ხუთშაბათი, აპრილი 23, 2026
- Advertisement -
Google search engine
მთავარი წაკითხვა გვერდი 43

ოჯახში ძალადობა და შშმ ქალები — რა უნდა ვიცოდეთ?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ოჯახში ძალადობა არის იმგვარი ქცევა, რომელიც პარტნიორის ან ყოფილი პარტნიორის, ოჯახის წევრისა თუ მზურველის მხრიდან მსხვერპლის დამცირებას, მუქარას, იძულებას, კონტროლსა და ძალადობრივ ქცევებს, მათ შორის სექსუალურ ძალადობას აერთიანებს.

ოჯახში ძალადობა შეიძლება იყოს:

  • ფიზიკური — ფიზიკური ძალადობა გულისხმობს დატყმას, ცემას, სხეულის დაზიანებისა და მკვლელობის მცდელობას;

  • სექსუალური — ამ სახის ძალადობა გამოიხატება არასასურველი შეხებითა და სექსის მოთხოვნით ან დაძალებით მსხვერპლის სურვილის საწინააღმდეგოდ;

  • ემოციური და ფსიქოლოგიური — ამ ტიპის ძალადობა აერთიანებს ისეთ ქცევებს როგორებიცაა დამცირება, იძულება, კონტროლი იმის თაობაზე, თუ სად მიდიხართ, ვის ეკონტაქტებით და ა.შ.

  • მუქარა და დაშინება — ასეთ დროს მოძალადე ემუქრება მსხვერპლს რომ რაიმეს დაუშავებს ან მოკლავს, და აკონტროლებს მას იმგვარი ქცევებით, როგორებიცაა ადევნება, თან გაყოლა და ა.შ.

  • ეკონომიკური — ასეთ შემთხვევაში, მოძალადე აკონტროლებს მსხვერპლის შემოსავლებს (იქნება ეს ხელფასი, პენსია თუ სოციალური დახმარება) ან ითვისებს თანხას სრულად.

ინგლისის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიერ 2015 წელს ჩატარებულმა კვლევამ დაადასტურა, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანები ოჯახში ძალადობის გაზრდილი რისკის ქვეშ არიან, ვიდრე ტიპური განვითარების პირები. შშმ პირების 70% ერთხელ მაინც გამხდარა სხვადასხვა ტიპის ძალადობის მსხვერპლი და 3-ჯერ მეტია იმის ალბათობა, რომ ისინი სექსუალური ძალადობის მსხვერპლები იქნებიან. შშმ პირები განიცდიან ოჯახში ძალადობის უფრო მძიმე ფორმებს (მაგალითად, მძიმე კონტროლი, იძულება და დამცირება ოჯახის წევრებისა და თუ მზრუნველის მხრიდან) და ძალადობის ხანგრძლივობაც მეტად დიდია, ვიდრე ეს ტიპური განვითარების მქონე ადამიანებში გვხვდება.

ოჯახში ძალადობის გაზრდილ რისკსა და მაჩვენებელს ის განაპირობებს, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირები ხშირად უფრო მოწყვლადები და დაუცველები არიან ხოლმე. გარკვეულმა მდგომარეობამ, განსაკუთრებით კი ფიზიკურმა შეზრუდულმა შესაძლებლობამ, შეიძლება შეამციროს ადამიანის დამოუკიდებლობის დონე და საფრთხისგან თავის დაღწევის შესაძლებლობა. ფსიქო-სოციალურმა ან ინტელექტუალურმა დარღვევებმა კი, შესაძლოა, ადამიანი იმ რისკის ქვეშ დააყენოს, რომ ვერ გაიაზროს ის ფაქტი, რომ ძალადობის მსხვერპლია.

გარდა ამისა, ის, რომ ხშირად შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანები მოწყვეტილნი არიან საზოგადოებას და უმეტესად სახლში უწევთ ყოფნა, ზრდის ოჯახში ძალადობის რისკს და ამცირებს გარე დახმარების მიღების შესაძლებლობას. ამ რეალობას ამძიმეს ის ფაქტიც, რომ მუდმივად სახლში მყოფი შშმ ადამიანი ენდობა ოჯახის წევრებს, რადგან მათ გარდა შეიძლება სხვა არავინ ჰყავდეს, ამიტომაც ძალადობის ფაქტებს იღებს როგორც მოცემულობას.

შშმ პირები ხშირად ხდებიან ძალადობის მსხვერპლნი მათი მომვლელებისა თუ დამხმარეების მხრიდანაც. თუკი პირი დამოკიდებულია დამხმარესა თუ მომვლელზე და არ შეუძლია წინააღმდეგობის გაწევა, უფრო დიდია ალბათობა, რომ ისინი სხვადასხვა ტიპის ძალადობის მსხვერპლები გახდებიან.

რატომ არიან ოჯახში ძალადობის მსხვერპლნი უმეტესად შშმ ქალები?

შშმ ქალები ოჯახში ძალადობის მსხვერპლნი უფრო ხშირად ხდებიან, ვიდრე შშმ კაცები. განსხვავებულია ძალადობის ის ფორმებიც და სიმძიმეც, რომელსაც შშმ ქალები ტიპური განვითარების მქონე ქალებისგან განსხვავებით აწყდებიან. ეს განპირობებულია იმით, რომ მოძალადეები შშმ ქალებს განსაკუთრებით დაუცველ და მოწყვლად ადამიანებად აღიქვამენ, რომლებთანაც ძალადობა გამართლებულია და მათ ამის გამო პასუხი არ მოეთხოვებათ.

► მოძალადეების უმეტესობა (97%-99%) არის ისეთი ადამიანი, რომელსაც ქალი იცნობს და ენდობა.

ფაქტს, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალების მიმართ სექსუალური ძალადობის მაჩვენებელი გაცილებით მაღალია, განაპირობებს საზოგადოებაში ფართოდ გავრცელებული მოსაზრება, თითქოს შშმ ქალს არ გააჩნია ან არ უნდა გააჩნდეს სქესობრივი ცხოვრება. თუკი შშმ ქალზე სექსუალურად იძალადებენ, მოძალადე მიიჩნევს, რომ ამით დიდი არაფერი დაუშავებია, და ის შეიძლება იმასაც კი ფიქრობდეს, რომ პირიქით, სწორადაც მოიქცა, რადგან შშმ ქალს ერთგვარად ხელი შეუწყო, რომ სქესობრივი გამოცდილება მიეღო. ყველაზე ხშირად კი ფსიქო-სოციალური და ინტელექტუალური დარღვევის მქონე ქალებზე ძალადობენ სექსუალურად. ცხადია, ეს ძალადობაა და არასწორია იმის დაშვება, რომ შშმ ქალებს არ შეუძლიათ, ჰქონდეთ სქესობრივი ცხოვრება!

ძალადობის გამორჩეული ფორმები, რომლებსაც შშმ ქალები ყველაზე ხშირად განიცდიან:

  • სახლში გამოკეტვა და გარეთ გასვლის უფლების ჩამორთმევა

  • ქორწინების უფლების შეზღუდვა ან ჩამორთმევა

  • იძულებითი სტერილიზაცია და აბორტი

  • ცივი აბაზანის მიღება დასჯის მოტივით

  • გაშიშვლება სხვა ადამიანების თანდასწრებით დასჯისა და შერცხვენის მოტივით

  • წამლების დაძალება ან მათი მიღების საერთოდ აკრძალვა

  • დაბმა

  • პენსიისა თუ ფინანსური დახმარების კონტროლი ან წართმევა

როგორც ჩამონათვალშია ნახსენები, შშმ ქალები საკმაოდ ხშირად ხდებიან იძულებითი სტერილიზაციისა და აბორტის მსხვერპლნი, და მათ არ ეძლევათ ქორწინებისა და ოჯახის შექმნის უფლება სწორედ თავიანთი ოჯახის წევრების გამო. აქაც დამნაშავე გავრცელებული შეხედულებაა, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალი ვერ იქნება დედა და ვერ შეასრულებს მასზე დაკისრებულ ზრუნვით მოვალეობებს. სწორედ ამიტომ, შშმ ქალებს არც ეძლევათ არჩევანი, გააჩენენ თუ არა შვილს და მათ ნაცვლად გადაწყვეტილებას ხშირად მათივე ოჯახის წევრები იღებენ.

აღსანიშნავია, რომ ასაკოვანი შშმ ქალები უფრო ხშირად ხდებიან ძალადობის მსხვერპლები და, ამ შემთხვევაშიც, ძალადობის ფორმები მეტად მძიმდება. ძალადობის მძიმე ფორმებს განიცდიან სიღარიბის ზღვარს მიღმა მცხოვრები შშმ ქალები და ისინიც, რომლებიც რეგიონებში, ნაკლებად განვითარებულ გარემოში ცხოვრობენ.

სამწუხაროდ, გამონაკლისი არც ქართული რეალობაა. საქართველოში მცხოვრები შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალებიც ხდებიან ძალადობის მსხვერპლნი ოჯახის წევრების მხრიდან. მართალია, შშმ პირებს შეუძლიათ უფასო იურიდიული კონსულტაციის მიღება, თუმცა მხოლოდ ამ სერვისის არსებობა არ არის საკმარისი, რადგან ხშირად, შშმ ქალმა საერთოდ არ იცის, რომ შეუძლია მსგავსი დახმარების მიღება. ამას ემატება ისიც, რომ საქართველოში არ არსებობს პროგრამა, რომელიც უზრუნველყოფს შშმ პირთა მიერ საკუთარი უფლებების სრულად გაცნობას.

2019 წელს საქართველოში, ასოციაცია „დეას“ მიერ ჩატარებულმა კვლევამაც ცხადყო, რომ შშმ ქალების წინააღმდეგ მიმართულ ძალადობის შემთხვევებზე რეაგირებას ნაკლები ყურადღება ეთმობა. ამავე კვლევაში ვკითხულობთ, რომ შშმ ქალების ამგვარ ყოფას რამდენიმე მიზეზი აქვს:

  • დომინირებული პატრიარქალური დამოკიდებულება

  • შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა სტერეოტიპული აღქმა საზოგადოების მიერ, სტიგმა

  • შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა ასოცირება დაუცველ ადამიანებთან

  • შეზღული შესაძლებლობები მქონდე პირთა მიმართ ძალადობის უხილავობა და ძალადობის დაფარულობა

  • შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთათვის სოციალური სერვისების ნაკლებად ხელმისაწვდომობა

  • შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირთა ინსტიტუციური მხარდაჭერის არასაკმარისი დონე

  • სამართალდამცავ ორგანოებთან ნაკლებ ეფექტიანი კომუნიკაცია, რაც ზრდის უნდობლობას შეზღუდული შესაძლებლობები მქონე პირთა მხრიდან

კვლევაში ვკითხულობთ იმასაც, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ქალები განიცდიან დამამცირებელ მოპყრობას სამედიცინო პერსონალის მხრიდანაც, რომლებიც არ არიან საკმარისად ინფორმირებულნი შშმ ქალების გამოწვევებისა და სპეციფიკური საჭიროებების შესახებ.

როგორც დავეხმაროთ შშმ პირს, რომელიც ოჯახში ძალადობის მსხვერპლია?

როდესაც შშმ პირების დახმარებაზე ვსაუბრობთ, მნიშვნელოვანია, გავითვალისწინოთ სახელმწიფოს ფაქტორი. გაეროს შეზღუდული შესაძლებლობების პირთა უფლებების კონვენცია (CRPD) სწორედ იმ ფაქტს უსმავს ხაზს, რომ აუცილებელია, სახელმწიფო დგამდეს ქმედით ნაბიჯებს შშმ პირებისა და მათი უფლებების დასაცავად და ინკლუზიური საზოგადოების ფორმირებისთვის.

თვალი უნდა გავუსწოროთ იმ ფაქტსაც, რომ რეალობას, რომელშიც შშმ ქალები ოჯახში ძალადობის მსხვერპლნი ხდებიან, განაპირობებს სტერეოტიპული დამოკიდებულებები, რომლებიც საზოგადოებაში ფართოდაა გავრცელებული. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია ცნობიერების ამაღლება ისეთი ფუნდამენტური საკითხების შესახებაც, რომ შშმ ქალებსაც შეუძლიათ ჰქონდეთ სქესობრივი ცხოვრება და იყვნენ დედები.

იმ ფაქტის გამო, რომ შშმ ქალები უფრო მძიმე ძალადობის ფორმებს განიცდიან, დახმარების ნაბიჯებიც უფრო კომპლექსურია. შესაძლოა, ძალადობის მსხვერპლი ვერ აიდენტიფიცირებდეს ძალადობას, რადგან მოძალადე ისეთი ადამიანი იყოს, რომელსაც ენდობა. ხშირია შემთხვევებიც, როცა ძალადობის მსხვერპლი შშმ ქალი ვერ ტოვებს სახლს ფიზიკური შეზღუდულობის გამო.

პრობლემის მოგვარების უპირველესი გზა საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებაა, რათა შშმ ქალები არ იყვნენ გარიყულნი საზოგადოებიდან და მათ არ აღიქვამდნენ მოწყვლად, სხვაზე „დაბლა მდგომ“ ადამიანებად. გარდა ამისა, არსებული სოციალური სერვისები მეტად უნდა იყოს მორგებული შშმ პირების საჭიროებებზე (იქნება ეს ინფრასტრუქტული გარემო თუ ფინანსური ხელმისაწვდომობა). გარდა ამისა, მნიშვნელოვანია სამედიცინო პერსონალისა და სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლების გადამზადება, რათა ძალადობაგამოვლილი პირი არ გახდეს დამატებითი დისკრიმინაციის, გარიყვისა და დამამცირებელი მოპყრობის მსხვერპლი.

