ოთხშაბათი, აგვისტო 12, 2026
- Advertisement -
Google search engine
მთავარი წაკითხვა გვერდი 77

კვებითი აშლილობები — ტიპები, სიმპტომები, გამომწვევი მიზეზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

საკვები ჩვენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილია. ის ასაზრდოებს ჩვენს სხეულს და გვაძლევს საჭირო ენერგიას. მაგრამ ზოგჯერ ის, რასაც ჩვენთვის სასიცოცხლო ენერგია უნდა მოეცა, მას გვართმევს.

კვებითი აშლილობა მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემაა, რომლის დროსაც უარყოფით ემოციებთან გასამკლავებლად ადამიანი საკვებს იყენებს და კვების არაჯანსაღ ჩვევებს გამოიმუშავებს.

► კვებითი აშლილობები მსოფლიოს მოსახლეობის 9%-ს აწუხებს, ყველაზე ხშირად კი ქალებს, მოზარდებსა და LGBTQ+ ადამიანებს. ბევრს ჰგონია, რომ კვებითი აშლილობა ზედმეტ სიგამხდრესთანაა დაკავშირებული, თუმცა, რეალურად, კვებითი აშლილობის მქონე ხალხის მხოლოდ 6%-ია მეტისმეტად გამხდრების კატეგორიაში.

კვებითი აშლილობები ძალიან სახიფათოა და აჩენს როგორც ემოციურ, ისე ფიზიკურ პრობლემებს. მეტიც, მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებს შორის კვებით აშლილობებს ყველაზე მაღალი სიკვდილიანობის მაჩვენებელი აქვს.

ხშირად სჯერათ, რომ კვებითი აშლილობის მქონე ადამიანები საკვების რაოდენობას იზღუდავენ, თუმცა ეს ყოველთვის ასე არ არის. კვებითი აშლილობის მახასიათებლებს შორისაა ასევე: მუდმივად წონაზე დარდი, უკონტროლო ჭამა, ემოციების საპასუხოდ ჭამა, გულისრევამდე ან ღებინებამდე ჭამა, საფაღარათო საშუალებების მიღება ან განზრახ ღებინება, ზედმეტი ვარჯიში ჭამის გამო საკუთარი თავის დასასჯელად და კვების რაციონიდან საკვების მთელი ჯგუფების ამოღება სამედიცინო საჭიროების გარეშე.

კვებითი აშლილობების ტიპები

კვებითი აშლილობები ბევრი სხვადასხვა ფორმის არსებობს და თითოეულ მათგანს მისი განმსაზღვრელი მახასიათებლები და დიაგნოსტირების კრიტერიუმები აქვს. ამერიკის ფსიქიატრიული ასოციაციის ოფიციალური უწყების, DSM-5-ის, მიხედვით, კვებითი აშლილობების ტიპებს შორისაა:

უკონტროლო კვების აშლილობა

უკონტროლო კვების აშლილობა (ე.წ. „ბინჯ-ითინგი“; ინგლ. Binge eating disorder; შემოკლებით BED) ყველაზე ბოლოს აღმოჩენილი კვებითი აშლილობაა, რომელიც ამავდროულად ყველაზე ხშირიცაა. მას ახასიათებს უკონტროლო ჭამის — რაც გულისხმობს დიდი რაოდენობით საკვების ერთიანად მიღებას, რასაც თან ახლავს კონტროლის დაკარგვის შეგრძნება — განმეორებითი ეპიზოდები. ის განსაკუთრებით ხშირია უფრო დიდი ზომის სხეულის მქონე ადამიანებში. BED-ის გაჩენასა და მკურნალობაში, როგორც წესი, ერთ-ერთი მთავარი ხელის შემშლელი ფაქტორია სტიგმა წონის გარშემო — საზოგადოების მხრიდან ჭარბწონიანი ან სიმსუქნის მქონე ხალხის მიუღებლობა.

ნერვული ბულიმია

ნერვული ბულიმია (იგივე „ბულიმია ნერვოზა“; Bulimia Nervosa; შემოკლებით BN) გულისხმობს უკონტროლო ჭამის განმეორებით ეპიზოდებს, რომლებსაც მოსდევს საკომპენსაციო ქცევები, რომლებიც მიღებული კალორიების ანაზღაურებას ისახავს მიზნად. ამ ქცევების სიაშია ღებინება, მარხვა, შიმშილობა, ზედმეტი ვარჯიში და საფაღარათო საშუალებების გამოყენება.

ნერვული ანორექსია

ნერვულ ანორექსიას (იგივე „ანორექსია ნერვოზა“; Anorexia Nervosa; შემოკლებით AN) ახასიათებს საკვების შეზღუდული რაოდენობით მიღება, რომელსაც მოსდევს მოსალოდნელზე დაბალი სხეულის წონა, წონის მატების შიში და საკუთარი სხეულის აღქმის დარღვევა. ბევრმა ადამიანმა არ იცის, რომ ნერვული ანორექსია დიდი ზომის სხეულის მქონე ინდივიდებშიც შეიძლება გამოვლინდეს. მიუხედავად იმისა, რომ ანორექსია ყველაზე ცნობილი კვებითი აშლილობაა, ის, რეალურად, ყველაზე იშვიათია.

წყარო: The New York Times

შერჩევითი კვების აშლილობა (ARFID)

შერჩევითი კვების აშლილობა, იგივე საკვების არიდების/შეზღუდვის აშლილობა (ინგლ. Avoidant/restrictive food intake disorder; შემოკლებით ARFID), არის კვებითი აშლილობა, რომლის დროსაც ადამიანი იზღუდავს საკვების მიღებას, თუმცა ამას თან არ ახლავს ნერვული ანორექსიისთვის დამახასიათებელი სხეულის აღქმის დარღვევა. ის შესაბამისი საკვები ნივთიერებებისა და ენერგიის საჭიროების დაუკმაყოფილებლობის სახით ვლინდება.

