ყვავილის ინფექცია XX საუკუნეში მსოფლიოს ერთ-ერთ უსაშიშროეს დაავადებად ითვლებოდა და მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. დღეს, როდესაც ვაქცინაციის მნიშვნელობა განსაკუთრებით აქტუალურია და ჯანმოს ხელმძღვანელები მსოფლიოს ვაქცინებზე ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფისკენ მოუწოდებენ, ღირს გავიხსენოთ ქართველი მიკრობიოლოგის, თამაზ კერესელიძის შესანიშნავი წვლილი ყვავილის წინააღმდეგ მსოფლიო ბრძოლაში. მისი მეცნიერული მოღვაწეობა და თავდადება ინფექციური დაავადებების აღმოფხვრაში უდიდესი მაგალითია თანამედროვე ჯანდაცვისთვის.
თამაზ კერესელიძე მიკრობიოლოგიის, ეპიდემიოლოგიისა და ბაქტერიოფაგიის სფეროში მუშაობდა და მისი საქმიანობა მსოფლიო ჯანმრთელობის დაცვის ისტორიაში ოქროს ასოებით ჩაიწერა. მისი გამოცდილება აჩვენებს, რამხელა მნიშვნელობა აქვს ინფექციური პათოლოგიების სწორ გაგებას და მათ წინააღმდეგ ბრძოლაში მეცნიერულ მიდგომას.
ახალგაზრდა მეცნიერის კარიერის დასაწყისი
თამაზ კერესელიძემ სამედიცინო ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე მიკრობიოლოგიის, ეპიდემიოლოგიისა და ბაქტერიოფაგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში დაიწყო მუშაობა. ახალგაზრდა, ნიჭიერი და პერსპექტიული მკვლევარი სწრაფად თავი გამოიჩინა და 1952 წელს ამავე ინსტიტუტში განყოფილების გამგედ დაინიშნა. პარალელურად ის სამედიცინო ინსტიტუტის მიკრობიოლოგიის კათედრის ასპირანტიც იყო.
1958 წელს ახალგაზრდა მეცნიერმა წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე “ანტისხეულთა პროდუქციისა და რეპროდუქციის საკითხებისთვის”. ეს იყო საფუძველი მისი შემდგომი სამეცნიერო კარიერისთვის. 1960 წელს იგი მიკრობიოლოგიის კათედრის დოცენტად აირჩიეს და ამ პერიოდიდან დაიწყო მისი ნაყოფიერი სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობა.
კერესელიძის პროფესიონალიზმი და თავდადება მალე საერთაშორისო დონეზეც შენიშნეს. მისი გზა კათედრის ასისტენტიდან გამგეობამდე გადიოდა შემოქმედებითად მდიდარი სამუშაოს გავლით. ის იყო ის თაობა ქართველი მეცნიერებისა, რომლებმაც საქართველოს მედიცინა მსოფლიო რუკაზე დააფიქსირეს.
ჯანმოში მუშაობა და ყვავილის წინააღმდეგ ბრძოლა
1964 წელს, მხოლოდ 39 წლის ასაკში კერესელიძე ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაში (ჯანმო) მიიწვიეს კონსულტანტად. ჯერ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რეგიონულ ბიუროში მუშაობდა, შემდეგ კი ჟენევაში გადაინაცვლა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის შტაბ-ბინაში. იქ ის ბაქტერიოლოგიურ სნეულებათა განყოფილების უფროსი გახლდათ და უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებდა ინფექციური დაავადებების წინააღმდეგ გლობალურ ბრძოლაში.
სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის რეგიონულ ბიუროში მუშაობისას ქართველი მეცნიერი აქტიურად იყო ჩართული შავი ჭირის, ქოლერისა და ყვავილის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ეს იყო პერიოდი, როდესაც მსოფლიო ამბიციურ პროგრამას ახორციელებდა ყვავილის სრულად აღმოსაფხვრელად. ვაქცინების შექმნამ და მათმა ფართო გამოყენებამ საშუალება მოგვცა, ყვავილი, როგორც დაავადება, ჩვენს პლანეტაზე სრულად აღმოგვეფხვრა.
ყვავილის ერადიკაციის პროგრამა
XX საუკუნის მეორე ნახევარში ყვავილის ერადიკაცია (სრული აღმოფხვრა) მსოფლიო ჯანმრთელობის უდიდეს გამოწვევად ითვლებოდა. თამაზ კერესელიძე ამ პროგრამის ერთ-ერთი წამყვანი ექსპერტი იყო. მისი გამოცდილება, საველე მუშაობა და სტრატეგიული ხედვა ძალიან დიდ როლს თამაშობდა ყვავილის აღმოფხვრის კამპანიის წარმატებაში.
ყვავილის წინააღმდეგ ბრძოლა არა მხოლოდ სამედიცინო, არამედ ლოგისტიკური, სოციალური და კულტურული გამოწვევა იყო. საჭირო იყო ადგილობრივი მოსახლეობის ნდობა, სათანადო საცავების ორგანიზება, ვაქცინების სწორი შენახვა და სწრაფი რეაგირება ეპიდემიოლოგიურ სიტუაციაზე. კერესელიძე ამ ყველა მიმართულებით მუშაობდა.
საერთაშორისო აღიარება და ქართული მეცნიერების ღირსება
ყვავილის ერადიკაციის პროგრამაში შეტანილი წვლილისთვის ქართველმა პროფესორმა ჯანმოს მაშინდელი გენერალური დირექტორისგან მადლიერების წერილი მიიღო. ასევე მას გადასცეს “ბიფურკაციული ნემსის ორდენი” – უმაღლესი ჯილდო, რომელიც ჟენევაში გადასცეს. ეს ორდენი ენიჭება მხოლოდ იმ მეცნიერებს, რომლებმაც განსაკუთრებული
იხილეთ ასევე: რა არის „დაავადება X”? გრიპის ვირუსი და მისი მართვის პროცედურები…
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). ქართველი მეცნიერი, რომელმაც მსოფლიო ყვავილისგან იხსნა. 6 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%97%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%aa%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%98-%e1%83%a0%e1%83%9d%e1%83%9b%e1%83%94%e1%83%9a/
