თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის კიბო არის ავთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც ვითარდება შარდგამომყოფი სისტემის ზედა ნაწილში – თირკმლის ცენტრალურ, შარდშემგროვებელ სივრცეში ან თირკმლებიდან შარდის ბუშტისკენ მიმავალ მილებში. ეს პათოლოგია უფრო იშვიათია, ვიდრე თირკმლის ძირითადი ქსოვილის ან შარდის ბუშტის კიბო, თუმცა ადრეული დიაგნოსტიკა გადამწყვეტია წარმატებული მკურნალობისთვის.
ამერიკის შეერთებულ შტატებში ყოველწლიურად 6000-ზე ნაკლებ ადამიანს უვლინდება ეს დიაგნოზი. სიმსივნე შეიძლება განვითარდეს თირკმლის მენჯის ამომფენი უჯრედებიდან (გარდამავალუჯრედოვანი კარცინომა) ან შარდსაწვეთის კედლის უჯრედებიდან. ქალებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ყურადღება მიაქციონ თუნდაც უმნიშვნელო სიმპტომებს, რადგან დროული მიმართვა ექიმთან სიცოცხლის გადამრჩენი შეიძლება აღმოჩნდეს.
თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის კიბოს სიმპტომები
ყველაზე ხშირი და ადრეული სიმპტომი სისხლიანი შარდვაა, რომელიც შეიძლება გამოვლინდეს უეცრად, ტკივილის გარეშე. სისხლი შარდში შეიძლება იყოს თვალით შესამჩნევი (მაკროჰემატურია) ან მხოლოდ ლაბორატორიული ანალიზით გამოვლინდეს (მიკროჰემატურია). ეს სიმპტომი არასდროს უნდა იგნორირდეს, განსაკუთრებით 50 წელს გადაცილებულ ქალებში.
ჭვალისებრი ტკივილი გვერდში, ნეკნებსა და თეძოს შორის ვითარდება, როდესაც სიმსივნე ბლოკავს შარდის დინებას ან იზრდება თირკმლის კაფსულის ქვეშ. ტკივილი შეიძლება იყოს ჭვალისებრი, წვეთებად გამოსვლა ან მუდმივი, ბლაგვი. ზოგჯერ ტკივილი მუცლის ქვედა ნაწილშიც გრძნობს, რაც დამოკიდებულია სიმსივნის ლოკალიზაციაზე.
სხვა შესაძლო სიმპტომები მოიცავს უხსნელ წონაში დაკლებას, ქრონიკულ დაღლილობას, საღამოობით ცხელებას და მუდმივ ზურგის ტკივილს. ზოგიერთ ქალს შეიძლება ჰქონდეს ხშირი შარდვის სურვილი ან წვა შარდვისას, რაც ხშირად ბუშტის ანთებას ჰგავს.
თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის კიბოს დიაგნოსტიკა
კიბოს აღმოჩენა, როგორც წესი, კომპიუტერული ტომოგრაფიით (CT) ხდება. ეს კვლევა საშუალებას იძლევა ექიმი დეტალურად შეისწავლოს თირკმლებს, შარდსაწვეთებს და მიმდებარე სტრუქტურებს, და დაადგინოს, არსებობს თუ არა სიმსივნე და რა ზომისაა იგი. CT-ს დახმარებით შესაძლებელია განსხვავება გაკეთდეს სხვა პათოლოგიებსა და კიბოს შორის – მაგალითად, შარდის კენჭს, სისხლის კოლტს ან კეთილთვისებიან წარმონაქმნებს შორის.
შარდის ციტოლოგიური ანალიზი, სადაც მიკროსკოპით სწავლობენ შარდის ნიმუშს, დამატებით დასტურს იძლევა სიმსივნური უჯრედების არსებობაზე. თანამედროვე დიაგნოსტიკა ასევე იყენებს ურეტეროსკოპიას – დრეკადი, კამერიანი მილის შეყვანას შარდის ბუშტიდან შარდსაწვეთში, რაც საშუალებას იძლევა პირდაპირ დაინახოს და ბიოფსია აიღოს სიმსივნიდან.
რას მოიცავს სრული გამოკვლევა
სრული დიაგნოსტიკური პროცესი მოიცავს კლინიკურ ანამნეზს, ფიზიკურ გამოკვლევას, ბუშტის ულტრაბგერით კვლევას, შარდის ზოგადი და ციტოლოგიური ანალიზს, CT-ს ან MRI-ს კონტრასტით. ასევე საჭიროა სისხლის ტესტები თირკმლის ფუნქციის შეფასებისთვის, რადგან მკურნალობის გეგმა დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორ მუშაობენ ორივე თირკმელი.
ზოგიერთ შემთხვევაში ნიშნავენ PET-CT სკანირებას, რომელიც უფრო ზუსტად გამოავლენს სიმსივნის მეტასტაზებს სხეულის სხვა ნაწილებში. დიაგნოსტირების მთელი პროცესი უნდა მიმდინარეობდეს ონკოურპლოგის და ონკოლოგის მონაწილეობით, რომლებიც ზუსტად დაგეგმავენ შემდგომ მკურნალობას.
თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის კიბოს მკურნალობა და პროგნოზი
თუ კიბო თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის იქით არ გავრცელებულა, ძირითადი მკურნალობა ქირურგიულია – სრული თირკმლის, შარდსაწვეთისა და შარდის ბუშტის მცირე ნაწილის ამოკვეთა (ნეფროურეტერექტომია). ეს ოპერაცია საშუალებას იძლევა სრულად მოიშოროს სიმსივნე და აღიკვეთოს მისი რეციდივი შარდსაწვეთში.
თუმცა, ზოგ შემთხვევაში – როცა თირკმლების ფუნქცია დარღვეულია, ადამიანს ერთი თირკმელი აქვს ან სიმსივნე ძალიან მცირე ზომისაა – ორგანოშემანარჩუნებელი მიდგომა ირჩევა. ლაზერული აბლაცია ან ენდოსკოპური რეზექცია საშუალებას იძლევა ამოიკვეთოს მხოლოდ სიმსივნე და შეინარჩუნოს თირკმლის ფუნქცია. ქიმიოთერაპიის შესახებ უფრო დეტალურად შეგიძლიათ წაიკითხოთ პირის ღრუს მოვლის შესახებ ქიმიოთერაპიის დროს სტატიაში, რადგან გართულებების პრევენცია მნიშვნელოვანია მთლიანი მკურნალობის პერიოდში.
თუ კიბო გავრცელდა თირკმლის მენჯის კედელზე
იხილეთ ასევე: პარლამენტმა „წამლისა და ფარმაცევტული საქმიანობის შესახებ“ კანონში ცვლილება მესამე მოსმენით მიიღო
იხილეთ ასევე: კარაქსა და საქონლის ხორცში კიბოს უჯრედების გამანადგურებელი აღმოაჩინეს
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). თირკმლის მენჯისა და შარდსაწვეთის კიბო – დიაგნოსტიკა და მკურნალობა. 30 სექტემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%9b%e1%83%99%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%9c%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%91%e1%83%90-%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%98%e1%83%aa%e1%83%90%e1%83%95%e1%83%a1-%e1%83%97/
