პარასკევი, აპრილი 24, 2026
- Advertisement -
Google search engine
მთავარი წაკითხვა გვერდი 59

გამოფიტვა — ნიშნები, გავლენა და მასთან გამკლავების გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

გამოფიტვა (ინგლ. Burnout) არის ქრონიკული ემოციური, სოციალური და ფსიქოლოგიური გადაღლილობის მდგომარეობა, რომელიც გრძელვადიანი სტრესორითაა (ხშირ შემთხვევაში მუშაობით) გამოწვეული. გამოფიტული ადამიანების დიდი ნაწილი აღნიშნავს, რომ გადაღლილია ემოციურად და არ აქვს მოტივაცია. უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში გამოფიტვამ შეიძლება გააუარესოს მენტალური ჯანმრთელობის სიმპტომები, ფიზიკური პრობლემები და შეამციროს ცხოვრების ხარისხი.

როგორც წესი, გამოფიტვის ყველაზე გავრცელებული გამომწვევი მიზეზები მუშაობასთანაა დაკავშირებული, თუმცა მისით გამოწვეული ფიზიკური და გონებრივი გადაღლა გავლენას ახდენს როგორც სამსახურზე, ისე პირად ცხოვრებაზე. გამოფიტვა შეიძლება გამოიწვიოს მშობლობამ (განსაკუთრებით ხშირია დედების გამოფიტვა) და ზრუნვითმა პასუხისმგებლობამაც, ასევე პრობლემურმა რომანტიკულმა ურთიერთობებმა.

როგორი შეგრძნებაა გამოფიტვა?

გამოფიტვის ძირითადი სიმპტომები მენტალური გადაღლა, პროდუქტიულობის დაქვეითება და უძლურების განცდაა. ხშირია ასევე ფიზიკური დისკომფორტი, რომელიც დაკავშირებულია მოჭარბებული სტრესით გამოწვეულ რეაქციებთან, როგორებიცაა მუცლის და თავის ტკივილი, მადის ცვლილება და ავადობაც კი.

გამოფიტვის ხშირ სიმპტომებს შორისაა:

  • შფოთვა

  • თავის ტკივილები

  • მოუსვენრობა

  • დეპრესია

  • ქრონიკული გადატვირთულობა

  • გულის აჩქარება

  • არაკომფორტული და ზოგჯერ განმეორებითი ფიქრები, რომლებიც უწყვეტად მოდის

  • ზოგადი გადაღლილობა

რა განსხვავებაა გამოფიტვას, სტრესსა და დეპრესიას შორის?

გამოფიტვა სამედიცინოდ აღიარებული დიაგნოზი არ არის და მისი დამახასიათებელი სიმპტომები ჯერ კიდევ არ არის სრულად სისტემატიზებული. მნიშვნელოვანია, განვასხვაოთ გამოფიტვა სტრესისა და დეპრესიისგან. მათ, ვინც ტოქსიკურ სტრესში არიან, ახასიათებთ მეტი შრომა, ვიდრე ნაკლები. გამოფიტვისას კი პროდუქტიულობის დაქვეითება და ნაკლები ჩართულობა ერთ-ერთი ძირითადი სიმპტომებია.

რაც შეეხება დეპრესიას, იგი გამოფიტვასთან გადაჯაჭვულია. დეპრესია სამედიცინო თვალსაზრისით დადგენილი დიაგნოზია, რომელიც დიაგნოზისას მინიმუმ ორი კვირის ვადაში გამოვლენილ სიმპტომებს საჭიროებს. იგი უმეტესად სევდითა და უიმედობით ხასიათდება. გამოფიტვა კი არ არის სამედიცინო დიაგნოზი, თუმცა ჯანმრთელობისა და ფსიქიკისთვის საფრთხეს წარმოადგენს და ხასიათდება უმეტესად აპათიით, რომელსაც, შესაძლოა, დეპრესიის სიმპტომები ახლდეს თან.

გამოფიტვის ნიშნები

გამოფიტვის ნიშნები შეიძლება გამოვლინდეს გაღიზიანებადობის, მოტივაციის ნაკლებობის, პროდუქტიულობის შემცირებისა და ცინიკურობის სახით. ამ ყველაფერმა შეიძლება გაართულოს კონცენტრაცია, დაარღვიოს ძილი და უარყოფითად განგაწყოთ სამსახურისა თუ ცხოვრებისადმი. გამოფიტვის ნიშნებს შორისაა ასევე:

  • აპათია — აპათია გამოფიტვის ხშირი ნიშანია. მის დროს ადამიანი შეიძლება ემოციურად გაუცხოებული ან გულგრილი იყოს სამსახურის, ურთიერთობისა თუ სხვადასხვა აქტივობისადმი. მას შეიძლება აკლდეს მოტივაცია და უჭირდეს თავის ყოველდღიურ პასუხისმგებლობებში საჭიროების ან მიზნის დანახვა;

  • აქტივობებით დაინტერესების შემცირება — გამოფიტულმა ადამიანმა შეიძლება დაკარგოს ინტერესი ისეთ ჰობებში, სპორტსა თუ სოციალურ აქტივობებში, რომლებიც ერთ დროს მისთვის კმაყოფილებისა და სიამოვნების წყარო იყო;

  • ცუდი მოსწრება ან არაეფექტურად მუშაობა — გამოფიტვამ შეიძლება გაართულოს კონცენტრაცია, რაც ხშირ შეცდომებს, დათქმული ვადების გადაცილებასა და პროდუქტიულობის შემცირებას იწვევს. ცუდი მოსწრება ან არაეფექტურად მუშაობა შეიძლება გაღიზიანებისა და იმედგაცრუების წყარო გახდეს, რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს გამოფიტვას;

  • მუდმივი დაღლილობა — საკმარისი დასვენების მიღების მიუხედავად, ადამიანი შეიძლება მაინც გრძნობდეს დაღლილობას და უენერგიობას, რადგან გამოფიტვის დროს ბევრს უჭირს ენერგიის აღდგენა. გამოფიტვის ფიზიკურ ნიშნებს შორის შეიძლება იყოს თავის ტკივილი, კუნთების დაჭიმულობა, მადის ცვლილებები და ძილის რეჟიმის არევა;

  • ხალხისგან იზოლაცია — ადამიანმა შეიძლება საკუთარი თავის ხალხისგან იზოლაცია მოახდინოს და თავი აარიდოს სოციალურ ინტერაქციებს, საზოგადოებრივ შეკრებებსა თუ აქტივობებს, მათ შორის მეგობრებსა და საყვარელ ადამიანებთან. მათ შეიძლება საამისო ენთუზიაზმი აკლდეთ ან ენერგია არ ჰქონდეთ. ეს, თავის მხრივ, ამძაფრებს მარტოობის შეგრძნებას.

გამოფიტვის გამომწვევის მიზეზები

გამოფიტვა შეიძლება სხვადასხვა მიზეზიდან მომდინარეობდეს, მათ შორის სამსახურთან დაკავშირებული სტრესიდან და მომთხოვნ და დამღლელ სიტუაციებთან გრძელვადიანი კავშირიდან. მაგალითად, სამუშაოს სიჭარბე, კონტროლის ნაკლებობა, არასაკმარისი ჯილდოები, ცუდი სამუშაო გარემო, უსამართლობა და ღირებულებების აცდენა — ამ ყველაფერმა შეიძლება ადამიანი ენერგიისგან დაცალოს და მისთვის შეუძლებელი გახდეს სიტუაციებთან გამკლავება. ამ ფაქტორებმა შეიძლება ასევე გამოიწვიოს პირადი და პროფესიონალური ცხოვრების დისბალანსი, რასაც, თავის მხრივ, მივყავართ დაღლილობამდე, გაღიზიანებასა და პროდუქტიულობის შემცირებამდე.

ქვემოთ ჩამოთვლილი გამოფიტვის შესაძლო გამომწვევი მიზეზები:

  • ჭარბი სამუშაო: მუდმივი დატვირთულობა სამუშაოთი და არარეალური მოლოდინები;

  • კონტროლის ნაკლებობა: ავტონომიის ნაკლებობა სამსახურში (მაგ., გადაწყვეტილებების მიღებაში ან მიკრომენეჯმენტში მონაწილეობის ნაკლებობა);

  • არასაკმარისი მხარდაჭერა: კოლეგების ან ზემდგომი პირებისგან მხარდაჭერის ნაკლებობა, იქნება ეს დახმარება, მენტორობა თუ ემოციური მხარდაჭერა;

  • ორგანიზაციული ფაქტორები: ცუდი ორგანიზაციული კომუნიკაცია, ბუნდოვანი მოლოდინები და პრიორიტეტების ან როლების ხშირი ცვლილებები;

  • სამსახურისა და პირადი ცხოვრების დისბალანსი: როდესაც სამსახური საჭიროებს დიდ დროსა და ენერგიას, რაც არ ტოვებს დროს პირადი ცხოვრებისთვის;

  • უსამართლო მოპყრობა: უსამართლო ან დისკრიმინაციული დამოკიდებულება სამუშაო გარემოში, მაგალითად, ფავორიტიზმი ან არათანაბარი შესაძლებლობების ქონა;

  • არარეალური მოლოდინები: მუდმივი სირთულე იმისა, რომ დააკმაყოფილო მაღალი, არარეალური ან მიუწვდომელი მოლოდინები და მიზნები არასაკმარისი რესურსებითა და დროით;

  • ცუდი მენეჯერული კომუნიკაცია: ზედამხედველებთან ან მენეჯერებთან ცუდი კომუნიკაცია (მაგ., გაუგებარი ინსტრუქციები ან შეუსაბამო უკუკავშირი).

როგორ შევამჩნიოთ გამოფიტვა?

თუ ჩამოთვლილი კითხვებიდან მინიმუმ ორზე მაინც დადებითი პასუხი გაქვთ, სასურველია გამოფიტვასთან დაკავშირებით ფსიქოთერაპევტს მიმართოთ.

  • ბოლო 3-6 თვეში საგრძნობლად აცდენდით თუ არა სამსახურს?

  • ბოლო პერიოდში ხშირად მოგდიოდათ თუ არა კონფლიქტი თანამშრომლებთან ან/და უფროსთან?

  • გიწევთ თუ არა დამატებით მუშაობა სამუშაო საათების შემდეგ იმის გამო, რომ რეგულარულ საათებში ვერ შეასრულეთ თქვენი მოვალეობა?

  • ბოლო დროს კავდებით თუ არა უადგილო ოცნებებითა და გაქცევის ფანტაზიებით?

  • გახასიათებთ თუ არა შფოთისა და დეპრესიის ნიშნები, რომლებიც თან ახლავს თქვენს სამუშაო პროცესს?

  • ბოლო პერიოდში დაგიქვეითდათ თუ არა ფიზიკური ჯანმრთელობა ან ვერ შეძელით ექიმის მიერ თავის მოვლის შესახებ მოცემული რჩევების შესრულება?

  • გულგრილი ხართ თუ არა თქვენ მიერ შესრულებული საქმის ხარისხის მიმართ?

გამოფიტვის გავლენა სხეულსა და ფსიქიკაზე

გამოფიტვა ნელ-ნელა „ეპარება“ ადამიანებს და დროთა განმავლობაში იზრდება მისი სიმძიმე. მიუხედავად ამისა, როცა გამოფიტვა დგება, მისი შედეგები შეიძლება გრძელვადიანი და ყოვლისმომცველი იყოს. ადამიანს შეიძლება გაუჩნდეს ქრონიკული ძილის პრობლემები ან მან სხვადასხვა ნივთიერების გამოყენება დაიწყოს გამოფიტვასთან გასამკლავებლად. უკიდურესად მძიმე შემთხვევებში გამოფიტვამ ასევე შეიძლება გააჩინოს გულის პრობლემები.

უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში გამოფიტვას შეიძლება ისეთი მწვავე შედეგები მოჰყვეს, როგორებიცაა:

  • ჯანმრთელობის ზოგადი გაუარესება, მათ შორის იმუნური სისტემის დაქვეითება და ქრონიკული პრობლემები

  • უძილობა და ძილის ნაკლებობასთან დაკავშირებული პრობლემები

  • გულის დაავადებები

  • ნივთიერების ან ალკოჰოლის მოხმარების პრობლემები

  • ოჯახური ან ურთიერთობების პრობლემები

  • სამსახურით კმაყოფილების ან მოტივაციის ქონის ნაკლებობა, პროდუქტიულობის და მუშაობის ხარისხის დაქვეითება

  • იზოლაცია/სოციალური ცხოვრების ნაკლებობა

როგორ გავუმკლავდეთ გამოფიტვას?

გამოფიტვა მკვეთრად ამცირებს ადამიანის ფიზიკურ და მენტალურ კეთილდღეობას. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, გარკვეული ზომები მივიღოთ მასთან გასამკლავებლად. გამოფიტვის წინააღმდეგ, შესაძლოა, შემდეგი სტრატეგიები აღმოჩნდეს წარმატებული:

  • დაკავდით თვითგაცნობიერებით — განუსჯელად გაიაზრეთ და მიიღეთ თქვენი ფიქრები და შეგრძნებები. ეს ზრდის საკუთარი თავის აღქმას და ამცირებს სტრესს;

  • გამოიყენეთ შვებულებები;

  • ხელი შეუწყვეთ დადებითი სამუშაო გარემოს ჩამოყალიბებას;

  • დაადგინეთ საზღვრები საკუთარი თავისთვის, რათა დაიცვათ თქვენი დრო და კეთილდღეობა (მაგალითად, სამუშაო დროის დასრულების შემდეგ არ შეამოწმოთ ელ. ფოსტა და არ დათანხმდეთ ისეთ დამატებით დავალებებს, რომლებსაც ვერ გაუმკლავდებით ან რომლებიც მენტალურად ან ფიზიკურად დაგაზიანებთ);

  • უპირატესობა მიანიჭეთ საკუთარ თავზე ზრუნვას, მათ შორის ჯანსაღად კვებას, ვარჯიშსა და დასვენებას;

  • დაკავდით საყვარელი აქტივობებით, რომლებიც არ უკავშირდება სამსახურს;

  • ეძიეთ სოციალური მხარდაჭერა — ესაუბრეთ მეგობრებს, ოჯახის წევრებსა და კოლეგებს, რაც დაგეხმარებათ იზოლირებულობის შეგრძნების შემცირებაში;

  • ეცადეთ, გააუმჯობესოთ დროის მენეჯმენტი — პრიორიტეტი მიანიჭეთ მნიშვნელოვან საქმეებს და არ დახარჯოთ დრო ნაკლებად მნიშვნელოვან აქტივობებზე;

  • ისწავლეთ „არას“ თქმა;

  • საჭიროების შემთხვევაში, მიმართეთ ფსიქოთერაპევტს.

ქალების სპეციფიკა: ორმაგი შრომა

გამოფიტვის მსხვერპლი შეიძლება ნებისმიერი გენდერის ადამიანი გახდეს, თუმცა რამდენიმე კვლევა ადასტურებს, რომ ქალებს არაპროპორციულად უფრო ხშირად უწევთ გამოფიტვასთან გამკლავება, ვიდრე კაცებს.

ერთ-ერთი კვლევის მიხედვით, ქალებს 23%-ით მეტად უჭირთ სამსახურისა და პირადი ცხოვრების დაბალანსება კაცებთან შედარებით, ასევე 45%-ით მეტია ალბათობა იმისა, რომ ისინი განიცდიდნენ სამსახურისგან მიღებულ სტრესს კაცებთან შედარებით. სამსახურებრივ პროდუქტიულობასა და მოტივაციას „კარგად“ ქალების ნახევარზე ნაკლები აფასებს. გამოფიტვა იმდენად გავრცელებულია, რომ 2022 წლის მონაცემებით, 3-დან 1 ქალი  სამსახურიდან წამოსვლას ან სამუშაოს შემცირებას განიხილავდა.

ქალებში გამოფიტვის გამომწვევი ძირითადი ფაქტორები სოციალური სტრუქტურებისა და კონსტრუირებული გენდერული როლებითაა განპირობებული. ქალებს, განსაკუთრებით კი დედებს, ხშირად კარიერასთან ერთად ყოველდღიურად არაანაზღაურებადი საოჯახო საქმეების კეთება და შვილების აღზრდაც უწევთ. ოჯახში სახლის საქმეებისა და ბავშვის მოვლის ტვირთი ქალსა და კაცს შორის გადანაწილებული უნდა იყოს, თუმცა ეს იშვიათად ხდება. პანდემიის პერიოდში ქალები საშუალოდ სამჯერ მეტ არაანაზღაურებად შრომას ასრულებდნენ, ვიდრე კაცები.

საზოგადოებაში სახლის საქმეების კეთებისას კვლავ შენარჩუნებულია ტრადიციული გენდერული დაყოფა. UCL-ის კვლევის მიხედვით, ქალები, რომლებიც კაცებთან ერთად ცხოვრობენ, სახლის საქმეების უმეტესობას თავად აკეთებენ. 5-ჯერ მეტად მოსალოდნელია, რომ ქალებმა კაცებთან შედარებით საშინაო საქმეებში კვირაში მინიმუმ 20 საათი დახარჯონ.

პრაქტიკული საქმეების გარდა, ქალებს უმეტესად უწევთ დამატებით ე.წ. „მენტალური დატვირთვის“ გაზიარება. მასში მოიაზრება უხილავი შრომა, რაც აუცილებელია ოჯახისა და სახლის მართვისათვის, მათ შორის ისეთი პრაქტიკული ამოცანების დაგეგმვა, როგორებიცაა ექიმთან ვიზიტები, სკოლისა და ბაღის პროექტები, საყიდლების სია და სხვა ოჯახის მართვის აუცილებელი დეტალები, რომლებიც გონებრივ ჩართულობას საჭიროებს. მსგავსი გონებრივი დატვირთვა ისეთივე დამღლელი შეიძლება იყოს, როგორც ფიზიკური აქტივობა. გარდა ამისა, ის საჭიროებს გარკვეულ დროსა და ენერგიას და იშვიათადაა აღიარებული და დაფასებული.

ქალებისთვის სახლისა და სამსახურის დაბალანსებისას საზღვრები ბუნდოვანია, ვინაიდან მათ სახლშიც უწევთ სხვადასხვა სამუშაოს შესრულება. აღნიშნული დისბალანსი ქალებს არ აძლევს საშუალებას, იზრუნონ საკუთარ თავზე.

გარდა ორმაგი შრომისა, ქალები კაცებზე უფრო ხშირად იფიტებიან გავრცელებული სამსახურებრივი ეთიკისა და ნორმების გამო. პირველ ყოვლისა, ეს გამოწვეულია ანაზღაურების გენდერული განსხვავებით. მაგალითად, აშშ-ში ქალებს ხშირად ნაკლები ანაზღაურება აქვთ კაცებთან შედარებით, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ერთი და იმავე რაოდენობის შრომას ასრულებდნენ. ასევე კაცებთან შედარებით ქალებს ნაკლებად აწინაურებენ და ამიტომ უფრო სავარაუდოა, რომ ისინი იკავებდნენ ნაკლები ავტორიტეტის მქონე პოზიციებს, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს სტრესი და იმედგაცრუება. კვლევის მიხედვით, ყოველ დაწინაურებულ 100 კაცზე 86 ქალი მოდის.

