნდაც მათ სამართალდამცავ ორგანოებს მიმართონ, ისინი ხშირად უგულებელყოფენ საჩივარს.

გარემოს არაადაპტირებულობა

ბევრ ადამიანს თავიანთი სექსუალურ-რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ საჭირო ინფორმაციის მიღება ფიზიკური ბარიერების გამო არ შეუძლია. ცუდად დაგეგმარებული და მოძველებული ინფრასტრუქტურა, განსაკუთრებით ქალაქგარეთ, შეიძლება ძალიან დიდი გამოწვევა აღმოჩნდეს გადაადგილების პრობლემის მქონე ადამიანებისთვის. ეს ზრდის დაავადებების მკურნალობის გარეშე დატოვებისა და სექსუალურ-რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული გართულებების რისკს, მაგალითად, სგგი-ებისა და არასასურველი ორსულობების.

ზოგიერთ დაწესებულებაში სამედიცინო პერსონალს აკლია ცოდნა, მომზადება და რესურსები შშმ პირების მომსახურების კუთხით, ამიტომაც მათი საჭიროებები შეიძლება უგულებელყონ ან არასერიოზულად მიიჩნიონ. ზოგიერთ კლინიკაში არასწორი წარმოდგენები აქვთ, როცა შშმ პირისთვის სექსუალური ჯანმრთელობის რესურსებით უზრუნველყოფაზე დგება საქმე. კლინიკებში მუშაკები ზღუდავენ ამ სერვისებზე წვდომას ან უარყოფენ ახალგაზრდა ადამიანის ოცნებას, დაორსულდეს ან გაზარდოს შვილები, რადგან მათთვის სექსუალური ქცევა ნორმალური არ არის ისეთი ადამიანისთვის, რომელთა სხეულიც არ შეესაბამება ნორმას.

წყარო: WomanLog

სტერეოტიპები

ბევრ საზოგადოებაში შშმ პირები სექსუალობის მქონე ადამიანებად არ განიხილებიან. ეს მათთვის პარტნიორების პოვნას და ჯანსაღი ურთიერთობებისა და სასიამოვნო სექსუალური გამოცდილებების ქონას ძალიან ართულებს.

ასეთი წინასწარგანწყობა იმ ადამიანებს, რომლებიც ამ გამოწვევებთან ერთად ცხოვრობენ, აცლის მათ ფუნდამენტურ უფლებებსა და თავისუფლებებს. სტერეოტიპები ყოფს ადამიანებს ჯგუფებად, ისე რომ არ ინტერესდება წვრილმანებითა თუ გარემოებებით. გამარტივებულ მსჯელობას ადამიანები ბევრი სხვადასხვა მიზეზით ვიყენებთ ყოველდღიურად, მაგრამ როდესაც ის ადამიანის ღირსების საკითხებს ეხება, უმჯობესია, ორჯერ დავფიქრდეთ.

შშმ პირების არყოფნა გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში

შშმ პირები ხშირად არ მონაწილეობენ იმ გადაწყვეტილებების მიღებაში, რომლებიც პირდაპირ ახდენს გავლენას მათ უფლებებსა და კეთილდღეობაზე. ბევრის წარმოდგენით, შშმ პირები ის ადამიანები არიან, რომლებიც სერვისებს იღებენ, და არა ისინი, ვისაც აქტიურად შეუძლია საკუთარი პრობლემების გადაჭრაში მონაწილეობა, საკუთარი თვალთახედვის გაზიარება და პოტენციური მოგვარების გზების შემოთავაზება. ინფორმაციის ყველაზე რელევანტური წყაროს გაცხრილვით იმ ადამიანებს, რომლებსაც შშმ პირების დახმარება სურთ, არ შეუძლიათ თავიანთი კეთილი განზრახვები სასარგებლო შედეგებად გარდაქმნან.

მხარდაჭერის ნაკლებობა

კიდევ ერთი გავრცელებული სტერეოტიპია, რომ შშმ პირებს არ შეუძლიათ იყვნენ კარგი მშობლები. როდესაც შშმ ადამიანები გადაწყვეტენ, რომ გახდნენ მშობლები, მათ ხშირად არასერიოზულად აღიქვამენ და ისინი მოკლებულნი არიან იმ მხარდაჭერას, რომელიც, ჩვეულებრივ, სხვების მიმართ არსებობს ხოლმე. სიმართლე ისაა, რომ შშმ ქალების უმეტესობას — მათ შორის მენტალური შეზღუდულობის მქონე ქალებსაც — შესანიშნავად შეუძლია თავის შვილებზე ზრუნვა.

მართალია, მათ შეიძლება დასჭირდეთ რაღაც მოდიფიცირებული ხელსაწყოები და სხვა ადაპტაციები, მაგრამ მათ შეუძლიათ, შექმნან ოჯახი და აღზარდონ შვილები. მიუხედავად ამისა, ისინი მშობლის უფლების დაკარგვის გაცილებით უფრო დიდი რისკის ქვეშ არიან. სოციალური სერვისები სამედიცინო საზოგადოებაში ფესვგადგმული ეიბლიზმის გამო უფრო დიდი ალბათობით ართმევენ ბავშვს ასეთ ოჯახებს, ზოგჯერ მტკიცებულებების გარეშეც კი.

ორსულობის, მშობიარობისა და პორსპარტუმ (მშობიარობისშემდგომი) პერიოდი შეიძლება რთული იყოს ნებისმიერი ადამიანისთვის, განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც შეზღუდული შესაძლებლობები აქვს. რესურსებსა და კლინიკებთან წვდომის პრობლემები ასევე ნიშნავს გართულებების უფრო მაღალ რისკს დაგვიანებული სამედიცინო დახმარების მიღების გამო.

