ეგზემის ქავილის მოულოდნელ გამომწვევს მეცნიერებმა აღმოაჩინეს – ბაქტერია, რომელიც პირდაპირ აღიზიანებს კანის ნერვულ დაბოლოებებს. ეს აღმოჩენა შეიძლება რევოლუცია იყოს იმ ათიათასობით ადამიანისთვის, ვინც ატოპიურ დერმატიტს, ანუ ეგზემას, განიცდის. დაავადება, რომელიც საქართველოშიც საკმაოდ გავრცელებულია, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებში, ზრდასრულთა ერთ მეათედსაც ემართება.
ახლამდე ექიმები თვლიდნენ, რომ ეგზემის აუტანელ ქავილს იმუნური სისტემის გააქტიურება და ანთებითი პროცესები იწვევს. მაგრამ ახალი კვლევა, რომელიც ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მეცნიერებმა ჩაატარეს და Cell ჟურნალში გამოაქვეყნეს, სრულიად განსხვავებულ სურათს იხატავს.
ბაქტერია, რომელიც ნერვებს პირდაპირ აღიზიანებს
კვლევის შედეგად გაირკვა, რომ ოქროსფერი სტაფილოკოკი (Staphylococcus aureus) – ბაქტერია, რომელიც დაზიანებულ კანზე იმკვიდრებს, განაპირობებს ქავილს სრულიად უნიკალური მექანიზმით. ის გამოყოფს სპეციალურ ფერმენტს – პროტეაზა V8-ს, რომელიც პირდაპირ ააქტიურებს კანის მგრძნობელობით ნერვულ დაბოლოებებს. “გამოვავლინეთ ქავილის სრულიად ახალი მექანიზმი,” – განმარტავს ჰარვარდის იმუნოლოგი ისააკ ჩიუ, კვლევის ხელმძღვანელი.
ეს აღმოჩენა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან S. aureus თითქმის ყველა ატოპიური დერმატიტის მქონე პაციენტის კანზე იპოვება. ბაქტერია გამოყოფს ფერმენტს, რომელიც შემდეგ ააქტიურებს კანის ზედაპირზე არსებულ ცილას PAR1-ს. ეს ცილა კი მგრძნობელობით ნეირონებს “რთავს”, რაც ინტენსიურ ქავილს იწვევს და ფხანის უკონტროლო სურვილს.
როგორ მიმდინარეობდა კვლევა
ექსპერიმენტული მოდელის შესაქმნელად, მკვლევრებმა სისტემატური მიდგომა გამოიყენეს. მათ S. aureus-ის სხვადასხვა შტამები შექმნეს, რომლებსაც მიკრობის კონკრეტული კომპონენტები აკლდათ. ცხრა სხვადასხვა ფერმენტის ტესტირების შემდეგ, იპოვეს ზუსტად ის ფერმენტი – V8 პროტეაზა, რომელიც პასუხისმგებელია ქავილზე.
გამორიცხეს იმუნური უჯრედები როგორც ქავილის პირველადი გამომწვევი. კანის აქერცვლა და გაღიზიანება უფრო შედეგია, ვიდრე ქავილის გამომწვევი. “აუცილებელი არ არის, ყოველთვის ანთება გქონდეთ, რომ მიკრობებმა ქავილი გამოიწვიონ; პირიქით, ქავილი კანზე ანთებას აძლიერებს,” – აცხადებს ჰარვარდის მიკრობიოლოგი ლივენ დენგი.
რას ნიშნავს ეს ახალი მკურნალობისთვის
აღმოჩენა კონკრეტულ სამიზნეს სთავაზობს ფარმაცევტულ კომპანიებს ახალი პრეპარატების შესაქმნელად. ამჟამად ეგზემის მკურნალობა ძირითადად კანის დაამებასა და იმუნური სისტემის დამშვიდებას ემყარება, მაგრამ ეს მეთოდები მდგომარეობას მხოლოდ მართავს, სრულად კი არ კურნავს. ახალი მიდგომა, რომელიც პირდაპირ ბაქტერიულ ფერმენტზე ან PAR1 ცილაზე იმოქმედებს, შეიძლება გაცილებით ეფექტური აღმოჩნდეს.
საინტერესოა, რომ PAR1-ის მბლოკავი უკვე არსებობს და ადამიანებში სისხლის შედედების წინააღმდეგ გამოიყენება. ეს ნიშნავს, რომ მისი გამოყენება ეგზემის სამკურნალოდ შედარებით სწრაფად შეიძლება დაიწყოს, საწყისი უსაფრთხოების ტესტები რადგან უკვე ჩატარებულია. მეცნიერებმა დაადასტურეს, რომ ატოპიური დერმატიტის მქონე პაციენტების კანის ნიმუშებში V8 ფერმენტის დონე მაღალია და S. aureus-ის რაოდენობა გაცილებით მეტია, ვიდრე ჯანმრთელ კანზე.
როგორ აღმოვაჩინო ეგზემის პირველი ნიშნები
ეგზემა, ანუ ატოპიური დერმატიტი, თავს იჩენს ქრონიკული ქავილით, წითელი, შესივებული, ხშირად დახეთქილი კანით. როცა ფხანთ, კანი კიდევ უფრო ზიანდება, რაც ინფექციის რისკს ზრდის. ზოგიერთი ადამიანისთვის, ვისაც კანის ცილა ფილაგრინი აკლია, მიდრეკილება უფრო მაღალია, თუმცა გენეტიკური ფაქტორები მხოლოდ ნაწილობრივ განმარტავს სიმპტომებს.
კანის სხვა ანთებითი პრობლემების – ჩირქოვანი გამონაყარის და სხვა ინფექციების – დროულად მოგვარება მნიშვნელოვანია, რათა თავიდან ავიცილოთ ქრონიკული ეგზემის განვითარება.
პრაქტიკული რჩევები ეგზემის მართვისთვის
- დაიცავით კანის ჰიგიენა: იბანეთ თბილი, არა ცხელი წყლით და გამოიყენეთ რბილი, არაგამღიზიანებელი საპნები და გელები.
- დაატენიანეთ კანი რეგულარულად: შფოთ-შფოთის შემდეგ დაუყოვნებლივ წაისვით სქელი დამატენიანებელი კრემი ან ემოლიენტი – ეს აძლიერებს კანის ბარიერს.
იხილეთ ასევე: რა არის აკნეს გამომწვევი მიზეზი
QR კოდიshenisilamaze.ge
შენი სილამაზე. (2026). ეგზემის ქავილის ახალი გამომწვევი: რა აღმოაჩინეს მეცნიერებმა. 1 ოქტომბერი, 2026. https://shenisilamaze.ge/%e1%83%99%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%a1-%e1%83%93%e1%83%90%e1%83%90%e1%83%95%e1%83%90%e1%83%93%e1%83%94%e1%83%91%e1%83%90-%e1%83%94%e1%83%92%e1%83%96%e1%83%94%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%a1/