ამასთან ხშირად კაცებით დაკომპლექტებულ სამუშაო გარემოში ქალებს დამატებითი წნეხი აქვთ, რომ მეტი იშრომონ იმისთვის, რომ თანამშრომელ კაცებს თავიანთი კომპეტენტურობა დაუმტკიცონ.

გენდერული უთანასწორობის გაღრმავებასთან ერთად, კაცებთან შედარებით ქალების გამოფიტვის მაღალი რისკი სხვა ქალებს მოტივაციას უკარგავს კარიერასთან ერთად ოჯახიც შექმნან ან პირიქით. ასევე ეს აქვეითებს თავად ქალი დასაქმებულების პროდუქტიულობის ხარისხს. სწორედ ამიტომ აუცილებელია, გაქარწყლდეს სამუშაო და ოჯახურ გარემოში არსებული თავისთავადი და არაცნობიერი გენდერული მიკერძოება და ქალებსა და კაცებს თანაბარი პირობები შეექმნათ. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია, რომ დამსაქმებლებმა ამოიცნონ გამოფიტული თანამშრომლები და ურჩიონ მათ შესაბამისი ზომების მიღება, ვინაიდან ასეთი ადამიანები ხშირად ნაკლებად საუბრობენ თავიანთ პრობლემებზე.

გამოყენებული წყაროები:

სტატიის მთარგმნელი: ლეილა ჩხეტიანი

მთავარი სურათი: Vecteezy

წყარო

რას ნიშნავს მსხვერპლის დადანაშაულება და რატომ ხდება ის?

მიერ
admin
-
0
#image_title

სექსუალური ძალადობის თემაზე ყოველდღიურ საუბრებსა თუ ახალმომხდარ ამბებზე გამოხმაურებებში ხშირად ვაწყდებით მოვლენას, რომელსაც „მსხვერპლის დადანაშაულება“ ეწოდება (იგივე ვიქტიმ-ბლეიმინგი; ინგლ. Victim blaming).

შესაძლოა, ტერმინი არ გეცნოთ, თუმცა ის ჩვენი ყოველდღიურობის კარგად ნაცნობი ნაწილია. ხშირად ძალადობის — განსაკუთრებით სექსუალური ძალადობის — მსხვერპლს ადამიანები ბრალს სდებენ მომხდარში, თითქოს ძალადობა მათივე ქმედებების შედეგი ყოფილიყო, ნაცვლად იმისა, რომ პასუხისმგებლობა დააკისრონ ნამდვილ დამნაშავეს: მოძალადეს.

„რატომ არ შეეწინააღმდეგა?“

„სახლში რატომ გაყვა?“

„რას ფიქრობდა, ასე ჩაცმული რომ მიდიოდა?“

„იქნებ თვითონ აგრძნობინა?“

„ამდენი რატომ დალია?“

„აქამდე ჩუმად რატომ იყო?“

რატომ ხდება მსხვერპლის დადანაშაულება?

ხშირად ადამიანებს ეს დამოკიდებულება იმიტომ გვიჩნდება, რომ თავი დაცულად ვიგრძნოთ. ამის დაჯერება უფრო მარტივია, თუკი წარმოვიდგენთ, რომ მსხვერპლმა რაღაც დააშავა ან არასწორად გააკეთა. ამით საკუთარ თავს ვარწმუნებთ, რომ თვითონ იმავე შეცდომას არ გავიმეორებთ, ყველაფერს „სწორად“ ვიზამთ და, შესაბამისად, ჩვენზე არ იძალადებენ.

მსხვერპლის დადანაშაულება ერთგვარი თავდაცვის მექანიზმია და ის ადამიანს სამყაროს სამართლიანობის დაჯერებაში ეხმარება: „ცუდი რაღაცები ცუდ ხალხს ემართება, მე კი ასეთი არ ვარ“. ამ დროს მთლიანად უგულებელყოფილია ის ფაქტი, რომ ზიანის მიყენებაში მოძალადეები არიან დამნაშავეები.

ამავე მიზეზით ხშირად ძალადობის მსხვერპლიც ადანაშაულებს საკუთარ თავს — რომ თვითონ ქნა რაღაც არასწორად ან საკმარისად არ ეცადა მომხდარის თავიდან არიდებას. დამამშვიდებელია იმაზე ფიქრი, რომ ასე თუ აღარ ჩაიცვამ, ამდენს თუ არ დალევ ან ასე აღარ მოიქცევი, იგივე აღარასდროს გადაგხდება თავს.

თუმცა საკუთარი თავის ასე დადანაშაულება ძალიან არაჯანსაღია და ადამიანის მენტალურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას სერიოზულად აზიანებს.

სექსუალური ძალადობა არასდროს არ არის მსხვერპლის ბრალი. მასში ყოველთვის მოძალადეა დამნაშავე.

რატომ არის მსხვერპლის დადანაშაულება სახიფათო?

როდესაც მსხვერპლის დადანაშაულება მიღებული ნორმაა, დაზარალებულები ხშირად არც კი აცხადებენ მომხდარი ძალადობის შესახებ. საზოგადოებრივ დონეზე ეს იმას ნიშნავს, რომ უფრო ნაკლები რაოდენობის დანაშაულის შესახებ ატყობინებენ შესაბამის ორგანოებს და უფრო ნაკლები დამნაშავე ისჯება.

მსხვერპლის დადანაშაულება ასევე ახალისებს ძალადობრივ ქმედებებს. ის საშუალებას აძლევს პოტენციურ მოძალადეებს, იფიქრონ, რომ დანაშაულის ჩადენის შემთხვევაში არავითარი პასუხისმგებლობა არ დაეკისრებათ.

რა უნდა გვახსოვდეს?

ყველა ადამიანს აქვს უფლება, ის გააკეთოს, რაც უფრო უსაფრთხოდ აგრძნობინებს თავს. თუმცა, არავინაა ვალდებული, შეზღუდოს საკუთარი გამოხატვის თავისუფლება მხოლოდ იმიტომ, რომ სამყაროში მოძალადეები არსებობენ.

მნიშვნელოვანია, გვახსოვდეს, რომ სექსუალური ძალადობა არასდროს არ არის მსხვერპლის ბრალი: ძალადობა იმიტომ ხდება, რომ ვიღაცამ გადაწყვიტა, ის ჩაიდინოს, და არა იმიტომ, რომ ადამიანმა რაღაც ადგილას კონკრეტული რამ ჩაიცვა, თქვა ან გააკეთა.

არასდროს არავის არანაირ პირობებში არ აქვს სხვაზე ძალადობის ან სხვისი შევიწროების უფლება — პასუხისმგებელი ასეთ ქმედებებზე ყოველთვის მოძალადეა.

მთავარი სურათი: City Life

წყარო

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გავლენა ქალების ჯანმრთელობაზე

მიერ
admin
-
0
#image_title

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი), იგივე ვენერიული დაავადებები, მოიცავს სხვადასხვა სახის ინფექციებს, რომელთა რიცხვიც ოცდაათზე მეტია და ისინი სქესობრივი აქტის დროს გადადის.

ინფექციების აღმოჩენა და მკურნალობა ადრეულ ეტაპებზეა სასურველი, რათა ჯანმრთელობას ზიანი არ მოუტანოს და სხვა გართულებები არ გამოიწვიოს. სგგი-ების უმეტესობა მარტივად იკურნება ანტიბიოტიკების საშუალებით, თუმცა არსებობს ისეთი ინფექციებიც, რომელთაგან განკურნების გზებიც ჯერ ნაპოვნი არ არის.

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების გაჩენისა და მკურნალობის ისტორია

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები უძველესი დროიდან არსებობს, თუმცა ძველად ეს ინფექციები ადამიანებში ბევრად გავრცელებული იყო, რადგან არ არსებობდა თავის დაცვის საშუალებები, მკურნალობის გზები და ამ ადამიანების დახმარების სურვილიც კი.

გავრცელებული სტიგმების გამო ბევრი ექიმი უარს ამბობდა დაინფიცირებულების მკურნალობაზე, არასწორი მკურნალობის გზები კი ხშირად აუარესებდა პაციენტების ჯანმრთელობას, რაც ზოგჯერ ლეტალურად სრულდებოდა.

მეოცე საუკუნიდან ქიმიისა და მიკრობიოლოგიის განვითარების წყალობით ექიმები სგგი-ებს ბევრად ეფექტურად მკურნალობდნენ, მაგრამ სექსუალური რევოლუციისა და 70-იან წლებში ჩამოყალიბებული მოძრაობების გამო უფრო ხშირი გახდა დაუგეგმავი და შემთხვევითი სქესობრივი აქტები, რამაც გაზარდა ინფექციით დაავადებული ადამიანების რაოდენობა. მიუხედავად ამისა, სწორედ ამავე პერიოდში გაიზარდა ცნობადობა ამ ინფექციების შესახებ და მათი შესწავლის პროცესიც უფრო აქტიური გახდა.

ფოტო: Dribble / 没有肚肚的杜杜

როგორ გადადის სგგი-ები და როგორ ვლინდება ისინი?

სგგი-ების გამომწვევი სამი მიზეზი არსებობს: ბაქტერიები (მაგ.: სიფილისი, გონორეა, ქლამიდია), პარაზიტები (მაგ.: ტრიქომონიაზი) და ვირუსები (მაგ.: პაპილომა, ჰერპესი, ჰეპატიტი, შიდსი).

ინფექციების გადადება უმეტესად ხდება ვაგინალური, ანალური და ორალური სექსის დროს, თუმცა შესაძლებელია ისიც, რომ პარტნიორს ინფექცია კანზე შეხების ან სექს-სათამაშოების გაზიარების შემდეგაც გადაედოს.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ადამიანს არ დაუწყია სქესობრივი ცხოვრება, მაინც არსებობს საფრთხე, რომ გადაედოს ის ინფექციები, რომლებიც მჭიდრო საყოფაცხოვრებო კონტაქტისას გადადის (მაგალითად, ნივთებიდან: პირსახოცი, ტანსაცმელი, უნიტაზი და ა.შ.).

სგგი-ების უმეტესობა დაინფიცირებიდან 3-10 დღეში ავლენს სიმპტომებს და ისინი სხვადასხვანაირად ვლინდება ქალებსა და კაცებში. ქალებში ყველაზე ხშირად გამოვლენილი სიმპტომებია:

♦ უჩვეულო გამონადენი საშოდან ან უჩვეულო სუნი;

♦ ქავილი ან წვა საშოს მიდამოში;

♦ წყლულები, ბუშტუკები ან სხვა სახის გამონაყარი საშოს ირგვლივ ან სხეულის სხვა ნაწილებზე;

♦ ტკივილი სქესობრივი აქტის ან შარდვის დროს;

♦ ტკივილი მუცლის ქვედა არეში.

თუკი, ქალს ეს სიმპტომები გამოუვლინდა, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოს პირად ექიმს ან გინეკოლოგს.

ფოტო: Dribble / Jessica Flores

საკმაოდ ხშირად ხდება ისიც, რომ ქალს აქვს სგგი, თუმცა ის უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და ამის შესახებ არაფერი იცის. ასეთ შემთხვევაში ინფექციის გავრცელებისა და მისი პარტნიორზე გადადების ალბათობა მატულობს. ამ დროს ინფექციის გართულების რისკიც მაღალია და შეიძლება, რომ ჯანმრთელობას სერიოზული ზიანი მოუტანოს: უშვილობა, გულ-სისხლძარღვთა სისტემისა და მხედველობის პრობლემები — უკიდურეს შემთხვევაში კი, სიკვდილიც გამოიწვიოს. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია, ექიმთან გეგმიური ვიზიტის ჩანიშვნა და ტესტირება სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე.

როგორ უნდა დავიცვათ თავი სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან?

► სგგი-ების თავიდან აცილების ყველაზე ეფექტური გზა დაცული სექსია. სქესობრივად აქტიურ ადამიანებს დაავადებების გადადებისა და გავრცელების შეჩერება თავის დაცვის საშუალებებით 70-90%-ით შეუძლიათ.

ფოტო: Dribble / Hillary Jones

ინფექციებისგან თავის დაცვის საშუალებებია:

  • პრეზერვატივი (კონდომი) — მნიშვნელოვანია, ანალური და ვაგინალური სექსის დროს კონდომის მუდმივი გამოყენება, რადგან ეს ყველაზე ეფექტური გზაა სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან თავდასაცავად. თუმცა, ისეთი ინფექციების შემთხვევებში, რომლებიც კანზე შეხებით გადადის, კონდომი არ არის ეფექტური.
  • სტომატოლოგიური კაშხალი — მართალია, ორალური სექსის დროს ინფექციის გადადების შანსი ნაკლებია, ვიდრე ვაგინალური ან ანალური სექსის შემთხვევებში, თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ამ დროსაც პარტნიორებმა გამოიყენონ სტომატოლოგიური კაშხალი თავის დაცვის მიზნით.
  • ჰიგიენის დაცვა — მეტი დაცულობისთვის იაბანავეთ აქტამდე და აქტის შემდეგ, ასევე არ გამოიყენოთ სხვისი პირსახოცი და საცვლები
  • ვაქცინაცია — არსებობს ინფექციები, რომელთაგანაც ვაქცინა გვიცავს. მაგალითად, პაპილომავირუსის ვაქცინა მოზარდებს უკეთდებათ 11-12 წლის ასაკში, ჰეპატიტების ვაქცინა კი ჩვილობისას, ერთ წლამდე ასაკში, კეთდება.
  • ინფორმირებულობა — მნიშვნელოვანია, რომ მოზარდობის ასაკიდან ადამიანს ჰქონდეს ინფორმაცია სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე და იმაზე, თუ როგორ უნდა დაიცვას თავი მათგან. თინეიჯერობის ასაკში მიღებული სქესობრივი განათლება ამცირებს ინფექციების გავრცელებისა და დაორსულების რისკებს.
  • გეგმიური ტესტირება — მნიშვნელოვანია ექიმ-გინეკოლოგთან გეგმიურ ვიზიტზე მისვლა და ტესტირება, განურჩევლად იმისა, გაქვთ თუ არა სიმპტომები. ამ გზით ხდება ინფექციების გავრცელების პრევენცია და პარტნიორის ჯანმრთელობაც უფრო დაცულია.

აღსანიშნავია, რომ ჩასახვის საწინააღმდეგო აბები და საშვილოსნოსშიდა კონტრაცეფტივიც (სპირალი) თავის დაცვის საშუალებებია, თუმცა ამ შემთხვევაში ქალი თავიდან ირიდებს მხოლოდ დაუგეგმავ ორსულობას და არა სგგი-ს გავრცელების საფრთხეს. თუკი სქესობრივი აქტის დროს მხოლოდ ეს აბები იქნა გამოყენებული, როგორც თავდაცვის საშუალება, ამ შემთხვევაში ინფექციები მაინც ვრცელდება.

გარდა ამისა, ინფექციისგან ერთხელ განკურნება არ ნიშნავს იმას, რომ ის ხელახლა არ დაემართება ადამიანს, ამიტომ მნიშვნელოვანია თავის მუდმივი დაცვა სქესობრივი აქტის დროს და მაქსიმალურად უსაფრთხო სქესობრივი ცხოვრების ქონა.

ცხოვრება სგგი-ებთან ერთად და მათი გავლენა მენტალურ ჯანმრთელობაზე

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით ყოველდღე ერთ მილიონზე მეტ ადამიანს უდასტურდება სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია მსოფლიოს მასშტაბით. ეს სტატისტიკა ნათლად მეტყველებს იმაზე, თუ რამდენად გავრცელებულია სგგი-ები, თუმცა ადამიანების უმრავლესობას ძალიან უჭირს, თვალი გაუსწოროს იმ ფაქტს, რომ ერთ-ერთი მათგანი სჭირს.

დღემდე ფართოდაა გავრცელებულია სტიგმა, რომ სგგი-ებით დაინფიცირებული ადამიანები „ბინძურები“ არიან და ხშირად, დახმარების ნაცვლად, საზოგადოებისა და ახლობელი ადამიანებისგან განჯსას ელიან. ეს მიდგომა შფოთვების, სტრესის, დეპრესიისა და ზოგჯერ თვითმკვლელობის მიზეზიც კი ხდება.

სგგი-ების უმეტესობა მარტივად იკურნება და ადვილია მათი იდენტიფიცირება, თუმცა მათგან განკურნების შემდეგ ხშირად ადამიანებს მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები მაინც რჩებათ.

ფოტო: Dribble / Domenique Guzman

► ხშირია ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც ადამიანებს ჰგონიათ, რომ მათი სქესობრივი ცხოვრება დასრულდა ვენერიული დაავადებების გამო, რაც დამატებითი სტრესის საფუძველი ხდება. ამ პრობლების მოგვარების ერთადერთი გზა კი სგგი-ს შესახებ ცნობადობის ამაღლებაა. მნიშვნელოვანია ამ ინფექცების შესახებ ადამიანების ინფორმირება და იმის ხაზგასმა, რომ მათი უმეტესობა იკურნება.

რატომ წარმოადგენს სგგი-ები ქალებისთვის უფრო დიდ საფრთხეს?

სგგი-ები სხვადასხვანაირად მოქმედებს ქალებისა და კაცების ჯანმრთელობაზე. იმის გამო, რომ ვაგინას თხელი გარსი აქვს, დაუცველი სექსის დროს სგგი-თ დაინფიცირების ალბათობა ქალებისთვის უფრო დიდია.

გარდა ამისა, ქალებში უფრო იშვიათად ვლინდება ამ ინფექციების სიმპტომები, ვიდრე კაცებში. იმის რისკიც, რომ გამოუვლენელმა ინფექციამ ჯანმრთელობას სერიოზულად ავნოს, ქალებში უფრო მეტია. მაგალითად, იმ შემთხვევაში, თუკი გონორეა ან სიფილისი არ გამოვლინდა და არ მოხდა მათი მკურნალობა, დიდი ალბათობით, ისინი მენჯის ქრონიკულ ტკივილს, საშვილოსნოს გარე ორსულობასა და უშვილობას გამოიწვევს.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ქალების ნაწილი შვილს აჩენს და დედა ხდება. არსებობს საფრთხე, რომ ორსულობის პერიოდში დედას ჰქონდეს სგგი, მაგრამ ამის შესახებ არ იცოდეს და ის შვილს მუცლად ყოფნისას ან მშობიარობის დროს გადაედოს. მიუხედავად იმისა, ქალს აქვს თუ არა ინფექციებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები, ექიმები ურჩევენ, რომ სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე შეემოწმოს, რათა ორსულობის პროცესი და ბავშვი დაცულები იყვნენ.

ფოტო: Dribble / Evgenia Balchinova

იმ შემთხვევაში, თუკი ქალს ორსულობის დროს გამოუვლინდება სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია, მას შესაბამისი მკურნალობა ენიშნება და სასურველია, რომ ბავშვი საკეისრო კვეთით გააჩინოს, რადგან ამ დროს ჩვილზე ინფექციის გადადების რისკი მცირდება.