► თუკი იცით, რომ შშმ პირი ოჯახში ძალადობის მსხვერპლია, ან თუ თავად ხართ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი, აუცილებლად დაუკავშირდით შესაბამის ორგანიზაციებსა და ორგანოებს:

  • საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და  სოციალური დაცვის სამინისტროს „ცხელ ხაზს“ — 15 05;

  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო „ცხელ ხაზს“ — 116 006;

  • საგანგებო და გადაუდებელ დახმარებას — 112

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)“ — 032 2 33 13 56

  • ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას — 032 2 99 50 76

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „საფარი“ — 0322 30 76 03, 599 40 76 03

გამოყენებული წყაროები: 

მთავარი სურათი: Amnesty International

წყარო

ოჯახში ძალადობა და LGBTQ+ ადამიანები — რა უნდა ვიცოდეთ?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ოჯახში ძალადობა გულისხმობს ურთიერთობაში ისეთი ქცევების ერთობლიობას, რომელთა მიზანიც ინტიმურ პარტნიორზე ან ოჯახის წევრზე ძალაუფლების მოპოვება და მათი კონტროლია. მას შეიძლება ჰქონდეს ფიზიკური, სექსუალური, ემოციური, ფსიქოლოგიური ან ეკონომიკური ძალადობის სახე ან მოიცავდეს ისეთ მუქარებს, რომელთა მიზანიცაა შეშინება, ტერორი, მანიპულაცია, გულისტკენა, დამცირება ან დაზიანება.

ოჯახში ძალადობა შეიძლება გამოცადოს ნებისმიერი ასაკის, რასის, სქესის, სექსუალური ორიენტაციისა თუ გენდერული იდენტობის ადამიანმა, თუმცა LGBTQ+ თემის წარმომადგენლებისა და არაჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობაში მყოფი ადამიანების შემთხვევაში ოჯახში ძალადობის მაჩვენებლები კიდევ უფრო მაღალია, ვიდრე მოსახლეობის სხვა ნაწილისთვის.

LGBTQ+ თემის წევრებზე ოჯახში ძალადობის ფორმები და სტატისტიკა

ქვიარ ადამიანებზე ოჯახში ძალადობის საკითხი მნიშვნელოვნადაა დაკავშირებული იმასთან, თუ რამდენად ღიაა ადამიანი საკუთარი იდენტობის გაცხადების თვალსაზრისით. საქართველოში ხშირია ქვიარ ადამიანების მხრიდან საკუთარი სექსუალური ორიენტაციისა თუ გენდერული იდენტობის დამალვა, როგორც საჯაროდ, ისე ოჯახთან მიმართებით. მაგალითად, 2012 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ გამოკითხულთა 36% ოჯახის წევრებთან მალავს საკუთარ იდენტობას. აღსანიშნავია, რომ, მცირე სხვაობით, კაცები ამას უფრო ხშირად აკეთებენ, ვიდრე ქალები.

„ქამინგაუთი“ — საკუთარი გენდერული იდენტობის ან სექსუალური ორიენტაციის გაცხადება სხვებისთვის — ხშირად პირდაპირაა დაკავშირებული ფინანსურ პრობლემებთან, როდესაც ქვიარ ადამიანი ეკონომიკურად ოჯახზეა დამოკიდებული, რის გამოც ის თავს არიდებს საკუთარ იდენტობაზე საუბარს, რათა არ დაკარგოს ოჯახის ფინანსური რესურსი თუ ემოციური მხარდაჭერა. მიუხედავად ამისა, ქვიარ ადამიანებზე ოჯახში ძალადობა ხშირად „ქამინგაუთამდე“ იწყება, როდესაც ოჯახის წევრებს ეჭვები და ვარაუდები უჩნდებათ პირის სექსუალურ ორიენტაციასა თუ გენდერულ იდენტობასთან დაკავშირებით, რაც „ქამინგაუთის“ შემდეგ შეიძლება კიდევ უფრო გაძლიერდეს.

ქვიარ ადამიანებზე ოჯახში ძალადობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა ფსიქოლოგიური ძალადობა, რომელსაც ხშირად სისტემური ხასიათი აქვს და წლების განმავლობაში გრძელდება, რაც ზოგჯერ ადამიანს აიძულებს, საზოგადოებაში გავრცელებული გენდერული როლების შესაბამისად შეცვალოს თავისი ქცევა და თვითგამოხატვა. თვითგამოხატვის ასე შეზღუდვა შეიძლება ხშირად ადამიანში აჩენდეს ინტერნალიზებულ ჰომოფობიას, რომელიც მომავალში შეიძლება საკუთარი თავის მიუღებლობისა და მძიმე სტრესის წყარო გახდეს და მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენოს ადამიანის მენტალურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას.

ოჯახში LGBTQ+ ადამიანების მიმართ მათი სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის საფუძველზე ჩადენილი დანაშაულების ზიანი საკმაოდ ფართოა და გარდა ფიზიკური ზიანისა ის შეიძლება დაკავშირებული იყოს განათლებაზე ხელმისაწვდომობასთან, სოციალურ მოწყვლადობასა თუ უსახლკარობის რისკთან. ჰომოფობიური, ბიფობიური და ტრანსფობიური განწყობების გამო ოჯახის მხრიდან LGBTQ+ თემის წევრებზე ძალადობას, ოჯახში ძალადობის ჩვეულ ფორმებთან (ფიზიკური, სექსუალური, ემოციური, ფსიქოლოგიური და ეკონომიკური ძალადობები) ერთად, შეიძლება დაემატოს:

  • სახლის დატოვების იძულება;

  • მემკვიდრეობის ჩამორთმევა;

  • სკოლაში სიარულის აკრძალვა;

  • ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში გაგზავნა;

  • ქორწინების იძულება;

  • შვილებზე უარის თქმის იძულება;

  • აქტივისტური საქმიანობისთვის დასჯა;

  • პირადი რეპუტაციის შელახვა;

  • უხეში ჩარევა პირად ავტონომიასა და პირად მიმოწერებში;

  • გარე სამყაროსგან იზოლაცია და თავისუფლების უკანონო აღკვეთა.

საერთაშორისო ანგარიშების მიხედვით, გენდერული უთანასწორობის შედეგებთან მიმართებით განსაკუთრებით მოწყვლადები არიან ტრანსგენდერი ადამიანები და ლესბოსელი და ბისექსუალი ქალები. მათ შემთხვევაში განსაკუთრებით მაღალია იმის ალბათობა, რომ შეილახება მათი უფლება, დამოუკიდებლად მიიღონ გადაწყვეტილება ისეთ საკითხებთან დაკავშირებით, რომლებიც ეხება სექსუალობას, რეპროდუქციასა და ოჯახურ ცხოვრებას.

ოჯახში ძალადობის სტატისტიკა

როგორც საერთაშორისო ორგანიზაციების კვლევები აჩვენებს, LGBTQ+ ჯგუფის მიმართ ოჯახში ძალადობის პრაქტიკა მნიშვნელოვნად მაღალია. ბრიტანეთში Stonewall-ისა და Stigma Research-ის მიერ გეი და ბისექსუალი კაცების ჯანმრთელობის შესახებ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ გამოკითხულ გეი და ბისექსუალ კაცთა 49%-მა 16 წლის ასაკიდან ცხოვრებაში ერთხელ მაინც გამოცადა ძალადობა ოჯახის წევრის ან პარტნიორის მხრიდან, ხოლო იგივე მაჩვენებელი მთლიანად კაცების შემთხვევაში მხოლოდ 17%-ია. გარდა ამისა, კვლევის მიხედვით, გეი და ბისექსუალ კაცთა 40%-მა გამოცადა ოჯახში ძალადობა პარტნიორის მხრიდან, ხოლო იგივე მაჩვენებელი მთლიანად კაცების შემთხვევაში 14%-ია.

2014 წელს WISG-ის მიერ საქართველოში ჩატარებული კვლევის მიხედვით, რომელიც ქვიარ თემზე ოჯახში ძალადობის საკითხს იკვლევდა, გამოკითხულთა 20%-მა განაცხადა, რომ ძალადობა განუცდია ოჯახის წევრის მხრიდან, 30%-ს კი პარტნიორის, პოლიციელის ან თანამშრომლის მხრიდან. კვლევის მიხედვით, ოჯახში ძალადობის ადგილი ექსკლუზიურად სახლი იყო და ძალადობაგამოვლილ ადამიანებს სამჯერ ან მეტჯერ ჰქონდათ ფიზიკური ძალადობის გამოცდილება, რაც ოჯახის წევრების მხრიდან მუდმივი ძალადობის ქვეშ ყოფნაზე მეტყველებს.

ოჯახში ძალადობის მაღალი მაჩვენებლების მიუხედავად, სამართალდამცავებისთვის მიმართვიანობის ოფიციალური მაჩვენებლები LGBTQ+ თემში ოჯახში ძალადობის რეალურ გამოცდილებებს მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება —  Stonewall-ისა და Stigma Research-ის კვლევამ აჩვენა, რომ ძალადობაგამოვლილ გეი და ბისექსუალ კაცთა 78%-ს არასდროს მიუმართავს პოლიციისთვის. გარდა ამისა, იმ რესპონდენტთა ნახევარმა (53%), რომელმაც მომხდარ ძალადობასთან დაკავშირებით მიმართა პოლიციას, უკმაყოფილება გამოთქვა სამართალდამცველების რეაგირების ხარისხით.

მსგავს შემთხვევებზე სამართალდამცავების მხრიდან ჰომოფობიური დამოკიდებულებები ძალიან აქტუალურია საქართველოშიც. საქართველოს სახალხო დამცველის 2016 წლის ანგარიშში ნათქვამია, რომ „ლგბტ თემის წარმომადგენლები პოლიციელების მხრიდან სავარაუდო გადაცდომის ფაქტებზე საუბრობენ. რიგ საქმეებში მითითებულია პოლიციელების მხრიდან დამამცირებელი მოპყრობის, ჰომოფობიური დამოკიდებულების, სიტყვიერი და ფიზიკური შეურაცხყოფის, გულგრილობის ფაქტების შესახებ“.

ქვიარ ბავშვები და ოჯახში ძალადობა

ოჯახში ძალადობას ხშირად აწყდებიან ქვიარ ბავშვებიც, რომლებზე ზეწოლა და ძალადობაც ძლიერდება მშობლების მხრიდან, როდესაც ბავშვის ქცევებში ჩნდება ისეთი ნიშნები, რომლებიც არ შეესაბამება საზოგადოებაში გაბატონებულ ჰეტერონორმატიულობასა და გენდერული როლებს, და განსაკუთრებით მაშინ, როცა ისინი გაიგებენ ბავშვის სექსუალური ორიენტაციისა თუ გენდერული იდენტობის შესახებ. ამის „გამოსწორების“ მიზნით მშობლები ხშირად სხვადასხვა ფორმით ერევიან ბავშვის პირადი გამოხატვის თავისუფლებაში.

ქვიარ ბავშვებზე ოჯახში ძალადობა ხშირად ვლინდება არა ცალკეული, იზოლირებული ქმედებებით, არამედ ჰომოფობიით, ტრანსფობიითა და საზოგადოებაში გავრცელებული გენდერული ნორმებით ნაკარნახევი ძალადობრივი ციკლით, რომელიც მნიშვნელოვნად აზიანებს ბავშვის განვითარებას, ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას.

ოჯახში ბავშვებზე ფსიქოლოგიური ძალადობის ერთ-ერთი გავრცელებული ფორმაა ე.წ. „კონვერსიული თერაპია“ — ფსევდომეცნიერული პრაქტიკა, რომელიც არაზუსტ და მოძველებულ ინფორმაციას ეყრდნობა და რომლის მიზანიც ადამიანის სექსუალური ორიენტაციისა თუ გენდერული იდენტობისა და მისი ქცევების „შეცვლისა“ და „გამოსწორების“ მცდელობაა. ამ მიზნით, მშობლებმა შეიძლება მიმართონ ფსიქოლოგს ან ფსიქიატრს, ზოგჯერ კი სასულიერო პირსაც.

კონვერსიული თერაპია ბავშვთა უფლებების უხეში დარღვევაა და იწვევს გრძელვადიან მენტალურ პრობლემებს, მათ შორის შფოთვას, დეპრესიას, თვითშეფასების დაქვეითებას, ზოგჯერ კი ადამიანები საკუთარი თავისთვის ზიანის მიყენებამდე და თვითმკვლელობის მცდელობამდეც კი მიჰყავს. ეს პრაქტიკა მრავალ ქვეყანაშია აკრძალული და მენტალური ჯანმრთელობის პროფესიონალები ეწინააღმდეგებიან პიროვნების სექსუალური ორიენტაციის შეცვლის ყველა მცდელობას. მიუხედავად ამისა, ქართველი ფსიქოლოგების, ფსიქიატრებისა და სექსოლოგების ნაწილი ჯერ კიდევ უარყოფს იმ ფაქტს, რომ ჰომოსექსუალობა დაავადება არ არის, და მსგავს შემთხვევებს საქართველოში დღემდე არ ექცევა ყურადღება.

► კონვერსიული თერაპია, „მკურნალობა“ თუ გადარწმუნების მცდელობები პიროვნების სექსუალურ ორიენტაციას არ ცვლის. მსგავსი მიდგომა არაეფექტური, სასტიკი და ძალიან საზიანოა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის.

წყარო: Human Rights Watch

ბავშვის პირად ავტონომიაში უხეში ჩარევისა და მათი იზოლაციის თვალსაზრისით, განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არიან ტრანსგენდერი ბავშვები და მოზარდები. მართალია, ბევრმა მათგანმა შეიძლება ზუსტი სახელი ვერ დაარქვას თავის მდგომარეობას, მაგრამ ბევრი ტრანსგენდერი ადამიანი ადრეული ასაკიდანვე იწყებს საკუთარი გენდერული იდენტობის გაცნობიერებას. ისინი თავს თანატოლებისგან განსხვავებულად გრძნობენ და მათი უმრავლესობა მალავს საკუთარ გენდერულ იდენტობას როგორც ოჯახში, ისე სკოლასა თუ სხვა სივრცეებში.

ბევრი კვლევა ცხადყოფს, რომ ტრანსგენდერი ადამიანები ადრეულ ასაკში გაცილებით მეტად არიან მიდრეკილნი თვითდესტრუქციული და სუიციდური ფიქრებისა და ქცევებისკენ. მიუხედავად ამისა, საზოგადოებაში გავრცელებული ტრანსფობიური წარმოდგენების გამო ტრანსი ბავშვები ხშირად ექვემდებარებიან ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ ძალადობას, მათ შორის ოჯახის წევრების მხრიდან. ამას ემატება ის, რომ მშობლებს არ აქვთ საკმარისი ინფორმაცია გენდერულ დისფორიასთან დაკავშირებით, რის გამოც მათ შეიძლება მიმართონ სხვადასხვა არასაჭირო სამედიცინო ჩარევის გზებს, რომლებიც ტრანსგენდერობის პათოლოგიზებას ახდენს და მის „მკურნალობას“ ცდილობს, ბავშვებს კი შეზღუდული აქვთ წვდომა ტრანს-სპეციფიკურ ჯანდაცვაზე, რომელიც მათ მენტალურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას უნდა უზრუნველყოფდეს.

