მეორე ტიპის დიაბეტის მიზეზი დიდი ხანია მეცნიერთა კვლევების ცენტრშია, რადგან დღეს ამ დიაგნოზით მსოფლიოში ნახევარ მილიარდზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს. ახლამდე ზუსტად არავიცოდა, თუ რატომ ექმნება ორგანიზმს ინსულინის მიმართ რეზისტენტობა და რა იწვევს სისხლში შაქრის დონის ასეთ დარღვევას.
ახალმა გამოკვლევამ შესაძლოა ამ საიდუმლოს საბოლოოდ ნათელი მოჰფინოს. აშშ-ს ქეის ვესტერნ რეზერვის უნივერსიტეტის მკვლევარებმა აღმოაჩინეს ფერმენტი, რომელიც პირდაპირ დაკავშირებულია დიაბეტის განვითარებასთან და მისი ბლოკირებით სავარაუდოდ შესაძლებელი იქნება დაავადების პრევენცია და მკურნალობა.
რა არის S-ნიტროზილირება და რატომ არის ის მნიშვნელოვანი
მეცნიერებმა თავიანთი ყურადღება გაამახვილეს S-ნიტროზილირების პროცესზე – ეს არის მექანიზმი, როდესაც აზოტის ოქსიდი სხვადასხვა ცილებს ემაგრება და უჯრედებს შორის ინფორმაციის გადაცემას უზრუნველყოფს. ეს სასიცოცხლო პროცესი თითქმის ყველა ტიპის ქსოვილში ხდება.
აზოტის ოქსიდი გადამწყვეტ როლს თამაშობს ნერვული და იმუნური სისტემის ნორმალურ ფუნქციონირებაში, ასევე სისხლძარღვების გაფართოებაში. როდესაც S-ნიტროზილირების პროცესი ირღვევა, ორგანიზმში სერიოზული პრობლემები იწყება.
უკვე ცნობილია, რომ ამ პროცესის დარღვევა დაკავშირებულია პარკინსონის დაავადებასთან, გაფანტულ სკლეროზთან, ნამგლისებრუჯრედოვან ანემიასთან და ასთმასთან. მასშტაბურ კვლევებში ბოლო დროს ის მეტაბოლიზმის მნიშვნელოვან ასპექტებთანაც დაუკავშირეს.
ფერმენტი SCAN – მთავარი აღმოჩენა
მეცნიერთა გუნდმა გამოავლინა ახალი ფერმენტი სახელწოდებით SCAN. ის აზოტის ოქსიდს ეხმარება სამიზნე ცილებზე, მათ შორის ინსულინის რეცეპტორებზე მიმაგრებაში. ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დიაბეტის კონტექსტში.
კვლევამ აჩვენა, რომ ინსულინის მიმართ რეზისტენტულ ადამიანებსა და თაგვებში SCAN ფერმენტი ნორმაზე გაცილებით მეტადაა გააქტიურებული. როდესაც ექსპერიმენტში ამ ფერმენტის მოქმედება შეაჩერეს, ცხოველებში დიაბეტის ტიპური სიმპტომები აღარ გამოვლინდა.
როგორ მუშაობს SCAN ფერმენტი
SCAN ფერმენტი აზოტის ოქსიდს ინსულინის რეცეპტორებზე ათავსებს და ამით ინსულინის მოქმედების კონტროლს ახდენს. როდესაც ეს ფერმენტი ჭარბად აქტიურია, ის ძალიან ბევრ აზოტის ოქსიდს აყენებს რეცეპტორებზე, რის შედეგადაც ინსულინი ვერ ასრულებს თავის ფუნქციას სწორად.
სწორედ ეს მექანიზმი იწვევს ინსულინის რეზისტენტობას და შედეგად – მეორე ტიპის დიაბეტის განვითარებას. აღმოჩენა ხსნის საიდუმლოს, თუ რატომ კარგავს ორგანიზმი ინსულინზე სწორად რეაგირების უნარს.
მეტაბოლური ჯანმრთელობა და დიაბეტის რისკები
მეტაბოლური დარღვევები, მათ შორის დიაბეტი, ხშირად დაკავშირებულია სხეულის წონასთან და ცხიმის განაწილებასთან. მართალია, SCAN ფერმენტის ჭარბი აქტივობა შეიძლება გენეტიკური ფაქტორებითაც იყოს განპირობებული, მაგრამ ცხოვრების წესი და მეტაბოლური ჯანმრთელობა კვლავ გადამწყვეტ როლს თამაშობს.
ჭარბწონიანობა და განსაკუთრებით მუცლის არეში ცხიმის დაგროვება ზრდის დიაბეტის განვითარების რისკს. სხეულის წონის ოპტიმალურ დონეზე შენარჩუნება და ჯანსაღი ცხოვრების წესის დაცვა მნიშვნელოვანია პრევენციისთვის.
წონის კონტროლთან ერთად, მნიშვნელოვანია სისხლში შაქრის დონის რეგულარული მონიტორინგი, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ გაქვს დიაბეტის ოჯახური ისტორია. კანიც შეიძლება გვაფრთხილოს: ზოგიერთი პიგმენტური ცვლილება კანზე ჰორმონალურ და მეტაბოლურ დარღვევებთანაა დაკავშირებული.
პრაქტიკული რჩევები მეორე ტიპის დიაბეტის პრევენციისთვის
- შეინარჩუნე ჯანსაღი წონა – წონის ნორმალურ დიაპაზონში შენარჩუნება ინსულინის რეზისტენტობის რისკს მნიშვნელოვნად ამცირებს.
- რეგულარული ფიზიკური აქტივობა – კვირაში მინიმუმ 150 წუთი ზომიერი ინტენსივობის ვარჯიშები აუცილებელია.
- დაბალანსებული კვება – შემცირე სწრაფი ნახშირწყლების და გადამუშავებული საკვების მოხმარება, ირჩიე მთლიანი მარცვლეული, ბოსტნეული და
სკანირება
QR კოდიshenisilamaze.geსტატიის ციტირებაშენი სილამაზე. (2026). მეორე ტიპის დიაბეტის მიზეზი – ახალი სამეცნიერო აღმოჩენა. 30 სექტემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%99%e1%83%95%e1%83%9a%e1%83%94%e1%83%95%e1%83%90-%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%aa%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%98-%e1%83%90%e1%83%a6%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%90/
© 2026 შენი სილამაზე · Public Health Institute of Georgia (PHIG)