აუცილებელია იმისი ცოდნა, რომ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციის ქონა არ ნიშნავს გამოუვალ მდგომარეობას, რადგან ისინი მარტივად განკურნებადი და მართვადია. მნიშვნელოვანია იმისი გააზრებაც, რომ არსებული სტიგმებისა და არასწორი შეხედულებებისგან გათავისუფლება შეიძლება ინფორმაციის ქონით, ექიმ-გინელოკოგთან გეგმიური ვიზიტითა და ტესტირების ჩატარებით.

მთავარი სურათი: ანიკი გელაშვილი / Femea

წყარო

10 მითი, რომლითაც შშმ პირებს სექსუალობას ვუზღუდავთ

მიერ
admin
-
0
#image_title

„სექსუალობა ნებისმიერი ადამიანის საბაზისო საჭიროებასა და ცხოვრების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს“ — ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია (WHO)

სექსუალობა ხშირადაა გაიგივებული მხოლოდ სექსთან, თუმცა ის ამაზე ბევრად ფართო და მრავლისმომცველი ცნებაა და აერთიანებს ისეთ საკითხებს, როგორებიცაა: გენდერული იდენტობა და როლები, სექსუალური ორიენტაცია, ეროტიკულობა, სიამოვნება, ინტიმურობა და რეპროდუქცია. სექსუალობა გამოიხატება და გამოიცდება ისეთი ფორმებით, როგორიცაა ფიქრები, ფანტაზია, სურვილები, რწმენები, ქცევები, ღირებულებები და ა.შ.

შესაბამისად, ადამიანის სექსუალობასა და მის გამოხატვაზე მნიშვნელოვანი გავლენა აქვს ფსიქოლოგიურ, ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, სოციალურ და ბიოლოგიურ ფაქტორებს.

როგორც ყველას, შშმ პირებსაც აქვთ სექსუალური სურვილები, ფანტაზიები და საჭიროებები, რომელთა გამოხატვა და გამოცდაც სურთ, თუმცა ამ საკითხებზე საუბარი ტიპური განვითარების მქონე ადამიანებისთვის ხშირად უხერხულობასთან და უსიამოვნო შეგრძნებებთან ასოცირდება. ჯერ კიდევ გავრცელებულია პრაქტიკა, როცა მასწავლებლები, ექიმები და სხვა იმ სფეროების წარმომადგენლები, რომლებსაც დახმარება ევალებათ, უგულებელყოფენ მსგავს საჭიროებებს, რაც აძლიერებს სტიგმას და ზრდის დისტანცირებულობის განცდას შშმ და ტიპური განვითარების მქონე ადამიანებს შორის.

შშმ პირები ხშირად აწყდებიან მათი შეზღუდული შესაძლებლობებისგან დამოუკიდებელ, დამატებით გამოწვევებს თავიანთ სექსუალურ და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით. ეს არა მხოლოდ სხვა ადამიანების დაუფიქრებელი ქცევითა და საუბრით, არამედ ინფრასტრუქტურის არაადაპტირებულობითაცაა გამოწვეული — სამყარო ტიპური განვითარების მქონე ადამიანების საჭიროებებზეა მორგებული და არ ითვალისწინებს იმ ფართო სპექტრს, რომელიც რეალურად არსებობს.

ამ ტიპის კომპლექსური ფაქტორები ქმნიან არასწორ წარმოდგენებსა და დამოკიდებულებებს შშმ პირების სექსუალობასთან მიმართებით. სწორედ ამიტომ, ამ სტატიაში 10 ყველაზე გავრცელებული მითის შესახებ მოგიყვებით.

სურათი: WomanLog

მითი #1: შშმ პირებს არ აქვთ სექსუალობა

სექსუალობა ყველა ადამიანის განუყოფელი ნაწილია და თითოეული ჩვენგანი მას განსხვავებულად გამოხატავს. იგივეა შშმ პირების შემთხვევაშიც: კვლევა აჩვენებს, რომ შშმ და ტიპური განვითარების მქონე ქალებს სექსუალური სურვილები და მისწრაფებები ერთნაირად აქვთ. თუმცა, მათი გამოხატვის შესაძლებლობები განსხვავებულია.

შშმ ქალებს ხშირად არ აქვთ საკუთარი სექსუალობის გამოხატვის შესაძლებლობა და ამის მიზეზი მათი შეზღუდული შესაძლებლობა კი არა, არამედ ის არასწორი წარმოდგენაა, რომ მათ სექსუალობა არ გააჩნიათ. სხვა ბარიერებია მობილობა, უარყოფითი სოციალური დამოკიდებულებები, საგანმანათლებლო, გასართობი, სოციალური და ჯანდაცვის სერვისებისა და უფლებების ნაკლებობა და ა.შ.

მითი #2: ფიზიკური შეზღუდვის მქონე ადამიანებს არ შეუძლიათ, ჰქონდეთ სექსი

აუცილებელია, ვიცოდეთ, რომ სექსი არ არის მხოლოდ პენეტრაცია — ანუ სხეულში შეღწევა — და ის, რასაც პოპულარულ მედიასა და იქ გამართულ დისკუსიებში ვხვდებით. ის არაერთ სხვა აქტივობას მოიცავს, მაგალითად: კოცნას, მასაჟს, მასტურბაციას, ორალურ სექსს და ა.შ.

ფიზიკური შეზღუდვის ტიპიდან გამომდინარე, სექსი შეიძლება საჭიროებდეს კრეატიულობას, მოთმინებასა და სპეციფიკურ დაგეგმვას, მაგრამ ის შეუძლებელი არაა. სწორედ ამიტომ, აუცილებელია ჯანსაღი კომუნიკაცია იმაზე, თუ რა მოსწონს და სიამოვნებს ამა თუ იმ ადამიანს.

მითმა „რეალური“ ან „სწორი“ სექსის შესახებ, შშმ ქალები შეიძლება დაარწმუნოს, რომ თუ ვერ ხედავენ, ესმით, გრძნობენ ამ მოძრაობენ, სექსი არ შეუძლიათ. მაგრამ არ არსებობს წესი, რომელიც განსაზღვრავს, რა შეიძლება და არ შეიძლება ჩაითვალოს სექსად, გარდა თანხმობისა და უსაფრთხოებისა. სექსუალურ აქტს არ აქვს რაიმე კონკრეტული ფორმა, ხმა, სუნი ან შეგრძნება — ეს ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია იმაზე, თუ რა მოსწონთ მათ, ვინც ამ აქტში არიან ჩართულნი.

სურათი: Rice

მითი #3: ეტლით მოსარგებლე ქალებს წელს ქვემოთ ფიზიკური შეგრძნებები არ აქვთ

უპირველეს ყოვლისა, უნდა ვიცოდეთ, რომ ყველა ეტლით მოსარგებლე ადამიანი მას ერთი და იმავე მიზეზით არ იყენებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ეტლით სარგებლობა ავტომატურად წელს ქვემოთ შეგრძნებების არარსებობას არ ნიშნავს. მეტიც, შშმ ქალებს ხშირად გენიტალიების სრული შეგრძნება აქვთ, მათ შორის ხერხემლის დაზიანების მქონეთაც.

თუმცა, არსებობს შემთხვევები, როცა შეზღუდულ შესაძლებლობას გავლენა აქვს ისეთ სექსუალურ ფუნქციებზე, როგორიცაა: შეგრძნების ცვლილება ან დაკარგვა, კუნთების კონტროლის სირთულე (რაც ზოგიერთ შშმ კაცში ერექციის არარსებობას ან მისი შენარჩუნების სირთულეს იწვევს). მაგრამ ამ შემთხვევაშიც კი, წელს ქვემოთ შეგრძნებების შემცირება ან არარსებობა სულაც არ ნიშნავს, რომ შშმ პირს ორგაზმის განცდა არ შეუძლია. მაგალითად, ხერხემლის დაზიანების მქონე ქალები ამბობენ, რომ ის შეგრძნებები, რაც ორგაზმის დროს წელს ზემოთ ჰქონდათ (დაზიანების მიღებამდე) არ შეცვლილა დაზიანების მიღების შემდეგ.

ამრიგად, თითოეულ ადამიანისთვის მნიშვნელოვანია, იცნობდეს საკუთარ სხეულს და იცოდეს, რა ანიჭებს სიამოვნებას.

მითი #4: შშმ პირებს სექსზე მნიშვნელოვანი პრობლემები და საფიქრალი აქვთ

ადამიანები ხშირად ვახარისხებთ საჭიროებებსა და მოთხოვნილებებს როგორც საბაზისოს (კვება, ბანაობა, ძილი) და სხვა დანარჩენს (სხვებთან კომუნიკაცია, სექსუალური სურვილები, ინტელექტუალური განვითარება). ეს დიფერენცირება კი უფრო მკაცრი ხდება შშმ ქალებისა და გოგოების მისამართით. თუ ქალს დახმარება სჭირდება, რომ „საბაზისო“ საჭიროებები დაიკმაყოფილოს, მისი „სხვა“ საჭიროებები არარელევანტურად და უმნიშვნელოდაა აღქმული.

რეალურად, ადამიანები სხვადასხვა საჭიროებასა და მოთხოვნილებას თანადროულად განვიცდით. მაგალითად, ჭამის სურვილი, როცა გშია, შეიძლება სულაც არ იყოს ვინმესთან ლაპარაკის სურვილზე ძლიერი, როცა თავს მარტოსულად გრძნობ. იმავე თვალსაზრისით, თითოეული ჩვენგანი სექსს სხვადასხვა მნიშვნელობას ანიჭებს და ზოგიერთი ადამიანის ცხოვრებაში ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტია. შესაბამისად, მისი მეორეხარისხოვნად აღქმა არასწორია.

სურათი: Time / Getty Images

მითი #5: შშმ პირები სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი არ ხდებიან

რეალურად, შშმ პირები სექსუალური ძალადობის საფრთხის წინაშე სამჯერ უფრო ხშირად დგანან, ვიდრე ტიპური განვითარების მქონენი.

მაგალითად, ინტელექტუალური შეზღუდვის მქონე ქალებს ხშირად ასწავლიან, რომ კითხვის დასმის გარეშე გააკეთონ ის, რასაც სხვები ეტყვიან, რაც მათზე სექსუალური ძალადობის რისკს მნიშვნელოვნად ზრდის — თუ ადამიანს არ ესმის, რა ხდება მის თავს, ნაკლები შანსია, რომ ძალადობის იდენტიფიცირება და დახმარების თხოვნა შეძლოს. მოძალადეთა უმრავლესობა მსხვერპლის ახლობელია (ოჯახის წევრი, მომვლელი, სამედიცინო პერსონალი ან პირადი დამხმარე).

სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი შშმ ქალები ხშირად დამოკიდებულნი არიან მოძალადეზე და არ ჰყავთ არავინ, ვისაც დახმარებას სთხოვენ. ხოლო ძალადობის ფაქტის გამოკვეთის შემთხვევაში, პასუხისმგებელი ინსტიტუციები ხშირად უსარგებლონი და გულგრილები არიან.

მითი #6: შშმ პირებს არ სჭირდებათ სექსუალური განათლება

ეს მითი უფრო დიდი არასწორი წარმოდგენის ნაწილია, რომლის თანახმადაც, სექსუალური განათლება ზოგადად საჭირო არ არის. რეალურად, ასაკისა და გარემოებების შესაბამისი სექსუალური განათლება განსაზღვრავს იმას, თუ როგორ აღიქვამენ ადამიანები თავიანთ სხეულს, სიყვარულს, სექსს, ურთიერთობებს და რამდენად შესაძლებელია მათი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა ძალადობისა და შევიწროებისგან.

არსებობს მოსაზრება, რომ სექსუალური განათლება ქართულ კულტურასა და ტრადიციებს არ შეესაბამება, თუმცა რეალობა შემდეგია: სანამ ადამიანებს აქვთ სექსი, მანამდე იდგება სექსუალური განათლების საჭიროება, განურჩევლად კულტურული თუ სოციალური გარემოებებისა.

სურათი: WomanLog

როცა შშმ ადამიანებს არ ეძლევათ შესაბამისი სექსუალური განათლება, იზრდება მათი მდგომარეობით ბოროტად სარგებლობისა და მათზე ძალადობის რისკები.

შშმ გოგოები იმ რაოდენობითაც კი არ იღებენ სექსუალურ განათლებას, როგორც ტიპური განვითარების მქონე მათი თანატოლები. ამას ის არასწორი დამოკიდებულება იწვევს, რომ თითქოს შშმ ქალებს არ აქვთ სექსუალური სურვილები და მისწრაფებები, რომ არავის სურს მათთან სექსი ან რომ მათ არ შეუძლიათ „ნამდვილი“ სექსი ჰქონდეთ. რეალურად, სექსუალურ განათლებას ყველა ქალის გაძლიერება შეუძლია ცოდნითა და ინფორმაციით — უსაფრთხო და სასიამოვნო სექსუალურ გამოცდილებებზე, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისგან (სგგი-ებისგან) დაცულობაზე, არასასურველი ორსულობის თავიდან არიდებაზე და მოძალადე სექსუალური პარტნიორების იდენტიფიცირებასა და მათგან თავის დაცვაზე.

მითი #7: შშმ პირებმა მხოლოდ სხვა შშმ პირებზე უნდა იქორწინონ

ეს დამოკიდებულება ჩვენს ცნობიერებაში არაჯანსაღ შეზღუდვებს აწესებს და შშმ პირებს ხედავს, პირველ ყოვლისა, როგორც შშმ-ს და არა — როგორც ადამიანს, ინდივიდს. ტიპური განვითარების მქონე ადამიანი შშმ პირთან ურთიერთობის შემთხვევაში აღიქმება, როგორც მზრუნველი, რომელმაც საკუთარი თავი მსხვერპლად გაიღო, ან არ შეეძლო ტიპური განვითარების მქონე ადამიანთან დაემყარებინა ურთიერთობა და ამ რეალობას „დასჯერდა“.

ეს უარყოფით და არაჯანსაღ დამოკიდებულებას იწვევს შეზღუდული შესაძლებლობების მიმართ და აძლიერებს განწყობას, რომ შშმ პირი ნაკლებს იმსახურებს ან მას ნაკლები მნიშვნელობა აქვს, როგორც ადამიანს.

მითი #8: შშმ ქალებს შვილები არ უნდა ჰყავდეთ

შშმ ქალებთან მიმართებით ისევეა რეპროდუქცია დღის წესრიგიდან ამოღებული, როგორც სექსი. ქალთა პოლიტიკის კვლევის ცენტრის (CWPD-ს) ანგარიშში, სახელწოდებით „შშმ ქალები და გოგოები: გამოწვევების იდენტიფიცირება”, ვკითხულობთ: „ჩვენი გენდერის გარეშე აღქმა გამოგვრიცხავს საზოგადოებიდან როგორც სექსუალობის მქონეებს და როგორც ქალებს. შესაბამისად, გამოვირიცხებით რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხებიდანაც და რადგან აღვიქმებით როგორც „არაგამრავლებადი“ ადამიანები, მეტად უსარგებლოებად აღგვიქვამს საზოგადოებაც.”

გარდა ამისა, არსებობს წარმოდგენა, რომ „შეზღუდული შესაძლებლობა შობს შეზღუდულ შესაძლებლობას” და რომ შშმ ქალები გენეტიკურად გადასცემენ შვილებს შეზღუდულ შესაძლებლობებს. რეალურად, შეზღუდული შესაძლებლობების ძალიან მცირე პროცენტულობაა გენეტიკური და ისინიც კი არ გადაეცემიან მომავალ თაობას ყოველთვის.

უმეტეს შემთხვევებში, შშმ და ტიპური განვითარების მქონე ქალს თანაბარი შანსი აქვთ როგორც შშმ, ისე ტიპური განვითარების მქონე ბავშვის ყოლის. შესაბამისად, ამ მითს არანაირი ფაქტობრივი საფუძველი არ აქვს. შშმ ქალებს შეუძლიათ ისევე აღზარდონ ბავშვი, როგორც ნებისმიერ სხვა ადამიანს, მათ უბრალოდ დახმარება და ხელშეწყობა სჭირდებათ — ისევე, როგორც ნებისმიერ მშობელს.

მითი #9: შშმ ქალები მიმზიდველები არ არიან

სილამაზის სტანდარტებისა და ქალის სხეულის მუდმივი განსჯისა და კონტროლის ფონზე ხშირად გვავიწყდება ფაქტი, რომ სექსუალური მიზიდულობის მიზეზი ინდივიდუალურია და მოიცავს როგორც ვიზუალურ მხარეს, ისე პიროვნულ თვისებებს, სექსუალურ ფანტაზიებსა და სხვა არაერთ ფაქტორს.

ჩვენი საინფორმაციო გარემო — ტელევიზია, პრესა, სოციალური ქსელები და ა.შ. — სავსეა მცდარი იდეალებითა და სილამაზის სტანდარტებით, რომლებიც მხოლოდ კონკრეტული ტიპის ქალებს მიიჩნევს „ლამაზად“ ან „მიმზიდველად“.

რეალურად, მიზიდულობა ორ ადამიანს შორის კავშირია და სილამაზის სტანდარტები აქ ბევრს ვერაფერს განსაზღვრავს, რადგან ის, რაც რეალური მიზიდულობისა და კავშირისთვისაა საჭირო, სილამაზის სტანდარტებით ვერ დარეგულირდება.

მითი #10: შშმ ქალებს სექსი „ზედმეტად“ აინტერესებთ და უნდათ

ხშირად შშმ ქალები სრულფასოვან ქალებად არ არიან აღქმულნი და საზოგადოება მათ იმავე ტიპის ზრუნვის ობიექტად აღიქვამს, როგორსაც ბავშვები საჭიროებენ. შესაბამისად, მათი სექსუალობა ან მათგან სექსუალური მისწრაფებების გამოვლინება გარყვნილებად აღიქმება. ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ შშმ ქალები იმაზე მეტად გამოხატავენ საკუთარ სექსუალურ სურვილებს, ვიდრე ტიპური განვითარების მქონენი, ან რაიმე განსხვავებულს აკეთებენ.

სურათი: Handi

ეს მითი განსაკუთრებით ძლიერია ფსიქოსოციალური შეზღუდვის მქონე ქალებისა და გოგოების მიმართ: ხშირად მათ არ ასწავლიან საკუთარი სექსუალობის გამოხატვის სოციალურ ნორმებს (მაგალითად, მასტურბაცია პირადი სივრცის ნაწილია, სასქესო ორგანოები საჯარო სივრცეში დაფარული უნდა იყოს და ა.შ). სწორედ ამიტომ, მათ შეიძლება თავიანთი სექსუალობა არაშესაფერის გარემოში გამოხატონ. ეს კი ინფორმაციის ნაკლებობის ბრალია და არა — იმ ფაქტის, რომ შშმ ქალებსა და გოგოებს სექსუალობის განცდა აქვთ.

შშმ ქალებისა და გოგოების სექსით დაინტერესების „ზედმეტად“ აღქმა საშიშია და მათ სექსუალური ძალადობის რისკის ქვეშ აყენებს, რაც იმ მოსაზრებით „მართლდება“, რომ შშმ ქალებს „სიამოვნებთ“ ამგვარი ძალადობრივი ქმედებები, რადგან სექსი უნდათ. რეალობა კი ისაა, რომ არავის უნდა არასასურველი სექსუალური გამოცდილებები.