► იხილეთ აგრეთვე:

ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობა და LGBTQ+ თემი

არსებობს მითი, რომ ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობა ყოველთვის კაცის მიერ ხორციელდება ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობებში. თუმცა, პარტნიორის მხრიდან ძალადობა შეიძლება ნებისმიერ ურთიერთობაში მოხდეს და ის საკმაოდ ხშირია LGBTQ+ თემშიც.

LGBTQ+ ურთიერთობებში ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობას არაერთი პარალელი აქვს ჰეტეროსექსუალ წყვილებთან. ძალადობის ამ ნიშნებს შორისაა:

  • მოძალადე ზედმეტად რომანტიკულია ურთიერთობების დასაწყისში;

  • ეჭვიანობა;

  • მაკონტროლებელი ქცევა (მათ შორის ციფრულ მედიასთან დაკავშირებული, როგორიცაა პარტნიორის მობილურში ჩხრეკა მისი თანხმობის გარეშე);

  • იზოლაცია;

  • პასუხისმგებლობის ნაკლებობა;

  • მოძალადე სხვებს აკისრებს პასუხისმგებლობას თავის გრძნობებზე;

  • ძალისა და ფიზიკური ძალადობის გამოყენება;

  • განწყობის უეცარი ცვლილებები;

  • მუქარა.

მართალია, ინტიმური პარტნიორის მხრიდან ძალადობის დინამიკა LGBTQ+ ურთიერთობებში იგივეა, როგორიც ჰეტეროსექსუალურ ურთიერთობებში, მაგრამ ჰომოფობია, ჰეტეროსექსიზმი და ტრანსფობია მოძალადეს აძლევს უნიკალურ ტაქტიკებს, რათა დამატებითი ბარიერები შეუქმნას პარტნიორს. მაგალითად:

  • სიტუაციის უარყოფა იმ არასწორ წარმოდგენაზე დაყრდნობით, რომ ძალადობა მხოლოდ კაცსა და ქალს შორის ხდება;

  • მუქარა, რომ მოძალადე საჯაროდ განაცხადებს პარტნიორის სექსუალური ორიენტაციის ან გენდერული იდენტობის შესახებ (თუკი ის არ არის „დაქამინგაუთებული“), რაც შეიძლება ქმნიდეს მეგობრების ან/და ოჯახის წევრების დაკარგვისა თუ სამსახურსა და სხვა სივრცეებში დისკრიმინაციის საფრთხეს;

  • „განსხვავებულობის“ ნიშნით დისკრიმინაციისა და დაკნინების მცდელობები, განსაკუთრებით ისეთ ურთიერთობებში, რომლებშიც მოძალადე ჰეტეროსექსუალი და სისგენდერია (მისი გენდერული იდენტობა შეესაბამება მისთვის დაბადებისას მინიჭებულ სქესს), მაგრამ მისი პარტნიორი — არა. ამის ერთ-ერთი მაგალითია მოძალადის მხრიდან ისეთი ფრაზები, როგორიცაა „მე ნორმალური ვარ, შენ — არა“ ან „არ მინდა, რომ ხალხმა იცოდეს, რომ LGBTQ+ პარტნიორი მყავს, რადგან მე არ ვარ LGBTQ+“;

  • სექსსა და სექსუალობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე განსჯა და დარცხვენა, ე.წ. „სლათ-შეიმინგი“ (ინგლ. Slut-shaming). ისეთ ურთიერთობებში, რომლებშიც მოძალადე ჰეტეროსექსუალი და სისგენდერია, მისი პარტნიორი კი ქვიარი, მოძალადემ შეიძლება განსჯისა და დარცხვენის ფორმად გამოიყენოს ის დებულებები, რომ LGBTQ+ ადამიანები „გარყვნილები“ არიან, რომ მათ ბევრი პარტნიორი ჰყოლიათ ან რომ მათ არ შეუძლიათ მონოგამიურ ურთიერთობაში ყოფნა და ამის გამო არ არიან სანდოები;

  • სიტყვიერი თავდასხმა მსხვერპლის იდენტობაზე, მაგალითად, „ნამდვილ ქალს არც კი ჰგავხარ“ ან „სხვა არავინ იქნება შენთან, რადგან ქვიარი ხარ“;

  • დამამცირებელი სიტყვებისა და ტერმინოლოგიის გამოყენება, მათ შორის შესაფერისი ნაცვალსახელების გამოყენებაზე უარის თქმა;

  • ფიზიკური ან სექსუალური ძალადობა, რომელიც ფოკუსირებულია ადამიანის გენდერზე, სექსუალურ იდენტობასა თუ პრეფერენციებზე.

მიუხედავად ამისა, LGBTQ+ ინდივიდები გაცილებით უფრო იშვიათად მიმართავენ ოჯახში ძალადობისთვის განკუთვნილ დახმარებას, რასაც განაპირობებს ძალადობისა და დისკრიმინაციის თანაკვეთები, რომლებიც ძალადობაგამოვლილ ქვიარ ადამიანებს დამატებით ბარიერების წინაშე აყენებს. მაგალითად:

  • შიში იმისა, რომ მათ არავინ დაუჯერებს ან სერიოზულად არ მიიღებს;

  • საზოგადოებაში არსებული ჰომოფობია, ბიფობია და ტრანსფობია;

  • რესურსების ნაკლებობა და სამართლებრივ თუ სხვა სფეროებში პერსონალის არაკომპეტენტურობა LGBTQ+ საკითხებთან მიმართებით;

  • შიში იმისა, რომ ადამიანები მათ სექსუალურ ორიენტაციასა თუ გენდერულ იდენტობას სხვებს გაუმხელენ;

  • შიში იმისა, რომ სამართალდამცავებისა და სხვა სისტემების მხრიდან საკუთარი იდენტობის გამო დისკრიმინაციას წააწყდებიან;

  • მსხვერპლმა შეიძლება, უბრალოდ, არ იცოდეს, რომ ოჯახში ძალადობაზე მომუშავე ორგანიზაციები ქალებსა და კაცებს სერვისებს სთავაზობენ განურჩევლად მათი სექსუალური ორიენტაციისა თუ გენდერული იდენტობისა.

► თუ ხართ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი ან იცით ასეთი ფაქტის შესახებ, მიმართეთ:

  • საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და  სოციალური დაცვის სამინისტროს „ცხელ ხაზს“ — 15 05;

  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო „ცხელ ხაზს“ — 116 006;

  • საგანგებო და გადაუდებელ დახმარებას — 112

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)“ — 032 2 33 13 56

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „საფარი“ — 0322 30 76 03, 599 40 76 03

როგორ დავეხმაროთ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლ ქვიარ ადამიანებს?

LGBTQ+ თემისთვის სერვისების გაუმჯობესებისა და ოჯახში ძალადობის დასრულებისთვის ადვოკატირების ბევრი გზა არსებობს. თუკი არ იცით, საიდან დაიწყოთ, სცადეთ შემდეგი:

  • იყავით ჭეშმარიტი მხარდამჭერი — დაიცავით LGBTQ+ ადამიანთა უფლებები, გამოიყენეთ თქვენი პლატფორმა მათი ხმების გასაჟღერებლად და ხმამაღლა დაუჭირეთ მხარი LGBTQ+ ადამიანებს უსამართლო და დისკრიმინაციულ სიტუაციებში. მხარი დაუჭირეთ მათ როგორც პირადად, ისე საჯაროდ, და ეცადეთ შეუქმნათ უსაფრთხო სივრცე;

  • გაიგეთ უფრო მეტი — თუკი არ ხართ დარწმუნებული, ზუსტად რას ნიშნავს LGBTQ+ თემი და მასთან დაკავშირებული საკითხები, მოიძიეთ შესაბამისი ინფორმაცია და გაიგეთ მეტი;

  • გააზიარეთ რესურსები — არასდროს იცით, ვინ ადევნებს თვალს თქვენს აქტიურობას სოციალურ მედიაში. სოციალური მედია შესანიშნავი გზაა რესურსების გასაზიარებლად და იმ ხალხისთვის მისაწოდებლად, ვისაც ისინი სჭირდება. ამით პოტენციურად შეიძლება მნიშვნელოვნად დაეხმაროთ ვინმეს, ვისაც ძალადობრივი ურთიერთობიდან თავის დახსნა სურს;

  • გამოიყენეთ თქვენი პლატფორმა LGBTQ+ ხმების გასაჟღერებლად — თუკი ქვიარ თემის მხარდაჭერა გსურთ, შეგიძლიათ, გამოიყენოთ თქვენი სოციალური ქსელები ისეთი ამბების, სტატიებისა თუ ვიდეოების გასაზიარებლად, რომლებშიც LGBTQ+ ადამიანები საუბრობენ თავიანთ პრობლემებზე, გამოწვევებსა თუ გამოცდილებაზე. მიეცით ქვიარ ადამიანებს საშუალება, თავად გააჟღერონ თავიანთი ხმა, თქვენ კი თქვენი პლატფორმა მათი ხმების გასაძლიერებლად გამოიყენეთ;

  • თუკი სერვისის მიმწოდებელი ხართ, დაესწარით LGBTQ+ თემატიკის ტრენინგებს</strong>;

  • ადვოკატირება გაუწიეთ გაუმჯობესებულ სერვისებს — ეს შეიძლება უკავშირდებოდეს LGBTQ+ თემის უფლებებს, იურიდიულ სერვისებსა თუ პირად მხარდაჭერას. თუკი სადმე საუბარია ქვიარ თემისთვის ხელმისაწვდომ სერვისებზე, აიმაღლეთ ხმა და მხარი დაუჭირეთ სერვისების გაუმჯობესებას;

  • დონაცია — თუკი ამის საშუალება გაქვთ, შეგიძლიათ დონაციით დაეხმაროთ LGBTQ+ მეგობრულ რესურსებს, ორგანიზაციებსა და სერვისებს, იქნება ეს თავშესაფარი ძალადობაგამოვლილი ადამიანებისთვის თუ სხვა.

► თუკი თავად ხართ ქვიარი და ოჯახში ძალადობა გამოგიცდიათ, შეგიძლიათ დახმარებისთვის მიმართოთ საქართველოში მოქმედ LGBTQ+ ორგანიზაციებს, მაგალითად, „თანასწორობის მოძრაობას“ ან „თემიდას“:

 

ვიდეო — თანხმობა და მისი მნიშვნელობა

მიერ
admin
-
0
#image_title

თუ ჯერ კიდევ გიჭირთ თანხმობის იდეის ზუსტად გაგება, უბრალოდ წარმოიდგინეთ, რომ სექსის ნაცვლად ადამიანს ხინკლის ჭამას სთავაზობთ.

თქვენ ამბობთ: ჰეი, ხინკალი ხომ არ გვეჭამა?

ისინი გპასუხობენ: ვახ, ძალიან მესიამოვნებოდა ხინკალი!

ამ დროს გასაგებია, რომ მათ სურთ თქვენთან ერთად ხინკლის ჭამა. თუმცა სანამ ხინკალს მოიტანთ, ჰკითხეთ, რომელი ხინკალი სურთ? იქნებ თანახმანი არიან მიირთვან ყველის ხინკალი, მაგრამ არა ხორცის? ან სულაც, კარტოფილის ხინკალი უნდათ?

ხოლო თუ თქვენ ამბობთ: ჰეი, ხინკალი ხომ არ გვეჭამა?

და ისინი გპასუხობენ: იცი რა? არ ვარ დარწმუნებული…

ამ დროს თქვენ შეგიძლიათ მოიტანოთ ხინკალი, ან არ მოიტანოთ. მაგრამ გახსოვდეთ, რომ მათ შეიძლება არ ჭამონ. და თუ ისინი არ შეჭამენ… ეს მნიშვნელოვანი ნაწილია და კარგად მოისმინეთ: არ აიძულოთ ხინკლის ჭამა!

ფაქტი, რომ ხინკალი მოიტანეთ, არ ნიშნავს, რომ ეს მისი სხვა ადამიანისთვის ძალით ჭმევის უფლებას გაძლევთ.

და თუ ისინი ამბობენ: არა, მადლობა. მაშინ, ნუ მოუტანთ ხინკალს. საერთოდ. მარტივად: არ მოუტანოთ ხინკალი.

არ აიძულოთ ხინკლის ჭამა, არ გაღიზიანდეთ იმის გამო, რომ ხინკალი არ უნდათ.

მათ უბრალოდ არ უნდათ ხინკალი და მორჩა, კარგით?

მათ შეიძლება თქვან: კი, სიამოვნებით. და როცა ხინკალი მოვა, შეიძლება საერთოდაც აღარ უნდოდეთ ჭამა. კი, ეს იქნებ ცოტა გამაღიზიანებელიც იყოს იმიტომ, რომ ხინკლის მოტანაში თქვენ ძალისხმევა ჩადეთ, მაგრამ ეს მათ არანაირად არ ავალდებულებთ, რომ ხინკალი ჭამონ.

მათ უნდოდათ ხინკალი, ახლა აღარ უნდათ. ზოგიერთი ადამიანი იცვლის აზრს მანამ, სანამ ხინკალი მოვა და ეს სავსებით ნორმალურია. თქვენ ისევ და ისევ, არანაირი უფლება არ გაქვთ, დააძალოთ ხინკლის ჭამა.

და თუ ისინი უგონო მდგომარეობაში არიან, ნუ მოუტანთ ხინკალს. უგონო მდგომარეობაში მყოფ ადამიანებს არ უნდათ ხინკალი და არ შეუძლიათ გიპასუხონ კითხვაზე, უნდათ თუ არა ხინკლის ჭამა იმიტომ, რომ უგონოდ არიან.

კი, შეიძლება ისინი გონზე იყვნენ, როცა ჰკითხეთ, უნდოდათ თუ არა ხინკალი და დაგთანხმდნენ კიდეც, მაგრამ მანამ, სანამ ხინკალი მოვიდა უგონოდ აღმოჩნდნენ. თქვენ უბრალოდ უნდა გადადოთ ხინკალი გვერდით და დარწმუნდეთ, რომ ისინი უსაფრთხოდ არიან. ეს მნიშვნელოვანია, ამიტომ ყურადღებით მოისმინეთ: არ აიძულოთ ხინკლის ჭამა!

ისინი დაგთანხმდნენ მანამდე, კი, მაგრამ უგონოდ მყოფ ადამიანებს არ უნდათ ხინკალი!

თუ ადამიანი დაგთანხმდათ ხინკლის ჭამაზე, დაიწყო ჭამა და გონება დაკარგა დასრულებამდე, არ გააგრძელოთ მისთვის ხინკლის ძალით ჭმევა! გადადეთ ხინკალი გვერდით და დარწმუნდით, რომ უგონოდ მყოფი ადამიანი უსაფრთხოდაა იმიტომ, რომ უგონოდ მყოფ ადამიანებს არ უნდათ ხინკალი! დაგვიჯერეთ…

თუ ადამიანი ხინკლის ჭამაზე დაგთანხმდათ გასულ შაბათს, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მათ სურთ თქვენთან ერთად ხინკლის ჭამა ყოველდღე. მათ არ უნდათ გაუფრთხილებლად გამოეცხადოთ სახლში, ხინკლით ხელში, აიძულოთ ჭამა და თან უთხრათ: კი მაგრამ, წინა კვირაში ხომ გინდოდა ხინკალი? ან გაიღვიძონ და აღმოაჩინონ, რომ ხინკალს აჭმევთ ძალით და თან ეუბნებით: კი მაგრამ, გუშინ ღამით ხომ გინდოდა ხინკალი?

გასაგებია, რომ ხინკალი ძალიან გვიყვარს, მაგრამ ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მისი ჭამა ყოველდღე გვსურს, ყველასთან ერთად ან სხვა ადამიანებსაც ჩვენსავით უყვართ ხინკალი.

თუ იმას ხვდებით, რამდენად აბსურდულია, აიძულოთ ადამიანებს ხინკლის ჭამა მაშინ, როცა მათ ეს არ სურთ და თუ თქვენთვის ცხადია, როდის სურთ ან არ სურთ ადამიანებს ხინკლის ჭამა, მაშინ, რამდენად რთულია იგივეს გაგება როცა საქმე სექსს ეხება?

ხინკალი იქნება ეს თუ სექსი, ნებისმიერ შემთხვევაში, თანხმობა გადამწყვეტია.

თუ მაინცდამაინც ძალიან გინდათ ხინკალი, შეგიძლიათ მარტომ ჭამოთ, გემრიელად მიირთვით!

სცენარის ავტორი: ვერო მელუა

გრაფიკული დიზაინერი: ანიკი გელაშვილი

მოუშენ დიზაინერი: იერვანდ მურადიანი

წყარო

ვიდეო — ოჯახში ძალადობა: რა უნდა ვიცოდეთ?

მიერ
admin
-
0
#image_title

  • თქვენი პარტნიორი ან ოჯახის სხვა  წევრი ოდესმე დაგმუქრებიათ, რომ რამეს დაგიშავებდათ ან მოგკლავდათ?

  • თქვენი პარტნიორი მუდმივად ცდილობს თქვენს დაკნინებას, თქვენი გარეგნობის გაკრიტიკებას ან თქვენთვის შეურაცხყოფის მოყენებას?

  • ოჯახის ფინანსებს ან თქვენს თანხას პარტნიორი განაგებს (მაგალითად, თვითონ წყვეტს, არ მოგცეთ ფული ან გააკონტროლოს, როგორ დახარჯავთ მას)?

  • თქვენი შვილები ისმენენ ან ხედავენ ისეთ რაღაცებს, რაც შეიძლება მათთვის საზიანო იყოს?

ეს მცირე ჩამონათვალია იმ კითხვებისა, რომლებზე დადებითი პასუხიც ოჯახში ძალადობას ადასტურებს.

ოჯახში ძალადობა მოიცავს ოჯახის წევრის მიმართ ჩადენილ ფიზიკურ, სექსუალურ, ემოციურ ან ფსიქოლოგიურ და ეკონომიკურ ძალადობას. ასევე, უგულებელყოფას, საკუთრების განზრახ დაზიანებას, ნებისმიერ სხვა ქცევას, რომელიც ოჯახის წევრს აგრძნობინებს, რომ მას, სხვა ადამიანს ან ცხოველს საფრთხე ემუქრება. გარდა ამისა, ზემოჩამოთვლილთაგან ნებისმიერის ჩადენის მუქარას.

საქართველოში, 2023 წლის პირველ სამ თვეში ოჯახში ძალადობაზე 2757 მიმართვა დაფიქსირდა პოლიციაში. აქედან ყველაზე მეტი, 2141 ფსიქოლოგიური ძალადობის შემთხვევა იყო.

თუმცა რეალობა სტატისტიკასთან შედარებით გაცილებით მძიმეა და მსხვერპლები ხშირად ვერ მიმართავენ სამართალდამცავ ორგანოებს, შიშის, უიმედობის, უნდობლობის ან არასაკმარისი ინფორმაციის ფლობის გამო.

ოჯახში ძალადობის გამომწვევი მიზეზი სისტემურია და საზოგადოებაში გავრცელებულ მცდარ წარმოდგენებს, მოძალადის მხრიდან ძალაუფლების არასწორ და არაჯანსაღ აღქმას, დაუსჯელობის სინდრომსა და მსხვერპლის მიმართ ემპათიის ნაკლებობას მოიცავს, როგორც საზოგადოების, ისე სამართალდამცავი ორგანოებისა და სასამართლოს მხრიდან.

საქართველოში, თუკი ოჯახში ძალადობის შემთხვევა არ იწვევს სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას, ძალადობის მსხვერპლთა დასაცავად და მოძალადეთა შესაზღუდად დროებითი ღონისძიების სახით გამოიყენება შემაკავებელი და დამცავი ორდერები.

თუკი ძალადობა გამოგიცდიათ, გახსოვდეთ: ეს არ არის თქვენი ბრალი და თქვენ მხოლოდ სიკეთეს, თანაგრძნობასა და პატივისცემას იმსახურებთ.

სცენარის ავტორი: ვერო მელუა

გრაფიკული დიზაინერი: ანიკი გელაშვილი

მოუშენ დიზაინერი: იერვანდ მურადიანი

წყარო

 

ჩემი პასუხი — იდა ბახტურიძე (ვიდეო)

მიერ
admin
-
0
#image_title

  1. ფემიციდიც ადამიანის მკვლელობაა და მას სხვა მკვლელობებისგან განცალკევებით არ უნდა განვიხილავდეთ.

ფემიციდს სხვა მკვლელობებისგან განასხვავებს ერთი მთავარი რამ, რომ მას, როგორც წესი, თან ერთვის ან წინ უსწრებს სხვადასხვა დანაშაულებების – ძალადობის – გრძელი ჯაჭვი. შესაბამისად, როდესაც ვსაუბრობთ ფემიციდზე, ჩვენ უნდა ვიგულისხმოთ, რომ ვსაუბრობთ ბევრ დანაშაულზე ერთად. მოსამართლე თუ სამართალდამცავი სტრუქტურები ამას უნდა იძიებდნენ, ამ კუთხით უნდა განიხილავდნენ ამ დანაშაულს და მკვლელობას და არა სხვა დანაშაულისა და მკვლელობების მსგავსად.

  1. საქართველოში ფემიციდის მხრივ მდგომარეობა არ დამძიმებულა, უბრალოდ ახლა უფრო ხშირად შუქდება.

ეს გარკვეულწილად არის სიმართლე, მაგრამ ბოლომდეც ვერ შევადარებთ, დავუშვათ, 20 წლის წინ რა ხდებოდა. ერთი იმიტომ, რომ საერთოდ არ ინტერესდებოდა მედია – ადამიანის უფლებების და ქალთა მიმართ ძალადობის კუთხით ფაქტობრივად არაფერი შუქდებოდა, არ გვქონდა სტატისტიკა. მაგრამ ბოლო 10 წლის დინამიკას თუ დავაკვირდებით, აქ შეგვიძლია ცალსახად ვთქვათ, რომ მდგომარეობა არ უმჯობესდება – ფემიციდის სტატისტიკა გვაქვს იგივე ან მზარდი, რაც ნიშნავს იმას, რომ სისტემურად პროგრესი არ გვაქვს.

  1. კანონი ფემიციდის წინააღმდეგ მკაცრია, სხვას მეტს ვერაფერს გავაკეთებთ.

დღეს კანონი არის ნამდვილად მკაცრი და ფემიციდი 16-იდან 20 წლამდე ან უვადო პატიმრობით ისჯება, რადგან ფემიციდს ახლავს გენდერული მოტივი და გენდერული მოტივი დღეს, დღევანდელი კანონმდებლობით ითვლება დამამძიმებელ გარემოებად. მაგრამ ცხადია, ეს არ არის საკმარისი იმიტომ, რომ ჩვენ თუ გვინდა რომ შედეგებს კი არა მათ გამომწვევ მიზეზებს ვებრძოლოთ, მნიშვნელოვანია პრევენციული პოლიტიკა, რაც ძალიან სუსტია დღეს საქართველოში.

  1. მედიას არ აქვს გავლენა ქალების მკვლელობების პრევენციაზე.

მედიას ძალიან დიდი გავლენა აქვს პრევენციაზე და მთავარი პრობლემა, რომელიც დღეს გვაქვს არის ეთიკური გაშუქება – ხშირად პირიქით, [მედია] შეიძლება ხელსაც უწყობდეს სტერეოტიპების და დანაშაულის განმეორების პრობლემას.

  1. ფემიციდი ზოგიერთი რელიგიური და ეთნიკური ჯგუფის კულტურის ნაწილია და საქართველოში სწორედ ისინი კლავენ ქალებს.

ეს არის ყველაზე დიდი ტყუილი და მავნებლობა, რომელიც, სამწუხაროდ, საქართველოში ხშირად გვესმის. ამ დანაშაულს, ფემიციდს, ეთნიკურობასთან არავითარი კავშირი არ აქვს. მას აქვს გენდერულ სტერეოტიპებთან და პატრიარქალურ კულტურასთან კავშირი და თუკი მაგალითები გვჭირდება, სტატისტიკა სხვა რამეს ამბობს: ეთნიკურად ქართველები არიან უმრავლესობაში ფემიციდის ჩამდენებს შორის, თუმცა ესეც არ ნიშნავს იმას, რომ ეთნიკურობაა აქ მნიშვნელოვანი. პროპორციულად უბრალოდ მეტი ეთნიკურად ქართველი ცხოვრობს.

ვიდეოგრაფი: ტბელ აბუსერიძე

მონტაჟი: ანი ჯაფარიძე

სცენარისტი: ვერო მელუა

♦ გადაღებისთვის სტუდია დაგვითმო Enigma Media-მ.

წყარო

 

ჩემი პასუხი — გოგა ხატიაშვილი (ვიდეო)

მიერ
admin
-
0
#image_title

  1. საქართველოს კანონმდებლობა, კერძოდ კი სისხლის სამართლის კოდექსი, გაუპატიურებასა და სხვა ტიპის სქესობრივ დანაშაულებს საკმაოდ შეზღუდულად არეგულირებს და ჯერ კიდევ პრინციპულად ითვალისწინებს იმ მიდგომას, რომელიც არსებობდა საბჭოთა კავშირის დროს. კერძოდ, გაუპატიურების, ან სექსუალური ხასიათის სხვა ქმედების ჩასადენად აუცილებელია, რომ დამნაშავემ გამოიყენოს ძალადობა, ძალადობის მუქარა და დაზარალებულის უმწეო მდგომარეობა და არ ითვალისწინებს თანხმობის არარსებობის კომპონენტს. მნიშვნელოვანია, რომ შეიცვალოს იმგვარად კანონმდებლობა, რომ გაუპატიურების ცნება ეფუძნებოდეს სწორედ თანხმობის არარსებობას.

საქართველოს კანონმდებლობა ჯერ კიდევ პრინციპულად ითვალისწინებს იმ მიდგომას, რომელიც არსებობდა საბჭოთა კავშირის დროს. მნიშვნელოვანია, რომ შეიცვალოს იმგვარად კანონმდებლობა, რომ გაუპატიურების ცნება ეფუძნებოდეს სწორედ თანხმობის არარსებობას.

  1. ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს ყველა კონკრეტულ შემთხვევაში, რამდენად არსებობდა ნამდვილი და ნებაყოფლობითი თანხმობა დაზარალებულის მხრიდან? დუმილი არ არის თანხმობის ნიშანი. შესაძლებელია, მსხვერპლმა, სხვადასხვა გარემოებების გამო, ვერ დააფიქსიროს პოზიცია სქესობრივ აქტთან დაკავშირებით, მაგრამ ეს ავტომატურად არ მიუთითებს იმაზე, რომ ასეთი სქესობრივი ურთიერთობა იყო მისი ნებაყოფლობითი თანხმობის შედეგი.

დუმილი არ არის თანხმობის ნიშანი!

  1. სექსუალურ ძალადობაზე ცრუ ბრალდებები არის ძალიან, ძალიან, ძალიან იშვიათი. უფრო მეტიც, სექსუალური ძალადობა რჩება ძალადობის ერთ-ერთ ყველაზე დაფარულ ფორმად იმიტომ, რომ სხვადასხვა მიზეზის გამო, ქალებს, მსხვერპლებს, ძალიან უჭირთ ამაზე საუბარი და გამოვლენის მაჩვენებელი არის ძალიან დაბალი. უფრო მეტიც რომ ვთქვათ, თუ ჩვენ გავყვებით ამ ლოგიკას, რომ შესაძლოა ცრუ ბრალდებები წაუყენონ მსხვერპლებმა პოტენციურ დამნაშავეებს, მოქმედი კანონმდებლობის პირობებში, თეორიულად, დღესაც არის ეს შესაძლებელი. მაგალითად, გაუპატიურების ერთ-ერთი ხერხი არის ძალადობის გამოყენების მუქარა: მაგალითად, თუ დამნაშავე დაემუქრა მსხვერპლს მოკვლით და შემდგომში მასთან დაამყარა სქესობრივი კავშირი. მოქმედი კანონმდებლობით, ეს გაუპატიურებად ითვლება, ისჯება. ეს მუქარა ხშირად არის ზეპირსიტყვიერი, ის არანაირ კვალს არ ტოვებს. მაშინ გამოდის, რომ, ამ ლოგიკით, დღევანდელი კანონმდებლობის პირობებშიც არსებობს თეორიულად იმის ალბათობა, რომ ასეთი ცრუ ბრალდებები წაუყენოს მსხვერპლმა პოტენციურ დამნაშავეს. ამიტომაც, თანხმობის არარსებობის ცნების შემოტანა, ბუნებრივია, არ გაზრდის შესაძლო ცრუ ბრალდების რისკებს.

სექსუალურ ძალადობაზე ცრუ ბრალდებები არის ძალიან, ძალიან, ძალიან იშვიათი. თანხმობის არარსებობის ცნების შემოტანა, ბუნებრივია, არ გაზრდის შესაძლო ცრუ ბრალდების რისკებს. 

  1. ხშირად მსხვერპლი ვერ მიმართავს ქმედების ჩადენისთანავე შესაბამის ორგანოებს დასახმარებლად და ეს აიხსნება სხვადასხვა გარემოებით. მათ შორის, იმის გამო, რომ ისინი ზოგჯერ საკუთარ თავს იდანაშაულებენ. შესაძლებელია, აქვთ იმის შიში, რომ ამ პროცესში ისინი წნეხსა და რაიმე ზემოქმედებას დაექვემდებარებიან. ან უბრალოდ აქვთ შიში მოძალადეთა მიმართ. ამიტომაც, არის არაერთი ფაქტორი, თუ რატომ ვერ მიმართავს მსხვერპლი დასახმარებლად შესაბამის ორგანოებს. ბუნებრივია, ეს არ ნიშნავს იმას, რომ დაგვიანებით მიმართვა არის უპირობოდ იმის ნიშანი, რომ მსხვერპლი იტყუება ან ცრუ ინფორმაციას აწვდის სამართალდამცავ ორგანოებს.

არის არაერთი ფაქტორი, თუ რატომ ვერ მიმართავს მსხვერპლი დასახმარებლად შესაბამის ორგანოებს.

  1. იქედან გამომდინარე, რომ გაუპატიურება არ არის აუცილებელი, რომ იყოს ჩადენილი მოძალადის მხრიდან ფიზიკური ძალის გამოყენების და მსხვერპლის მხრიდან ფიზიკური წინააღმდეგობის გაწევის პირობებში, შესაძლებელია, რომ ადამიანზე არ დარჩეს ფიზიკური დაზიანების კვალი. ამ შემთხვევაში სხვა შესაძლო მტკიცებულებებით უნდა მოხდეს ფაქტის დადასტურება. ეს შეიძლება იყოს ბიოლოგიური ექსპერტიზა, შემთხვევის ადგილის დათვალიერება. ასევე, მაგალითად, ერთ-ერთ საქმეში აუდიო ჩანაწერიც კი არსებობდა იმისა, თუ მსხვერპლი როგორ ეხვეწებოდა, ხმამაღალი ინტონაციით მოძალადეს და როგორ ეუბნებოდა უარს სქესობრივი კავშირის დამყარების მცდელობაზე. ფიზიკურ წინააღმდეგობას მსხვერპლების დაახლოებით 30% სწევს, ამიტომაც არის მნიშვნელოვანი, რომ ჩვენი კანონმდებლობა შესაბამისობაში იყოს მსხვერპლის საპასუხო ქცევითი რეაქციების ლოგიკასთან.

ფიზიკურ წინააღმდეგობას მსხვერპლების დაახლოებით 30% სწევს. კანონმდებლობა შესაბამისობაში უნდა იყოს მსხვერპლის საპასუხო ქცევითი რეაქციების ლოგიკასთან.

ვიდეოგრაფი: ტბელ აბუსერიძე

მონტაჟი: ანი ჯაფარიძე

სცენარისტი: ვერო მელუა

♦ გადაღებისთვის სტუდია დაგვითმო Enigma Media-მ.

წყარო

ჩემი პასუხი — ანნა არგანაშვილი (ვიდეო)

მიერ
admin
-
0
#image_title

  1. პირველ რიგში, თავად ოჯახში ძალადობის მსხვერპლმა უნდა იცოდეს, რომ მას აქვს უფლება, არ სურდეს პოლიციაში განცხადების გაკეთება და ჩვენ, ყველა, მხარს დავუჭერთ და დაველოდებით იმ დროს, როდესაც ის შეძლებს, იპოვის ძალას, რომ პოლიციაში გააკეთოს განცხადება. მაგრამ, სანამ ეს მოხდება, დავიცავთ მის უსაფრთხოებას.

მსხვერპლს აქვს უფლება, არ სურდეს პოლიციაში განცხადების გაკეთება.

  1. ოჯახში ძალადობის მსხვერპლს ყოველთვის შეუძლია მოითხოვოს სერვისები. მათ შორის, თავშესაფარი, უფასო ადვოკატი, სოციალური მუშაკი, ფსიქოლოგი ისე, რომ არ არის აუცილებელი სამართალდამცავებს მიმართოს. აგრეთვე გვყავს სახალხო დამცველი, რომელიც ყოველთვის უნდა ჩაერთოს და ერთვება, თუ სახელმწიფო არ აძლევს (მსხვერპლს სერვისებს) თუნდაც პოლიციაში მიმართვის გარეშე. და ყოველთვის არის არასამთავრობო სექტორი, რომელიც ასევე ერთვება, თუ სახელმწიფო ვერ ასრულებს თავის მოვალეობას. და რა თქმა უნდა მსხვერპლის ახლობლები. ანუ, მსხვერპლის მეგობრები, ახლობლები, მხარდამჭერი წრე არის გადამწყვეტი, რომ ეს რესურსები მსხვერპლმა მაქსიმალურად გამოიყენოს.

მსხვერპლს ყოველთვის შეუძლია მოითხოვოს სერვისები: თავშესაფარი, უფასო ადვოკატი, სოციალური მუშაკი, ფსიქოლოგი.

  1. ჩვენ არასდროს არ ვიცით რა მოხდება ციხიდან გამოსვლის შემდეგ. მაგრამ მეტად ვიცით, რა მოხდება, თუ თავს არ დავიცავთ. ანუ, ძალადობა არ შეწყდება მოთმენით. ძალადობა მძიმდება, ღრმავდება და უფრო და უფრო ართულებს ცხოვრებას. ანუ ეს ნამდვილად მოხდება, თუ დახმარებას არ მოვითხოვთ. ციხიდან გამოსვლის შემდეგ რა მოხდება, დამოკიდებულია იმაზე, თუ მსხვერპლი რამდენად გაძლიერდება მანამდე, დამოუკიდებელი გახდება, შეძლებს მხარდამჭერებისთვის მიმართვას, მობილიზებას…

ძალადობა არ შეწყდება მოთმენით. ძალადობა მძიმდება, ღრმავდება და უფრო და უფრო ართულებს ცხოვრებას. 

  1. ბავშვებს არ სჭირდებათ ძალადობა და მშობელი, რომელიც არის მოძალადე, ის ვეღარ მშობლობს. მშობლობა გამორიცხავს ბავშვისთვის ძალადობის ჩვენებას და ბავშვისთვის ძვირფას ადამიანზე ძალადობას. ამ წუთში შეტყობინებაზე უარი ნიშნავს ბავშვის დატოვებას ძალადობაში.

მშობელი, რომელიც არის მოძალადე, ვეღარ მშობლობს. შეტყობინებაზე უარი ნიშნავს ბავშვის დატოვებას ძალადობაში.

  1. ძალადობა არც ერთ შემთხვევაში არ შეიძლება გამართლდეს არც დასჯით, არც აღზრდით, არც დახმარების სურვილით. შესაბამისად, თუ დასჯაში ძალადობას ვგულისხმობთ, უბრალოდ შეუძლებელია, რომ ეს იყოს დაშვებული იმიტომ, რომ ეს არის ყველაფერი უარყოფითი, რაც შეიძლება გავაკეთოთ.

ძალადობა არც ერთ შემთხვევაში არ შეიძლება გამართლდეს. თუ დასჯაში ძალადობას ვგულისხმობთ, შეუძლებელია, რომ ეს დაშვებული იყოს.

► თუ ხართ ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი ან იცით ასეთი ფაქტის შესახებ, მიმართეთ:

  • საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და  სოციალური დაცვის სამინისტროს „ცხელ ხაზს“ — 15 05;

  • ოჯახში ძალადობის მსხვერპლთა  საკონსულტაციო „ცხელ ხაზს“ — 116 006;

  • საგანგებო და გადაუდებელი დახმარების სამსახურს — 112

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)“ — 032 2 33 13 56

  • უფლებადამცველ ორგანიზაციას „საფარი“ — 0322 30 76 03, 599 40 76 03

ვიდეოგრაფი: ტბელ აბუსერიძე

მონტაჟი: ანი ჯაფარიძე

სცენარისტი: ვერო მელუა

♦ გადაღებისთვის სტუდია დაგვითმო Enigma Media-მ.

წყარო

 

ქალთა პოლიტიკაში ჩართულობის ხელისშემშლელი ფაქტორები

მიერ
admin
-
0
#image_title

► წინამდებარე სტატია მოხვდა ფემეას ბლოგერებისა და ილუსტრატორების კონკურსის გამარჯვებულებს შორის და II ადგილი დაიკავა „საუკეთესო სტატიის“ კატეგორიაში.

„კაცი განისაზღვრება, როგორც ადამიანი, ქალი კი — როგორც მდედრი. და როდესაც ქალი ადამიანივით იქცევა, ამბობენ, რომ ის კაცს ჰბაძავს“ — სიმონ დე ბოვუარი.

ქალთა თანაბარი წარმომადგენლობა პოლიტიკასა და საჯარო სექტორში განაპირობებს დემოკრატიულ და პლურალისტურ მმართველობას. მათი წარმომადგენლობის ზრდა საკანონმდებლო, აღმასრულებელ თუ სასამართლო სივრცეში ხელს შეუწყობს გენდერულად დაბალანსებული რეფორმების გატარებას, ქალების წინაშე არსებული პრობლემების აქტუალობის გაზრდასა და მათ გადაჭრას, ასევე ეკონომიკურ და სოციალურ სტაბილურობას, კერძოდ კი ჯანდაცვის და განათლების სისტემის გაუმჯობესებას. გარდა ამისა,  არსებობს მტკიცება, რომ ქალთა დიპლომატიურ პროცესებში ჩართვა ხელს უწყობს მეტად სტაბილური და მშვიდობიანი შედეგების მიღწევას. იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველო არასტაბილურ გეოგრაფიულ რეგიონში მდებარეობს და მისი ტერიტორიის 20% რუსეთის მიერ არის ოკუპირებული, მნიშვნელოვანია მოლაპარაკებებსა და დიპლომატიაში ქალთა ინტენსიური მონაწილეობა.

საქართველოს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი მდედრობითი სქესის წარმომადგენელია. მიუხედავად ამისა, პოლიტიკაში ქალთა წარმომადგენლობა არცთუ ისე სახარბიელოა და ისინი საკანონმდებლო ორგანოშიც კი ვერ აღწევენ ე.წ. „კრიტიკულ მასას“. ამის გამო ახალი კანონმდებლობით შემოღებული იქნა დროებითი გენდერული კვოტირება, რომელიც პარტიებს ავალდებულებს, პარტიულ სიებში მინიმუმ ყოველი მეოთხე წარმომადგენელი განსხვავებული სქესის იყოს. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად პარლამენტში ჯამში არჩეული იქნა 30 ქალი (20%), რაც მხოლოდ 4%-ით უსწრებს წინა წლების შედეგებს. გენდერული კვოტის მიზნების განხორციელებას ხელს უშლის პარტიების მიერ ქალი წარმომადგენლების მიზანმიმართულად პარტიული სიების ბოლოს ჩასმა, რითაც პარტიები თეორიულად აკმაყოფილებენ დაკისრებულ მოვალეობას და ამავდროულად პოლიტიკაში კაცების დომინაციას ინარჩუნებენ (პარტიული სიის ბოლოს პარლამენტში არჩევის ალბათობა ბევრად დაბალია). წინა საუკუნეებთან შედარებით ქალთა ემანსიპაციის საკითხში მიღწეული პროგრესის მიუხედავად, თანამედროვე პოლიტიკური ატმოსფერო კვლავაც მასკულინურია. მაგალითისთვის, უმაღლეს თანამდებობებზე ქალთა წარმომადგენლობა მიზერულად დაბალია. პარტიებსა თუ საჯარო სამსახურში მყოფი ქალები კი უმეტესად რუტინულ, ე.წ. „შავ“ სამუშაოს ასრულებენ. აღნიშნული პრობლემა არა მხოლოდ ქართულ, არამედ დასავლურ სამყაროშიც აქტუალურია. როგორც გაეროში აშშ-ის ელჩი ჯინ კირკპატრიკი იხსენებს, აღნიშნულ პოსტზე ყოფნისას იგი თავს ისე უმწეოდ გრძნობდა, როგორც „კაცებს შორის მოხვედრილი თაგვი“. გამოცდილებისა და კომპეტენციის მიუხედავად, ქალებისთვის რთულია თავის დამკვიდრება მასკულინურ პოლიტიკურ ატმოსფეროში.

დამატებით პრობლემას წარმოადგენს გავრცელებული პარტიული პოლიტიკა, რომლის მიხედვითაც პარტიები სიების შედგენისას ეძებენ ისეთ კანდიდატებს, რომლებიც უკვე ფინანსურად უზრუნველყოფილნი არიან. სწორედ ფინანსური მხარეა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დაბრკოლება, რომელიც ხელს უშლის ქალების პოლიტიკაში ჩართვას.

აღსანიშნავია ასევე სტრუქტურულ-კულტურული პრობლემებიც. საზოგადოებაში კვლავ აქტუალურია გენდერული სტერეოტიპები, რომლებიც ეჭვქვეშ აყენებენ ქალთა შესაძლებლობებსა და მათ უნარებს. გავრცელებულია შეხედულება, რომლის მიხედვითაც ქალებს აკლიათ ლიდერული თვისებები და მაღალ თანამდებობებზე მათ მიმართ ბევრად მაღალია სკეპტიციზმი, ვიდრე კაცების შემთხვევაში. გარდა ამისა, საზოგადოების გარკვეული ნაწილი სტიგმატიზებული აზროვნებითა და ქალის იდენტობისა და როლისადმი ე.წ. „ტრადიციული“ მიდგომით, ქალებსა და გოგონებს მხოლოდ ოჯახური საქმიანობის, დიასახლისისა თუ დედის/ცოლის ამპლუაში აღიქვამს. გაეროს მოსახლეობის ფონდის 2020 წლის კვლევის მიხედვით, საქართველოში გამოკითხულთა 80%-ის აზრით, საშინაო აქტივობები (მაგ., დარეცხვა, დალაგება, საჭმლის მომზადება) ქალის მოვალეობად მიიჩნევა. მსგავსი მიდგომა, ერთი მხრივ, აქრობს ნდობას ქალი პოლიტიკოსების მიმართ, ვინაიდან საზოგადოების აზრით პოლიტიკა ქალთა პრეროგატივას არ წარმოადგენს, მეორე მხრივ კი, მოტივაციას უკარგავს ქალებს, ჩაერთონ პოლიტიკაში.

ქალების წინაშე არსებული კიდევ ერთი დაბრკოლება ქალთა მიმართ პოლიტიკური ძალადობაა, რომლის საფუძველი არა ქალთა შეხედულებები, მოსაზრებები ან იდეოლოგია, არამედ მათი იდენტობაა. მათი ქმედებები გაკრიტიკებული ან/და შევიწროებულია არა მათი ხარისხისა და გავლენის მიხედვით, არამედ გენდერზე აპელირებით. ამის ნათელი მაგალითია აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, კამალა ჰარისის, წინააღმდეგ აგორებული სექსისტური და მიზოგინიური კამპანია „Heels Up Harris“.

წყარო: Monash Univeristy

ეუთოს მიხედვით, პოლიტიკაში ქალთა მიმართ ძალადობა არის „გენდერული ნიშნით განხორციელებული ნებისმიერი ძალადობა ან ძალადობის მუქარა, რომელიც მიზნად ისახავს, ხელი შეუშალოს ქალებს (იმიტომ, რომ ქალები არიან), მონაწილეობა მიიღონ პოლიტიკაში“. ქალთა მიმართ პოლიტიკური ძალადობის რამდენიმე სახე გამოიყოფა: ფიზიკური (მოკვლა, ცემა, თავდასხმა, წამება და სხვ.); სექსუალური (გაუპატიურება, სექსუალური შევიწროება, არასასურველი ყურადღება და ხუმრობა-რეპლიკები, სექსუალური შინაარსის მუქარა ან შანტაჟი, ვიზუალური სექსუალიზაცია); ფსიქოლოგიური (მუქარა, დაშინება, ბულინგი, ჭორების გავრცელება, რეპუტაციის შელახვა, უკანონო თვალთვალი/მოსმენა და სხვ.) და ეკონომიკური (საკუთრების ან კამპანიის დაზიანება, ფინანსურ დახმარებაზე უარის თქმა ან ხელის შეშლა).

ტექნოლოგიური პროგრესის ხანაში ქალთა მიმართ პოლიტიკური ძალადობის ახალ ფორმას, სიმბოლურ ე.წ. „სემიოტიკურ“ ძალადობას ვაწყდებით, რომელიც გულისხმობს „სიმბოლური მოქმედებების, სექსუალიზებული ტერმინოლოგიის ან სურათების, გენდერული დეზინფორმაციის ან მორალური საკითხების გამოყენებას ან ზეგავლენას,  რომლის მიზანიცაა, ზიანი მიაყენოს პოლიტიკაში ქალების წარმომადგენლობას, ჩაახშოს მათი ხმა და შეზღუდოს მათი პოლიტიკური საქმიანობა“. სიმბოლური ძალადობა, რომელიც უმეტესად ვირტუალურ სივრცეში ხდება, ქალი პოლიტიკოსებისა და საჯარო ფიგურების დელეგიტიმაციას, მათი რეპუტაციის შელახვასა და მათი კომპეტენციის ეჭვქვეშ დაყენებას ისახავს მიზნად.  პრინსტონის უნივერსიტეტის კვლევის მიხედვით, ქალი პოლიტიკოსები 3.4-ჯერ მეტად ხდებიან მუქარისა და შევიწროების მსხვერპლი, ვიდრე მათი კაცი კოლეგები.

აღნიშნული პრობლემა საქართველოშიც საკმაოდ აქტუალურია. 2018 წლის კვლევის მიხედვით, ქალი პარლამენტარების 85.2% ადასტურებს, რომ მათ განუცდიათ ფსიქოლოგიური ძალადობა, ხოლო 58.2% კი ამბობს, რომ ისინი განიცდიან სოციალურ სივრცეში სექსისტურ თავდასხმებსა და შევიწროებას. ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში უკანასკნელ პერიოდში განვითარებული მოვლენებიდან საკმარისია გავიხსენოთ 2023 წლის აგენტების კანონის საწინააღმდეგო პროცესები. აღნიშნულ მოვლენებში ჩართული ქალი პოლიტიკოსები განსაკუთრებული კრიტიკის ქარ-ცეცხლში მოექცნენ და ხშირად ხდებოდნენ გენდერული ნიშნით დაცინვის საგანი. აღნიშნული ნიშნით დისკრედიტაციის მსხვერპლი ქალების სიის სათავეში მოხვდნენ პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი, დეპუტატი ხათუნა სამნიძე და ყოფილი ომბუდსმენი ნინო ლომჯარია. აქტიური პოლიტიკური ჩართულობის საპირწონედ ისინი ოპონენტებისგან მიზოგინიურ გზავნილებს იღებდნენ.

ქართულ პოლიტიკურ სივრცეში საკმაოდ გავრცელებულია ე.წ. „სლათშეიმინგი“ (ინგლ. Slut-shaming), როდესაც ქალ პოლიტიკოსებს აკრიტიკებენ მათი ქცევებისა და გარეგნობის გამო, რომლებიცგანსხვავდება სოციალურად აღიარებული გენდერული ნორმებისგან ან არ ემთხვევა სტერეოტიპულად „ფემინურ“ სტანდარტებს. მაგალითისთვის, პოლიტიკოსი და აქტივისტი ელენე ხოშტარია ხშირად ხდება კრიტიკისა და დაცინვის საგანი მისი სტერეოტიპულად „არაფემინური“ ჰაბიტუსის გამო; ასევე ხშირია ქალი პოლიტიკოსების გარეგნობაზე აპელირება, მათი სექსუალიზება და მათი პირადი ცხოვრებით დაინტერესება; ამასთანავე გავრცელებულია ქალი პოლიტიკოსების გონებრივი და პროფესიული კომპეტენციის ეჭვქვეშ დაყენება, მაგალითად, საქართველოს პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი ხშირად ხდება მსგავსი თავდასხმის ობიექტი.

მსგავსი ტიპის ძალადობა საკმაოდ მასშტაბურია და ამავე დროს მის წინააღმდეგ სამართლებრივი ბერკეტები მცირეა, რაც ახალისებს სიმბოლურ ძალადობას და მის ნორმალიზებას იწვევს. მსგავსი პრაქტიკა უკვე მოქმედ ქალ პოლიტიკოსებს კარიერის მიტოვებისკენ უბიძგებს. კვლევის მიხედვით, ქალ პარლამენტართა 57.7% შოკირებული იყო პოლიტიკური ძალადობის გამოცდილებით, რასაც თან ახლდა ფსიქოლოგიური და ჯანმრთელობის პრობლემები. გარდა ამისა, გავრცელებული პრაქტიკა ქალებსა და გოგოებს, მომავალ თაობას, სურვილს უკარგავს, ჩაერთონ  პოლიტიკაში, და ხელს უშლის მათ თვითრეალიზებას. მკვლევარი ნინა იანკოვიჩი ამას ე.წ. „გამყინავ ეფექტს“ უწოდებს, როდესაც არსებული პოლიტიკური ატმოსფერო ქალებს სურვილს უკარგავს, ჩაერთონ პოლიტიკასა და საზოგადოებრივ საქმიანობაში.

უკანასკნელ ათწლეულში, განსაკუთრებით #MeToo მოძრაობის დაწყების შემდეგ, ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ პროტესტი მნიშვნელოვნად გაიზარდა. საკითხის აქტუალობამ მეტად მოიმატა როგორც მედიასა და აკადემიურ სივრცეში, ისე პოლიტიკის შემუშავებისა და სტრატეგიების დაგეგმვის დონეზეც. მზარდი ტენდენციის მიუხედავად, პოლიტიკაში ჩართული ან ჩართვის მოსურნე ქალები მრავალი წინაღობის წინაშე არიან, რომელიც მხოლოდ სახელმწიფო და პარტიული კოორდინირებული პოლიტიკითა და საზოგადოებაში ცნობიერების ამაღლებით შეიძლება გადაიჭრას. წარსულს თუ გადავხედავთ, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა ერთ-ერთი უპირველესი სახელმწიფო იყო, სადაც ქალებისთვის ხმის მიცემა კონსტიტუციით იყო გარანტირებული, ამასთან საქართველო იყო პირველი სახელმწიფო, სადაც მუსლიმი ქალი საკანონმდებლო ორგანოში აირჩიეს. სწორედ საქართველოს ისტორიული წარსული გვიბიძგებს, არ შევეგუოთ არსებულ მდგომარეობას და ხელი შევუწყოთ ქალების პოლიტიკურ სივრცეში ინტეგრაციას.

გამოყენებული წყაროები:

სტატიის ავტორი: ლეილა ჩხეტიანი

მთავარი სურათი: Getty Images

„გასლაითინგი“, ანუ ფსიქოლოგიური მანიპულაცია — რა უნდა ვიცოდეთ?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ე.წ. „გასლაითინგი“ (ინგლ. Gaslighting) ფსიქოლოგიური მანიპულაციის ფორმაა, რომელიც ადამიანის გონებაში ეჭვების გაჩენა-განვითარებას უწყობს ხელს. პეიჯ სვითი, მიჩიგანის უნივერსიტეტის სოციოლოგიის პროფესორი, რომელიც გასლაითინგის ფენომენს ურთიერთობებსა და სამუშაო გარემოში იკვლევს, ამბობს, რომ „გასლაითინგი არის ადამიანის შეშლილად წარმოჩენის მიზანმიმართული მცდელობა“.

გასლაითინგი, როგორც წესი, საზრდოობს მოძალადესა და მსხვერპლს შორის ძალთა დისპროპორციული დინამიკით. მოძალადეები საკუთარი უპირატესობის გასამყარებლად ხშირად იყენებენ გენდერულ, რასობრივ და სხვა ტიპის სტერეოტიპებს. ბუნებრივია, რომ მსგავს პირობებში, როდესაც ერთ მხარეს შესამჩნევად მეტი ფიზიკური, ფსიქოლოგიური,  ფინანსური თუ სხვა სახის უპირატესობა აქვს, მეორე მხარეზე ემოციური ზეგავლენა საკმაოდ მარტივია.

სპეციალისტების აზრით, ის, რაც გასლაითინგს გამოარჩევს სხვა ტიპის ფსიქოლოგიური მანიპულაციებისაგან, არის მოძალადის მოტივაცია — „გასლაითერის“ (ადამიანის, რომელიც ხსენებულ ფსიქოლოგიურ ტექნიკას იყენებს) მიზანი არა უბრალოდ მსხვერპლის კონტროლი, არამედ ისეთი მდგომარეობის შექმნაა, რომელშიც მსხვერპლს მოუწევს იმის გულწრფელად აღიარება, რომ მოძალადე მართალია.

► ტერმინი „გასლაითინგი“ პოპკულტურაში 1944 წლის ფილმის, „Gaslight-ის“, ზეგავლენით დამკვიდრდა. ფილმი გვიყვება ქმარზე, რომელიც ფინანსური გამორჩენის მიზნით საკუთარი ცოლის ემოციურ არამდგრადობას აღვივებს. ის არწმუნებს ცოლს, რომ რეალური მოვლენები, რომლებსაც მაყურებლებიც ვხედავთ, მხოლოდ მისი წარმოსახვის ნაწილია და, შესაბამისად, მისი მენტალური ჯანმრთელობა უარესდება.

გასლაითინგის ნიშნები

გასლაითინგის ნიშნებს შორის შეიძლება იყოს:

  • ე.წ „ბინდის ზონის“ ეფექტი — გასლაითინგის მსხვერპლები ხშირად აღწერენ, ფსიქოლოგიური მანიპულაციისგან შექმნილ სიტუაციებს, როგორც სამყაროსაგან „მიღმიერს“, თითქოს ემოციური მანიპულაციისგან წარმოშობილი დიალოგები, ქმედებები და შედეგები სრულიად სხვა სამყაროში ვითარდებოდა.

  • მსხვერპლის შერაცხვა შეშლილად/ზედმეტად ემოციურად — გასლაითერების ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ხრიკია მსხვერპლების ემოციების აბსოლუტური უგულებელყოფა და ირაციონალურად წარმოჩენა. მაგალითად, როდესაც მსხვერპლს უჩნდება გონივრული ეჭვები და ღიად იწყებს სიტუაციის ეჭვქვეშ დაყენებას, მოძალადის პირველი, თითქმის მექანიკური, ნაბიჯია, მსხვერპლს დააჯეროს, რომ მისი განცდები არარეალურია.

  • გაბუქებაზე აქცენტირება — წინა პუნქტის ლოგიკური გაგრძელებაა მოძალადის მხრიდან ზედმეტი აქცენტირება იმაზე, რომ მსხვერპლს სიტუაციებისა და გრძნობების გაბუქება ახასიათებს, რაც მის ემოციებს ავტომატურად კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს.

  • საკუთარ თავში დაეჭვება — მსხვერპლები ხშირად გრძნობენ თავს უმწეოდ მოძალადესთან ინტერაქციების შემდეგ, რასაც, მეტწილად, ლოგიკურ ახსნას ვერ უძებნიან და ისევ საკუთარი გრძნობების მართებულობაში შეაქვთ ეჭვი.

  • იზოლაცია — ბევრი გასლაითერი ცდილობს, ჩამოაშოროს მსხვერპლი ოჯახის წევრებს, მეგობრებსა და სოციუმის სხვა წევრებს, რომ თავიდან აიცილოს ნებისმიერი პოტენციური ძალა, რომელიც ხელს შეუშლის მანიპულაციაში.

  • ტონის კონტროლი — კიდევ ერთი ხრიკი, რომელსაც გასლაითერები იყენებენ, თუკი მსხვერპლი სიტუაციის სწორ აღქმას იწყებს და მოძალადეს ამაზე მიუთითებს, არის ხმის ტონის/დამოკიდებულების კრიტიკა. ამ უკანასკნელის მიზანია, დაარწმუნოს მსხვერპლი, რომ რეალური პრობლემა მისი ხმის ტონი და დამოკიდებულებაა.

  • თბილ-ცივი დამოკიდებულებების ციკლი — იმისათვის, რომ მსხვერპლი აბსოლუტურად უძლური გახდეს და არასტაბილურობამ მოიცვას, მოძალადე ორ ექსტრემალურ დამოკიდებულებას (გადაჭარბებული კრიტიკა და გადაჭარბებული ქება) გარკვეული პერიოდულობით ცვლის.

► გასლაითერების მთავარი დამახასიათებელი თვისებაა კონტრასტული სახეების შექმნა თავიანთი სამიზნეებისა და დანარჩენი სამყაროსათვის, რაც ამარტივებს მსხვერპლების უმოქმედობას შიშით, რომ მათ არავინ დაუჯერებთ. ჩვეულებრივ, გასლაითერები მანიპულაციის ამ ტაქტიკას ერთზე მეტ ურთიერთობაში ცდიან.

როგორ მუშაობს გასლაითინგი?

  • მსხვერპლის ემოციების მინიმიზაციით ან/და აბსოლუტური უგულებელყოფით.

  • დანაშაულის მსხვერპლზე პროეცირებით და სიტუაციების მიზანმიმართული ჩახლართვით.

  • მსხვერპლის დაჩაგვრის მიზნით სხვა ადამიანებთან გაერთიანებით. ეს უფრო აღრმავებს მსხვერპლში წარმოდგენას, რომ ისაა დამნაშავე.

  • მსხვერპლის რეგულარული კრიტიკითა და დამცირებით.

  • პირადი ინფორმაციის (ემოციების, გრძნობების, ტრავმების) მსხვერპლის საწინააღმდეგოდ გამოყენებით.

  • ამბების გამოგონებით, რომელშიც ტყუილებთან ერთად სიმართლეც არის შერეული, რათა მსხვერპლი კიდევ უფრო დაიბნეს და რეალობის აღქმა სრულიად დაკარგოს.

  • მტკიცებით, რომ მსხვერპლი მხოლოდ მათ ადარდებთ ან/და მათთვის საუკეთესო უნდათ.

გასლაითინგის გავლენა მენტალურ ჯანმრთელობაზე

გასლაითინგი, თავისი არსით, ემყარება მსხვერპლში გაურკვევლობის ხელშეწყობას, რათა ადამიანმა რეალობის აღქმაში შეიტანოს ეჭვი და გახდეს მარტივად სამართავი. მსგავსი ურთიერთობის დინამიკა ძალიან უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის მენტალურ ჯანმრთელობაზე. იმ შემთხვევაში, თუ ხართ გასლაითინგის მსხვერპლი, შესაძლოა, განიცდიდეთ:

  • შფოთვას

  • დეპრესიას

  • მძაფრ დაბნეულობას

  • დადაბლებულ თვითშეფასებას

  • პოსტტრავმულ სტრესულ აშლილობას (PTSD)

  • საფრთხის გადაჭარბებულ შიშს/შეგრძნებას

  • სუიციდურ ფიქრებს/მიდრეკილებებს

გასლაითინგის მსხვერპლებს ხშირად უჭირთ, საკუთარ თავს მიენდონ გადაწყვეტილებების მიღებაში, რადგან ისინი ვეღარ ენდობიან საკუთარ ფიქრებსა და გრძნობებს და უჭირთ, თავი დააღწიონ მოგონებებს, რომლებიც გასლაითერთან აკავშირებთ.

ადამიანები, რომლებსაც გასლაითინგი განუცდიათ, ხშირად ავითარებენ პასიური კომუნიკაციის მეთოდებს, არ გამოხატავენ თავიანთ გრძნობებსა და საჭიროებებს და მათ ხარჯზე ცდილობენ, თავიდან აიცილონ კონფლიქტები და დაძაბულობა.

იმ შემთხვევაშიც, თუ მანიპულაციურ ურთიერთობამდე საკუთარ თავში დარწმუნებულები იყვნენ, მსხვერპლებს, როგორც წესი, უჩნდებათ განცდა, რომ არიან სუსტები, ჩამოუყალიბებლები და არასაკმარისები. მსგავსი ემოციური გზავნილები ფსიქოლოგიურ ძალადობაზე დაშენებულ ურთიერთობებში ძალიან ხშირია და ზოგჯერ წარუშლელ კვალს ტოვებს.

როგორც უკვე აღინიშნა, გასლაითინგი ადამიანის რეალობის აღქმის დაკარგვას ემსახურება: მისი დამოუკიდებელი აზრების, გრძნობებისა და ემოციების შერყევასა და უგულებელყოფას. შესაბამისად, გასლაითინგის მსხვერპლები ხშირად განიცდიან იდენტობის კრიზისს. ასეთი ურთიერთობის დასრულების შემდეგაც მათ შეიძლება გაუჭირდეთ საკუთარი რეალური ფიქრების, სურვილებისა და გრძნობების აღქმა.

რამდენადაც მოძალადის მხრიდან პროექცია გასლაითინგის ერთ-ერთი მახასიათებელია, მსხვერპლები ხშირად საკუთარ თავს ადანაშაულებენ. ისინი ზომაზე მეტად არეგისტრირებენ თავიანთ თავებს დამნაშავედ სხვადასხვა სიტუაციაში და ბოდიშს იხდიან მაშინაც, თუ დამნაშავეები არ არიან.

გასლაითინგის მსხვერპლს ასევე შეიძლება გაუჭირდეს პირადი საზღვრების დაწესება — ცხადყოფა, რა არის მისთვის კომფორტული ურთიერთობებში — რითაც შეიძლება სხვებმა ისარგებლონ.

გასლაითინგი რომანტიკულ ურთიერთობებში

გასლაითინგის მთავარი მახასიათებელი არის მოძალადის ძალაუფლება მსხვერპლზე. მიუხედავად იმისა, რომ ფსიქოლოგიური მანიპულაციის ეს ფენომენი შეიძლება ნებისმიერ ურთიერთობაში დაფიქსირდეს, გასლაითინგი მაინც ყველაზე ხშირია ჰეტეროსექსუალური ურთიერთობების პირობებში, როდესაც კაცი ძალადობს ქალზე.

მოძალადე კაცები, როგორც წესი, ხელმძღვანელობენ გენდერული სტერეოტიპებით, რომ უფრო გაუმარტივდეთ ზეგავლენის მოპოვება. ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია ემოციურობისა და რაციონალურობის ხარისხის კონკრეტული გენდერისათვის მიკუთვნება (ქალები — ზედმეტად ემოციურები; კაცები — ლოგიკურები).

თუ გასლაითერების ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ფრაზებს თვალს გადავავლებთ, მარტივი შესამჩნევია, რომ მითი ქალების ირაციონალურობაზე ერთ-ერთი ყველაზე დამაზარალებელია, რადგან ხელს უწყობს მოძალადეებს თავიანთი მანიპულაციური ხრიკების შენიღბვაში.

აშშ-ის ოჯახური ძალადობის ეროვნულმა ცხელმა ხაზმა გამოყო შემდეგი 5 ხრიკი, რომელსაც, შესაძლოა, გასლაითერი მსხვერპლის წინააღმდეგ იყენებდეს:

  • გასლაითერი მოძალადე ხშირად თავს იკატუნებს, რომ არ ესმის, რაზე ელაპარაკება მსხვერპლი, ან საერთოდ არ უსმენს მას.

  • მოძალადე ეჭვქვეშ აყენებს მსხვერპლის მეხსიერებას.

  • კრიტიკული კითხვების დასმის შემთხვევაში, მოძალადე საუბრის თემას ცვლის და/ან ეჭვი შეაქვს მსხვერპლის ფიქრებსა და/ან გრძნობებში.

  • მოძალადე არ აღიარებს მსხვერპლის გრძნობებს/ემოციებს და მისი საჭიროებები უმნიშვნელოდ გამოჰყავს.

  • მოძალადე ისე იქცევა, თითქოს არ ახსოვს კონკრეტული სიტუაციები და მსხვერპლისადმი გაცემული დაპირებები.

როგორ ავიცილოთ თავიდან გასლაითინგი?

თუ ეჭვობთ, რომ ახლობელი ადამიანი თქვენით მანიპულირებას იმ სპეციფიკური მეთოდებით ცდილობს, რომლებიც გასთლაითინგს ახასიათებს, რეკომენდებულია, რომ:

  • აწარმოოთ დღიური — ჩაიწერეთ თქვენი ყოველდღიური მოვლენების დეტალები, ადგილმდებარეობები, დრო და ა.შ. ასე გაცილებით უფრო რთულია, ვინმემ ეჭვი შეგატანინოთ რეალობის აღქმაში.

  • ესაუბროთ ადამიანებს, რომლებსაც ენდობით — მოისმინეთ იმ ოჯახის წევრის ან მეგობრის აზრი მოვლენაზე, რომელიც გაურკვევლობის შეგრძნებას იწვევს თქვენში. საუკეთესო შემთხვევაში, თუ შესაძლებელია, მიმართეთ იმ სანდო ადამიანს, რომელიც ასევე შეესწრო ასეთ სიტუაციას. ნებისმიერ შემთხვევაში, გახსოვდეთ, რომ მოისმინოთ პოტენციური გასლაითერის გარდა სხვა ინდივიდის მონაყოლიც.

  • გადაიღოთ ფოტოები — სურათები, დღიურის მსგავსად, კარგი ინსტრუმენტია მონათხრობის დეტალების გადასამოწმებლად.

  • ჩაიწეროთ საუბრები — როგორც უკვე აღინიშნა, გასლაითერებს ახასიათებთ საკუთარი სიტყვებისთვის სხვა მნიშვნელობის მინიჭება ან საერთოდ უარყოფა. ასეთ დროს რეკომენდებულია, რომ ხშირად ჩაიწეროთ თქვენი საუბრები პოტენციურ გასლაითერთან.

  • დააწესოთ ჯანსაღი საზღვრები ურთიერთობებში — ურთიერთობაში საზღვრების დაწესება სრულიად ბუნებრივია და გასლაითერებს ყველაზე მეტად ასეთ პირობებში უჭირთ მანიპულაციური მეთოდების გამოყენება. ყოველთვის დააფიქსირეთ საკუთარი აზრი, არ დათანხმდეთ არაფერ ისეთს, რაც არაკომფორტულ მდგომარეობაში გაყენებთ და მიუთითეთ ადამიანს იმ საქციელებზე, რომლებიც თქვენთვის მიუღებელია.

  • შეინარჩუნოთ ინდივიდუალურობა — ეს მოიცავს საკუთარი ინტერესების მიყოლას და ამოწურვას მაშინაც, თუ მეორე ადამიანი ენთუზიაზმით არ არის განწყობილი. საკუთარი თავის უკომპრომისო გამოხატვა და პიროვნების უნიკალური შტრიხების შენარჩუნება ნიშნავს, რომ თქვენი რეალობის აღქმას სხვა ადამიანი მარტივად ვერ შეცვლის.

► ფსიქოლოგიური მანიპულაციის ქვეშ ცხოვრება ძალიან რთულია და ხელს უშლის ადამიანის როგორც პიროვნულ და პროფესიონალურ განვითარებას, ისევე ახალი ურთიერთობების ჩამოყალიბებას. თუ ახლობელ ადამიანთან ინტერაქციები გიდაბლებთ თვითშეფასებას, გიმატებთ შფოთვას და, ზოგადად, თავს უმწეოდ გაგრძნობინებთ, გადააფასეთ ურთიერთობა და საუკეთესო შემთხვევაში გაესაუბრეთ თერაპევტს, რომელიც დაგაკვალიანებთ, როგორ გაუმკლავდეთ ასეთი დინამიკისგან დატოვებულ სტრესს.

გამოყენებული წყაროები:

სტატიის მთარგმნელი: მარიამ რაზმაძე

მთავარი სურათი: Getty

წყარო

როგორ დავიცვათ თავი ქუჩაში ადევნების შემთხვევაში? — რჩევები

მიერ
admin
-
0
#image_title

საქართველოში ქალებისა და გოგოების მიმართ ძალადობის მაღალი მაჩვენებელი გვაქვს. 2020 წლის მონაცემებით, 15-64 წლის ქალების 26% ერთხელ მაინც ყოფილა სექსუალური ძალადობის მსხვერპლი, რაც დაახლოებით 317 000 ქალს უდრის.

ხშირად ძალადობის საწყისი ეტაპი ქუჩაში ფიზიკური ადევნებაა. ე.წ. „ქუჩაში შევიწროება“ საჯარო სივრცეში ადამიანის თანხმობის გარეშე არასასურველ კომენტარებს, ჟესტებსა და ქცევებს მოიცავს. ქუჩაში შევიწროების მსხვერპლი ნებისმიერი გენდერისა თუ ასაკის ადამიანი შეიძლება გახდეს.

 ქუჩის შევიწროებად კლასიფიცირდება შემდეგი ქმედებები:

  • კომენტარები, რეპლიკები ან მოთხოვნები

  • კომენტარები გარეგნობაზე, იქნება ეს სხეული თუ ჩაცმულობა

  • საუბრის გაგრძელება უარის შემთხვევაშიც

  • ადევნება ან გამოყოლა

  • სასქესო ორგანოს ჩვენება ან საჯაროდ მასტურბირება

  • ნებისმიერი ფიზიკური შეხება თანხმობის გარეშე

  • სექსისტური, რასისტული, ჰომოფობიური, ტრანსფობიური კომენტარები და რეპლიკები, რომელიც ადამიანის იდენტობას შეურაცხყოფს

  • თანხმობის გარეშე პორნოგრაფიული შინაარსის მასალის ჩვენება

  • მიშტერება და დაჟინებით ყურება

  • თანხმობის გარეშე ფოტოს გადაღება (განსაკუთრებით სხეულის ქვედა ნაწილზე)

  • სტვენა

რჩევები ფიზიკური ადევნებისას

ქუჩაში შევიწროებიდან ერთ-ერთი ყველაზე საყურადღებო ფიზიკური ადევნებაა, რომელიც ხშირად ფიზიკური და სექსუალური ძალადობით სრულდება. იმისთვის, რომ თავიდან ავიცილოთ ფიზიკური ზიანი და ადევნების შემთხვევაში დავიცვათ თავი, სასურველია გავითვალისწინოთ შემდეგი რჩევები:

  • იარეთ კარგად განათებულ ადგილებთან ახლოს — თუ ღამით მარტო გიწევთ სიარული, ეცადეთ მოერიდოთ ვიწრო ქუჩებსა და ნაკლებად განათებულ ადგილებს. ასეთი ადგილებით თავდამსხმელმა შეიძლება, ისარგებლოს და მოულოდნელად დაგესხათ თავს. ნაცვლად ამისა, შეეცადეთ, მეტად განათებული და ხალხმრავალი ადგილის გავლით მიხვიდეთ დანიშნულების ადგილას, სადაც დახმარებას უფრო სწრაფად აღმოგიჩენენ;

  • იყავით ყურადღებით! — შედარებით მაღალი რისკის მქონე ადგილებში მარტო სიარულისას, იქნება ეს დღისით თუ ღამით, იყავით ყურადღებით. შეინახეთ ტელეფონი ან ყურსასმენები, რადგან ისინი ყურადღებას გაგიფანტავთ და თავდამსხმელისთვის მარტივი სამიზნე გახდებით. ამასთან, უმჯობესია ხელები ცარიელი გქონდეთ, რათა მარტივად შეძლოთ თავის დაცვა;

  • დაათვალიერეთ ქუჩა და მისი შემოგარენი — ყურადღებით დააკვირდით გზას, ასე უკეთ აღმოაჩენთ უსაფრთხო გასასვლელებსა და შესახვევებს. ასევე ყურადღებით უსმინეთ ბუჩქების შრიალს ან უკან მომავალ ნაბიჯებს, რათა ადრეულ ეტაპზე შეძლოთ პოტენციური საფრთხის იდენტიფიცირებას;

  • ენდეთ ინსტინქტებს — თუ გრძნობთ, რომ საფრთხის წინაშე ხართ, აუცილებლად იმოქმედეთ;

  • შეცვალეთ მარშრუტი — თუ გგონიათ, რომ ვინმე აგედევნათ, სხვა მიმართულებით გადაუხვიეთ და შეამოწმეთ, გამოგყვებათ თუ არა უკან. დადებითი პასუხის შემთხვევაში შეინარჩუნეთ სიმშვიდე და დაიწყეთ გამოსავალზე ფიქრი;

  • შექმენით ხმაური — თუ გგონიათ, რომ საფრთხეში ხართ, იყვირეთ ან იხმაურეთ, ამან შეიძლება პოტენციური თავდამსხმელი შეაჩეროს. იმაზე არ იღელვოთ თუ რას იფიქრებს ხალხი თქვენზე. საფრთხის შემთხვევაში ირგვლივ მყოფ ნებისმიერ ადამიანს დასახმარებლად დაუძახეთ. ხშირად ქუჩაში მოძალადეებს შეურაცხმყოფელი რეპლიკების შეძახება ან სტვენა სჩვევიათ. ნუ მოერიდებით სცენის დადგმასა და მათ არაკომფორტულ მდგომარეობაში ჩაყენებას, განსაკუთრებით თუ საცხოვრებელ უბანში ხართ და ირგვლივ მაცხოვრებლებს შეეძლებათ გაგონება;

  • დარეკეთ დასახმარებლად — საფრთხეში დაეჭვების შემთხვევაში ნუ მოერიდებით ახლობლებთან ან გადაუდებელ სასწრაფო დახმარებასთან დარეკვას;

  • ისწავლეთ თავდაცვა — თვითშეფასების გაზრდისა და საკუთარი თავის დაცვის მიზნით გონივრულია თავდაცვის გაკვეთილებზე შეხვიდეთ;

  • შეატყობინეთ ახლობლებს თქვენი მარშრუტის შესახებ — მარტო სიარულისას თქვენი დანიშნულების ადგილზე მისვლის სავარაუდო დრო თქვენს ახლობლებს აცნობეთ, რათა მათ საფრთხის შემთხვევაში დახმარება ადრეულ ეტაპზევე შეძლონ;

  • იარეთ თავდაჯერებულად და თავაწეულად — მეტად მოსალოდნელია მოძალადე თავს დაესხას იმას, ვინც დაბნეული ან მორცხვი ჩანს. თუ ქუჩაში გზა აგერიათ, ეცადეთ, თავი შეიკავოთ ერთ ადგილას დგომისგან, რადგან ამით შეიძლება თავდამსხმელმა ისარგებლოს. ხოლო თუ ვინმე ჯიუტად გთავაზობთ თავის დახმარებას გზის გაგნებასა და დანიშნულების ადგილას მისვლაში, უარი უთხარით დახმარებაზე.

თუ შეამჩნიეთ, რომ უკან მოგყვებიან, ეცადეთ, შეინარჩუნოთ სიმშვიდე და ცივი გონებით იმოქმედოთ. შეეცადეთ, იპოვოთ თავშესაფარი, მაგალითად, მარკეტი, სადაც თავს შეაფარებთ და მასპინძელს მშვიდად აუხსნით, რომ აგედევნენ. უსაფრთხო ადგილიდან დააკვირდით თავდამსხმელის შემდგომ ნაბიჯებს, რომელიც დიდი ალბათობით გზას გააგრძელებს, რადგან მარტივი მსხვერპლი აღარ ეყოლება თქვენი სახით. დარჩით უსაფრთხო ადგილას, სანამ არ დარწმუნდებით, რომ თავდამსხმელმა ადგილი დატოვა ან დაურეკეთ ახლობელს, რომელიც სამშვიდობო ადგილამდე გაგაცილებთ.

თავდაცვის საშუალებები

თავდაცვის მიზნით რეკომენდებულია ისეთი ლეგალური თავდაცვის საშუალებების ტარება, როგორებიცაა წიწაკის სპრეი, სასტვენი ან ე.წ. „პირადი განგაშის“ (ინგლ. Personal alarm) მოწყობილობა. მათი ტარება მხოლოდ მაშინაა რეკომენდებული, როდესაც მათი სწორად მოხმარება იცით.

წიწაკის სპრეის შეძენა შეგიძლიათ სხვადასხვა ონლაინ და ადგილობრივ მაღაზიებში. შეიძინეთ ხელის ზომის სპრეი, რომლის გამოყენება და ტარება მოსახერხებელი იქნება თქვენთვის. მარტო სიარულისას, განსაკუთრებით ღამით, შეინახეთ სპრეი მარტივად მისაგნებ ადგილას ან დაიჭირეთ ხელში, რათა სწრაფად შეძლოთ რეაგირება. თუ თავდამსხმელი მოგიახლოვდათ, გაშალეთ ხელი 1-2 მეტრის დისტანციაზე და შეასხურეთ წიწაკის სპრეი სახეზე, განსაკუთრებით ცხვირსა და თვალებზე, რადგან ეს ადგილები ყველაზე სენსიტიურია. სპრეი თვალებზე უმალვე ზემოქმედებს, იწვევს ძლიერ წვის შეგრძნებას, ცრემლდენას და ხველას. აღნიშნულ ეფექტი, როგორც წესი, დროებითა, დაახლოებით 15-დან 45 წუთამდე გრძელდება. დროის ამ მონაკვეთით შეგიძლიათ ისარგებლოთ და თავი დააღწიოთ თავდამსხმელს. ამასთანავე, ეცადეთ, სწრაფად გაეცალოთ ტერიტორიას, რადგან ჰაერში გავრცელებულმა სპრეიმ შეიძლება თქვენზეც იმოქმედოს. აღსანიშნავია ისიც, რომ წიწაკის სპრეი ადამიანის ჯანმრთელობას ლეტალურ ზიანს არ იყენებს და მას მხოლოდ დროებითი ეფექტი აქვს.

რჩევები ფიზიკური თავდასხმისას

თუ თავდამსხმელი ფიზიკურ ძალადობაზე გადავიდა, თავის დასაცავად არ არის აუცილებელი, საბრძოლო ხელოვნებას ფლობდეთ. საკმარისია, იცოდეთ ადამიანის სხეულის სუსტი და მგრძნობიარე ადგილები, რომლებზე დარტყმასაც თქვენს სასარგებლოდ გამოიყენებთ. თავდასხმისას აუცილებელია მოძალადეს სხვა რამეზე გადაატანინოთ ყურადღება, კონკრეტულად ერთ ადგილას დისკომფორტის შექმნით, იგი კონცენტრაციას დაკარგავს და შეძლებთ თავის დაღწევას.

  • ფიზიკურ დაპირისპირებაზე გადასვლამდე ყურადღების გაფანტვის მიზნით შეგიძლიათ შეაფურთხოთ თავდამსხმელს. მოულოდნელობის ეფექტის გარდა, ფურთხი მასში ნეგატიურ განცდას გამოიწვევს და მისგან გათავისუფლებას შეეცდება, რა დროშიც შეგიძლიათ თავი დააღწიოთ მას. გარდა ამისა, შეფურთხებისას თქვენ დნმ მის სხეულზე დარჩება და დაპატიმრების შემთხვევაში იგი თქვენს სასარგებლოდ დამატებითი სამხილი იქნება.

  • შეუქმენით დისკომფორტი თვალებზე ან ცხვირზე თავდასხმით, ისინი ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე ორგანოებია და თავდამსხმელი შეეცდება მათ გათავისუფლებას, რა დროსაც კონცენტრაციას დაკარგავს და თქვენ უფრო გაგიმარტივდებათ თავის დაღწევა. თუ დარწმუნებული არ ხართ, რომ ხელით შეძლებთ საკმარისი ზიანის მიყენებას, გამოიყენეთ თავი.

  • განსაკუთრებით მგრძნობიარე ადგილია ყელი, მასზე ხელის დარტყმითაც კი თავდამსხმელი დაიწყებს ხველას და ამ დროში გაგიმარტივდებათ თავის დაღწევა.

  • თითების გადაგრეხა, მათი კბენა ან მათზე დაბიჯება თავდამსხმელს ყურადღებას გადაატანინებს.

  • ფეხებს შორის ამორტყმით მიყენებული ტკივილი, დიდი ალბათობით, საკმარისი იქნება თავდამსხმელის ყურადღების გასაფანტად.

შესაძლოა, თავდამსხმელი ვერ შეამჩნიოთ მანამ, სანამ ის უკნიდან არ დაგესხმებათ თავს. მიუხედავად მოულოდნელობისა, შეეცადეთ, შეინარჩუნოთ ცივი გონება და გამოიყენეთ ყველა საშუალება თავის დასახსნელად.

  • თუ ხელები თავისუფალი გაქვთ, თავდამსხმელს იდაყვები ტორსში დაუშინეთ.

  • ხელების დაკავების შემთხვევაში გამოიყენეთ თქვენი ფეხები და დაუშინეთ ისინი მუხლებში, წვივებსა და ტერფებში.

  • ხელების დაჭერის შემთხვევაში, ერთ-ერთი ეფექტური გამოსავალი უკნიდან თავით დარტყმაა. თუ სიმაღლეებს შორის სხვაობა თქვენს სასარგებლოდაა, მთელი ძალით თავის დარტყმით შეიძლება ზიანი მიაყენოთ მის ცხვირსა და კბილებს, რაც საკმაოდ მტკივნეულია. აღნიშნული ილეთის ეფექტურობა განსხვავდება, თუ თავდამსხმელი თქვენზე მკვეთრად მაღალი ან დაბალია.

  • არ მოერიდოთ ხელზე კბენას თავდასხმის შემიხვევა. კბენა საკმაოდ მტკივნეულია და ამასთან ნაკბენით შეიძლება ამოიცნოთ თავდამსხმელი პოლიციაში განცხადების შემთხვევაში.

როგორ მოვიქცეთ ფიზიკური თავდასხმის შემდეგ?

თავდამსხმელისგან გათავისუფლების შემდეგ გაიქეცით და შეეცადეთ, იპოვოთ უსაფრთხო ადგილი, საიდანაც პოლიციას გამოიძახებთ და თქვენს ადგილსამყოფლისა და ინციდენტის შესახებ მოუყვებით. იმ შემთხვევაშიც, თუ თავდამსხმელმა ვერ შეძლო სექსუალური ან ფიზიკური ძალადობა, მასთან ნებისმიერი არასასურველი ფიზიკური კონტაქტი თავდასხმად კვალიფიცირდება, რომლის შესახებაც აუცილებლად უნდა აცნობოთ პოლიციას.

პოლიციამ, შესაძლოა, მოსვლა დააყოვნოს, ამიტომ დაურეკეთ მეგობარს ან დაუძახეთ მეზობელს. პოლიციაში განაცხადის გაკეთებისას, მოჰყევით რაც შეიძლება ბევრი დეტალი თავდამსხმელის შესახებ, რაც მის ამოცნობაში დაეხმარება მათ.

თავდასხმისა და ფიზიკური და ემოციური სტრესისას დიდი რაოდენობით ადრენალინი გამოიყოფა. ინციდენტის შემდგომ დღეებში, შესაძლოა, ადრენალინის დეფიციტს განიცდიდეთ, რაც იწვევს ძილიანობასა და ემოციურ გადაღლას. სასურველია, რამდენიმე დღე სახლში დარჩეთ, განიტვირთოთ, გამოიძინოთ და მოერიდოთ კოფეინს. თავდასხმის შემდეგ შეიძლება შფოთვითი შეტევები გაგიმეორდეთ, რასთან გასამკლავებლად შეგიძლიათ გამოიყენოთ მცენარეული დამამშვიდებლები ან ჩაი. თუ მეგობართან საუბრისას თავს კომფორტულად გრძნობთ, მოუყევით მას თქვენი წუხილების შესახებ.

► ზემოთ ჩამოთვლილი რჩევები და რეკომენდაციები ასევე ვრცელდება განზრახ ადევნებაზე.

ადევნება, ე.წ. „სტალკინგი“, 2017 წლიდან საქართველოს კანონმდებლობით სისხლისსამართლებრივი დანაშაულია. ადევნება გულისხმობს ნებისმიერ განმეორებად არასასურველ ქცევას მეორე პირის მიმართ, რასაც მოჰყვება საფუძვლიანი შიში. აღნიშნული ქმედება განზრახ არასასურველი და განმეორებადია და მიმართულია დაზარალებულის დაშინებისკენ.

ადევნება შეიძლება გამოიხატებოდეს მსხვერპლისთვის მუდმივი თვალყურის დევნებით, საცხოვრებელ ან სამუშაო ადგილას მიკითხვით, თვალთვალით, არასასურველი კომუნიკაციით, მათ შორის სოციალურ მედიაში.

2022 წლის მონაცემებით, საქართველოში ადევნების 112 შემთხვევა დაფიქსირდა, ხოლო გლობალურად ყოველი 6 ქალიდან 1 და 17 კაციდან 1 ერთხელ მაინც გამხდარა ადევნების მსხვერპლი.

1...424344...680გვერდი 43 of 680

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia