გულის წასვლა (სინკოპე) მრავალი ქალისთვის შემაშფოთებელი და ხანდახან საშიში მდგომარეობაა, რომელიც ცნობიერების მოულოდნელ დაკარგვას იწვევს. ზოგჯერ ეს სერიოზული გულის ან ნერვული სისტემის პრობლემაზე მიანიშნებს, მაგრამ ხშირად უმნიშვნელო ფაქტორებითაც ვითარდება. გულის წასვლის შეგრძნება, ანუ პრესინკოპე, არის მდგომარეობა, როცა თავბრუსხვევა, სისუსტე და მსუბუქად გაბრუება გრძნობთ, მაგრამ ცნობიერებას ბოლომდე არ კარგავთ.
ამ ორ მდგომარეობას ერთი და იგივე მიზეზები აქვს და, როგორც წესი, ტვინის არასაკმარისი სისხლმომარაგებით არის გამოწვეული. რაც უფრო მეტ ინფორმაციას გაეცნობით ამ მოვლენის შესახებ, მით უფრო კარგად შეძლებთ რისკების შემცირებას და საჭიროების შემთხვევაში სწრაფ რეაგირებას.
რა არის სინკოპე და პრესინკოპე?
პრესინკოპე არის გულის წასვლის შეგრძნება – თავბრუსხვევა, გულისრევა, მხედველობის დაბინდვა ან მსუბუქად გაბრუება, რომელიც ხშირად გულის წასვლას უსწრებს. გულის წასვლა, ანუ სინკოპე, არის ცნობიერების უეცარი, ხანმოკლე დაკარგვა, რომელსაც სპონტანური აღდგენა მოსდევს. ორივე შემთხვევაში პრობლემის ძირი ტვინის სისხლმომარაგების შეფერხებაა.
ტვინის ფუნქცია პირდაპირ დამოკიდებულია მუდმივ სისხლის მიწოდებაზე. როცა სისხლის მიდენა ტვინისკენ მცირდება, იგი ვერ იღებს საკმარის ჟანგბადსა და ნივთიერებებს, რის შედეగადაც დროებით გამორთულია. ამიტომ ადამიანი ძირს ეცემა, ვიწრო ჰორიზონტალურ პოზიციაში კი სისხლის მიდენა ხელახლა ნორმალდება და ცნობიერება უბრუნდება.
რა იწვევს ტვინის სისხლმომარაგების შეფერხებას?
ტვინისკენ სისხლის მიდენა შესაძლოა შემცირდეს გულის დაავადების ან სხვა მდგომარეობის გამო, რომელიც ხელს უშლის გულისკენ სისხლის ნორმალურ დაბრუნებას. თავის მხრივ, ეს ამცირებს ტვინის სისხლმომარაგებას. განსაკუთრებული რისკის ჯგუფს წარმოადგენენ ხანდაზმული ქალები, რადგან ასაკის მატებასთან ერთად სისხლის მიდენა ტვინისკენ ნელ-ნელა მცირდება. სისხლძარღვების გამოკვლევა დროულად გამოავლენს რისკის ფაქტორებს და დაგეხმარებათ პრევენციაში.
მნიშვნელოვანია, რომ საკუთრივ ტვინის დაავადებები (თუ ტვინის სისხლძარღვები დაზიანებული არ არის) იშვიათად იწვევს გონების კარგვას. კრუნჩხვამ შეიძლება გამოიწვიოს ცნობიერების დაკარგვა, მაგრამ ეს სინკოპედ არ ითვლება.
გულის წასვლის ძირითადი მიზეზები
გულის და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის პრობლემები ხშირად წასვლის გამომწვევია. ტვინისკენ სისხლის მიდენა შეიძლება შემცირდეს, თუ გულისცემის სიხშირე ან რიტმი იცვლება – ძალიან მცირდება, ან უხვად იმატებს. აგრეთვე, თუ გულს სისხლის ადეკვატური მოცულობის გადატუმბვის უნარი აღარ შესწევს.
გულის სარქვლების დაზიანება, განსაკუთრებით აორტის სარქველისა, ფილტვში ან გულში თრომბის გაჩენა, იშვიათად – გულის სიმსივნე (წინაგულოვანი მიქსომა) – ყველა ეს მდგომარეობა ართმევს სისხლს სწორად მოძრაობის შესაძლებლობას. ხვალე და გაჭინთვა (ნაწლავების მოქმედების დროს ძალდება) ზრდის გულმკერდშიგა წნევას და ამცირებს სისხლის გულისკენ დაბრუნებას.
ვაზოვაგუსური სინკოპე
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული და ნაკლებად საშიში ფორმა ვაზოვაგუსური სინკოპეა. ძლიერი ემოციის (მაგალითად, სისხლის დანახვა), ტკივილის ან სტრესის დროს ცდომილი ნერვი აქტიურდება, სისხლძარღვები ფართოვდება და სისხლის წნევა მკვეთრად ეცემა. ამ მდგომარეობის წინ ხშირად გრძნობთ გულისრევას, ოფლიანობას, მხედველობის დაბინდვას და მსუბუქად გაბრუებას.
ჯანმრთელ ადამიანებს შეიძლება გულის წასვლა აღენიშნოთ ხანგრძლივად უძრავად დგომისას, რადგან ქვედა კიდურების კუნთები სისხლის გულისკენ უკუდინებაში აღარ მონაწილეობენ. აგრეთვე, წყლის ნაკლებობა ორგანიზმში ართმევს სისხლს მოცულობას და ზრდის წასვლის რისკს.
ორთოსტაზული ჰიპოტენზია
წამოჯდომისას ან წამოდგომისას სისხლის წნევა ხშირად მცირდება, რადგან სისხლი ქვედა კიდურებში გროვდება. ჯანსაღ ორგანიზმში ნერვული სისტემა სწრაფად არეგულირებს წნევას, მაგრამ ზოგიერთ ქალს ეს მექანიზმი ვერ ემორჩილება. პოზიციის შეცვლაზე სწრაფი ადაპტაციის უუნარობას ორთოსტაზული ჰიპოტენზია ეწოდება, რაც მოხუცებში, მედიკამენტების მიმღებებში და დეჰიდრატაციის დროს უფრო ხშირია.
როდის არის საჭირო სამედიცინო შეფასება?
გულის წასვლა ყოველთვის მოითხოვს სერიოზულ ყურადღებას, განსაკუთრებით თუ ის პირველად გამოვლინდა ან
იხილეთ ასევე: განსაკუთრებული თაფლი
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). გულის წასვლა და გულის წასვლის შეგრძნება: რა არის სინკოპე და პრესინკოპე. 1 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%92%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%ac%e1%83%90%e1%83%a1%e1%83%95%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%a8%e1%83%94%e1%83%92%e1%83%a0%e1%83%ab%e1%83%9c%e1%83%94/