იმისათვის, რომ ამ ტიპის მითები დაინგრეს, აუცილებელია, ვფლობდეთ ინფორმაციას სექსუალობაზე და მის ინდივიდუალურ ხასიათზე. გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია სახელმწიფო ზრუნავდეს შშმ პირებისა და მათი გამოწვევების ხილვადობაზე, რათა პრობლემებს მათში კი არა, იქ ვხედავდეთ, სადაც რეალურადაა — მედიაში, საზოგადოებრივ აზრსა და შშმ პირების მიმართ ბრმა სახელმწიფოებრივ პოლიტიკაში.

მთავარი სურათი: ანიკი გელაშვილი / Femea

წყარო

ვაგინიზმი — მისი გავლენა, სიმპტომები და მკურნალობა

მიერ
admin
-
0
#image_title

ვაგინიზმი სექსუალური დარღვევაა, რომლის დროსაც ვაგინის კუნთები უნებლიეთ იკუმშება, რაც ნებისმიერი სახის პენეტრაციას — ვაგინაში შეღწევის მცდელობას — ქალისთვის ძალიან მტკივნეულს ხდის.

ვაგინიზმი ხელს არ უშლის სექსუალურ აღგზნებას, თუმცა მის გამო ქალებს ხშირად უჭირთ სექსუალური ურთიერთობების დამყარება. ისინი შეიძლება ფიქრობდნენ, რომ დისფუნქციურები არიან ან რომ პარტნიორისთვის საკმარისს ვერ გაიღებენ. ვაგინიზმი ძლიერ ზემოქმედებს ქალის ფსიქიკაზე და პარტნიორის მხრიდან მიმღებლობასა და მხარდაჭერას მნიშვნელოვანი დადებითი ეფექტი აქვს.

სექსუალური დისფუნქციები ქალებსაც აწუხებთ და კაცებსაც და მათი მკურნალობა, ჩვეულებრივ, შესაძლებელია. გახსოვდეთ, რომ ეს თქვენი ბრალი არ არის და სასირცხვილო არაფერია.

ექსპერტებმა არ იციან, ზუსტად რამდენ ქალს აწუხებს ვაგინიზმი, თუმცა მიიჩნევა, რომ ის საკმაოდ იშვიათი დარღვევაა.

ვაგინიზმის გავლენა ქალის ცხოვრებაზე

თუკი ვაგინიზმი გაწუხებთ, პენეტრაცია ძლიერ ტკივილს იწვევს, იქნება ეს სექსი, ტამპონის ან მენსტრუალური ჭიქის გამოყენება თუ თითებით ან სექს-სათამაშოთი მასტურბაცია.

ვაგინიზმი ორი ტიპის არსებობს: პირველადი და მეორადი. პირველადია ვაგინიზმი, თუკი ის ქალს ყოველთვის ჰქონდა, ხოლო მეორადია, თუკი ერთ დროს მას კომფორტულად შეეძლო პენეტრაციული სექსი, მაგრამ ახლა აღარ შეუძლია. ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ვაგინიზმი ბევრი სხვადასხვა ფორმით ვლინდება, ამიტომაც ეს დაყოფა შეიძლება არასრული და შემზღუდველი იყოს. მსგავსი სიმპტომები ზოგჯერ სხვა პრობლემებზე მეტყველებს და თუ ტკივილს ან დისკომფორტს გრძნობთ, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

სურათი: HelloBetter

ზოგ ქალს ვაგინიზმი მენოპაუზის შემდეგ ემართება. როდესაც სხეულში ესტროგენის დონე ეცემა, ვაგინის სისველისა და ელასტიკურობის ნაკლებობამ შეიძლება ზოგჯერ ვაგინიზმი გამოიწვიოს და სექსი მტკივნეული, სტრესული ან შეუძლებელი გახდეს.

► ვაგინიზმის მქონე ქალების უმეტესობისთვის ორგაზმის მიღწევა პრობლემას არ წარმოადგენს და ის კლიტორის სტიმულაციითაა შესაძლებელი, თუმცა არის ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც აღგზნებას თან ახლავს კუნთების შეკუმშვა, რაც იწვევს აღგზნების დროებით შეწყვეტას და განწყობის გაფუჭებას.

რაც არ უნდა შემაწუხებელი იყოს ვაგინიზმი, ის ქალის სექსუალობის განაჩენი ნამდვილად არ არის. პრობლემები მაშინ წარმოიქმნება, როდესაც პარტნიორებს აუსრულებელი ან შეუთანხმებელი მოლოდინები აქვთ, ან როდესაც ქალმა ეს მდგომარეობა შიშისა თუ რამე სხვა მიზეზის გამო წინასწარ არ გაამხილა. წყვილებს შეუძლიათ ამ პრობლემასთან გამკლავება კომუნიკაციისა და ისეთი სექსუალური სტიმულაციის მეშვეობით, რომელიც პენეტრაციას არ მოიცავს — მაგალითად, ორალური სექსით, მასაჟით, მასტურბაციით.

ვაგინიზმის გამომწვევი მიზეზები და სიმპტომები

ვაგინიზმი შეიძლება დაკავშირებული იყოს სექსუალური ძალადობის გამოცდილებასთან ან ტრავმასთან, ასევე წარსულში მომხდარ მტკივნეულ სექსუალურ გამოცდილებასთან ან ემოციურ ფაქტორებთან, თუმცა ხშირ შემთხვევაში ვაგინიზმის გამომწვევი მიზეზები უცნობია.

დიაგნოზის დასასმელად ექიმი ფიზიკურ შემოწმებას ჩაგიტარებთ და თქვენს სამედიცინო და სექსუალურ ისტორიას გამოგკითხავთ. ამან შეიძლება მას მიანიშნოს თქვენი პრობლემის გამომწვევ მიზეზებზე.

ვაგინიზმის ფიზიკურ სიმპტომებს შორისაა ვაგინის კუნთების უნებლიე შეკუმშვა; წვა, ჩხვლეტა და დაჭიმულობა სექსის დროს; განგრძობითი სექსუალური ტკივილი რამე აშკარა მიზეზის გარეშე; განგრძობითი სექსუალური დისკომფორტი ან ტკივილი მშობიარობის ან მენოპაუზის შემდეგ, ასევე სოკოვანი/საშარდე ინფექციების, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციებისა და სხვა პრობლემების შემდეგ.

ფსიქოლოგიურ სიმპტომებს შორისაა სირცხვილი, თავდაჯერების ნაკლებობა, სექსის შიში ან მისგან თავის არიდება, სექსუალური ინტერესის დაკარგვა, სექსის შესახებ პარტნიორის მოტყუების ვალდებულების შეგრძნება და დისკომფორტი იმ თემების გარშემო, რომლებიც პენეტრაციას უკავშირდება.

ექიმთან ვიზიტი და დიაგნოზის დასმა

ვაგინიზმის დიაგნოსტირება, როგორც წესი, თქვენი სიმპტომების აღწერით იწყება. ექიმმა შეიძლება გკითხოთ:

  • როდის შეამჩნიეთ ეს პრობლემა პირველად
  • რამდენად ხშირია ის
  • თქვენი დაკვირვებით, რა გარემოებები აღძრავს მას

ჩვეულებრივ, ექიმი ასევე გამოგკითხავთ თქვენს სექსუალურ წარსულს, რაც შეიძლება მოიცავდეს შეკითხვებს სექსუალური ტრავმებისა და ძალადობის შესახებ.

ზოგადად, ვაგინიზმის დიაგნოსტირებასა და მკურნალობას გინეკოლოგიური შემოწმება სჭირდება. შეიძლება, ამან შეგაშინოთ, თუმცა ეს ბუნებრივია და ნუ მოგერიდებათ ექიმთან საუბარი. აუცილებლად გააჟღერეთ თქვენი შიშები, რათა ექიმმა შემოწმება მაქსიმალურად კომფორტული გახადოს.

როდესაც ექიმს ვაგინიზმზე აქვს ეჭვი, ის უფრო ფრთხილად ჩაატარებს შემოწმებას. შემოწმების დროს ის ინფექციისა და დაზიანებების ნიშნების პოვნას შეეცდება. ზოგ ქალს ურჩევნია, გინეკოლოგიური სავარძლის ფეხის დამჭერები არ გამოიყენოს და შემოწმებისთვის რამე სხვა პოზა სცადოს. გარდა ამისა, შეგიძლიათ, პროცედურის დროს ექიმს სთხოვოთ, რომ შემოწმების თითოეული ეტაპი აგიხსნათ. ასევე შეიძლება, უფრო მყუდროდ იგრძნოთ თავი, თუ სარკის გამოყენებით თავად მიადევნებთ თვალს შემოწმებას.

ვაგინიზმის დროს ვაგინის კუნთების შეკუმშვას არავითარი ფიზიკური მიზეზი არ გააჩნია. ეს იმას ნიშნავს, რომ თუკი ვაგინიზმი გაქვთ, ექიმი ამ სიმპტომების გამომწვევ სხვა მიზეზს ვერ იპოვის.

სურათი: WomanLog

ვაგინიზმის უყურადღებოდ დატოვების საფრთხეები

ჯანმრთელობის პრობლემის წინაშე დადგომას ზოგჯერ შიშები ახლავს. საკუთარ თავთან პრობლემის არსებობის აღიარება იმის აღიარებასაც ნიშნავს, რომ მას რაღაც შედეგები მოჰყვება, რის გამოც ბევრი ადამიანი წლობით იტანჯება და არ ცდილობს იმის გარკვევას, თუ რაშია საქმე. დისპარეუნია ერთ-ერთი ისეთი პრობლემაა, რომელსაც ყველაზე ხშირად ტოვებენ უყურადღებოდ, რადგან ის ძალიან პირადია.

► დისპარეუნია სამედიცინო ტერმინია და ის „მტკივნეულ სქესობრივ კავშირს“ აღნიშნავს. დისპარეუნიაში იგულისხმება ნებისმიერი ტიპის სექსუალური ტკივილი გენიტალიის არეში. ვაგინიზმი დისპარეუნიის ერთ-ერთი ფორმაა. თუმცა დისპარეუნია ასევე შეიძლება გამოიწვიოს კისტამ, მენჯის ანთებითმა დაავადებამ, ვაგინალურმა ატროფიამ და სხვა მიზეზებმა.

უყურადღებოდ დატოვებული ვაგინიზმი ურთიერთობებს აზიანებს, განსაკუთრებით თუ მას საიდუმლოდ ინახავთ. შეიძლება წარმოიშვას უნდობლობა ან პარტნიორმა არასწორი დასკვნები გამოიტანოს სექსის ნაკლებობასთან დაკავშირებით. ტკივილის მიუხედავად პენეტრაციის ძალით განხორციელება დიდი ალბათობით დაზიანებას გამოიწვევს. ვაგინიზმი ისეთი პრობლემა არ არის, რომელიც შეიძლება უგულებელყო, მკურნალობას კი დრო და მოთმინება სჭირდება.

სიმპტომების მართვა და მკურნალობა

ვაგინიზმისგან განკურნება შესაძლებელია. მკურნალობის პროცესი შეიძლება ემოციურად დამღლელი იყოს, თუკი ამ პრობლემასთან დაკავშირებით უარყოფითი გამოცდილებები გქონიათ. ტრავმამ შეიძლება წარმოშვას ფსიქოლოგიური ბარიერები, რომლებიც მოდუნების მცდელობებს გაართულებს, როდესაც საქმე პენეტრაციას შეეხება.

► უყურადღებოდ დატოვებული ვაგინიზმი თავისით არ განიკურნება. ჯანსაღ ცხოვრების სტილზე გადასვლას შეიძლება დადებითი ეფექტი ჰქონდეს — მაგალითად, სტრესის გამომწვევი მიზეზების მოშორებას, ვაგინიზმის გააზრებასა და მიღებას, გამგები პარტნიორის ყოლას — თუმცა გაცნობიერებული და მიზანმიმართული მკურნალობა გაცილებით ეფექტურია.

ვაგინიზმის მკურნალობა, როგორც წესი, ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან რამდენიმეს კომბინაციას მოიცავს:

♦ ფსიქოთერაპია. ექიმმა შეიძლება გადაგამისამართოთ ფსიქოთერაპევტთან, რათა აღმოაჩინოთ და გადაჭრათ ნებისმიერი გამომწვევი ფსიქოლოგიური პრობლემები, ასევე საზიანო წარმოდგენები, რომლებიც შეიძლება სექსის შესახებ გქონდეთ

♦ დაცულ გარემოში მოდუნება და საკუთარი სხეულის შესწავლა (მარტო ან პარტნიორთან ერთად), რათა უკეთ გაიგოთ სხეულის ანატომია და სექსუალური აღგზნების დროს მიმდინარე პროცესები, უფრო მყუდროდ იგრძნოთ თავი საკუთარ სხეულსა და საკუთარ სექსუალობასთან და დაამყაროთ ინტიმური კავშირი გადაჭარბებული მოლოდინების გარეშე

♦ კუნთების ვარჯიშები, რომლებიც საკუთარ სხეულზე კონტროლის დაბრუნებაში დაგეხმარებათ. მაგალითად, მენჯის ფსკერის კუნთების ვარჯიშები ან პროგრესული რელაქსაცია — თქვენი კუნთების დაჭიმვა და მოდუნება განსაზღვრული თანმიმდევრობით

♦ თანდათანობითი გაფართოება. ეს შეიძლება მოხდეს თითებით ან სპეციალური ხელსაწყოებით, მაგალითად, ვაგინის ტრენაჟორებით — სხვადასხვა ზომის გლუვი კონუსებით, რომლებიც პენეტრაციასთან შესაჩვევად გამოიყენება, თქვენზე მორგებული ტემპით

თუ მკურნალობა ყურადღებით და თანმიმდევრულად წარიმართება, დიდი ალბათობით, სრულად (და სამუდამოდ) განიკურნებით, განურჩევლად იმისა, თუ რამდენ ხანს გაწუხებდათ ტკივილები: თვეების, წლებისა თუ ათწლეულების განმავლობაში.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

სტრესის გავლენა ქალის სექსუალურ-რეპროდუქციულ ჯანმრთელობაზე

მიერ
admin
-
0
#image_title

სტრესი ჩვენი ცხოვრების ბუნებრივი ნაწილია. დადებითი სტრესი წინაღობების დაძლევასა და საფრთხეებთან გამკლავებაში გვეხმარება. როდესაც სხეული დიდი რაოდენობით ადრენალინს გამოყოფს, იზრდება გულისცემის სიჩქარე, სისხლის წნევა და ენერგიის მარაგი. მიუხედავად ამისა, ქრონიკული სტრესი შეიძლება საზიანო იყოს ორგანიზმისთვის და უარყოფითად იმოქმედოს ქალის სხეულზე, განსაკუთრებით როდესაც საქმე მის სექსუალურ და რეპროდუქციულ ჯანმრთელობას ეხება. ჯანსაღი ცხოვრების სტილი და სტრესის კარგად მართვა ძალიან მნიშვნელოვანია ჩვენი სხეულის გამართულად მუშაობისთვის.

სტრესი და შფოთვა, დიდი ალბათობით, თქვენს ფიზიკურ და მენტალურ ჯანმრთელობაზე იმოქმედებს. ხშირად პირველი სიმპტომები რეპროდუქციულ სისტემაში ჩნდება. გრძელვადიანმა ან ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება სხეული „დააბნიოს“ და არიოს ჰორმონების პროდუქცია, რაც გამოიწვევს არარეგულარულ მენსტრუაციას, დაორსულების გართულებას და დაბალ ლიბიდოსაც კი.

ქრონიკული სტრესის გავლენა სხეულზე

სტრესი სხეულის ბუნებრივი რეაქციაა საფრთხის შემცველ ან საპასუხისმგებლო, დასაძლევ სიტუაციებზე. ის პრობლემების ამოცნობასა და საფრთხისგან თავის დაცვაში გვეხმარება. ძველად „შეებრძოლე ან გაიქეცი“ ინსტინქტი ადამიანებს გადარჩენაში ეხმარებოდა, თუმცა დღეს უკვე სტრესი და შფოთვა მაშინაც გვაწუხებს, როდესაც საქმე სიკვდილ-სიცოცხლეს სულაც არ ეხება. დაძაბულობას განვიცდით სამსახურში, სოციალურ სიტუაციებში და ოჯახში. როდესაც რეგულარულად ვერ ვახერხებთ სტრესისგან გათავისუფლებას, ის შეიძლება ქრონიკულ მდგომარეობაში გადაიზარდოს.

როდესაც სტრესის ქვეშ ვართ, ჩვენი ტვინი გამოყოფს ჰორმონს, სახელად კორტიზოლს. კორტიზოლი იწვევს ხელისგულის გაოფლიანებას, გულის აჩქარებას და სუნთქვის გახშირებას. ქრონიკული სტრესის დროს ორგანიზმში კორტიზოლის დონე მუდმივად მაღალია და სხეული უწყვეტად ფსიქოლოგიური აღგზნების მდგომარეობაშია. ეს უამრავ არასასიამოვნო სიმპტომს წარმოშობს, მათ შორის ადვილად გაღიზიანებადობას, თავისტკივილს, გულძმარვას, უძილობასა და დაღლილობას.

თუკი ქრონიკულ სტრესს ყურადღება არ მიექცა, მან შეიძლება გამოიწვიოს ისეთი პრობლემები, როგორებიცაა:

♦ მაღალი წნევა და შაქრის მაღალი დონე სისხლში

♦ კუჭ-ნაწლავის პრობლემები

♦ დეპრესიის რისკის გაზრდა

♦ გულის შეტევები

♦ ანთებითი პროცესების გახშირება

♦ ფერტილურობის (ნაყოფიერების) შემცირება

► ქრონიკული სტრესის მქონე ქალებისთვის ხშირად უფრო რთულია დაორსულება, მათ აწუხებთ არარეგულარული მენსტრუაცია/ოვულაცია, ზოგჯერ კი, სულაც, ამენორეა — მენსტრუაციის არქონა. სტრესის გამო სხეულში კორტიზოლის დონის ზრდა ლიბიდოსაც აქვეითებს.

სტრესი და მენსტრუალური ციკლი

სტრესის ჰორმონებმა შეიძლება ხელი შეუშალოს რეპროდუქციულ ჰორმონებს, რომლებიც ქალის სხეულში მენსტრუალური ციკლის დროს წარმოიქმნება. ჰორმონულმა დისბალანსმა შეიძლება არიოს თქვენი ციკლი — გახადოს უფრო ხანგრძლივი, ხანმოკლე, არარეგულარული ან საერთოდ შეწყვიტოს — რაც კიდევ უფრო მეტ სტრესს იწვევს.

სტრესმა ასევე შეიძლება გააძლიეროს პრემენსტრუალური სინდრომის (პიემესის) სიმპტომები. შეიძლება შეგაწუხოთ უფრო ძლიერმა ტკივილმა ან გუნება-განწყობის უფრო მძაფრმა ცვლილებებმა. კორტიზოლი თქვენს მადაზეც მოქმედებს. სტრესისა და პიემესის კომბინაციამ შეიძლება უფრო მოგაშიოთ და შაქრისა და ცხიმის მაღალი შემცველობის საკვები მოგანდომოთ.

