სააფთიაქო ნარკომანია საქართველოში უკვე წლებია აქტუალურ პრობლემად რჩება – ფსიქოტროპული მედიკამენტების უკონტროლო გამოყენება და უკანონო გაცემა არა მხოლოდ ჯანმრთელობის, არამედ საზოგადოებრივი უსაფრთხოების სერიოზულ საკითხადაც იქცა. ჯანდაცვის სამინისტრომ ბოლო წლებში გამოავლინა, რომ წლიურად გაცემული რეცეპტების თითქმის ნახევარი – დაახლოებით 3457 დოკუმენტი – არალეგალურად გაიცა.
ეს ციფრები სერიოზულ შფოთვას იწვევს, რადგან ფსიქოტროპული პრეპარატების არაკონტროლირებული მიღება განსაკუთრებით საშიშია. ზოგიერთი აფთიაქი დღემდე ყიდის ამ მედიკამენტებს რეცეპტის გარეშე, ხოლო მომხმარებლები კოდური სიტყვებით შეძენენ საჭირო საშუალებებს. ასეთი პრაქტიკა არამხოლოდ სამართლებრივ, არამედ მძიმე სამედიცინო შედეგებსაც იწვევს.
რა არის ფსიქოტროპული მედიკამენტები და რატომ არის სახიფათო თვითმკურნალობა
ფსიქოტროპული მედიკამენტები წამლების ის ჯგუფია, რომელიც პირდაპირ ზემოქმედებს ცენტრალურ ნერვულ სისტემაზე და იცვლის ადამიანის ფსიქიკურ მდგომარეობას, განწყობას, აღქმას ან ქცევას. ამ კატეგორიას მიეკუთვნება ძილის საშუალებები, ანტიდეპრესანტები, ანქსიოლიზურები (ანტიფობიური პრეპარატები) და სხვა მძლავრი მედიკამენტები. ამიტომ მათი დანიშვნა და მიღება მხოლოდ სპეციალისტის მკაცრი კონტროლით უნდა მოხდეს.
თვითმკურნალობა ასეთი საშუალებებით საშიშია რამდენიმე მიზეზით. პირველ რიგში, გვერდითი ეფექტები შეიძლება სერიოზული და არაპროგნოზირებადი იყოს. მეორეც, ფსიქოტროპული პრეპარატები შეიძლება ჩვევის ან დამოკიდებულების გამომწვევი აღმოჩნდეს, რაც ადამიანს ნამდვილ ნარკომანიამდე მიიყვანს. მესამე, არასწორი დოზირება თუ პრეპარატის ტიპის არჩევა იწვევს ფსიქიკური ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას და თავდაპირველი პრობლემის გართულებას.
საქართველოში, სამწუხაროდ, ბევრი ადამიანი მიმართავს სააფთიაქო ნარკომანიას შფოთვის, ძილის პრობლემების ან დეპრესიისგან თავის დასაღწევად, დამოუკიდებლად და ექიმის რეკომენდაციის გარეშე. დეპრესიის და შფოთვითი აშლილობების რისკი რეალურად იზრდება თანამედროვე ცხოვრების ტემპის ფონზე, მაგრამ მკურნალობა ყოველთვის უნდა დაიწყოს კვალიფიციური ფსიქიატრის ან ფსიქოთერაპევტის კონსულტაციით.
უკანონო რეცეპტების პრობლემა და აფთიაქების როლი
ჯანდაცვის სამინისტროს კვლევამ აჩვენა, რომ ქვეყნის რამდენიმე კლინიკასა და აფთიაქში რეცეპტების გაცემა კანონის მოთხოვნების მიღმა ხდებოდა. კონკრეტულად სამი კლინიკა, რომელიც უკვე დაიხურა, წელიწადში 3457 უკანონო რეცეპტის გამცემი აღმოჩნდა – ეს რიცხვი ქვეყანაში წლიურად გაცემული ლეგალური ფსიქოტროპული რეცეპტების თითქმის ნახევარია. ასეთი მასშტაბი მიუთითებს მთლიან სისტემურ პრობლემაზე.
ზოგიერთი აფთიაქი კვლავ აგრძელებს ამ პრაქტიკას და ყიდის ფსიქოტროპულ წამლებს რეცეპტის გარეშე, ხშირად კოდური სიტყვების ან ზეპირი შეთანხმებების საფუძველზე. ეს არამართლზომიერი სქემა ქმნის სერიოზულ საფრთხეს, რადგან პაციენტი იღებს მძლავრ პრეპარატს სამედიცინო კონტროლისა და დიაგნოზის გარეშე. ასეთ პირობებში დამოკიდებულების განვითარება თითქმის გარდაუვალია.
ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ ფსიქოტროპული მედიკამენტების რეცეპტით გაცემის წესი არ არის ზედმეტი ბიუროკრატია, არამედ პაციენტის დაცვის საშუალება. რეცეპტი გამოსცემს ექიმი, რომელიც აფასებს დიაგნოზს, სხვა დაავადებებს, პარალელურად მიღებულ მედიკამენტებს და პაციენტის ზოგად მდგომარეობას. ეს მიდგომა ამცირებს გართულებებისა და დამოკიდებულების რისკს.
როგორ მუშაობს უკანონო სქემა
უკანონო რეცეპტების გაცემის სქემა ჩვეულებრივ მოიცავს რამდენიმე ეტაპს: პაციენტი სთხოვს კონკრეტულ პრეპარატს აფთიაქს, აფთიაქი მიმართავს “თანამშრომელ” ექიმს ან კლინიკას, რომელიც უკანონოდ გასცემს რეცეპტს, და საბოლოოდ პაციენტი იღებს მედიკამენტს სრული სამედიცინო შეფასების გარეშე. ზოგჯერ კი რეცეპტი საერთოდ არ გაიცემა – მედიკამენტი უბრალოდ იყიდება კოდური სიტყვებით.
ასეთი პრაქტიკა აყალიბებს “შავ ბაზარს” ფსიქოტროპული პრეპარატების მიმოქცევაში და აძლიერებს სააფთიაქო ნარკომანიის გავრცელებას საზოგადოებაში. პაციენტები, რომლებსაც ნამდვილად სჭირდებათ სპეციალისტის დახმარება და სათანადო მკურნალობა, სამაგიეროდ იღებენ არაკონტროლირებად წამალს, რომელიც მათ მდგომარეობას აუარესებს.
რისკები და შედეგები: რა ემუქრება მედიკამენტების ბოროტად გამოყენებას
ფსიქოტროპული მედიკამენტების ბოროტად გამოყენება შეიძლება გამოიწვიოს მთელი რიგი სერიოზული გართულებები. ფიზიკურად, ეს წამლ
იხილეთ ასევე: „დაიგეგმა თემქაზე ახალი ფსიქიატრიული კლინიკის მშენებლობა“
იხილეთ ასევე: ფრთხილად იყავით, თუ ეს თვისებები ადამიანს ახასიათებს, იგი ფსიქოპატია!
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). სააფთიაქო ნარკომანია: როგორ ზღუდავს კანონი ფსიქოტროპულ მედიკამენტებს. 25 სექტემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%a1%e1%83%90%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%97%e1%83%98%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%9d-%e1%83%9c%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%99%e1%83%9d%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%90-%e1%83%a0%e1%83%90/
