ალცჰაიმერის დიაგნოსტიკა ახლა შესაძლებელია უფრო მარტივად და სიზუსტით, ვიდრე ოდესმე. საერთაშორისო კვლევამ, რომელშიც ბარსელონას სან-პაუს კლინიკის მედიკოსებიც მონაწილეობდნენ, დაადასტურა, რომ სისხლის ანალიზს ალცჰაიმერის გამოვლენა 95%-იანი სიზუსტით შეუძლია. ეს მნიშვნელოვანი გარღვევაა ნევროდეგენერაციული დაავადებების ადრეული აღმოჩენის სფეროში.
ახალი მეთოდი ეფუძნება სისხლში სპეციალური ბიომარკერის – ფოსფორილირებული ცილა TAU 217 (p-tau217) – გამოვლენას. მანამდე ალცჰაიმერის დასადასტურებლად საჭირო იყო რთული და ხშირად ინვაზიური პროცედურები. ახლა კი ერთი სისხლის ანალიზი საკმარისია იმისთვის, რომ ექიმებმა სანდო დიაგნოზი დადონ და დროულად დაიწყონ მკურნალობა.
რატომ არის p-tau217 ბიომარკერი განსაკუთრებული
ფოსფორილირებული ცილა TAU 217 მოქმედებს როგორც სანდო ბიომარკერი და ალცჰაიმერის პათოლოგიის იდენტიფიცირებისას მაღალ სიზუსტეს ავლენს. “ამ კვლევამ, რომელიც მიზნად ისახავდა სისხლში ბიომარკერების პოვნას, დაადასტურა, რომ p-tau217-ს მაღალი სიზუსტით ახდენს პათოლოგიის იდენტიფიცირებას”, – აცხადებს კატალონიური კლინიკა.
რამდენიმე წლის წინ, სანამ ბიომარკერებს აღმოაჩენდნენ ცერებროსპინალური სითხის ანალიზის გზით, ამ დაავადების გამოვლენის ერთადერთი გზა თავის ტვინის გამოკვლევა იყო. სანტ-პაუს კლინიკაში ჩატარებული კვლევა აჩვენებს, რომ p-tau217-ს, ცერებროსპინალური სითხის ბიომარკერებთან შედარებით, დიაგნოსტიკის უფრო მაღალი სიზუსტე აქვს. განსაკუთრებით ეფექტურია ეს მეთოდი პროლონგირებული ცვლილებების გამოვლენაში – დაავადების პრეკლინიკურ ეტაპებზეც კი.
დოქტორი დანიელ ალკოლეა, სანტ-პაუს რეაბილიტაციის ინსტიტუტის დემენციის ნეირობიოლოგიის ჯგუფის მკვლევარი და მეხსიერების განყოფილების ბიომარკერების პლატფორმის ხელმძღვანელი, ირწმუნება: “ყველა ბიომარკერიდან, რომელიც ამჟამად არის შესწავლილი, საუკეთესო შედეგს სწორედ ფოსფორილირებული ცილა TAU 217 იძლევა”. უფრო მეტიც – ამ ახალ მეთოდს შეუძლია 80%-ით შეამციროს დიაგნოზის დასადასტურებლად საჭირო დამატებითი ტესტების საჭიროება.
როგორ ცვლის ეს კლინიკურ პრაქტიკას
დოქტორი ალბერტო ლეო, სანტ-პაუს კლინიკის მკვლევარი და ნევროლოგიური სამსახურის დირექტორი, აღნიშნავს: “ამ ტიპის ტესტის დანერგვამ შეიძლება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს კლინიკური შეფასება და გაადვილოს კლინიკურ კვლევებში მონაწილეთა შერჩევა”. ის ასევე მიუთითებს, რომ ახალი მეთოდი უზრუნველყოფს დაავადების შემცვლელ თერაპიებზე დროულ ხელმისაწვდომობას.
სისხლის ტესტის მთავარი უპირატესობა მისი ხელმისაწვდომობა და არაინვაზიურობაა. იმ დროს, როდესაც სხვა სადიაგნოსტიკო ტესტები საჭიროებენ სპეციალურ აღჭურვილობას ან რთულ პროცედურებს, სისხლის ანალიზი ჩვეულებრივ ლაბორატორიაში შესრულდება. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, სადაც მოსახლეობის დიდი ნაწილისთვის მაღალტექნოლოგიური დიაგნოსტიკა შეზღუდულად ხელმისაწვდომია.
კვლევის მასშტაბი და მონაწილეები
კვლევა ეფუძნებოდა შვედეთში გაანალიზებული 786 პაციენტის ნიმუშებს, რომელთა საშუალო ასაკი 66.3 წელი იყო. სანტ-პაუს კლინიკის მკვლევარებთან ერთად, კვლევაში ასევე მონაწილეობდნენ კანადელი (TRIAD – Translational Biomarkers in Aging and Dementia) და ამერიკელი (WRAP – Wisconsin Registry for Alzheimer’s Prevention) მკვლევარები. ეს საერთაშორისო თანამშრომლობა უზრუნველყოფს კვლევის შედეგების საიმედოობას და გამოყენებადობას სხვადასხვა პოპულაციებში.
პრაქტიკული რჩევები ადრეული გამოვლენისთვის
მიუხედავად იმისა, რომ ახალი სისხლის ტესტი მდიდარი შესაძლებლობებია, ალცჰაიმერის ადრეული ნიშნების ცოდნა თითოეულ ქალს და მის ოჯახს მნიშვნელოვანად დაეხმარება. განსაკუთრებით ყურადღება უნდა მიაქციოთ შემდეგ ნიშნებს:
- მეხსიერების პრობლემები – როცა ახლახანს მიღებული ინფორმაციის დავიწყება იწყება, განსაკუთრებით თარიღების, დანიშვნების ან ახლო ადამიანების სახელების
- დაგეგმვისა და პრობლემების გადაჭრის სირთულე – მაგალითად, ნაცნობი რეცეპტის მიხედვით მომზადება ან ანგარიშების გადახდა გართულდება
- ორიენტირების დაკარგვა – დროში, სივრცეში ან მიმდინარე მოვლენების თანმიმდევრობაში
- საუბრის სირთულეები – სიტყვების მოძებნა, საუბრის შუაში ჩერება ან იგივე სიტყვების გამეორება
- ჩვეულებრივი საქმიანობის დაკარგვა – ნაცნობი გზების დავიწყება, საყვარელი ჰობი-აქტივობების მიტოვება
თუ ამ სიმპტომებიდან რომელიმეს შენთან ან ოჯახის წევრთან აღმოაჩენ, აუცილებლად მიმართე ნევროლოგს. და
იხილეთ ასევე: გულმკერდის ტკივილი – რამდენად სერიოზულია და როდის დავუკავშირდეთ ექიმს
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). ალცჰაიმერის დიაგნოსტიკა: ახალი სისხლის ტესტი 95%-იანი სიზუსტით. 8 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%9b%e1%83%a3%e1%83%a8%e1%83%90%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%90-%e1%83%a1%e1%83%98%e1%83%a1%e1%83%ae%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%a2%e1%83%94/
