ბორელიოზი, ანუ ლაიმის დაავადება, ბოლო წლებში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად განხილვად თემად იქცა მწერების ნაკბენთან დაკავშირებით. მართალია, კარგია, რომ გაიზარდა ამ საკითხზე ინფორმირებულობა, მაგრამ ხშირად წარმოქმნილი შფოთვა გადაჭარბებულია. ინფექციონისტების განმარტებით, ნებისმიერი მწერის ნებისმიერი ნაკბენი არ საჭიროებს ბორელიოზზე მკურნალობას ან კვლევებს.
როგორც ინფექციონისტი მაია ბუწაშვილი აცხადებს, ხშირად ნებისმიერი მწერის ნაკბენზე ხდება ეჭვის მიტანა ბორელიოზზე და ზოგჯერ არასაჭირო კვლევები და მკურნალობაც კი ინიშნება. მნიშვნელოვანია გავარჩიოთ, რომელი ტკიპებია რეალურად საშიში და როდის არის საჭირო შეშფოთება.
რა განსხვავებაა საშიშ და უსაფრთხო ტკიპებს შორის
ბორელიოზის გადამტანია მხოლოდ კონკრეტული სახეობის პატარა შავი ტკიპები, რომელთა ზომა არაუმეტეს 3 მილიმეტრია. ეს ტკიპები ძირითადად ტყიან და მცენარეებით მდიდარ გარემოში გვხვდება. პარკებში ან ბუნებაში სეირნობისას სწორედ ამ პატარა ტკიპებს უნდა ვეფრთხილოთ.
ძაღლის ტკიპა, რომელიც ზომით ბევრად უფრო დიდია, ბორელიოზის გადამტანი არ არის. მართალია, ის შეიძლება იყოს ზოგიერთი სხვა ინფექციის გადამტანი, მაგრამ ბორელიოზთან მას კავშირი არა აქვს. ძაღლის ტკიპა არ საჭიროებს სპეციფიკურ ტყიან გარემოს და შეიძლება გვხვდებოდეს ნებისმიერ გარემოში.
საინტერესოა, რომ ბუნებაში მოსახლეობა ხშირად აბნევს ამ ორ სახეობას და ვერ ახერხებს მათ სწორად გარჩევას. ზოგადად, როდესაც თვალით შესამჩნევ ზომის ტკიპას ხედავთ, ალბათ ძაღლის ტკიპაა, ხოლო ბორელიოზის გადამტანი ტკიპები ისეთი პატარაა, რომ კანში ჩაჯდომის შემდეგაც კი ძნელად შესამჩნევია.
როგორ მოვიქცეთ ტკიპის აღმოჩენისას
გარეთ, ბუნებაში სეირნობის შემდეგ სასურველია შხაპის მიღება და კანის დათვალიერება, განსაკუთრებით ბავშვის შემთხვევაში. ეს პროფილაქტიკური ნაბიჯი დაგეხმარებათ, რომ არ გაგვეპაროთ ტკიპის კანში ჩაჯდომის ფაქტი და დროულად მოხდეს მოცილება. სწორედ ადრეული აღმოჩენაა ბორელიოზის პრევენციის საუკეთესო საშუალება.
ტკიპის მოცილება უნდა მოხდეს პინცეტით. პინცეტს უნდა მოვჭიდოთ ტკიპას კანთან რაც შეიძლება ახლოს და ფრთხილად ამოვიღოთ. შემდეგ კანი და ხელები უნდა დავიმუშავოთ სპირტით ან სხვა დეზინფიცირებელი საშუალებით. მთავარია, არ გავჭყლიტოთ ტკიპა ამოღებისას, რადგან ეს ზრდის ინფექციის რისკს.
არის თუ არა საჭირო სამედიცინო დახმარება
არ არის საჭირო ტკიპის ამოსაღებად სამედიცინო დაწესებულებაში მისვლა – ეს პროცედურა საკმაოდ მარტივია და სახლშიც შეიძლება გაკეთდეს. თუ თქვენ თავად არ გაქვთ შესაბამისი ინსტრუმენტი ან გეშინიათ არასწორად მოიქცეთ, მაშინ რა თქმა უნდა, შეგიძლიათ ექიმს მიმართოთ. მნიშვნელოვანია ტკიპის რაც შეიძლება სწრაფად ამოღება.
