ოჯახში ძალადობა არის ქცევების ერთობლიობა, რომელიც პარტნიორის, ოჯახის წევრის ან მზრუნველის მხრიდან მსხვერპლის დამცირებას, მუქარას, კონტროლსა და ძალადობრივ ქმედებებს მოიცავს. სამწუხაროდ, შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალები ამ პრობლემის წინაშე სამჯერ უფრო ხშირად დგანან, ვიდრე ტიპური განვითარების მქონე ქალები.
2015 წელს ინგლისის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კვლევამ დაადასტურა, რომ შშმ პირების 70% მაინც ერთხელ გახდა სხვადასხვა ტიპის ძალადობის მსხვერპლი. ეს რეალობა გამოწვეულია რამდენიმე ფაქტორით: ფიზიკური დამოუკიდებლობის შეზღუდვით, საზოგადოებრივი სტერეოტიპებით და სოციალური მხარდაჭერის ნაკლებობით.
რას ნიშნავს ოჯახში ძალადობა შშმ ქალების მიმართ
ოჯახში ძალადობა შეიძლება გამოვლინდეს სხვადასხვა ფორმით. ფიზიკური ძალადობა გულისხმობს დარტყმას, ცემას, სხეულის დაზიანებისა და მკვლელობის მცდელობას. სექსუალური ძალადობა გამოიხატება არასასურველი შეხებითა და სექსის დაძალებით მსხვერპლის ნების საწინააღმდეგოდ.
ემოციური და ფსიქოლოგიური ძალადობა აერთიანებს ისეთ ქცევებს, როგორებიცაა დამცირება, იძულება, კონტროლი იმის თაობაზე, სად მიდიხართ და ვის ხვდებით. მუქარა და დაშინება გულისხმობს მუდმივ ემოციურ ზეწოლას, ადევნებას, თან გაყოლას და დამამცირებელ მოპყრობას.
ეკონომიკური ძალადობა არის ისეთი სიტუაცია, როდესაც მოძალადე აკონტროლებს ან ითვისებს მსხვერპლის შემოსავლებს — ხელფასს, პენსიას თუ სოციალურ დახმარებას. მსხვერპლის დადანაშაულება კი ხშირად ამძიმებს შშმ ქალების მდგომარეობას, რადგან საზოგადოება მათ თავად აბრალებს ძალადობის “პროვოცირებაში”.
რატომ არიან შშმ ქალები უფრო მოწყვლადები
გარკვეულმა ფიზიკურმა შეზღუდვამ შეიძლება შეამციროს ადამიანის დამოუკიდებლობის დონე და საფრთხისგან თავის დაღწევის შესაძლებლობა. ფსიქო-სოციალურმა ან ინტელექტუალურმა დარღვევებმა კი შეიძლება ადამიანი იმ მდგომარეობაში ჩააყენოს, რომ ვერ გაიაზროს, რომ ძალადობის მსხვერპლია.
ის ფაქტი, რომ შშმ პირები ხშირად მოწყვეტილნი არიან საზოგადოებას და უმეტესად სახლში უწევთ ყოფნა, ზრდის ძალადობის რისკს და ამცირებს გარე დახმარების მიღების შესაძლებლობას. შშმ ადამიანი ენდობა ოჯახის წევრებს, რადგან მათ გარდა შეიძლება სხვა არავინ ჰყავდეს, ამიტომ ძალადობის ფაქტებს იღებს როგორც მოცემულობას.
რატომ არიან შშმ ქალები ძალადობის უფრო ხშირი მსხვერპლნი
შშმ ქალები ოჯახში ძალადობის მსხვერპლნი უფრო ხშირად ხდებიან, ვიდრე შშმ კაცები. განსხვავებულია ძალადობის ის ფორმებიც და სიმძიმეც, რომელსაც შშმ ქალები ყოველდღიურად აწყდებიან. ეს განპირობებულია იმით, რომ მოძალადეები მათ განსაკუთრებით დაუცველად აღიქვამენ.
მოძალადეების უმეტესობა — 97%-99% — არის ისეთი ადამიანი, რომელსაც ქალი იცნობს და ენდობა. საზოგადოებაში ფართოდ გავრცელებულია მოსაზრება, თითქოს შშმ ქალს არ გააჩნია ან არ უნდა გააჩნდეს სქესობრივი ცხოვრება, რაც აძლიერებს სექსუალური ძალადობის რისკს.
ყველაზე ხშირად ფსიქო-სოციალური და ინტელექტუალური დარღვევის მქონე ქალებზე ძალადობენ სექსუალურად. მოძალადე შეიძლება იმასაც კი ფიქრობდეს, რომ “ხელი შეუწყო” შშმ ქალს სექსუალური გამოცდილების მიღებაში, რაც აბსოლუტური ძალადობაა და სქესის იარაღად გამოყენების ერთ-ერთი ფორმაა.
ძალადობის სპეციფიკური ფორმები შშმ ქალების მიმართ
შშმ ქალები უფრო ხშირად განიცდიან ძალადობის სპეციფიკურ ფორმებს, რომლებიც უშუალოდ მათ მდგომარეობასთანაა დაკავშირებული:
- სახლში გამოკეტვა და გარეთ გასვლის უფლების ჩამორთმევა
- ქორწინების უფლების შეზღუდვა ან ჩამორთმევა
- იძულებითი სტერილიზაცია და აბორტი
- ცივი აბაზანის მიღება დასჯის მოტივით
- გაშიშვლება სხვა ადამიანების თანდასწრებით შერცხვენის მიზნით
- წამლების დაძალება ან მათი მიღების საერთოდ აკრძალვა
- დაბმა
- პენსიისა თუ ფინანსური დახმარების კონტროლი ან წართმევა
შშმ ქალებს არ ეძლევათ ქორწინებისა და ოჯახის შექმნის უფლება სწორედ გავრცელებული შეხედულების გამო, რომ ისინი ვერ იქნებიან დედები და ვერ შეასრულებენ ზრუნვით მოვალეობებს. ასაკოვანი შშმ ქალები, აგრეთვე სიღარიბის ზღვარს მიღმა მცხოვრები და რეგიონებში მცხოვრები ქალები უფრო ხშირად ხდებიან ძალადობის მსხვერპლები.
ქართული რეალობა და არსებული გამოწვევები
სამწუხარო
იხილეთ ასევე: 17 დეკემბერი — სექსმუშაკების მიმართ ძალადობის დასრულების საერთაშორისო დღე
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). ოჯახში ძალადობა და შშმ ქალები — რა უნდა ვიცოდეთ?. 15 ნოემბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%9d%e1%83%af%e1%83%90%e1%83%ae%e1%83%a8%e1%83%98-%e1%83%ab%e1%83%90%e1%83%9a%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%9d%e1%83%91%e1%83%90-%e1%83%93%e1%83%90-%e1%83%a8%e1%83%a8%e1%83%9b-%e1%83%a5%e1%83%90/