სხვა სპეციფიკური კვებითი აშლილობა

სხვა სპეციფიკური კვებითი აშლილობა (ინგლ. Other specified feeding and eating disorder; შემოკლებით OSFED) არის გამაერთიანებელი კატეგორია და ბევრ სხვადასხვა ისეთ კვებით პრობლემას მოიცავს, რომლებიც შემაწუხებელი ან საზიანოა, მაგრამ რომლებიც არ აკმაყოფილებს ნერვული ანორექსიის, ბულიმიის ან უკონტროლო კვების აშლილობის სპეციფიკურ კრიტერიუმებს.

OSFED-ის მქონე ადამიანებს ხშირად ჰგონიათ, რომ დახმარებას არ იმსახურებენ, თუმცა ეს ასე არ არის. OSFED შეიძლება ისეთივე სერიოზული იყოს, როგორც ნებისმიერი სხვა კვებითი აშლილობა, და სუბკლინიკურ კვებით აშლილობებსაც მოიცავდეს — ისეთს, რომელიც საკმარისად სერიოზული არაა საიმისოდ, რომ განსაზღვრული და მარტივად შესამჩნევი სიმპტომები ჰქონდეს.

კვლევა აჩვენებს, რომ სუბკლინიკური კვებითი აშლილობების მქონე ბევრ ადამიანს სრულყოფილი კვებითი აშლილობები უყალიბდება. სუბკლინიკური კვებითი აშლილობები ასევე შეიძლება აღწერდეს იმ ფაზას, რომელსაც კვებითი აშლილობის მკურნალობისას ბევრი ადამიანი გადის საბოლოო გამოჯანმრთელებამდე.

ნერვული ორთორექსია

ნერვული ორთორექსია (იგივე „ორთორექსია ნერვოზა“; Orthorexia Nervosa) ოფიციალური კვებითი აშლილობა არაა DSM-5-ში, თუმცა ბოლო დროს მან დიდი ყურადღება მიიქცია. ორთორექსია განსხვავდება სხვა კვებითი აშლილობებისგან იმ მხრივ, რომ მის შემთხვევაში არაჯანსაღი ობსესია წონის დაკარგვის სურვილით არაა განპირობებული. მის დროს მთავარი ყურადღება მახვილდება არა საკვების რაოდენობაზე, არამედ ხარისხზე. ნერვული ორთორექსია არის ჯანსაღი საკვების არაჯანსაღი ობსესია და გულისხმობს ჯანსაღი კვების იმ დონეზე აკვიატებას, რომ ადამიანს ჯანმრთელობის, სოციალური და პროფესიული პრობლემები ექმნება.

სხვა კვებითი აშლილობები

ზემოთ ჩამოთვლილებთან ერთად, კვებით აშლილობებში შედის ასევე:

  • ღამით ჭამის სინდრომი (ინგლ. Night eating syndrome) — ზედმეტი ჭამა ღამით, ძილის პრობლემებთან ერთად;

  • პიკა (ინგლ. Pica), იგივე პიკაციზმი, ალოტრიოფაგია ან გაუკუღმართებული გემოვნება — საკვებად გამოუსადეგარი ან ორგანიზმისთვის მავნე ნივთიერებების ჭამისკენ მიდრეკილება;

  • გაფაღარათების აშლილობა (ინგლ. Purging disorder) — კვებითი აშლილობა, რომელსაც ახასიათებს განზრახ ღებინება, საფაღარათო და შარდმდენი საშუალებების ან ოყნის გამოყენება სხეულიდან საკვების ძალით გამოდევნის მიზნით

  • რუმინაციის დარღვევა (ინგლ. Rumination disorder), იგივე მერიციზმი — იშვიათი ქრონიკული მეტაბოლური დარღვევა, რომლის დროსაც მუცლის კუნთების უნებლიე შეკუმშვის გამო უნებურად ხდება მიღებული საკვების მონელება. ეს დარღვევა დიდწილად ჩვილებში, პატარა ბავშვებსა და კოგნიტიური შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებში დაფიქსირებულა.

კვებითი აშლილობების სიმპტომები

მართალია, სხვადასხვა კვებითი აშლილობის სიმპტომები ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისგან, თუმცა ზოგი მათგანი შეიძლება ყურადღების მიქცევის საჭიროებაზე მიანიშნებდეს. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, თუკი თქვენი ფიქრები და/ან ქცევები ჭამასთან, წონასთან ან სხეულის აღქმასთან დაკავშირებით შემაწუხებელია და ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში გიშლით ხელს, დროა, დახმარებას მიმართოთ. ყურადსაღებ სიმპტომებს შორისაა:

  • დიეტური შეზღუდვები

  • სხვების თვალწინ ჭამაზე უარის თქმა

  • კალორიების ობსესიურად თვლა

  • სირცხვილის გრძნობა ჭამის შემდეგ

  • წონის ხშირი ცვლილება ან ზედმეტი სიგამხდრე

  • საკუთარი სხეულის უარყოფითად აღქმა

  • უკონტროლო ჭამა

  • ზედმეტი ვარჯიში

  • განზრახ ღებინება ან საფაღარათო საშუალებების გამოყენება

  • ზედმეტად ბევრი ფიქრი საჭმელზე, სხეულის აღქმასა და წონაზე

  • გუნება-განწყობის ცვლილებები, სხვა მენტალური პრობლემები (შფოთვა, დეპრესია, პოსტ-ტრავმული სტრესი, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა და ა.შ.)