ბორელიოზის სიმპტომები და დიაგნოსტიკა
ბორელიოზზე ანალიზის გაკეთებას ტკიპის კბენისთანავე აზრი არა აქვს, რადგან ორგანიზმს მინიმუმ 2 კვირა სჭირდება ანტისხეულების გამომუშავებისთვის. ამიტომ დაუყოვნებელი ტესტირება არც ინფორმატიულია და არც რეკომენდებული. თუ რეალურად გაქვთ შეშფოთების საფუძველი, ექიმი დანიშნავს ოპტიმალურ დროს კვლევის ჩასატარებლად.
ბორელიოზის სიმპტომები შეიძლება განვითარდეს კბენიდან 3-30 დღის განმავლობაში. იშვიათად შეიძლება უსიმპტომოდაც წარიმართოს პროცესი. ყველაზე ხშირი და დამახასიათებელი ნიშანია ე.წ. მიგრირებადი ერითემა – კანზე წითელი ლაქა, რომელიც გარშემო ფერმკრთალია და შემდეგ წითელი რკალით არის გარშემორტყმული.
როგორც წესი, ბორელიის გამონაყარს არ ახასიათებს ტკივილი და ქავილი, რაც ასევე დიაგნოსტიკურ ნიშანია. სხვა შესაძლო სიმპტომებია ცხელება, შემცივნება, კუნთების და სახსრების ტკივილი. ეს სიმპტომები ჰგავს გრიპს, ამიტომ ადამიანები ხშირად ვერ აკავშირებენ მათ წინა დღეებში ან კვირებში მომხდარ ტკიპის ნაკბენთან.
რა ემუქრება არანამკურნალევ შემთხვევებს
არანამკურნალევ შემთხვევებში შესაძლებელია შორეული გართულებები, ძირითადად ნერვული სისტემის მხრივ. ასევე შეიძლება განვითარდეს სახსრების ანთება, გულის პრობლემები და სხვა სერიოზული გართულებები. სწორედ ამიტომ მნიშვნელოვანია, რომ ტკიპის ნაკბენის შემდეგ 30 დღის განმავლობაში ყურადღებით დააკვირდეთ თქვენს მდგომარეობას.
თუ რომელიმე საეჭვო სიმპტომი გამოჩნდა, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს – ინფექციონისტს ან ოჯახის ექიმს. დროულად დაწყებული მკურნალობა სრულად უზრუნველყოფს გამოჯანმრთელებას. სხვათა შორის, როგორც საყლაპავის კიბოს შემთხვევაში, ასევე ბორელიოზის დროსაც გადამწყვეტია ადრეული დიაგნოსტიკა.
პრაქტიკული რჩევები ტკიპებისგან თავდაცვისთვის
- ატარეთ დახურული ტანსაცმელი – ტყეში სეირნობისას ირგებეთ გრძელსახელოიანი და გ
იხილეთ ასევე: მიკრო-ულტრაბგერა 29 მეგაჰერცი პროსტატის კიბოს სკრინინგის და ადრეული დიაგნოსტიკის ახალი სტანდარტია, რომელიც იძლევა
იხილეთ ასევე: ალკოჰოლის მავნე ზეგავლენა ღვიძლზე
სკანირება
QR კოდიshenisilamaze.geსტატიის ციტირებაშენი სილამაზე. (2026). ბორელიოზი და ტკიპის ნაკბენი: როდის არის საჭირო შფოთვა. 26 სექტემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%9c%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%98%e1%83%a1%e1%83%9b%e1%83%98%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%9b%e1%83%ac%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%9c%e1%83%90%e1%83%99%e1%83%91%e1%83%94/
© 2026 შენი სილამაზე · Public Health Institute of Georgia (PHIG)