სურათი: WomanLog

COVID-19-ის პანდემია ყველა ჩვენგანზე მოქმედებს. ამ ახალი და პოტენციურად საშიში ვირუსის გავრცელება საკმაოდ სტრესული მოვლენაა. პანდემიის დროს ბევრ ქალს შეენიშნა ცვლილებები მენსტრუალურ ციკლში.

ორსულობა, ძუძუთი კვება და სტრესი

ორსულობის დროს ქალის სხეულში ბევრი რამ იცვლება — როგორც ფიზიკურად, ისე მენტალურად. ეს თავისთავადაც იწვევს გარკვეულ სტრესს, რომელსაც ემატება ყოველდღიური საქმეები და ბავშვის ამქვეყნად მოვლინებისთვის მზადება. მართალია, სხეული ამ დროს მზადაა, მწვავე, ხანმოკლე სტრესს გაუმკლავდეს — რომელიც, დიდი ალბათობით, ორსულობაზე არ იმოქმედებს — მაგრამ ქრონიკულმა სტრესმა შეიძლება ნაადრევი მშობიარობა გამოიწვიოს, ყველაზე მძიმე შემთხვევებში კი ჩვილის განვითარებაც შეაფერხოს.

სანამ ნაყოფი საშვილოსნოშია, მას გარს არტყამს ამნიონური სითხე — მოყვითალო სითხე, რომელიც იცავს ნაყოფს და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მისი სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნებაში. ამნიონურ სითხეში კორტიზოლის მუდმივმა მაღალმა შემცველობამ შეიძლება ნაადრევი მშობიარობა ან თანდაყოლილი მანკები გამოიწვიოს. ციურიხის უნივერსიტეტში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ თუ ორსულობისას დედას ქრონიკული სტრესი აწუხებს, უფრო მაღალია იმის ალბათობა, რომ მის შვილს მოგვიანებით განუვითარდება ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის სინდრომი (ADHD) და გულ-სისხლძარღვთა დაავადება.

სტრესი ასევე დაკავშირებულია ძუძუს რძის მუდმივობის ცვლილებებსა და რძის მარაგის შემცირებასთან. კორტიზოლი შეიძლება ძუძუს რძით გადაიცეს, კორტიზოლის ქრონიკულად მაღალმა დონემ კი ჩვილებში შეიძლება გაზარდოს სტრესული რეაქციები ცხოვრების განმავლობაში, მაგალითად, მაღალი წნევა და აჩქარებული გულისცემა.

სტრესი და სექსუალობა

მარტივია, რომ სამსახურებრივმა და საშინაო პასუხისმგებლობებმა ჩვენი ცხოვრება „დატბოროს“. როდესაც ყველაფერი რთულდება, სექსუალური ცხოვრება უკანა პლანზე იწევს. ამის მიზეზი მხოლოდ სტრესით გამოწვეული დაღლილობა არ არის — ლიბიდოს, ანუ სქესობრივი ლტოლვის, დაქვეითება კორტიზოლის მაღალი დონის ერთ-ერთი გვერდითი მოვლენაა. გარდა ამისა, ბევრი სტრესის ქვეშ მყოფ ადამიანებს დეპრესიის უფრო მაღალი რისკიც აქვთ, ანტიდეპრესანტები კი ზოგჯერ ლიბიდოზე მოქმედებს.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, სტრესი ჰორმონალურ ბალანსს არღვევს. შფოთვა ცლის თქვენს ენერგიას, რის გამოც შეიძლება სექსისადმი ინტერესი შეგიმცირდეთ. ამასთანავე, დაძაბულობა უფრო ართულებს მოდუნებას, სტრესმა კი შეიძლება ქალებს ბუნებრივი ლუბრიკაციის — სისველის — გამოყოფა გაურთულოს, რაც ასევე უსიამოვნოს ხდის სექსს.

ისევე, როგორც სექსთან დაკავშირებული შემთხვევების უმეტესობაში, აქაც პრობლემა და მისი მოგვარების გზები მარტივი არ არის. მიუხედავად ამისა, დასაწყისისთვის კარგი იქნება, თუ რაღაც პასუხისმგებლობებს ჩამოიშორებთ და ძილის რეჟიმსა და ხანგრძლივობას მოაწესრიგებთ.

სურათი: WomanLog

სტრესთან გამკლავება

აუცილებელი არაა, რომ სტრესმა თქვენი ცხოვრება მართოს. ჯანმრთელობა, მათ შორის სექსუალური ჯანმრთელობა, მხოლოდ დაავადებების არქონას არ ნიშნავს — მნიშვნელოვანია, თავს კარგად გრძნობდეთ. ქვემოთ მოცემულია რამდენიმე მეთოდი, რომელიც სტრესულ სიტუაციებთან გამკლავებაში დაგეხმარებათ.

შეამცირეთ სტრესის გამომწვევი ფაქტორები. იპოვეთ წყნარი ადგილი და იფიქრეთ, რა გსტრესავთ და რატომ? რა გიჩქარებთ გულისცემას? საჯაროდ საუბარი? სოციალური ღონისძიებები? ცუდი ამბები ამჟამინდელ ეკონომიკურ სიტუაციაზე? გახსოვდეთ, რომ მსოფლიოს მასშტაბით არსებული პრობლემების მართვა არ შეგიძლიათ, მაგრამ მხოლოდ თქვენზეა დამოკიდებული იმ ნაბიჯების გადადგმა, რომლებიც თქვენს კეთილდღეობას განაპირობებს. სტრესის გამომწვევი ფაქტორების ჩამოშორებას მყისიერი დადებითი ეფექტი ექნება.

მაგალითად, თუკი ცუდი ამბების მოსმენა გხდით ცუდად, დროებით მოშორდით საინფორმაციო საშუალებებს ან, სულაც, ყოველდღიურად ცოტა ხნით გამორთეთ ყველანაირი ტექნიკა და დაისვენეთ. Facebook-ის თვალიერებისა და ახალი ამბების სათაურების კითხვის ჩანაცვლება ბევრი სხვადასხვა აქტივობით შეგიძლიათ — ალბათ, რამდენიმე უკვე თავადაც გაგახსენდათ.

თუ სოციალური სიტუაციები გაწუხებთ — ცოტა შეანელეთ. ადამიანებს, რომლებსაც სოციალური შფოთვა აწუხებთ, ჰგონიათ, რომ მათ მუდმივად აკვირდებიან ან განსჯიან, თუმცა, სინამდვილეში, ადამიანების უმეტესობას საკუთარი თავი უფრო ადარდებს, ვიდრე ვინმე სხვა. შეგიძლიათ, დღიურში ჩაინიშნოთ ის სიტუაციები, რომლებიც გსტრესავთ, შემდეგ კი მათ არიდებას ან მათთან გამკლავების გზების პოვნას შეეცადოთ.

დაიცავით ჯანსაღი დიეტა. კორტიზოლი ასტიმულირებს თქვენს მადას. ხანგრძლივი სამუშაო დღის შემდეგ, როგორც წესი, სალათის ჭამა არ გვინდება ხოლმე. სტრესის დროს ადამიანები ხშირად იმატებენ წონაში. სტრესმა შეიძლება გიბიძგოთ ალკოჰოლისკენ, სიგარეტისა და ნარკოტიკებისკენ. მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ ორივე ტიპის — მასტიმულირებელი და დამამშვიდებელი — ნივთიერებები თქვენს განწყობას ხანმოკლედ აუმჯობესებს, თუმცა გრძელვადიან პერიოდში ამცირებს სტრესთან გამკლავების უნარს.

ჯანსაღი, სასარგებლო ნივთიერებებით მდიდარი დიეტა სირთულეებთან გამკლავების უნარს გაგიუმჯობესებთ. სტრესის შემსუბუქებაში ხელშემწყობი საკვები ნივთიერებების სიაშია ავოკადო, ცხიმიანი თევზი, კაკალი, ციტრუსი და შავი შოკოლადი. ავოკადო და ცხიმიანი თევზი, მაგალითად, ორაგული, ომეგა-3 ცხიმოვან მჟავებს შეიცავს, რომლებიც გუნება-განწყობასა და ჰორმონალურ ბალანსს აუმჯობესებს. ციტრუსები მდიდარია C ვიტამინით, რომელიც იმუნური სისტემის გაძლიერებას უწყობს ხელს.

იმოძრავეთ. ფიზიკური აქტივობები არა მხოლოდ გონების გასუფთავებაში დაგეხმარებათ, არამედ დადებითად იმოქმედებს თქვენს ნერვულ სისტემაზეც, პარალელურად კი ძალასა და ენერგიას შეგმატებთ. მოძრაობისას ტვინი „ბედნიერების ჰორმონებს“ გამოყოფს, მაგალითად, სეროტონინსა და დოფამინს.

კორტიზოლის ქრონიკულად მაღალი დონეები აზიანებს თქვენს მენტალურ ჯანმრთელობას და ზრდის დეპრესიისა და შფოთვითი აშლილობების გაჩენის რისკს. ისეთი აქტივობებით დაკავება, რომლებიც ტვინში სეროტონინისა და დოფამინის გამოყოფას ზრდის, თქვენს ორგანიზმში კორტიზოლის დონეს შეამცირებს და უკეთ გაგრძნობინებთ თავს.

ნუ მოგერიდებათ დახმარების თხოვნა. ფიზიკური ჯანმრთელობა საკუთარ თავზე ზრუნვის მხოლოდ ერთ-ერთი ნაწილია. თუკი სტრესს ვერ უმკლავდებით და მარტივი საქმეების შესრულება უფრო და უფრო რთული ხდება, დროა, დახმარება ითხოვოთ. დახმარება მეგობრებსა და ოჯახის წევრებსაც შეუძლიათ, თუმცა არც იმაშია რამე სამარცხვინო, რომ პროფესიონალს მიმართოთ — ბოლოს და ბოლოს, ისინი სწორედ ამისთვის არსებობენ.

სურათი: Stanford Neuroscience

ზოგიერთ გამაღიზიანებელ ფაქტორზე ჩვენი რეაქცია წარსულის ტრავმებითაა გამოწვეული. უფრო ღრმა პრობლემებთან გამკლავება სტრესის შემცირებასა და ჯანსაღი ჩვევების გაჩენაში დაგეხმარებათ. ამის თქმა უფრო მარტივია, ვიდრე გაკეთება, და შეიძლება სასურველზე მეტი დროც დაგჭირდეთ, თუმცა ცდა აუცილებლად ღირს.

ისიამოვნეთ სარელაქსაციო მასაჟით. თუკი კისერი და მხრები კომპიუტერთან გატარებული ხანგრძლივი დროის შემდეგ დაჭიმულია, ან თუ ფიზიკურად მუშაობის შემდეგ კუნთები გტკივათ, საკუთარ თავს პატარა საჩუქარი გაუკეთეთ და რამდენიმე საათით სპა-სალონს ესტუმრეთ ან პარტნიორს სთხოვეთ, ნაზად გაგიკეთოთ მასაჟი. სტრესის შემცირებასთან ერთად ეს ძალიან კარგი გზაა ინტიმურობის გასაზრდელად. ისეთი მარტივი რამეც კი, როგორიც ზურგის დაზელაა, ხსნის დაძაბულობას და ამცირებს კორტიზოლის დონეს.

შეინარჩუნეთ რეგულარული ძილის რეჟიმი. სტრესი უძილობასა და ძილთან დაკავშირებულ სხვა პრობლემებს იწვევს. თუმცა ძილი აუცილებელია სტრესთან გასამკლავებლად. იზრუნეთ საკუთარ თავზე და დაუთმეთ დრო ძილის ჯანსაღი რუტინის შემუშავებას, რათა თქვენმა სხეულმა მოდუნება და დასვენება შეძლოს.

► ადამიანებს, რომლებსაც დღე-ღამეში 6 საათზე ნაკლები სძინავთ ან არარეგულარული ძილის რეჟიმი აქვთ, ორგანიზმში კორტიზოლის უფრო მაღალი დონე აქვთ.

სცადეთ თვითგაცნობიერების ტექნიკები. თვითგაცნობიერების (Mindfulness) პრაქტიკები, როგორებიცაა მედიტაცია, სუნთქვა და იოგა საოცრებებს ახდენს სტრესის მართვასა და ემოციურ სტაბილურობაში. სტრესთან გამკლავებაში სუნთქვის მარტივი 5-წუთიანი სესიაც კი დაგეხმარებათ.

თვითგაცნობიერების ტექნიკები სექსის დროს სხეულის მოდუნებაში დაგეხმარებათ, რათა სიამოვნება უფრო მძაფრად მიიღოთ. ტანტრულ იოგას აქვს არაერთი ვარჯიში, რომელიც სექსუალურ სიამოვნებას ზრდის.

სამყაროში იმაზე მეტი ხდება, ვიდრე ერთ ადამიანს შეუძლია, რომ „გადახარშოს“. მნიშვნელოვანია, ერთმანეთისგან გამიჯნოთ, რა არის და რა არ არის თქვენზე დამოკიდებული. საჭიროა, რომ ჯერ საკუთარ თავზე ვიზრუნოთ, სანამ სხვებზე დავიწყებდეთ ზრუნვას, რთული პერიოდების დროს კი პრობლემების დასაძლევად ერთმანეთი გვჭირდება.

ქალების სექსუალურ-რეპროდუქციული ჯანმრთელობა მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ თითოეული ქალისთვის, არამედ ასევე ბავშვებისა და ოჯახების კეთილდღეობისთვის. იზრუნეთ საკუთარ თავზე და უფრო მეტი დრო დაუთმეთ იმ ყველაფერს, რაც ძალასა და ბედნიერებას გმატებთ.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ჩემი ამბავი — ცხოვრება შფოთვასთან ერთად და მისი მკურნალობა

მიერ
admin
-
0
#image_title

„გამარჯობა, თქვენთან იმიტომ მოვედი, რომ ათასში ერთხელ დიაზეპამს ვსვამ, როცა ნერვული სპაზმების გამო ვეღარც კი ვიძინებ ხოლმე. გამითავდა და იქნებ, თავიდან გამომიწეროთ“ — ვეუბნები ფსიქიატრს

ამ დროს უკვე რამდენიმე წელია, ჩვეულებრივ სიტუაციებშიც კი ხანდახან გაუჩერებლად ვშფოთავ — აი, ასე, ავტობუსში ვზივარ და მთელი სხეულით ვგრძნობ არარსებულ საფრთხეს. იმუნიტეტი დასუსტებული მაქვს, ორთვიან ვირუსს ვებრძვი, პანდემიის გამო საავადმყოფოებში ადგილი არაა და ხან ელენთას გასკდომა მეჩვენება, ხან — ბრმანაწლავის. როგორც ხშირად ხდება ხოლმე, მჟავიანობაც მომატებული მაქვს და ისეთი გულძმარვები მაწუხებს, მოხარშული კარტოფილის გარდა არაფერს აღარ ვჭამ და 7 კილო 1 თვეში დავიკელი.

ამ ყველაფრის მიუხედავად (და იმის გათვალისწინებით, რომ უკვე რამდენიმე თვეა ფსიქოლოგთან დავდივარ და თავი ასეთ პრობლემებში გათვითცნობიერებული მგონია), საერთოდ არც კი ვუშვებ, რომ სისტემატური მკურნალობა მჭირდება და, მიჩვევას რომ იწვევს, ისეთი ბენზოდიაზეპინის მაგივრად, რეალურად ეფექტური წამლით უნდა ვმკურნალობდე.

გამიმართლა, ფსიქოლოგიც კარგი მყავდა და ფსიქიატრიც — ორივე მეგობრებმა შემარჩევინეს. როგორც აღმოჩნდა, გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობის (GAD) კლასიკური შემთხვევა ვიყავი. მკურნალობის გზაც კლასიკური ავირჩიეთ — ანტიდეპრესანტი და თერაპია.

წამლის დალევიდან 1-2 თვეში ისეთი გრძნობა მქონდა, გეგონება, ჰაერი პირველად ჩავისუნთქეო. მკაფიოდ მახსოვს პირველი რამდენიმე წუთი, როცა თავი 100%-ით მშვიდად ვიგრძენი. თერაპიის ყოველ თვესთან ერთად კი თავს უფრო და უფრო მშვიდ და კარგ ადამიანად ვგრძნობ. მაშინდელ ჩემს თავს რომ ვიხსენებ, გული მიკვდება. დაჯერებაც კი მიჭირს, რამდენად ცუდად ვიყავი და რამდენად ვერ ვიაზრებდი საკუთარ პრობლემას — არადა, მძიმე შემთხვევაც კი არ ვიყავი. და ეს ყველაფერი იმიტომ, რომ არც იმდენად გაცნობიერებული გახლდით შფოთვით აშლილობებში, როგორც მეგონა.

სურათი: Healthline

რა არის შფოთი?

შფოთი ემოციაა, რომელსაც სტრესის საპასუხოდ გამოვიმუშავებთ — შიშის, ცუდის მოლოდინის შეგრძნება. გარკვეულ სიტუაციებში და გარკვეული დოზით, შფოთი სასარგებლოა — მაგალითად, როცა ახალ სამსახურს ვიწყებთ ან სიტყვით უნდა გამოვიდეთ. ასეთ დროს შფოთი ზოგჯერ მობილიზებაშიც კი გვეხმარება.

შფოთი პრობლემური მაშინ ხდება, როცა ის გრძელვადიანია ან იმდენად მძიმეა, რომ ხელს გვიშლის ფუნქციონირებაში. მძიმე შემთხვევებში შეიძლება ვეღარ ვასრულებდეთ მარტივ მოქმედებებს, როგორიცაა ლიფტის გამოყენება, ან ვეღარ ვიღებდეთ სიამოვნებას საყვარელი საქმიანობებისგან. ასეთ დროს ფსიქოლოგმა ან ფსიქიატრმა შეიძლება რომელიმე შფოთვითი აშლილობის დიაგნოზი დაგვისვას.

სიმპტომები ძალიან ინდივიდუალურია, მაგრამ ხშირად მოიცავს:

♦ გახშირებულ გულისცემას;

♦ სწრაფად სუნთქვას;

♦ მოუსვენრობას;

♦ კონცენტრირების სირთულეს;

♦ ჩაძინების სირთულეს.

ხშირად შფოთს სხვა მენტალური პრობლემებიც ახლავს თან — ძილიანობა, დეპრესია, პანიკური შეტევები, ფიზიკური სიმპტომები.

შფოთვითი აშლილობები საკმაოდ ხშირიცაა. აშშ-ში, მაგალითად, ეს ყველაზე ფართოდ გავრცელებული მენტალური დაავადებაა — აქ ის ზრდასრული მოსახლეობის 18%-ს ახასიათებს.

რა იწვევს შფოთს?

სამწუხაროდ, არ ვიცით. სავარაუდოდ, მნიშვნელობა აქვს როგორც გენეტიკურ ფაქტორებსა და ტვინის ქიმიურ ნივთიერებებს, ისევე გარემოს.

