რას ნიშნავს ბავშვთა შრომა?
ბავშვთა შრომა გულისხმობს 5-იდან 17 წლამდე ბავშვთა ექსპლუატაციას ნებისმიერი ფორმის ისეთი შრომით, რომელიც ბავშვს ართმევს ბავშვობას, ხელს უშლის მის სკოლაში სიარულს და მისთვის მენტალურად, ფიზიკურად, სოციალურად ან მორალურად საზიანოა.
ბავშვთა შრომა საქართველოში
საქართველოში ბავშვთა შრომა ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკაა. ის უკავშირდება ქვეყნის მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობას, მშობლების ცნობიერების დაბალ დონეს, ასევე ოჯახის მხრიდან არასრულწლოვნის ჭეშმარიტი ინტერესებისა და ინდივიდუალური საჭიროებების უგულებელყოფას.
სახალხო დამცველის 2021 წლის სპეციალური ანგარიშის მიხედვით, საქართველოში ბავშვებს ხშირად უწევთ ისეთ სამუშაოში ჩართვა, რომელიც საფრთხეს შეიცავს მათი ასაკისა და განვითარებისთვის, რაც კიდევ უფრო გამწვავდა COVID-19-ის პანდემიის პირობებში. კვლევამ რამდენიმე პრობლემური ასპექტი გამოკვეთა:
♦ საქართველოში გავრცელებულია 14-18 წლამდე ბავშვთა შრომითი მიგრაცია, მათ შორის საზღვარგარეთ, სადაც ბავშვები დაბალი ანაზღაურების სანაცვლოდ არასათანადო პირობებში დიდი დატვირთვის სამუშაოებს ასრულებენ
♦ რეგიონებში ბავშვთა შრომა განსაკუთრებით შიდა მეურნეობებში ჩართულობით გამოიხატება. სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფ ოჯახებში მშობლები ყურადღებას არ აქცევენ ბავშვების გართობასა, დასვენებასა და განათლებას
♦ საკურორტო ზონებში ხშირია ბავშვების დასაქმება მომსახურების სფეროში, სადაც ბავშვებს მაღალი ტემპერატურის პირობებში მძიმე სამუშაოების შესრულება უწევთ
♦ შრომით საქმიანობაში ჩართულობის გამო ბავშვებს უწევთ სკოლის სისტემური გაცდენა და ხშირია სკოლის მიტოვების ფაქტებიც, განსაკუთრებით ასაკისა და, შესაბამისად, შრომაში ჩართულობის სიხშირის ზრდასთან ერთად
♦ არასათანადო რაოდენობით მობილიზებული რესურსების გამო ვერ ხერხდება ქუჩაში ბავშვთა შრომის დროული იდენტიფიცირება და აღმოფხვრა
♦ სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, 2015 წელს შრომაში ჩართული 24 400 ბავშვიდან 63.9% სახიფათო შრომით იყო დაკავებული, რაც მოიცავდა ბავშვისთვის არაჯანსაღ და ძალადობის ფაქტებს, ყვირილს, ფიზიკურ შეურაცხყოფას, მავნე და ბინძურ სამუშაო გარემოს, საშიშ ნივთიერებებსა და აპარატურასთან შეხებას
♦ საზოგადოება არასაკმარისადაა ინფორმირებული ბავშვთა შრომითი უფლებების შესახებ და არათუ ვერ იცავს მათ შრომის საზიანო ფორმებისგან, არამედ ზოგჯერ, სულაც, უგულებელყოფს მსგავს ფაქტებს
ბავშვთა შრომის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო დღე
ბავშვთა შრომის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო დღე 2002 წლიდან აღინიშნება და ის მნიშვნელოვანია, რათა გვახსოვდეს, თუ რა რეალობაში უწევთ ბავშვებს ცხოვრება. საჭიროა, გაიზარდოს ამ პრობლემის ცნობადობა და მაქსიმალურად ვეცადოთ მის აღმოფხვრას მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.
საქართველოში ბავშვთა შრომის საკითხის სიმწვავის მიუხედავად, საკანონმდებლო სივრცე ამ კუთხით მოწესრიგებული არ არის და ვერ ხერხდება ბავშვთა შრომის ეფექტიანი გამოვლენა, შეფასება, კონტროლი და აღმოფხვრა. მეტი შედეგიანობისთვის საჭიროა, ქვეყნის კანონმდებლობა შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სტანდარტებს, რეგულირების მექანიზმი კი უფრო მოქნილი გახდეს.