როგორ გავხადოთ სექსუალურ-რეპროდუქციული ჯანმრთელობა უფრო ხელმისაწვდომი?

შშმ პირების სექსუალურ-რეპროდუქციულ ჯანმრთელობას ამჟამად საკმარისი ყურადღება არ ეთმობა. აქ მოყვანილი რამდენიმე გზა, თუ როგორ შეგვიძლია შშმ ადამიანების გამოცდილება უფრო დადებითი გავხადოთ.

ცნობიერების ამაღლება

იმის ფონზე, რომ მსოფლიო მოსახლეობის 10% რაიმე ფორმის შეზღუდული შესაძლებლობით ცხოვრობს, ძალიან მნიშვნელოვანია ხალხის განათლება იმის თაობაზე, თუ როგორია ცხოვრება შეზღუდულ შესაძლებლობებთან ერთად. არსებული სტიგმის დასანგრევად აუცილებელია იმაზე ცნობიერების ამაღლება, რომ ადამიანების უმეტესობას შეუძლია ბედნიერი და ჯანსაღი ცხოვრების ქონა გამოწვევების მიუხედავად.

სამედიცინო პერსონალის გაწვრთნა შეზღუდულ შესაძლებლობებთან ერთად ცხოვრების სოციალური ასპექტების შესახებ კიდევ ერთი გზაა საიმისოდ, რომ ინფორმაცია და სხვა რესურსები უფრო ხელმისაწვდომი გახდეს შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანებისთვის.

გადაწყვეტილების მიღების პროცესის გამრავალფეროვნება

ინკლუზიური გადაწყვეტილებების მიღება ნიშნავს იმის უზრუნველყოფას, რომ ყველა ადამიანის გამოცდილება იქნას გათვალისწინებული. შშმ პირებს ხშირად ისე უყურებენ, თითქოს მათ არ შეუძლიათ საკუთარი თავის ადვოკატირება და ამიტომაც მათ არ რთავენ იმ გადაწყვეტილებების მიღებაში, რომლებიც პირდაპირ ახდენს გავლენას მათ ცხოვრებაზე.

იდეალურ შემთხვევაში, გადაწყვეტილებები უნდა მიიღონ მათ, ვისაც უწევს ამ გადაწყვეტილებებთან ერთად ცხოვრება, და მნიშვნელოვანია სპეციალისტების რჩევების გათვალისწინება. ამგვარად, ჩვენ შეგვიძლია, თბილი სიტყვები ისეთ საქმედ გარდავქმნათ, რომელიც მართლა შეცვლის რეალობას.

განათლება

რეპროდუქციული და სექსუალური განათლება საქართველოში ძალიან დიდი პრობლემაა ყველასთვის, მაგრამ ის განსაკუთრებით მიუწვდომელი და შეუსაბამოა შშმ პირებისა და მათი გამოცდილებებისთვის. საგანმანათლებლო კურიკულუმში შეზღუდული გადაადგილების, ჯანმრთელობის პრობლემებისა და ინტელექტუალური შეზღუდულობის მქონე ადამიანების წარმოჩენა ხელს შეუწყობს მათი ხილვადობის გაზრდას და ყველა სხვასაც დაეხმარება იმის გააზრებაში, თუ როგორ მუშაობს სექსუალობა და რეპროდუქცია უფრო მრავალფეროვან პირობებში.

ხილვადობა მნიშვნელოვანია. ინფორმაციის გარეშე ადამიანებს, როგორც წესი, უჩნდებათ შიშის გრძნობა და ექმნებათ მცდარი წარმოდგენები. ინფორმაციის გამრავალფეროვნება და მასში სხვადასხვა ტიპის სხეულებისა და გამოცდილებების ჩართვა დაგვეხმარება, უკეთ გავიგოთ ერთმანეთის პრობლემები და დავამსხვრიოთ სტიგმა.

უკეთესი ინფრასტრუქტურა და ადაპტირებულობა

სპეციალიზებული ტრანსპორტი, ინკლუზიური ინფრასტრუქტურა და საზოგადოების ღიაობა აუცილებელია შშმ პირებისთვის ღირსეული და თანასწორი გამოცდილების შესაქმნელად. საავადმყოფოებმა და სამედიცინო კლინიკებმა, საჯარო და კომერციულმა შენობებმა უნდა უზრუნველყონ ეტლით გადაადგილებისთვის საჭირო ასასვლელები და ლიფტები, რათა გადაადგილების პრობლემის მქონე ადამიანებს ჰქონდეთ წვდომა მათ სერვისებზე, ასევე შშმ პირებს მორგებული ტუალეტები და დანადგარები

თანასწორობის უზრუნველსაყოფად ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია ფინანსური ხელმისაწვდომობა. ვინაიდან ბევრი შშმ ადამიანი სიღარიბეში ცხოვრობს, მნიშვნელოვანია სპეციალიზებული სატრანსპორტო სერვისის არსებობა ან მგზავრობის კომპენსაცია, რათა რესურსებზე წვდომაც თანასწორი იყოს.

► განურჩევლად იმისა, ხართ თუ არა შშმ პირი, საზოგადოებაში სერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება საზოგადოების ყველა წევრის ცხოვრებას აუმჯობესებს. თანასწორობა მანამ ვერ მიიღწევა, სანამ შშმ პირების საჭიროებები უგულებელყოფილია.

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
კითხვა 1 / 1
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.