მაგალითად, პანდემიის დროს შფოთვითი აშლილობები საგრძნობლად მოხშირდა. აშშ-ში 2019 წლის ივნისისთვის თუ 10-დან მხოლოდ 1 ზრდასრული ადამიანი აცხადებდა, რომ ჰქონდა შფოთვითი აშლილობა ან დეპრესია, პანდემიის დროს ეს რიცხვი 4-მდე გაიზარდა.

სურათი: Getty Images

როგორ ვადგენთ დიაგნოზს?

დიაგნოზის დასმა შეიძლება რთული და გრძელი პროცესი აღმოჩნდეს. შეიძლება, საჭირო გახდეს როგორც მენტალური, ისე ფიზიკური გამოკვლევები. ჩემს შემთხვევაში შფოთი დაახლოებით ათი წლის განმავლობაში იჩენდა თავს სხვადასხვა ფიზიკურ სიმპტომებში. ფსიქიატრთან 1 სესიაში ვისაუბრეთ სიმპტომებზე, ისტორიაზე, ჩემი ფსიქოლოგის დაკვირვებებსა და დინამიკაზე და დიაგნოზის დასმა მაშინვე შევძელით.

როგორ ვმკურნალობთ შფოთს?

შფოთი, შესაძლოა, ბოლომდე ვერასოდეს ვერ გავაქროთ და, როგორც უკვე ვთქვით, ეს არცაა საჭირო ან სასურველი. თუმცა შეგვიძლია, ვიმკურნალოთ ისე, რომ ჩვენი აშლილობა აღარ გვიშლიდეს ხელს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ან ნორმალურად ფუნქციონირებაში.

► კვლევებზე დაყრდნობით, ყველაზე ეფექტურ გზად მედიკამენტისა და თერაპიის კომბინაცია მიიჩნევა.

ყველაზე ხშირად თავდაპირველად პაციენტს SSRI — სეროტონინის უკუმიტაცების სელექციური ინჰიბიტორების — ტიპის ანტიდეპრესანტს უნიშნავენ. წამლის სმის პირველ ორ კვირაში შესაძლებელია, შფოთი მოგვემატოს კიდეც. შედეგს, როგორც წესი, 1 თვიდან ხედავენ. თუკი მედიკამენტს არ აქვს არასასურველი გვერდითი მოვლენა და თუკი პაციენტი გრძნობს პროგრესს, ფსიქიატრთან ერთად შესაბამისად შეირჩევა დოზა და წამლის მიღების ხანგრძლივობა.

სანამ მედიკამენტი „ამოგვასუნთქებს“, ჩვენს ფსიქოლოგთან ერთად ვაშენებთ იმ „საძირკველს“, რომელიც პრობლემის სრულად გადალახვისთვისაა აუცილებელი. ფსიქოანალიზმა შეიძლება მრავალი მიმართულებით წაგვიყვანოს, გვამოგზაუროს წარსულსა თუ მომავალში.

სურათი: Stanford Neuroscience

ჩემს შემთხვევაში ეს აღმოჩნდა საუკეთესო ინვესტიცია, რაც კი გამიკეთებია. ხშირად გამიგია, რომ მნიშვნელოვანია, ფსიქოლოგთან კლიენტს „ქიმია” გაუჩნდეს. მეც გამიმართლა და ვიპოვე ადამიანი, რომელსაც ვენდობი, რომელსაც ყველაფერი ესმის და რომელიც არ მკიცხავს. გავიაზრე და გადავლახე ბარიერები და, რაც მთავარია, ყოველი სესიის შემდეგ კიდევ უფრო მიმღებლური ვარ როგორც ჩემი თავის, ისე სხვების მიმართ. სიარული არ დამისრულებია, თუმცა იმდენად საინტერესო და აღმაფრთოვანებელი პროცესია, რომ არც ფული მენანება და არც — დრო. ჩემს ბედნიერებასა და მენტალურ კეთილდღეობაზე უკეთესში ფული რაში უნდა გადავიხადო, აღარც ვიცი.

შფოთის მკურნალობისას ხშირად ახსენებენ ასევე კოგნიტიურ-ბიჰევიორულ თერაპიას, რომლის ფარგლებშიც ვაკვირდებით, ვამჩნევთ და ეჭვი შეგვაქვს უარყოფით ან შფოთით სავსე აზრებში და მიზანმიმართულად ვცვლით საკუთარ ქცევას.

გარდა ამისა, არსებობს ე.წ. გამოყენებით რელაქსაციასაც (ინგლ. Applied relaxation), რომლის დროსაც შფოთის გამომწვევ სიტუაციებში კუნთების მოდუნებას ვსწავლობთ.

პაციენტებს განსაკუთრებით ხშირად ურჩევენ მედიტაციასაც. საწყის ეტაპზე, როცა თავიდან ბოლომდე შფოთს ვყავდი ატანილი და იპოქონდრიაც კი შემომეპარა, საღი აზრი სწორედ მედიტაციის წყალობით შევინარჩუნე. მედიტაციის დროს ერთადერთ რამეს ვაკეთებთ: ყურადღებას ვაქცევთ ჩვენს აზრებს, ემოციებსა და შეგრძნებებს. ვცდილობთ, არ გავკიცხოთ საკუთარი თავი ამა თუ იმ აზრის გამო. ამ ყველაფრის შედეგად კი ვხვდებით, რომ თითოეული ჩვენი აზრი თუ ემოცია წარმავალია — როგორც კი მას უბრალოდ ყურადღებას მივაქცევთ, ის წავა. საერთოდ არ არის აუცილებელი, ემოციამ „წაგვიღოს“ ან ჩვენ „გავუტოლდეთ” საკუთარ ემოციას. ჩვენი ცნობიერება ცალკეა და ის უბრალოდ ამ ემოციებისა და აზრების აღქმის საშუალებას გვაძლევს. ამ მიგნებას მხოლოდ მედიტაციით თუ გავიაზრებთ, ამის გააზრება კი თავისუფლების განუზომელ შეგრძნებას მოგვცემს.

შფოთის შემსუბუქებაში ცხოვრებისეული ჩვევების შეცვლაც გვეხმარება. მაგალითად:

♦ საკმარისი ძილი;

♦ ვარჯიში, აქტიური ცხოვრება;

♦ ჯანსაღი დიეტა;

♦ ალკოჰოლზე, სიგარეტსა და კოფეინზე უარის თქმა.

რა ვქნა, თუ ვეჭვობ, რომ შფოთვითი აშლილობა მაქვს?

დაელაპარაკეთ პროფესიონალს. საქართველოში ასეთ დიაგნოზს, როგორც წესი, ფსიქიატრი სვამს და მედიკამენტსაც ის შეგირჩევთ. აუცილებელია მასთან რეგულარული კონსულტაცია, რომ განიხილოთ თქვენი სიმპტომები, გვერდითი მოვლენები, პროგრესი და ეტაპობრივად შეცვალოთ დოზა.

დაიწყეთ, ასევე, ფსიქოლოგთან სიარული. თუკი თქვენს თერაპევტთან შეძლებისდაგვარად გაიხსნებით, თავს აუცილებლად უკეთ იგრძნობთ — მაშინაც კი, როცა არაფერი გაწუხებთ. სხვა თუ არაფერი, საკუთარ თავს უკეთ გაიცნობთ და ბოლოს და ბოლოს შეიძლება, ისიც კი გაიგოთ, ვინ ხართ, რა გსურთ და საით წახვიდეთ.

არაფერია სათაკილო იმაში, რომ ამა თუ იმ ემოციამ აგიტანათ ან რომ მკურნალობა გჭირდებათ. ადამიანები ვართ, სამყაროს ყველა თავისებურად აღვიქვამთ, ყველას — უკლებლივ ყველას — გვაქვს ტრავმები და ემოციები. შფოთვითი აშლილობა სისუსტეზე არ მიუთითებს. პირიქით, როგორც კი პრობლემა გავაცნობიერე, საკუთარ თავზე ზრუნვა დავიწყე და ეს საოცარი პროგრესი ვიგრძენი, თავი უძლეველი მეგონა. არაფერი ჯობია იმის გაცნობიერებას, რომ თურმე შენივე ბედნიერება და სიმშვიდე შენს ხელშია და მზად ხარ, თავს უპატრონო.

მთავარი სურათი: Healthline

წყარო

ლიბიდო, ანუ სქესობრივი ლტოლვა — ყველაფერი, რაც უნდა იცოდეთ

მიერ
admin
-
0
#image_title

ლიბიდო — ე.წ. „სექს-დრაივი“ — სექსის მიმართ ბუნებრივი ლტოლვაა. სექსის სურვილზე შეიძლება იმოქმედოს ისეთმა ფაქტორებმა, როგორებიცაა ჯანმრთელობა, მედიკამენტები, ცხოვრების სტილი, განწყობა და პარტნიორთან ემოციური კავშირი.

არ არსებობს ლიბიდოს ერთი ჯანსაღი სტანდარტი. მისი საზღვრები და ცალკეული დეტალები თითოეული ადამიანისთვის ძალიან ინდივიდუალურია. ზოგ ადამიანს შეიძლება ყოველდღე უნდოდეს სექსი, სხვებს კი — მხოლოდ წელიწადში ერთი-ორჯერ ან საერთოდაც არ. ბუნებრივად მაღალი და ბუნებრივად დაბალი სქესობრივი ლტოლვა — ორივე აბსოლუტურად ნორმალურია. გარდა ამისა, ლიბიდო შეიძლება დროთა განმავლობაში შეიცვალოს კიდეც — როგორც ჯანსაღი, ისე არაჯანსაღი მიზეზების გამო.

ადამიანების აღგზნება მენტალურადაც ხდება და ფიზიკურადაც და მათ სექსის დაწყების განსხვავებული გზები აქვთ. ზოგადად, სქესობრივი ლტოლვა ორი სახის არსებობს: თვითნებური — როდესაც სექსზე ფიქრობთ და ფიზიკურად აღიგზნებით — და საპასუხო — როდესაც ფიზიკურ სტიმულაციაში ერთვებით და ამის შედეგად გიჩნდებათ სურვილი. ადამიანების უმეტესობა ფიზიკური და მენტალური აღგზნების კომბინაციაზე რეაგირებს ხოლმე.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგ ადამიანს ურჩევნია, თავად წამოიწყოს სექსი და „გაუძღვეს მას“, ზოგისთვის უფრო კომფორტულია, სხვის ინიციატივას უპასუხოს, ზოგისთვის კი ორივე მისაღებია. განურჩევლად იმისა, თუ რა უფრო მოგწონთ, ეს თქვენს მაღალ ან დაბალ ლიბიდოზე არ მეტყველებს — ადამიანები, უბრალოდ, ლტოლვასა და სიამოვნებას განსხვავებული გზებით განიცდიან. პარტნიორები, რომლებიც დროს უთმობენ იმის გარკვევას, თუ რა აღაგზნებთ მათ, უფრო აღრმავებენ თავიანთ ურთიერთობას და აძლიერებენ სექსუალური კმაყოფილების პოტენციალს.

ლტოლვა აუცილებელი წინაპირობაა შეთანხმებული სექსისთვის. პარტნიორებს შეიძლება უფრო მეტად ან ნაკლებად შეთავსებადი ლიბიდოები ჰქონდეთ და ასეთ დროს ორმხრივი კმაყოფილებისთვის ზოგჯერ რაღაცების დათმობაა საჭირო. თუკი მაღალი სექს-დრაივის მქონე ადამიანის პარტნიორს დაბალი სექს-დრაივი აქვს, სურვილის დასაკმაყოფილებლად კარგი გზაა მასტურბაცია, რათა პარტნიორს არასასურველი ყურადღების ვალდებულება არ დააწვეს.

► სექსუალურ ინტიმურობას განაპირობებს მასში ჩართული ადამიანების ემოციური და ფიზიკური ხელმისაწვდომობა, ასევე მონაწილეობის სურვილი.

არსებობს ფიზიკური აღგზნების ოთხი ფაზა:

1. აღგზნება, ანუ სექსუალური მღელვარება — სხეული ემზადება სექსისთვის და სისხლი მიედინება გენიტალიებისკენ (სასქესო ორგანოებისკენ), ძუძუსთავები მაგრდება და გულისცემა ჩქარდება;

2. პლატო — სტიმულაცია უფრო და უფრო სასიამოვნო ხდება, მასზე რეაქცია კი უფრო მძაფრი;

3. ორგაზმი — კულმინაცია, ე.წ. „გათავება“, რომელსაც კუნთების უნებლიე შეკუმშვები მოსდევს;

4. დაცხრომა — სტიმულირების შეჩერების შემდეგ კუნთები დუნდება და მღელვარება ცხრება, რა დროსაც შეიძლება სიმშვიდე და ნეტარება იგრძნოთ.

რაც უფრო შეთანხმებულად პროგრესირებენ პარტნიორები ამ ფაზებს შორის, მით უფრო ბუნებრივია ეს გამოცდილება, სექსი კი — უფრო სასიამოვნო. თითქმის შეუძლებელია, რომ სრულ თანხვედრაში იყოთ პარტნიორთან, ამიტომ ყურადღება მიაქციეთ, რას გრძნობს ამ დროს ის, და სრულიად სამართლიანია, მისგანაც იმავეს მოლოდინი თუ გექნებათ.

სურათი: WomanLog

პრობლემები სექსის დროს

ლიბიდო საკმაოდ კომპლექსური რამაა. ყველას გვაქვს ჩვენ-ჩვენი კარგი და ცუდი პერიოდები ცხოვრებაში, თუმცა ზოგჯერ სქესობრივი ლტოლვის სიმცირე პირდაპირაა დაკავშირებული ემოციურ და ფსიქოლოგიურ პრობლემასთან. სექს-დრაივსა და ინტიმურობაზე რამდენიმე გავრცელებული პრობლემა მოქმედებს:

  • ბევრ ადამიანს აწუხებს დაბალი თვითშეფასება და იმაზე შფოთვა, თუ რამდენად კარგები იქნებიან სექსში. იმაზე დარდმა, თუ როგორ გამოიყურება თქვენი სხეული ან როგორ რეაგირებს ის, და პარტნიორის მხრიდან განსჯის შიშმა შეიძლება განწყობა გაგიფუჭოთ. მართალია, სექსში პერფორმანსზე შფოთვა უფრო ხშირად კაცებს აწუხებთ ხოლმე, თუმცა სექსუალური ინტიმურობით დასატკბობად ქალებსაც და კაცებსაც მოდუნება და პარტნიორთან კომფორტულად ყოფნა სჭირდებათ. ნუ განსჯით საკუთარ თავს ასე მკაცრად — ასეთ ინტიმურ გარემოში თავდაჯერებულად ყოფნას ბევრი დრო და გამოცდილება სჭირდება.

  • არარეალისტური მოლოდინები ასევე წარმოადგენს პრობლემას და ისინი შეიძლება იმით იყოს გამოწვეული, რომ მედიაში ხშირად ვხედავთ განსაზღვრულ ქცევებს. მაგალითად, პორნოგრაფია აქცენტს იმაზე აკეთებს, რაც კამერაში ჩანს კარგად, და არა იმაზე, თუ რა არის სასიამოვნო სცენაში მონაწილე ხალხისთვის. ეს სექსის არარეალისტურ სურათს ქმნის. აუცილებელია, მეტი შეისწავლოთ სექსის შესახებ (სანდო წყაროებიდან) — არა მხოლოდ იმისთვის, რომ აღმოაჩინოთ, თუ რა განიჭებთ სიამოვნებას, არამედ იმისთვისაც, რომ გაიგოთ, როგორ უნდა აირიდოთ სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი-ები) და არასასურველი ორსულობა.

  • ბევრ ადამიანს არასწორი წარმოდგენები აქვს სექსზე და იმაზე, თუ როგორ უნდა მოიქცნენ კაცები და ქალები რომანტიკულ და ინტიმურ ურთიერთობებში. მასობრივი მედია, რეკლამები და არასწორი აზროვნების სკოლები მუდმივად „გვბომბავს“ სტერეოტიპებით, რომლებიც შავ-თეთრად ყოფს სამყაროს, რაც არ ასახავს ადამიანის ინდივიდუალური გამოცდილების უნიკალურობას. ასეთი მცდარი წარმოდგენების ქონამ შეიძლება განაპირობოს სექსის დროს კრეატიულობის სიმცირე, საკუთარი სურვილების გამოხატვის სირთულე, სექსუალობის მიმართ კონსერვატიული წარმოდგენები ან შეუთავსებელი ინტერესები.

  • კიდევ ერთი ხშირი პრობლემაა სექსუალურ პარტნიორთან კომუნიკაციის სიმცირე. შეიძლება, რომანტიკული გეჩვენებოდეთ „ერთი ნახვით შეყვარების“ იდეა და გსურდეთ, რომ ყველაფერი „თავისით მოხდეს“, მაგრამ თუ წარმოდგენა არ გაქვთ, რა მოსწონს თქვენს პარტნიორს, და არც მან იცის თქვენი სურვილები, მოვლენათა ასეთი განვითარება არარეალისტურია. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ბუნებრივი ინტიმურობა შეუძლებელია — უბრალოდ, ამის მისაღწევად საჭიროა მუშაობა, გაგება და მოთმინება. დასხედით პარტნიორთან ერთად და გულწრფელად ისაუბრეთ სექსზე და ერთმანეთის სურვილებზე — ამან შეიძლება თქვენი სექსუალური გამოცდილება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს.

სექსი ისეთი რამ არაა, რასაც შეიძლება გულგრილად მიუდგე, თუმცა ასევე მნიშვნელოვანია, რომ პროცესით იხალისოთ! მალევე დარწმუნდებით, რომ სექსი ნაკლებადაა დამოკიდებული უნარ-ჩვევებზე და ტექნიკების ცოდნაზე — გაცილებით დიდი მნიშვნელობა აქვს, გრძნობთ თუ არა თავს კომფორტულად იმ ადამიანთან, ვისთანაც სექსი გაქვთ.

სიახლოვე პარტნიორთან

პარტნიორთან ერთად დადებითი ასოციაციების შეთანხმება ძალიან მნიშვნელოვანია გრძელვადიანი ურთიერთობისთვის. სითბოს გამომხატველი ქცევები, როგორებიცაა ჩახუტება და კოცნა, ორგანიზმში დოფამინს, ოქსიტოცინსა და სეროტონინს (ე.წ. „ბედნიერების ჰორმონებს“, რომლებიც ხელს უწყობს პარტნიორთან სიახლოვეს) გამოყოფს და ამცირებს კორტიზოლის დონეს (რაც, თავის მხრივ, ამცირებს სტრესსა და შფოთვას), ეს ყველაფერი კი სითბოსა და სიახლოვის შეგრძნებას აძლიერებს. მსგავსად ამისა, სექსუალური ინტიმურობა ზრდის უფრო მეტი სექსუალური ინტიმურობის სურვილს.

სურათი: WomanLog

გრძელვადიანი ჯანსაღი ლიბიდოს შესანარჩუნებლად მნიშვნელოვანია ორივე პარტნიორის ემოციური და სექსუალური კმაყოფილება, რადგან სწორედ ამაზე დგას ჯანსაღი ინტიმური ურთიერთობა. დაბალი ან შემცირებული სექსუალური ენერგია შეიძლება პრობლემად იქცეს, თუკი ერთ-ერთი პარტნიორი მუდმივად უგულებელყოფს მეორე პარტნიორის მცდელობებს, დაიწყოს სექსი.

♦ დემისექსუალი — ადამიანი, რომელსაც სექსით დაინტერესებისთვის პარტნიორთან ძლიერი ემოციური კავშირის ქონა სჭირდება

♦ ასექსუალი — ადამიანი, რომელსაც სქესობრივი ლტოლვა არ აქვს სხვების მიმართ, მაგრამ შეიძლება აინტერესებდეს ან სურდეს რომანტიკული ურთიერთობები

♦ არომანტიკული — ადამიანი, რომელსაც არ აინტერესებს ან არ სურს რომანტიკული ურთიერთობები, მაგრამ შეიძლება ჰქონდეს სქესობრივი ლტოლვა სხვების მიმართ

ლტოლვის დაკარგვა და შესაძლო მიზეზები

შესაძლოა, დაბალი ლიბიდო საერთოდ არ იყოს დაკავშირებული თქვენს ახლანდელ პარტნიორთან. სოციოლოგიური გამოკითხვები და კვლევები აჩვენებს, რომ ლიბიდო დროთა განმავლობაში იკლებს. ეს პროცესი, როგორც წესი, ქალებისთვის უფრო ადრე იწყება, ვიდრე კაცებისთვის, რადგან სასქესო ჰორმონების რაოდენობის კლება განსხვავებული გზებითა და ტემპებით ხდება სხვადასხვა გენდერში.

ლიბიდოს სრული არარსებობა შეიძლება მენტალური აშლილობის ნიშანი იყოს, მაგალითად, სექსუალური ავერსიის (SAD) ან ჰიპოაქტიური სქესობრივი ლტოლვის აშლილობის (HSDD).

► გონების არაჯანმრთელმა მდგომარეობამ შეიძლება „დაბლოკოს“ სქესობრივი ლტოლვა.

ადამიანი, რომელსაც სქესობრივი ლტოლვა არ აქვს, ზოგჯერ ამ მდგომარეობას თავადვე უწყობს ხელს ცნობიერად ან არაცნობიერად. შეიძლება, უფრო უსაფრთხო გადაწყვეტილებად გვეჩვენებოდეს საკუთარი თავის იზოლირება ისეთი ემოციებისგან, რომლებმაც შეიძლება გული გვატკინოს. პრობლემის ასეთ დროებით გადაჭრას, დიდი ალბათობით, შეიძლება უარყოფითი შედეგები მოჰყვეს, თუმცა მისი დამოუკიდებლად მოგვარება არც ისე მარტივია. ამ თემაზე ახლო მეგობართან საუბარი ან ფსიქოლოგთან თუ სექსოლოგთან კონსულტაცია ძალიან დაგეხმარებათ.

სურათი: Getty Images

► თერაპევტი, რომელიც სექსუალურ პრობლემებში სპეციალიზდება, თქვენ (და თქვენს პარტნიორს, თუკი ერთად გადაწყვეტთ სესიებზე სიარულს) სქესობრივი ლტოლვის ნაკლებობის ემოციური მიზეზების ამოცნობაში დაგეხმარებათ. მან ასევე შეიძლება პრაქტიკული რჩევები მოგცეთ, რომლებიც სექსის დროს ლტოლვისა და სიამოვნების გაძლიერებაში შეგიწყობთ ხელს.

თვითშეფასების, მოლოდინებისა და კომუნიკაციის პრობლემების გარდა, სქესობრივი ლტოლვის შემცირების მიზეზი შეიძლება იყოს დაღლილობა, დროის უქონლობა და განმარტოების ნაკლებობა, დეპრესია, სტრესი, ზედმეტი ვარჯიში ან ტრავმული გამოცდილება (მაგალითად, სექსუალური შევიწროება ან ძალადობა). ლიბიდოზე ასევე შეიძლება იმოქმედოს მედიკამენტებმა, მაგალითად, ანტიდეპრესანტებმა. ზოგი ქალი გრძნობს, რომ სექსისადმი ინტერესი უმცირდება ჰორმონების შემცველი კონტრაცეპტივების — მაგალითად, აბების — მიღებისას.

გარდა ამისა, სექს-დრაივის შემცირება შეიძლება გამოიწვიოს ისეთმა დაავადებებმა, როგორებიცაა ანემია, თირკმლის უკმარისობა, ართრიტი, დიაბეტი, ჰიპოთირეოზი. ქალების სქესობრივ ლტოლვაზე მოქმედ სხვა ჯანმრთელობის საკითხებს შორისაა მენოპაუზა, დისპარეუნია (მტკივნეული სექსი), ვაგინიზმი (ვაგინის შეუღწევადობა), ორსულობა, მშობიარობა და ძუძუთი კვება (ორგანიზმში მიმდინარე ჰორმონალური ცვლილებების გამო), ტესტოსტერონის ან ესტროგენის დაბალი დონე, ალკოჰოლი ან ნარკოტიკები, ინფექციები (მაგალითად, კანდიდოზი ან საშარდე გზების ინფექციები) და ორგაზმის მიღწევის პრობლემები (მაგალითად, ანორგაზმია).

ფიზიკურ და სექსუალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ძალიან მნიშვნელოვანია თქვენი კეთილდღეობისთვის და თუკი ფიქრობთ, რომ რაიმე გაწუხებთ, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს. შემცირებული სექს-დრაივის მკურნალობის გზა მის გამომწვევ მიზეზებზეა დამოკიდებული, თუმცა ის შეიძლება მოიცავდეს ჰორმონალურ თერაპიას, სტრესის მენეჯმენტს, ფსიქოთერაპიას ან უშუალოდ პრობლემის გამომწვევი დაავადების მკურნალობას.

სქესობრივი ლტოლვის დაბრუნების გზები

თქვენს ცხოვრების სტილს დიდი გავლენა აქვს ჰორმონების მოქმედებაზე. საკუთარ თავზე ზრუნვა აუცილებელია, თუკი გსურთ, რომ ფიზიკურად, მენტალურად და სექსუალურად ჯანმრთელი იყოთ.

  • გამოიძინეთ კარგად და რეგულარულად. ძილი ძალების აღსადგენად ძალიან მნიშვნელოვანია. ის საჭიროა როგორც ფიზიკური, ისე მენტალური მზაობისთვის. ძილი აგრეთვე გვიცავს ანთებითი პროცესებისგან, უჯრედების დაზიანებისგან, დიაბეტისგან, გულის დაავადებებისგან, ინსულტისა და დეპრესიისგან.

  • იკვებეთ ჯანსაღად. საკვები ნივთიერებებით მდიდარი დიეტა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია ჩვენი სხეულის თითოეული სისტემის გამართულად მუშაობისთვის. დარწმუნდით, რომ იღებთ საკმარისი რაოდენობის ცილებს, საკვებ ბოჭკოებსა და ჯანსაღ ცხიმებს. შეეცადეთ, რომ ზედმეტი ან არასაკმარისი არ ჭამოთ, შაქარი და რაფინირებული ნახშირწყლები კი ზომიერ მინიმუმამდე დაიყვანოთ. ჯანსაღ კვებაზე გადასვლა შეიძლება თავდაპირველად გაგიჭირდეთ, თუმცა დროთა განმავლობაში ეს თქვენს ყოველდღიურ ჩვევად იქცევა.

  • ივარჯიშეთ რეგულარულად. ფიზიკური აქტიურობა თქვენს ორგანიზმს ინსულინის მართვაში ეხმარება, ამცირებს შფოთვასა და დეპრესიას, ზრდის ენდორფინის წარმოებას, ენერგიულობასა და დასვენების ხარისხს, ასევე ხელს უწყობს კუნთების, ძვლებისა და კანის ჯანმრთელობის შენარჩუნებას. ყოველდღიურად თუნდაც მცირე ხნით ვარჯიშსაც კი ძალიან შესამჩნევი სარგებელი მოაქვს.

  • მართეთ სტრესი. სტრესის ჰორმონები — კორტიზოლი და ადრენალინი — მნიშვნელოვან ფუნქციებს ასრულებს, თუმცა ისინი ზოგჯერ პრობლემებთან გამკლავების არაჯანსაღ ჩვევებსაც აჩენს, მაგალითად, ორგანიზმში ამ ჰორმონების ქრონიკულად მაღალმა დონემ შეიძლება საკვების ჭარბი რაოდენობით მიღებისკენ გიბიძგოთ. შეეცადეთ, მცირეოდენი დრო საკუთარ თავს დაუთმოთ, მოდუნდეთ და დაისვენოთ, განსაკუთრებით თუ დაკავებული ადამიანი ხართ.

დაბალი ლიბიდო აუცილებლად ცუდი რამ არ არის. ზოგი ადამიანი განზრახ თრგუნავს თავის სურვილებს სპირიტუალური ან რელიგიური მიზეზებით. სხვები ასექსუალებად იდენტიფიცირდებიან და მათ შეიძლება ჰქონდეთ რომანტიკული მიზიდულობა, მაგრამ არა — სქესობრივი ლტოლვა.

გახსოვდეთ, რომ საკუთარი სექსუალობით დასატკბობად ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ კარგად შეიცნოთ საკუთარი თავი და მიიღოთ ისეთად, როგორიც ხართ.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Mile High Psychotherapy

წყარო

რა არის დეპრესია? — მისი სიმპტომები და გამომწვევი მიზეზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

მართალია, ხანდახან ყველანი ვართ უხასიათოდ, ცუდ განწყობაზე ან მოწყენილები, თუმცა ზოგ ადამიანს ეს გრძნობები ინტენსიურად აქვს, დროის ხანგრძლივი პერიოდების — კვირების, თვეების ან, სულაც, წლების — განმავლობაში, თანაც ზოგჯერ აშკარა მიზეზის გარეშე. დეპრესია უბრალოდ უხასიათობა არ არის — ის სერიოზული პრობლემაა, რომელიც მოქმედებს როგორც ფიზიკურ, ისე მენტალურ ჯანმრთელობაზე.

დეპრესია საკმაოდ ხშირია, განსაკუთრებით ქალებში — ის ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე ყოველი ექვსი ქალიდან ერთს და ყოველი რვა კაციდან ერთს მაინც აწუხებს. კარგი ამბავი ისაა, რომ დეპრესია იკურნება, მათ შორის ყველაზე მძიმე შემთხვევებშიც კი, და ეფექტური მკურნალობის გზები ხელმისაწვდომია. რაც უფრო მალე დაიწყებს დეპრესიის მქონე ადამიანი მკურნალობას, მით უფრო მალე შეეძლება გამოჯანმრთელება.

დეპრესიის სიმპტომები

დეპრესია მოქმედებს ადამიანის ფიქრებზე, გრძნობებსა და ქცევებზე. ის ართულებს ყოველდღიურ ცხოვრებას და ხელს უშლის სწავლას, მუშაობასა და ურთიერთობებს. ადამიანს შეიძლება დეპრესია აწუხებდეს, თუკი ის ორ კვირაზე მეტხანს დროის უმეტესი ნაწილი სევდიანად, უხასიათოდ ან უბედურად გრძნობს თავს, თუ ჩვეული აქტივობები აღარ აინტერესებს ან აღარ გვრის სიამოვნებას და თუკი ქვემოთ ჩამოთვლილი კატეგორიებიდან მინიმუმ სამში აღწერილი სიმპტომები შეენიშნება.

► უნდა აღინიშნოს, რომ ეს სიმპტომები დროდადრო ყველას აწუხებს და ისინი აუცილებლად დეპრესიაზე არ მეტყველებს. ამავენაირად, დეპრესიის მქონე ყველა ადამიანს შეიძლება არ ჰქონდეს თითოეული ეს სიმპტომი.

გრძნობები, რომლებსაც დეპრესია აჩენს

  • სევდა

  • უბედურება

  • უხალისობა

  • ადვილად გაღიზიანებადობა

  • ემოციური გადატვირთულობა

  • დანაშაულის გრძნობა

  • იმედგაცრუება

  • სასოწარკვეთა

  • თავდაჯერების ნაკლებობა

  • ორჭოფობა

  • ყურადღების გაფანტულობა

ფიქრები, რომლებსაც დეპრესია აჩენს

  • „ვერაფერს მივაღწიე“

  • „უსარგებლო ვარ“

  • „ჩემი ბრალია“

  • „ჩემს თავს არაფერი კარგი არ ხდება“

  • „არაფერი არ მაბედნიერებს“

  • „ეს არასდროს შეიცვლება“

  • „სიცოცხლეს აზრი არ აქვს“

  • „უჩემოდ ყველა უკეთ იქნება“

დეპრესიის ქცევითი სიმპტომები

  • ოჯახის წევრებისა და მეგობრებისგან ჩამოშორება

  • მუდმივად სახლში დარჩენა

  • საყვარელი აქტივობების შეწყვეტა

  • სამსახურის საქმეების ან სკოლის დავალებების შეუსრულებლობა

  • ალკოჰოლისა და დამამშვიდებლების იმედად ყოფნა

დეპრესიის ფიზიკური სიმპტომები

  • მუდმივი დაღლილობა და ენერგიის ნაკლებობა

  • შეუძლოდ ყოფნა

  • მუცლის, თავის ან კუნთების ხშირი ტკივილი

  • გულისრევის შეგრძნება

  • ძილის პრობლემები

  • მადის დაკარგვა ან ცვლილება

  • წონის მნიშვნელოვანი მატება ან კლება

სურათი: Vitals

დეპრესიის გამომწვევი მიზეზები

მართალია, დეპრესიის გამომწვევი ზუსტი მიზეზი უცნობია, მაგრამ მის დაწყებასთან შეიძლება რამდენიმე რამ იყოს დაკავშირებული. ზოგადად, დეპრესიას იწვევს არა ერთი ცალკეული მოვლენა, არამედ ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური, სოციალური და ცხოვრების წესთან დაკავშირებული ფაქტორები.

პიროვნული ფაქტორები, რომლებმაც შეიძლება დეპრესია გამოიწვიოს

  • ოჯახის ისტორია — ადამიანი შეიძლება გენეტიკურად იყოს მიდრეკილი დეპრესიისკენ. თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ მას ავტომატურად ექნება დეპრესია, თუკი ის მის მშობელს ან ახლო ნათესავს აწუხებდა;

  • პიროვნული თვისებები — ზოგი ადამიანი დეპრესიის უფრო დიდი რისკის ქვეშაა მისი პიროვნული თვისებების გამო, განსაკუთრებით თუ მას ახასიათებს ზედმეტი ნერვიულობა, დაბალი თვითშეფასება, პერფექციონიზმი, კრიტიკისადმი მგრძნობელობა, თვითკრიტიკულობა ან პესიმიზმი;

  • სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემები — მათ შეიძლება ან პირდაპირ გამოიწვიონ დეპრესია, ან ირიბად, მაგალითად, ავადმყოფობით განპირობებული სტრესისა და ნერვიულობის გამო, განსაკუთრებით თუ ეს გრძელვადიანია და ემოციურ ან ქრონიკულ ფიზიკურ ტკივილთანაა დაკავშირებული;

 ► დეპრესია ბევრ ჯანმრთელობის პრობლემასთანაა დაკავშირებული. მათ შორისაა უძილობა, ჭარბწონიანობა, გულის პრობლემები, პარკინსონის დაავადება, ინსულტი, ინფარქტი და სიმსივნე.

  • ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის მოხმარება — ორივემ შეიძლება გამოიწვიოს დეპრესია. ამასთანავე, დეპრესიის მქონე ბევრ ადამიანს ხშირად აქვს ადიქციის პრობლემები;

  • ჰორმონალური დონეები — დეპრესიის რისკი შეიძლება გაზარდოს სხვადასხვა პერიოდის (მაგალითად, მენსტრუალური ციკლის, მშობიარობისშემდგომი პერიოდის, პერიმენოპაუზისა და მენოპაუზის) დროს ქალის სხეულში ესტროგენისა და პროგესტერონის დონეების ცვლილებებმა;

ცხოვრებისეული მოვლენები და დეპრესია

განგრძობითი სირთულეები, მაგალითად, ხანგრძლივი უმუშევრობა, ძალადობრივ ან ცივ ურთიერთობაში ყოფნა, მარტოობა ან სამსახურებრივი სტრესი ზრდის დეპრესიის რისკს.

დეპრესია შეიძლება გამოიწვიოს მნიშვნელოვანმა უარყოფითმა ცხოვრებისეულმა ცვლილებებმაც, მაგალითად, სამსახურის დაკარგვამ, განქორწინებამ, ჯანმრთელობის სერიოზული პრობლემის აღმოჩენამ — განსაკუთრებით იმ ადამიანებში, რომლებიც გენეტიკურად თუ სხვა მიზეზებით უკვე იყვნენ დეპრესიის მაღალი რისკის ქვეშ.

გარდა ამისა, დეპრესია შეიძლება დაკავშირებული იყოს ბავშვობის ტრავმასთან, ფინანსურ პრობლემებსა და დაბალ სოციალურ სტატუსთან, ასევე გენდერულ იდენტობასთან — 2018 წლის კვლევის მიხედვით, ტრანსგენდერ ადამიანებში დეპრესიის რისკი თითქმის 4-ჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე სისგენდერებში.

სურათი: Healthline

► დეპრესია ზოგჯერ სეზონურ ცვლილებებსაც უკავშირდება. ზამთარში დღის შემოკლებასა და მზის სინათლის შემცირებასთან ერთად ბევრ ადამიანს შეენიშნება დაღლილობა, ენერგიის ნაკლებობა და ყოველდღიური აქტივობებისადმი ინტერესის დაკარგვა. ეს შეიძლება დეპრესიის სეზონურ ფორმაზე — სეზონურ აფექტურ აშლილობაზე (SAD) — მიანიშნებდეს. ასეთი დეპრესია, როგორც წესი, დღეების დაგრძელებასთან ერთად სრულდება.

ცვლილებები ტვინში

უამრავი კვლევის მიუხედავად, ამ თემაზე ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ ვიცით. დეპრესია მარტოოდენ ქიმიური დისბალანსის შედეგი არ არის, მაგალითად, კონკრეტული ნივთიერების სიჭარბის ან არასაკმარისობის, თუმცა მიიჩნევა, რომ ტვინის ნერვულ უჯრედებს შორის ქიმიური შეტყობინებების გადაცემის პროცესების დარღვევა დეპრესიას უწყობს ხელს.

ტვინში გუნება-განწყობის არასწორი რეგულაციის გამომწვევ ფაქტორებს შორისაა:

  • გენეტიკური მოწყვლადობა

  • სერიოზული სტრესის გამომწვევი ფაქტორები

  • გარკვეული მედიკამენტების, ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის მიღება

  • ზოგიერთი ჯანმრთელობის პრობლემა

► თანამედროვე ანტიდეპრესანტების უმეტესობა მოქმედებს ნეიროტრანსმიტერებზე, კერძოდ სეროტონინსა და ნორადრენალინზე, რომლებიც ტვინის უჯრედებს შორის შეტყობინებების გადაცემაში მონაწილეობენ.

ძლიერი დეპრესიის დროს ზოგჯერ ექიმები ასევე რეკომენდაციას უწევენ ტრანსკრანიალურ მაგნიტურ სტიმულაციასა (TMS) და ელექტროკონვულსიურ თერაპიას (ECT), რომლებიც ტვინის სტიმულაციას ახდენს, თუკი დეპრესიისგან განკურნება ვერ მოხერხდა ცხოვრების სტილის შეცვლით, სოციალური მხარდაჭერით, ფსიქოლოგიური თერაპიითა და მედიკამენტებით.

დეპრესიის მკურნალობა

დეპრესია ხშირად შეუმჩნეველი რჩება და უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში შეიძლება თვეების ან წლების განმავლობაშიც გაგრძელდეს. მნიშვნელოვანია, რომ დახმარებას რაც შეიძლება ადრე მიმართოთ — რაც უფრო ადრეულ ეტაპზე იწყება დეპრესიის მკურნალობა, მით უფრო სწრაფადაა შესაძლებელი გამოჯანმრთელება.

დეპრესიის უგულებელყოფას შეიძლება უამრავი უარყოფითი ეფექტი ჰქონდეს ადამიანის ცხოვრებაზე, მათ შორის სერიოზული პრობლემები ურთიერთობებსა და ოჯახში, სამსახურის პოვნისა და ერთ სამსახურში დიდხანს გაჩერების სირთულე, ასევე ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლის მოხმარების პრობლემები და სუიციდური ფიქრები.

სურათი: Stanford Neuroscience

არ არსებობს დეპრესიისგან განკურნების ერთი კონკრეტული და უტყუარი გზა. მიუხედავად ამისა, არსებობს უამრავი სხვადასხვა ეფექტური მკურნალობის საშუალება და არსებობენ პროფესიონალები — მაგალითად, ფსიქოლოგები, ფსიქიატრები, ფსიქოთერაპევტები — რომლებსაც დეპრესიის მქონე ხალხის დახმარება შეუძლიათ.

გარდა ამისა, დეპრესიის მქონე ადამიანებს ბევრი სხვადასხვა გზით შეუძლიათ საკუთარი თავის დახმარება, რაც გამოჯანმრთელებაში შეუწყობთ ხელს. ყველაზე მნიშვნელოვანია ისეთი მკურნალობის გზისა და მენტალური ჯანმრთელობის პროფესიონალის პოვნა, რომელიც პაციენტის ინდივიდუალურ საჭიროებებს მოერგება.

დეპრესიასთან გამკლავება და მისი მკურნალობის გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

დეპრესია საკმაოდ ხშირია, განსაკუთრებით ქალებში — ის ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე ყოველი ექვსი ქალიდან ერთს და ყოველი რვა კაციდან ერთს მაინც აწუხებს. კარგი ამბავი ისაა, რომ დეპრესია იკურნება, მათ შორის ყველაზე მძიმე შემთხვევებშიც კი, და ეფექტური მკურნალობის გზები ხელმისაწვდომია. რაც უფრო მალე დაიწყებს დეპრესიის მქონე ადამიანი მკურნალობას, მით უფრო მალე შეეძლება მას გამოჯანმრთელება.

არ არსებობს დეპრესიისგან განკურნების ერთი კონკრეტული და უტყუარი გზა. მიუხედავად ამისა, არსებობს უამრავი სხვადასხვა ეფექტური მკურნალობის საშუალება და არსებობენ პროფესიონალები, რომლებსაც დეპრესიის მქონე ხალხის დახმარება შეუძლიათ. ყველა ადამიანმა მკურნალობის ის მეთოდი უნდა იპოვოს, რომელიც მისთვისაა შესაფერისი, რასაც შეიძლება ბევრი დრო და მოთმინება დასჭირდეს.

დეპრესიის მკურნალობის გზები

ნაკლებად სავარაუდოა, რომ დეპრესია თავისით განიკურნება. უყურადღებოდ დატოვების შემთხვევაში ის შეიძლება თვეების, ზოგჯერ კი წლების განმავლობაშიც გაგრძელდეს და მრავალი უარყოფითი ეფექტი ჰქონდეს ადამიანის ცხოვრებაზე. დეპრესიის მქონე ადამიანებს ზოგჯერ დახმარების მისაღებად პირველი ნაბიჯის გადადგმა უჭირთ, რაშიც მათ შეიძლება ოჯახის წევრებისა და მეგობრების მხარდაჭერა დასჭირდეთ.

► დეპრესიის მსუბუქ სიმპტომებთან გამკლავება შესაძლებელია ამ პრობლემაზე უფრო მეტი ცოდნის მიღებით, ცხოვრების სტილის ცვლილებით (მაგალითად, ვარჯიშის დაწყებით) და ფსიქოთერაპიით. საშუალო ან უფრო მძიმე დეპრესიის შემთხვევაში შეიძლება მედიკამენტური მკურნალობაც გახდეს საჭირო.

დეპრესიის მკურნალობა ექიმთან ვიზიტით უნდა დაიწყოს. გაიარეთ კონსულტაცია თქვენს პირად ექიმთან ან ფსიქოთერაპევტთან, სადაც განიხილავთ თქვენს სიმპტომებს და მკურნალობის გზებს. ექიმმა შეიძლება დაგისვათ თქვენს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული კითხვები ან ჩაგიტაროთ ტესტები, რათა ჯანმრთელობის სხვა პრობლემები გამოირიცხოს.

დეპრესიის დადასტურების შემთხვევაში ექიმმა შეიძლება გადაგამისამართოთ სოციალურ მუშაკთან, ფსიქოლოგთან ან ფსიქიატრთან.

სურათი: Everyday Health

დეპრესიის მკურნალობა ფსიქოლოგიურად — ფსიქოთერაპია

ფსიქოლოგიური მკურნალობა — ანუ ფსიქოთერაპია — დეპრესიის დაძლევის ეფექტური გზაა. ის შეიძლება დაგეხმაროთ ფიქრის პროცესის შეცვლაში და პრობლემასთან გამკლავების უნარების განვითარებაში, რათა უკეთ ვიყოთ მომზადებულები  სტრესისა და კონფლიქტებისთვის ცხოვრებაში.

► დეპრესიის მკურნალობაში ხელშეწყობასთან ერთად ფსიქოთერაპია მავნე ფიქრებისა და ჩვევების ამოცნობასა და შეცვლაშიც დაგეხმარებათ.

ფსიქოთერაპიაში ბევრი სხვადასხვა მიდგომა არსებობს. დეპრესიის სამკურნალოდ ბევრი თერაპევტი სპეციალიზდება თერაპიის კონკრეტულ ტიპში, თუმცა ზოგჯერ ისინი რამდენიმე მეთოდს აერთიანებენ და უფრო მეტად პაციენტსა და მის საჭიროებებზე მორგებულ თერაპიას მიმართავენ. გავრცელებულ მეთოდებს შორისაა:

♦ კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია (CBT) — საუბარზე დაფუძნებული თერაპიის ფორმა, რომელიც იმ უარყოფითი ფიქრებისა და ჩვევების შეცვლაში დაგეხმარებათ, რომლებიც შეიძლება განაპირობებდეს ან აძლიერებდეს დეპრესიას. ის, როგორც წესი, ფოკუსირდება პაციენტის ამჟამინდელ პრობლემებზე და მათთან გასამკლავებლად საჭირო ახალი უნარ-ჩვევების გამომუშავებაზე. CBT ფსიქოთერაპიის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა.

♦ ინტერპერსონალური თერაპია (IPT) — ეს მიდგომა იმ იდეას ეფუძნება, რომ დეპრესია შეიძლება ჩვენს ურთიერთობებთან იყოს დაკავშირებული. შესაბამისად, ამ ტიპის თერაპიის მიზანია, გააუმჯობესოს პაციენტის ის უნარ-ჩვევები, რომლებიც მას ადამიანებთან ურთიერთობების დამყარებაში დაეხმარება, მაგალითად, კომუნიკაცია და კონფლიქტების მოგვარება.

♦ ფსიქოდინამიკური თერაპია, იგივე ფსიქოანალიტიკური ფსიქოთერაპია — ეს თერაპიის ის ტიპია, რომელსაც ხშირად ვხედავთ ფილმებსა და პოპ-კულტურაში. ამგვარი თერაპიის სესიებზე გაიგებთ, როგორ შეიძლება თქვენი დეპრესია დაკავშირებული იყოს წარსულის გამოცდილებებთან, მოუგვარებელ კონფლიქტებსა თუ შეუხორცებელ ჭრილობებთან. ფსიქოლოგი ამ პრობლემების მოგვარებაში დაგეხმარებათ, რათა მათგან თავისუფლად გააგრძელოთ ცხოვრება.

► თერაპია ასევე შეიძლება უბრალოდ მოსმენაზე ფოკუსირდებოდეს, სადაც შეგეძლებათ ღიად ისაუბროთ თქვენს პრობლემებზე, ფსიქოლოგისგან კი გაგება და მხარდაჭერა მიიღოთ.

♦ ქცევითი აქტივაცია (BA) — ეს მეთოდი მიზნების დასახვასა და ყოველდღიურ ცხოვრებაში უფრო სასიამოვნო აქტივობების შემოღებას გასწავლით. ამ ტიპის თერაპიის მიზანია, დაძლიოს ხალხისგან იზოლაცია და გაზარდოს დადებითი ინტერაქციები გარემოსთან, რადგან მეტმა აქტიურობამ შეიძლება დეპრესიის სიმპტომების შემცირებას შეუწყოს ხელი.

♦ პრობლემების გადაჭრაზე ორიენტირებული თერაპია გამოკვეთს ყველაზე მნიშვნელოვან პრობლემებს, შემდეგ კი მათი გადაჭრის გზების პოვნაში და მათგან თქვენთვის საუკეთესოს არჩევაში გეხმარებათ.

♦ ოჯახური ან წყვილების თერაპია შეიძლება მაშინ იყოს საჭირო, როდესაც დეპრესია ოჯახის სხვა წევრებზეც ახდენს გავლენას. ამ ტიპის თერაპიისას გამოიკვეთება ერთმანეთის როლები და მოლოდინები და თქვენთვის ძვირფასი ადამიანები იგებენ, რა არის დეპრესია და როგორ მოქმედებს ის თქვენზე.

დეპრესიის მკურნალობა მედიკამენტურად — ანტიდეპრესანტები

როდესაც ადამიანს საშუალო ან მძიმე ფორმის დეპრესია აწუხებს, ფსიქოთერაპიასთან ერთად მას შეიძლება მედიკამენტური მკურნალობაც დაენიშნოს. ის შეიძლება მოიცავდეს გუნება-განწყობის სტაბილიზატორებს, ანტიფსიქოტურ პრეპარატებსა და ანტიდეპრესანტებს.

ანტიდეპრესანტები მრავალი სხვადასხვა ტიპის არსებობს და ექიმი კონსულტაციისა და საგულდაგულო შეფასების შემდეგ თქვენთვის ყველაზე შესაფერისს დაგინიშნავთ. ეფექტის მოსახდენად ანტიდეპრესანტებს, როგორც წესი, მინიმუმ ორი კვირა მაინც სჭირდება. გარდა ამისა, ექიმს შეიძლება თქვენთვის შესაფერისი მედიკამენტების და დოზირების დასადგენად გარკვეული დრო დასჭირდეს.

სურათი: HuffPost / Getty Images

ანტიდეპრესანტებს შეუძლია, ადამიანს უკეთ აგრძნობინოს თავი, თუმცა ისინი არ ცვლის მის პიროვნულ თვისებებს, არც მუდმივი ბედნიერების განცდას არ აჩენს. ისევე, როგორც ნებისმიერი სხვა მედიკამენტის შემთხვევაში, ანტიდეპრესანტებსაც აქვს გვერდითი მოვლენები. მათგან ყველაზე ხშირია:

  • გულისრევა

  • თავისტკივილი

  • შფოთვა

  • მღელვარება

  • ოფლიანობა

  • თავბრუსხვევა

  • წონის მატება

  • პირის სიმშრალე

  • სექსუალური პრობლემები (მაგალითად, აღგზნების სირთულე)

ზოგიერთი ეს სიმპტომი საკმაოდ ხანმოკლეა, თუმცა ნებისმიერი გვერდითი მოვლენის შემთხვევაში გაესაუბრეთ ექიმს, რადგან არსებობს მათი შემცირების გზები. კონკრეტული გვერდითი მოვლენის ალბათობა ადამიანზე და მედიკამენტზეა დამოკიდებული.

ანტიდეპრესანტების მიღების ხანგრძლივობა დეპრესიის სიმძიმეზე და მკურნალობის ეფექტურობაზეა დამოკიდებული. ისინი უსაფრთხო და ეფექტურია და არ იწვევს დამოკიდებულებას, თუმცა მედიკამენტების მიღების შეწყვეტა უნდა მოხდეს თანდათანობით, ექიმის რეკომენდაციითა და ზედამხედველობით.

► თითოეულმა ადამიანმა უნდა იპოვოს მკურნალობის ის მეთოდი, რომელიც მას შეეფერება. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ რომელიმე მეთოდი მეცნიერულად დამტკიცებულია, არ ნიშნავს, რომ ის თანაბრად ეფექტური იქნება თითოეული ადამიანისთვის. ზოგ ადამიანს ექნება გართულებები, გვერდითი მოვლენები ან მკურნალობის გზა მათი ცხოვრების სტილისთვის შეუფერებელი იქნება. თქვენთვის შესაფერისი მკურნალობის მეთოდის პოვნას შეიძლება ბევრი დრო და მოთმინება დასჭირდეს.

პროფესიონალთან კონსულტაციის გავლის შემდეგ უმჯობესია, სცადოთ მკურნალობის ის მეთოდი, რომელიც თქვენთვის უფრო კომფორტულია. თუკი საკმარისად სწრაფად არ გამოკეთდებით ან თუ მკურნალობისას პრობლემებს წააწყდებით, ესაუბრეთ ამაზე ექიმს და განიხილეთ სხვა მეთოდის გამოყენება.

► ზოგჯერ, თუკი მკურნალობის სხვა ფორმები უშედეგო აღმოჩნდა, მიმართავენ პროცედურული მკურნალობის გზებსაც, რომლებიც ტვინის სტიმულაციას ახდენს. მათ შორისაა ელექტროკონვულსიური თერაპია (ECT), ტრანსკრანიალური მაგნიტური სტიმულაცია (TMS) და ცდომილი ნერვის სტიმულაცია (ცნს).

დეპრესიასთან გამკლავება — რჩევები

მართალია, ფსიქოთერაპია და მედიკამენტური მკურნალობა დეპრესიისგან გამოჯანმრთელებას ხელს უწყობს, მაგრამ არსებობს სხვა გზებიც, რომელთა მეშვეობითაც ადამიანებს საკუთარი თავის დახმარება შეუძლიათ. დეპრესიის დასაძლევად ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ პროფესიონალური დახმარების მიღებასთან ერთად თქვენც იზრუნოთ საკუთარ თავზე.

♦ დაკავდით აქტივობებით. დეპრესიისას ზოგჯერ აღარ გვსიამოვნებს ის აქტივობები, რომლებიც ერთ დროს გვიყვარდა. ზოგჯერ შეიძლება გეგონოთ, რომ რაღაც აქტივობა არ იქნება სასიამოვნო, თუმცა, რეალურად, ის მოსალოდნელზე უკეთესი გამოდგეს. თუკი აქტივობებით დაკავებას არ ცდით, დეპრესიასთან გამკლავების გზებიც შეგიმცირდებათ. შეგიძლიათ, ჩამოწეროთ აქტივობები, რომლებიც გიყვარდათ, დაგეგმოთ ისინი მაქსიმალურად ხშირად და თითოეულის შემდეგ დაფიქრდეთ, რა მოგეწონათ და რა — არა.

♦ ივარჯიშეთ. ვარჯიშს შეუძლია სხეულში ენდორფინის წარმოება გაზარდოს, რომელიც გუნება-განწყობის გაუმჯობესებაზე მოქმედებს. შეეცადეთ, დღეში 30 წუთი მაინც დაუთმოთ ფიზიკურ აქტივობებს, კვირაში 3-5 დღე;

სურათი: dribbble / ranganath krishnamani

♦ მოერიდეთ ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებს. მართალია, ალკოჰოლი და ნარკოტიკები ზოგჯერ მოკლე დროით ადამიანს თავს უკეთ აგრძნობინებს, მაგრამ გრძელვადიან პერსპექტივაში ისინი დეპრესიისა და შფოთვის სიმპტომებს აუარესებს.

♦ ისწავლეთ ზღვრების დაწესება. საკუთარ თავზე ზედმეტის აღება აუარესებს შფოთვისა და დეპრესიის სიმპტომებს. პროფესიონალურ და პირად ცხოვრებაში ზღვრების დაწესება სტრესის შემსუბუქებაში დაგეხმარებათ.

♦ იზრუნეთ ძილის რეჟიმზე. დეპრესია ხშირად რევს ძილის რეჟიმს, თუმცა სრული გამოჯანმრთელებისთვის რეგულარული ძილი აუცილებელია. შეეცადეთ, ყოველდღიურად ერთსა და იმავე დროს დაიძინოთ. თუკი სწავლობთ ან მუშაობთ, დაძინებამდე ცოტა დაისვენეთ, ნახევარი საათით მაინც. ასევე გირჩევთ, დაძინებამდე ერთი საათით ადრე ონლაინ აქტივობებისგან, მაგალითად, სოციალური ქსელებისგან შესვენება აიღოთ.

♦ მოიშორეთ უარყოფითი ფიქრები. დარდი და უარყოფითი ფიქრები საკმაოდ ხშირია დეპრესიის დროს. ისინი ხელს უშლის გამოჯანმრთელების პროცესს და უარყოფითი ემოციებისადმი უფრო მოწყვლადს გხდით. ჩამოწერეთ, რა ფიქრები გაწუხებთ — რამდენად რეალისტურია თითოეული მათგანი? ფოკუსირდით აწმყოზე, განიხილეთ ალტერნატივები და მოგვარების გზები. შეეცადეთ, ასეთ დროს თქვენი ცხოვრების შესახებ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები არ მიიღოთ.

♦ ნუ გადადებთ საქმეებს. ეს ზრდის დანაშაულის გრძნობას, მღელვარებასა და სტრესს, რაც აძლიერებს დეპრესიას. დაისახეთ მოკლევადიანი მიზნები და ჯერ ყველაზე მნიშვნელოვანი საქმეების მოგვარებას შეეცადეთ.

♦  ესაუბრეთ თქვენთვის ძვირფას ადამიანებს. დეპრესიასთან გასამკლავებლად ძალიან მნიშვნელოვანია მხარდაჭერის არსებობა. გააძლიერეთ ურთიერთობა თქვენს მეგობრებსა და ოჯახის წევრებთან. იმის ცოდნა, რომ საჭიროების შემთხვევაში თქვენთვის ძვირფასი ადამიანების იმედად ყოფნა შეგიძლიათ, დეპრესიასთან გამკლავებაში ძალიან დაგეხმარებათ.

1...585960...680გვერდი 59 of 680

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia