მეცნიერებმა დაბლოკეს MYC ცილა – ცილა, რომელიც ადამიანის კიბოს შემთხვევების 75 პროცენტში დამნაშავეა და კიბოს უჯრედების სწრაფ გავრცელებას უწყობს ხელს. რივერსაიდის კალიფორნიის უნივერსიტეტის (UCR) მკვლევარებმა შექმნეს უნიკალური პეპტიდური ნაერთი, რომელსაც შეუძლია ამ „აუკრძალავი” ცილის გამორთვა და კიბოს უჯრედების ზრდის შეჩერება. ეს მნიშვნელოვანი გარღვევაა ონკოლოგიაში, რადგან MYC ცილას მანამდე ფაქტობრივად შეუძლებლად მიაჩნდათ საიდენტიფიკაციო სამიზნედ მიღება.
კვლევის შედეგები განსაკუთრებით იმედისმომცემია იმის გათვალისწინებით, რომ MYC ცილა მონაწილეობს კიბოს უმეტესობის – 75 პროცენტის განვითარებაში. მისი ნორმალური აქტივობის აღდგენა შეიძლება გახდეს ახალი მკურნალობის საფუძველი სხვადასხვა ტიპის სიმსივნისთვის.
რა არის MYC ცილა და რატომ არის ის კიბოს მთავარი ხელშემწყობი
ცილა MYC ჯანმრთელ ორგანიზმში აუცილებელია ნორმალური უჯრედების აქტივობისთვის და მათი ზრდა-განვითარების რეგულირებისთვის. მაგრამ როდესაც კიბო ვითარდება, ეს ცილა მწყობრიდან გამოდის და მისი მაკონტროლებელი როლი იშლება. „MYC ნაკლებად ჰგავს კიბოს უჯრედების საკვებს, ის უფრო სტეროიდს ჰგავს, რომელიც კიბოს სწრაფად ზრდას უწყობს ხელს”, – განმარტავს რივერსაიდის კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბიოქიმიკოსი მინ სუე.
ნორმალურ მდგომარეობაში MYC-ის აქტივობა მკაცრად კონტროლდება ორგანიზმის მიერ. თუმცა კიბოს უჯრედებში ის ჰიპერაქტიური ხდება და სათანადოდ აღარ რეგულირდება. ეს იწვევს უჯრედების უკონტროლო გამრავლებას, რაც არის სიმსივნის ზრდის საფუძველი.
MYC-ის შეკავების მთავარი პრობლემა ის არის, რომ ეს უფორმო ცილაა – მას არ გააჩნია ფიქსირებული სტრუქტურა, რომლის სამიზნედ მიღებაც შესაძლებელი იქნებოდა. ეს ურთულებს ფარმაცევტულ პრეპარატებს MYC-ის ეფექტიან იდენტიფიცირებას და მის ნორმალურად ფუნქციონირებაში დაბრუნებას.
როგორ მუშაობს ახალი პეპტიდური ნაერთი NT-B2R
UCR-ის მკვლევართა ჯგუფმა შექმნა პეპტიდთა ბიბლიოთეკა, რომლებსაც MYC-ის მცირე სტრუქტურულ ნაწილებთან დაკავშირება შეუძლიათ. ერთი პეპტიდი – NT-B2R – განსაკუთრებით ეფექტურად დაბლოკა MYC ცილის მავნე აქტივობა. ეს მიდგომა ეფუძნება წინა კვლევებს, რომლებმაც აჩვენა, რომ პეპტიდების სტრუქტურისა და ფორმის შეცვლის შედეგად, ისინი უკეთესად ურთიერთქმედებენ უფორმო ცილებთან.
„პეპტიდებს შეუძლიათ მიიღონ სხვადასხვა ფორმა და პოზიცია. როგორც კი მოხრით და შეაერთებთ, რათა რგოლები წარმოქმნან, სხვა შესაძლო ფორმებს ვეღარ იღებენ”, – განმარტავს სუე. ეს ნიშნავს, რომ პეპტიდი უფრო სპეციფიკურად ეკავშირება სწორედ MYC ცილას და არა სხვა, მსგავს სტრუქტურებს ორგანიზმში.
რა შედეგები მიიღეს ადამიანის კიბოს უჯრედებზე ტესტირებისას
ექსპერიმენტში, რომელშიც ადამიანის თავის ტვინის კიბოს უჯრედების კულტურა გამოიყენეს, NT-B2R-მა წარმატებით შებოჭა MYC ცილა. ამან შეცვალა მრავალი გენის მიერ უჯრედების რეგულირების გზა და საბოლოოდ შეამცირა კიბოს უჯრედების მეტაბოლიზმი და სწრაფი გამრავლება (პროლიფერაცია). ეს ყველაფერი ჰგავს იმას, რომ ვიღაცას ხელები ზურგს უკან შეუკრეს და მან ვერაფრის გაკეთება აღარ შეძლო.
მკვლევრებმა პეპტიდების შებოჭვის უნარი წინა ვერსიებთან შედარებით ორჯერ გააუმჯობესეს. ეს მიღწევა მათ პრაქტიკული პრეპარატების შექმნის მიზანთან გაცილებით ახლოს მიიყვანა, თუმცა დროული მკურნალობა კიბოს პროგრესირებისას მკურნალობის უკეთესი შედეგის გარანტიაა, ამიტომ მნიშვნელოვანია არსებული მკურნალობის მეთოდების განვითარებაც.
რა გამოწვევები რჩება მეცნიერების წინაშე
ადრეული შედეგები იმედისმომცემია, მაგრამ ჯერ კიდევ ბევრი სამუშაოა ჩასატარებელი კლინიკურ პრაქტიკამდე. ამჟამად პეპტიდების მიწოდება ცხიმოვანი სფეროების – ლიპიდური ნანონაწილაკების მეშვეობით ხდება, რომლებიც იდეალური არაა პრეპარატების მისაწოდებლად. მეცნიერებმა უნდა იპოვონ უფრო ეფექტური და უსაფრთხო მეთოდი პეპტიდების ორგანიზმში მიწოდებისთვის.
ასევე საჭიროა მრავალფეროვანი და მკაცრი ტესტირების ჩატარება ადამიანებზე, რათა დადასტურდეს NT-B2R-ის უსაფრთხოება და ეფექტურობა რეალურ პირობებში. მიუხედავად ამისა, მთავარი მიღწევა უკვე შედგა – ვიპოვეთ მეთოდი, თუ როგორ შევაჩეროთ ის გზა, რომლითაც კიბო ჯანსაღ ბიოლოგიურ პროცესებს ეუფლება და საკუთარი გადარჩენისთვის იყენებს.
„MYC წარმოადგენს ქაოსს, რადგან არ აქვს სტრუქტურა. ის და მისი პირდაპირი გავლენა მრავალი ტიპის კიბოზე, ნამდვილი წმინდა გრაალია კიბის წამლის შესაქმნელად. წარმოუდგენლად აღელვებული ვართ, რომ ის უკვე ჩვენს ხელთაა”, – ამბობს სუე. ღირს შენიშვნა, რომ <a href="https://shenisilamaze.ge/%e1%83%99%e1%83%9d%e1%83%9c%e1%83%99%e1%83%a3%e1%83%a0
იხილეთ ასევე: ავსტრიელი ექიმის მიერ შემუშავებულმა დიეტამ 45000 ადამიანი განკურნა კიბოსგან!
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). მეცნიერებმა დაბლოკეს MYC ცილა, რომელიც კიბოების 75%-ის გავრცელებას უწყობს ხელს. 10 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%aa%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%9b%e1%83%90-%e1%83%93%e1%83%90%e1%83%91%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%99%e1%83%94%e1%83%a1-%e1%83%aa%e1%83%98%e1%83%9a/