► ხშირია შემთხვევები, როდესაც კვებითი აშლილობის, განსაკუთრებით ანორექსიის, მქონე ადამიანებს არ სჯერათ, რომ ავად არიან. ამ მოვლენას ანოსოგნოზია ეწოდება.

გავლენა მენტალურ ჯანმრთელობაზე

კვებით აშლილობებს ხშირად მენტალური ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებიც ახლავს, ყველაზე მეტად კი შფოთვითი აშლილობები, მათ შორის:

  • სხეულის დისმორფული აშლილობა (BDD)

  • გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა (GAD)

  • ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD)

  • სოციალური შფოთვითი აშლილობა (SAD)

შფოთვითი აშლილობები, როგორც წესი, წინ უსწრებს კვებით აშლილობს. ხშირად კვებითი აშლილობების მქონე ადამიანებს ასევე აწუხებთ დეპრესია და ახასიათებთ პერფექციონიზმი.

წყარო: Gracia Lam / The New York Times

გავლენა ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე

ვინაიდან საკვები ნივთიერებებით მდიდარი კვების რაციონი აუცილებელია სხეულის რეგულარული ფუნქციონირებისთვის, კვებითი აშლილობები ძალიან სერიოზულად აზიანებს ორგანიზმის ფიზიკურ და მენტალურ პროცესებს. იმისთვის, რომ კვებით აშლილობას ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენა ჰქონდეს, აუცილებელი არაა, ადამიანი ზედმეტად გამხდარი იყოს. კვებითი აშლილობები სხეულის ყველა სისტემაზე მოქმედებს და იწვევს ისეთ პრობლემებს, როგორებიცაა:

  • ტვინის მასის კარგვა

  • გულ-სისხლძარღვთა პრობლემები

  • კუჭ-ნაწლავის პრობლემები (მაგ., ქრონიკული შეკრულობა, გასტროეზოფაგური რეფლუქსი)

  • სტომატოლოგიური პრობლემები

  • ძილის რეჟიმის დარღვევა

  • გულის წასვლა

  • თმის ცვენა ან თხელი ჭარბთმიანობა მთელ სხეულზე (ლანუგო)

  • მენსტრუაციის შეჩერება (ან პირველი მენსტრუაციის დაგვიანება) და უნაყოფობა

  • შესუსტებული ძვლები

  • ძვალკუნთოვანი დაზიანებები და ტკივილი

გამომწვევი მიზეზები

კვებითი აშლილობები საკმაოდ კომპლექსური დაავადებებია. მართალია, ზუსტად არ ვიცით, რა იწვევს მათ, თუმცა არსებობს რამდენიმე თეორია. კვებითი აშლილობის განვითარების რისკის 50-80% გენეტიკური უნდა იყოს, თუმცა მხოლოდ გენები არაა საკმარისი იმის განსასაზღვრად, ვის ექნება კვებითი აშლილობა — მნიშვნელოვანი ფაქტორია გარემოც.

ზოგიერთი სიტუაციები და მოვლენები კვებითი აშლილობების გაჩენას უწყობს ხელს იმ ადამიანებში, რომლებიც გენეტიკურად მოწყვლადები არიან მათ მიმართ. ასეთ ფაქტორებს შორისაა:

  • ძალადობა, სასტიკად მოპყრობა

  • ბულინგი, დაცინვა, მუქარა

  • დიეტაზე ყოფნა

  • გარდამავალი ცხოვრებისეული მოვლენები

  • მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები

  • სქესობრივი მომწიფება

  • სტრესი

  • წონის გარშემო არსებული სტიგმა

დიაგნოსტირება და მკურნალობა

კვებითი აშლილობების დიაგნოსტირება ექიმებსა და მენტალური ჯანმრთელობის პროფესიონალებს, მათ შორის ფსიქიატრებსა და ფსიქოლოგებს, შეუძლიათ. ხშირ შემთხვევაში კვებითი აშლილობის დიაგნოზს სვამს პედიატრი ან თერაპევტი რეგულარული შემოწმების დროს სიმპტომების შემჩნევის შემდეგ. დიაგნოსტირებისას ექიმმა შეიძლება მიმართოს

  • ფიზიკურ შემოწმებას — წონის, სიმაღლის, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფუნქციების შემოწმებას;

  • ლაბორატორიულ ანალიზებს — სისხლისა და შარდის ანალიზს, ღვიძლის, თირკმლის, ფარისებრი ჯირკვლის შემოწმებებს, ასევე რენტგენსა და ელექტროკარდიოგრამას;

  • ფსიქოლოგიურ შეფასებას — რომელშიც შედის კვებასთან დაკავშირებული ქცევები, ჭარბი კვება, გაფაღარათება, ვარჯიში და სხეულის აღქმა.

წყარო: Health

გავრცელებული წარმოდგენის მიუხედავად, კვებითი აშლილობები მხოლოდ თინეიჯერ გოგოებს არ აწუხებთ. ისინი ყველა გენდერის, ასაკის, რასის, ეთნოსისა და სოციოეკონომიკური სტატუსის მქონე ადამიანებში გვხვდება. თუმცა, კვებითი აშლილობები ყველაზე ხშირი ქალებშია.

კვებითი აშლილები დაფიქსირებულა როგორც ადრეული ასაკის ბავშვებში, 6 წლიდან დაწყებული, ისე ზრდასრულებსა და ხანდაზმულ ადამიანებში. ამ პოპულაციებში კვებითი აშლილობები ძალიან ბევრი სხვადასხვა ფორმით ვლინდება, რის გამოც მათი ბუნების ამოცნობა პროფესიონალებისთვისაც პრობლემურია.

► აშშ-ის კვებითი აშლილობების ეროვნული ასოციაციის გამოთვლით, კვებითი აშლილობების მქონე ადამიანების დაახლოებით მესამედი მამრობითი სქესისაა, თუმცა იმის სტიგმა, რომ ეს პრობლემა ძირითადად ქალებთანაა დაკავშირებული, ხშირად კაცებს არ აძლევს საშუალებას, ექიმს მიმართონ.

კვებითი აშლილობის მკურნალობის ბევრი სხვადასხვა გზა არსებობს, მათ შორის საკუთარ თავზე რეგულარული ზრუნვა, კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია, კვებითი თერაპია, ყოველკვირეული ამბულატორიული მკურნალობა, ინტენსიური თერაპია და სხვა. კვებით აშლილობასთან გამკლავებაში ასევე ძალიან შეგიწყობთ ხელს საკუთარ ფიზიკურ და მენტალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა.

კვებითი აშლილობისგან განკურნება მარტივი არაა, თუმცა შესაძლებელია. მკურნალობის დადებითი შედეგები ადრეულ ეტაპზევე ჩარევასთანაა დაკავშირებული, ამიტომ ექიმთან ვიზიტს ნუ გადადებთ.

► კვებითი აშლილობის მქონე ზოგ ადამიანს ხშირად არ სჯერა, რომ პრობლემა აქვს, რის გამოც მნიშვნელოვანია, ასეთ დროს მკურნალობის მიღებაში გადამწყვეტი როლი ოჯახის წევრებმა და სხვა ძვირფასმა ადამიანებმა შეასრულონ.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ქალიშვილობა და საქალწულე აპკი — როგორია პირველი სექსი?

მიერ
admin
-
0
#image_title

საქალწულე აპკზე ბევრი არასწორი წარმოდგენა არსებობს და ბევრი მითია გავრცელებული იმის შესახებ, თუ რა არის ის და როგორ მუშაობს. მაგალითად, ადამიანების უმეტესობას სჯერა, რომ საქალწულე აპკი პირდაპირ უკავშირდება ქალიშვილობას და ის „იხევა“, როდესაც პირველად გაქვთ სექსი.

სინამდვილეში, ქალიშვილობა უბრალოდ სოციალური კონსტრუქტია, ანუ იდეა, რომელიც მოიგონა და დაამკვიდრა ხალხმა, და არა — სხეულის სამედიცინო თუ ბიოლოგიური მდგომარეობა. მას სოციალური ნორმები და წარმოდგენები განაპირობებს და არავითარი სამეცნიერო განმარტება არ აქვს.

ამ სტატიაში ვისაუბრებთ იმ მითებზე, რომლებიც საქალწულე აპკის, ქალიშვილობისა და პირველი სექსის გარშემო არსებობს.

საქალწულე აპკი

საქალწულე აპკი ყველა ქალს არ აქვს. საქალწულე აპკი არის თხელი მემბრანა, რომელიც ვაგინის შესასვლელს არტყამს გარს. აპკი უბრალოდ ვაგინალური არხის ნაწილია, რომელსაც, რეალურად, არ აქვს ჩვენთვის ცნობილი არავითარი ბიოლოგიური ფუნქცია. მართალია, ხშირად საქალწულე აპკი ქალის ანატომიის „სოციალურად მოსალოდნელი“ ნაწილია, თუმცა ბევრი ქალი მის გარეშე იბადება.

აპკი რომც გქონდეთ, მას ვერც დაინახავთ და ვერც იგრძნობთ. თითქმის შეუძლებელია, რომ საქალწულე აპკი დაინახოთ, თუნდაც სარკის გამოყენებით. ის იმავე ფერისაა, რა ფერისაც ვაგინის კედლები. ასევე თითქმის შეუძლებელია, ის თითებით იგრძნოთ. ამავენაირად, როდესაც პარტნიორი თითებით ან პენისით შეაღწევს თქვენს ვაგინაში, ის აპკს ვერ იგრძნობს.

აპკის დაზიანება ბევრი სხვადასხვა გზითაა შესაძლებელი და ის ქალიშვილობის განმსაზღვრელი არ არის. სექსუალურ აქტივობას შეუძლია აპკის დაზიანება — მათ შორის პენეტრაციას, ორალურ სექსს, ფინგერინგსა (ე.წ. „თითაობას“) და მასტურბაციას — თუმცა ის ასევე შეიძლება დაზიანდეს ტამპონის გამოყენებით ან უბრალოდ ვარჯიშითაც კი. მეტიც, აპკი შეიძლება ისე დაზიანდეს, რომ ეს ვერც კი გაიგოთ. სრულიად შესაძლებელია, აპკი დაზიანდეს სიმძიმის აწევის დროს და ვერაფერი იგრძნოთ. ასევე შეიძლება, შეამჩნიოთ მცირე სისხლდენა ან ტკივილი, თუმცა ეს ყველასთვის ინდივიდუალურია. შესაბამისად, საქალწულე აპკი სიმთელე არავითარ შემთხვევაში არ მეტყველებს იმაზე, ჰქონია თუ არა ადამიანს სექსი.

შეიძლება გქონდეთ სექსი, საქალწულე აპკი კი მაინც არ დაზიანდეს. თავისუფლადაა შესაძლებელი, სექსუალურ აქტივობაში ისე ჩაერთოთ, რომ საქალწულე აპკი არ გაიხეს. აპკი დიდი ალბათობით არ გაიხევა ფინგერინგის ან ორალური სექსის დროს, ზოგჯერ კი, სულაც, ის არც პენეტრაციული სექსის დროს ზიანდება. ხშირად არასწორად წარმოუდგენიათ, რომ საქალწულე აპკი არის ბრტყელი ქსოვილი, რომელიც მთლიანად ფარავს ვაგინის შესასვლელს. თუმცა, რეალურად, ის, როგორც წესი, ძალიან ელასტიკურია და ნახვრეტი აქვს, საიდანაც ორგანიზმს მენსტრუალური სისხლი და ვაგინალური გამონადენი ტოვებს.

ყველა საქალწულე აპკი ერთნაირი არ არის. არსებობს სხვადასხვა ტიპის საქალწულე აპკები. აპკს შეიძლება ჰქონდეს ნახევარმთვარის ფორმის ნახვრეტი/ღრუ, რამდენიმე პატარა ნახვრეტი, ძალიან მცირე ზომის ნახვრეტი, შეიძლება ცენტრალურ ნაწილს თხელი ქსოვილი ფარავდეს ან შეიძლება ნახვრეტი საერთოდაც არ იყოს. თუკი აპკს ნახვრეტი არ აქვს ან ძალიან პატარა ზომის აქვს, ამან შეიძლება ხელი შეუშალოს მენსტრუალურ ციკლს, რა შემთხვევაშიც ზედმეტი ქსოვილის მოსაშორებლად და აპკის გასახსნელად საჭიროა პატარა ქირურგიული ოპერაცია, რომელსაც გინეკოლოგი ატარებს.

წყარო: NT Daily

როგორია პირველი სექსი?

მოლოდინები და შიშები

დიდი ალბათობით, პირველი სექსი ისეთი არ იქნება, როგორსაც ელით. სექსი ყველასთვის სხვადასხვანაირია, თუმცა პირველი სექსისგან იმას არ უნდა ელოდოთ, რაც ფილმებში გინახავთ. ტელევიზიაში ნაჩვენები სექსის სცენები დიდწილად ბევრი სხვადასხვა კადრის გაერთიანებაა და ისეა გადაღებული, რომ კამერაში კარგად გამოჩნდეს. შესაბამისად, რასაც ეკრანზე ხედავთ, არ არის რეალისტური და არ ასახავს სექსის ნამდვილ გამოცდილებას.

პირველი სექსი შეიძლება არაკომფორტული იყოს, მაგრამ ის არ უნდა იყოს მტკივნეული. დისკომფორტი პირველი სექსის სრულიად ნორმალურია, რადგან პენეტრაციას თან ხახუნი ახლავს, თუმცა ტკივილი ამის აუცილებელი თანმდევი არ არის. თუკი სექსის დროს ტკივილს გრძნობთ, ეს შეიძლება გამოწვეული იყოს ლუბრიკაციის (სისველის) ნაკლებობით ან რამე სხვა პრობლემით, მაგალითად, ენდომეტრიოზით. თუკი სექსისას ტკივილს გრძნობთ, აუცილებლად მიმართეთ გინეკოლოგს.

გაითვალისწინეთ: ვაგინა ბუნებრივადაც გამოყოფს სისველეს, თუმცა ის შეიძლება არასაკმარისი იყოს ხახუნის შესამცირებლად. დისკომფორტის შესამცირებლად ვაგინალური სექსის დროს შეგიძლიათ გამოიყენოთ ლუბრიკანტები. რაც შეეხება ანალურ სექსს, მის დროს ლუბრიკანტი აუცილებელია, რადგან ანალურ ხვრელს ბუნებრივი ლუბრიკაცია არ გააჩნია და პენეტრაციამ შეიძლება ის მნიშვნელოვნად დააზიანოს.

სისხლდენა აუცილებელი არ არის. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, აპკი ყველა ქალს არ აქვს და რომც გქონდეთ, ის შეიძლება არ დაზიანდეს. აპკი რომც დაზიანდეს,  ამ დროს, როგორც წესი, მცირეოდენი სისხლი გამოიყოფა და არა იმდენი, რომ ზეწარი წითლად შეიღებოს, როგორც ხშირად ჰგონიათ ხოლმე.

სექსის შემდეგ თქვენი სხეული არ შეიცვლება. თქვენი სხეული არ შეიცვლება არც პირველი, არც მესამე და არც მეოცე სექსის შემდეგ. თუმცა, სხეულში იგრძნობთ გარკვეულ ფიზიოლოგიურ რეაქციებს, რომლებიც სექსუალურ აღგზნებასთანაა დაკავშირებული, მაგალითად: გაბერილ ვულვას, გახშირებულ სუნთქვას, ოფლიანობას ან გაწითლებულ კანს. ეს ყველაფერი მხოლოდ აღგზნებას უკავშირდება და დროებითია. აქტის შემდეგ ყველაფერი ნორმაში დაბრუნება — ანუ შეუძლებელია, რომ ვიღაც მიხვდეს, რომ ქალიშვილი აღარ ხართ (თუკი თავად არ ეტყვით).

საფრთხეები და თავდაცვა

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები (სგგი) შეიძლება ნებისმიერი სახის სექსის დროს გავრცელდეს. ვაგინალურ სექსთან ერთად, სგგი-ები ვრცელდება ანალური სექსითაც და ორალური სტიმულაციითაც, მათ შორის პირველი სექსის დროს, ამიტომ ინფექციების ასარიდებლად აუცილებლად გამოიყენეთ პრეზერვატივი (კონდომი) ყოველ ჯერზე.

პირველი სექსის დროს დაორსულება შესაძლებელია. თუკი „პენისი ვაგინაში“ ტიპის სექსით კავდებით, დაორსულება ყოველთვის შესაძლებელია. ეს შეიძლება მოხდეს როგორც ვაგინის შიგნით ან გარეთ, მის მახლობლად, სპერმის ეაკულაციით, ისე პრეეაკულატით (ე.წ. „პრექამით“; ინგლ. precum), რომელიც პენისიდან აღგზნებისას გამოიყოფა და ზოგჯერ სპერმას შეიცავს. ორსულობის თავიდან ასაცილებლად აუცილებლად გამოიყენეთ პრეზერვატივი ან კონტრაცეფციის სხვა ფორმა.

წყარო: Campus Well

სიამოვნება

პირველი სექსისას შეიძლება ორგაზმს ვერ მიაღწიოთ. ორგაზმი გარანტია არასდროსაა, განსაკუთრებით პირველი სექსის დროს, როცა აქტს დიდი მოლოდინები, შიშები და გამოუცდელობა ახლავს თან, ამიტომ თუ პირველ ჯერზე ორგაზმს ვერ განიცდით, ეს სრულიად ნორმალურია. ორგაზმის მიღწევისთვის საჭიროა, რომ კომფორტულად გრძნობდეთ თავს საკუთარ სხეულთან და თქვენს პარტნიორთან. როდესაც უფრო თავისუფალი და გახსნილი ხართ, თქვენი სხეული უფრო მეტადაა მზად, მიიღოს სექსუალური სტიმულაცია და ასეთ დროს მთელი პროცესიც უფრო სასიამოვნო იქნება.

სექსში მთავარი ორგაზმი არ არის. არასწორად არ გაიგოთ, ორგაზმი ძალიან მნიშვნელოვანია, მაგრამ ის სექსის მთავარ დანიშნულებად არ უნდა აღიქვათ. ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ პარტნიორთან თავს მყუდროდ გრძნობდეთ და ორივენი ტკბებოდეთ იმ გამოცდილებით, რომელსაც ერთად იღებთ. გარდა ამისა, თუკი მოდუნდებით და ორგაზმზე არ კონცენტრირდებით, მისი მიღწევა უფრო მარტივიც იქნება.

კომუნიკაცია და თანხმობა

თუკი რამე გსურთ, თქვით. ნუ უგულებელყოფთ თქვენს სურვილებს. როდესაც სექსის დროს რამე გსურთ ან გჭირდებათ, აუცილებლად ესაუბრეთ ამაზე თქვენს პარტნიორს. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ იყოთ ღია და გულწრფელი იმასთან დაკავშირებით, თუ რა მოგწონთ და რა არ მოგწონთ ან რისი გაკეთება გსურთ საიმისოდ, რომ რაც შეიძლება კარგი და კომფორტული გამოცდილება მიიღოთ.

არ გააკეთოთ ის, რაც არ გსურთ. „არა“ ნიშნავს „არას“. წერტილი. თუკი რაიმე აქტივობა არაკომფორტულად გაგრძნობინებთ თავს, არავითარი ვალდებულება არ გაქვთ, რომ ის გააკეთოთ. თქვენს პარტნიორს არ აქვს იმის უფლება, რომ სექსი დაგაძალოთ ან იძულებით დაგარწმუნოთ და პირიქით. და ეს მხოლოდ პირველ სექსზე არ ვრცელდება — თანხმობა საჭიროა ყოველთვის, როცა სექსი გექნებათ.

შეგიძლიათ სექსი ნებისმიერ დროს გადაიფიქროთ. შესაძლოა, თავიდან განწყობა და სურვილი მართლა გქონდათ და გინდოდათ სექსით დაკავება, მაგრამ სრული უფლება გაქვთ, რომ ეს ნებისმიერ მომენტში გადაიფიქროთ და თუ სექსის გაგრძელება არ გსურთ, პარტნიორს არ აქვს იმის უფლება, რომ ეს დაგაძალოთ.

პირველი სექსი ბიჭებისთვისაც სტრესულია. ისინი შეიძლება გრძნობდნენ იმის ვალდებულებას, რომ სექსში „კარგები უნდა იყვნენ“. ნერვიულობამ და სტრესმა შეიძლება გაართულოს ერექციის მიღწევა, განსაკუთრებით პირველი სექსის დროს, ან ის შეიძლება ზედმეტად სწრაფად „დავარდეს“, შუა პროცესის დროს. ასევე შეიძლება ბიჭმა ნაადრევად მიაღწიოს ორგაზმს, სანამ გოგოს კარგად აღგზნების შანსი მიეცემა. მოდუნდით და ისაუბრეთ — პარტნიორის კომფორტი არანაკლებ მნიშვნელოვანია. ერთმანეთის მიმართ ყურადღებისა და მზრუნველობის გამოჩენა, ურთიერთგაგება, „გრძნობებში გადაშვების“ ღიაობა და მცირეოდენი იუმორი ორივესთვის ბევრად უფრო სასიამოვნოს გახდის მთელ პროცესს.

რას არ ნიშნავს პირველი სექსი?

სექსი იგივე არაა, რაც ინტიმურობა ან სიყვარული. ის, უბრალოდ, რიგითი ფიზიკური აქტივობაა და ყოველთვის არ გულისხმობს რომანტიკას ან ემოციურ კავშირს. მხოლოდ თქვენი გადასაწყვეტია, რა მნიშვნელობას მიანიჭებთ სექსს. ზოგ ადამიანს სექსი მხოლოდ იმ პარტნიორებთან აქვს, ვინც უყვარს, თუმცა ზოგს ურჩევნია სექსი გრძნობების გარეშე ჰქონდეს.

სექსი ამორალური არ არის. სექსის გარშემო არსებულმა რელიგიურმა თუ სხვა წარმოდგენებმა შეიძლება გაფიქრებინოთ, რომ სექსი თქვენს „სულს წარწყმედს“ ან „ცუდ ადამიანად“ გაქცევთ, მაგრამ სექსი უბრალოდ სექსია — ის ნორმალური, ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო აქტივობაა, რომელიც არანაირად არ განსაზღვრავს პიროვნების მორალს.

პირველი სექსი თქვენს შემდგომ სექსუალურ ცხოვრებას არ განსაზღვრავს. სექსის ერთ-ერთი ყველაზე დადებითი თვისება ისაა, რომ ის ყოველ ჯერზე სხვადასხვანაირი გამოცდილებაა. პირველმა სექსმა შეიძლება მოლოდინები არ გაამართლოს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ყოველ შემდეგ ჯერზეც ასე იქნება. მთელი ეს გამოცდილება დამოკიდებულია პარტნიორზე, სურვილზე, გახსნილობაზე, ფანტაზიებსა და უამრავ სხვა ფაქტორზე.

► გახსოვდეთ, რომ საკუთარ სექსუალობას მხოლოდ თქვენ განსაზღვრავთ და არ ხართ ვალდებული, ვინმეს საკუთარი სექსუალური ისტორია დაუმტკიცოთ. მხოლოდ თქვენი გადასაწყვეტია, როდის და ვისთან გექნებათ სექსი.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

რა არის პრეეაკულატი, ანუ ე.წ. „პრექამი“? — შესაძლო რისკები

მიერ
admin
-
0
#image_title

პრეეაკულატი — იგივე „პრექამი“ (ინგლ. Precum) — არის გამჭვირვალე სითხე, რომელიც პენისიდან გამოიყოფა ორგაზმამდე. ის შარდსაწვეთიდან გამოდის — იმავე მილიდან, საიდანაც შარდი ტოვებს სხეულს — და ხშირ შემთხვევაში პენისის თავზე ექცევა სექსუალური აღგზნების დროს.

ვიზუალურად პრეეაკულატი წააგავს სპერმას — თეთრ სითხეს, რომელიც ორგაზმის დროს გამოდის პენისიდან. მართალია, თვითონ „პრექამი“ არ შეიცავს სპერმას, თუმცა მას შეიძლება შარდსაწვეთში დარჩენილი სპერმა გამოყვეს სხეულიდან.

პრეეაკულატი ბუნებრივი ლუბრიკანტია სექსის დროს და ის სპერმას სხეულის დატოვებას უმარტივებს.

► პრეეაკულატი ბულბოურეთრალური ჯირკვლებიდან (იგივე „კუპერის ჯირკვლებიდან“) მოდის და მისი რაოდენობა ცვალებადია. საშუალოდ აღგზნებისას ეს სითხე 4 მლ-მდე რაოდენობით გამოიყოფა, რაც ხშირად შეუმჩნეველია.

რას აკეთებს პრეეაკულატი?

შარდის მჟავიანობა (pH) სპერმის უჯრედებს კლავს და ვინაიდან სპერმაც და შარდიც სხეულიდან ერთისა და იმავე მილის გავლით გამოდის, სპერმაზე შეიძლება მისი მჟავიანობის დონემ იმოქმედოს.

პრეეაკულატი ტუტე ლორწოა, რაც ნიშნავს, რომ მას შეუძლია შარდსაწვეთში არსებული მჟავიანობის ნეიტრალიზება. ეს „გზას უწმენდს“ სპერმას და სხეულის უსაფრთხოდ დატოვების საშუალებას აძლევს.

გარდა ამისა, პრეეაკულატი სექსის ბუნებრივი ლუბრიკანტია. ამ მხრივ, ის ვაგინალურ ლორწოს წააგავს, რომელიც ვაგინიდან გამოიყოფა აღგზნების დროს.

შეიძლება თუ არა „პრექამით“ დაორსულება?

კვლევებმა აჩვენა, რომ თუ ადამიანს ცოტა ხნის წინ ორგაზმი ჰქონდა, შემდეგ კი კიდევ ერთი ექნება, პრეეაკულატი შეიძლება შარდსაწვეთში სპერმის ნარჩენებს შეერიოს და, შესაბამისად, სხეულიდან გამოყოფისას ცოცხალ სპერმას შეიცავდეს.

პრეეაკულატით დაორსულების ალბათობა დაბალია, თუმცა ამის შანსი არსებობს. თუკი „პრექამი“ ვულვის გარეთა ნაწილთან შევა კონტაქტში, ორსულობის ალბათობა ძალიან დაბალია, მაგრამ არა ნულოვანი.

ერთ-ერთ კვლევაში მონაწილე კაცების 41%-ს პრეეაკულატში მოძრავი სპერმატოზოიდები ჰქონდა. ეს ნიშნავს, რომ ასეთმა სპერმამ შეიძლება ქალის ფალოპის მილებამდე მიაღწიოს და კვერცხუჯრედი გაანაყოფიეროს.

სწორედ ამის გამოა, რომ ე.წ. „გამოღების მეთოდი“ — თავდაცვის გარეშე სექსი და ორგაზმამდე პენისის ვაგინიდან გამოღება — სახიფათოა, თუ ორსულობის თავიდან არიდება გსურთ. „გამოღების მეთოდის“ დროს დაორსულების შანსი დაახლოებით 4%-ია, თუკი „გამოღება“ სწორად შესრულდა, არასწორად შესრულების შემთხვევაში კი, რაც ბევრად უფრო ხშირია, დაორსულების შანსი დაახლოებით 22%-ია.

► თუ ფიქრობთ, რომ შეიძლება ორსულად იყოთ, გაიკეთეთ ორსულობის ტექსტი სექსიდან დაახლოებით 10 დღეს შემდეგ.

► იხილეთ აგრეთვე: ორსულობის ტესტი — როდის და როგორ გამოვიყენოთ?

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების რისკები

„პრექამს“ შეიძლება ბაქტერიები, ვირუსები და დაავადების გამომწვევი სხვა ორგანიზმები გამოყვეს, რის გამოც სქესობრივი გზით გადამდების ინფექციების (სგგი-ების) გავრცელების რისკი არსებობს.

ყოველთვის უმჯობესია, სხვა ადამიანთან სქესობრივი კავშირის დროს გამოიყენოთ პრეზერვატივი (კონდომი) და რეგულარულად გაიაროთ შემოწმება სგგი-ებზე, რათა დარწმუნდეთ, რომ ჯანმრთელი ხართ. თუკი სასქესო ორგანოდან გაქვთ უცნაური ფერის გამონადენი, ტკივილი ან წვა, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

წყარო: everlywell

აივ / HIV

ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ / HIV) ცხოვრობს სისხლში, ვაგინალურ სითხეში, სპერმაში, ძუძუს რძესა და პრეეაკულატში.

თუკი ისეთ ადამიანთან გაქვთ სექსი (როგორც ვაგინალური, ისე ანალური), ვინც აივ-დადებითია, გამოიყენეთ პრეზერვატივი და მიიღეთ ტრუვადა, იგივე პრე-ექსპოზიციური პროფილაქტიკა („პრეპი“; PrEP), რომელიც აივ-ის გავრცელების შანსს 44%-ით ამცირებს.

თუკი დაუცველი სექსი გაქვთ, რეგულარულად შეემოწმეთ აივ-ზე. აივ-ის სიმპტომები გრიპისას ჰგავს და მოიცავს სიცხეს, ციებას, თავისტკივილს, ყელის ტკივილს, დაქანცულობას, სახსრების ტკივილს, ლიმფური კვანძების გადიდებასა და წყლულებს პირის ღრუში.

ქლამიდია

ქლამიდია ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სგგი-ა. ბაქტერია, რომელიც მას იწვევს, შეიძლება იყოს ვაგინალურ სითხეში, სპერმასა და პრეეაკულატში. ბევრ ადამიანს ქლამიდიის სიმპტომები საერთოდ არ უვლინდება, თუმცა გამოვლენის შემთხვევაში სიმპტომებს შორისაა გამონადენი ვაგინიდან ან სპერმიდან, ქავილი, წვა, ტკივილი სექსისა და შარდვის დროს. ქლამიდიის მკურნალობა ანტიბიოტიკებითაა შესაძლებელი.

გონორეა

კიდევ ერთი გავრცელებული ბაქტერიული ინფექციაა გონორეა, რომელიც სპერმით, ვაგინალური სითხითა და პრეეაკულატით ვრცელდება. სიმპტომები მასაც თითქმის არ აქვს. თუკი შეამჩნევთ ყვითელ გამონადენს ვაგინიდან ან პენისიდან, ქავილს, წვას, გაწითლებულ კანს ან ტკივილს სექსის ან შარდვის დროს, აუცილებლად შეემოწმეთ ექიმთან. ქლამიდიის მსგავსად, გონორეაც მარტივად იკურნება ანტიბიოტიკებით.

B ჰეპატიტი

B ჰეპატიტი ღვიძლის ვირუსული დაავადებაა. ის ჰეპატიტის ერთადერთი ფორმაა, რომელიც პრეეაკულატითაც ვრცელდება. სიმპტომები, როგორც წესი, გავრცელებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ ვლინდება და მოიცავს სახსრების ტკივილს, მაღალ ტემპერატურას, გულისრევას, დაქანცულობას, სისუსტეს და კანისა და თვალების გაყვითლებას.

არსებობს B ჰეპატიტთან გამკლავების გზები, თუმცა ის არ იკურნება.

♦ ხშირად დასმული კითხვები:

  • შეიძლება თუ არა „პრექამით“ დაორსულება? — დიახ, პრეეაკულატით დაორსულება შესაძლებელია, თუმცა ამის შანსი დაბალია. მას პოტენციურად შეუძლია, რომ წინა ორგაზმის ნარჩენი სპერმა „გამოიყოლოს“ და კვერცხუჯრედი გაანაყოფიეროს.

  • როდის გამოიყოფა „პრექამი“? — პრეეაკულატი გამოიყოფა სექსუალური აღგზნების დროს, ორგაზმამდე. ის ასველებს შარდსაწვეთს და ანეიტრალებს მის მჟავიანობას, რათა სპერმამ უსაფრთხოდ დატოვოს სხეული.

პრეეაკულატი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს აღგზნებასა და სქესობრივ აქტში, თუმცა მას რისკებიც ახლავს. მნიშვნელოვანია, რომ სექსის დროს თავი დაიცვათ, რათა აირიდოთ არასასურველი ორსულობა და სგგი-ების გავრცელება. ყოველთვის გამოიყენეთ კონტრაცეფცია, თუნდაც აქტი ორგაზმამდე არ მიდიოდეს.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Self

წყარო

ქალთა რეპროდუქციული ჯანმრთელობა და უფლებები საქართველოში

მიერ
admin
-
0
#image_title

რამდენიმე თვის წინ გინეკოლოგთან ვიყავი. თავს ცუდად ვგრძნობდი, მენსტრუალური ციკლიც არეული მქონდა. აშკარა იყო, რომ ექიმთან კონსულტაცია მჭირდებოდა. დედამ თავისი გინეკოლოგი მირჩია. მივედი. მკითხა, გათხოვილი ვიყავი თუ არა. დარწმუნებული ვარ, ჩემი პირადი ცხოვრება არ აინტერესებდა, მხოლოდ იმის გაგება სურდა, მქონდა თუ არა სექსი, თუმცა, როგორც ჩანს, ასეთი შინაარსის შეკითხვა „ვერ მაკადრა“. გაუჩნდა ეჭვი, რომ შესაძლოა გარე ორსულობა ყოფილიყო და მაშინვე მკითხა, იცოდა თუ არა დედამ ამის შესახებ. ანუ, დედამ იცოდა თუ არა, რომ 27 წლის ასაკში ქორწინების გარეშე სექსი მქონდა..

საბოლოოდ, მისი ვარაუდი არ გამართლდა, რაც სავსებით ლოგიკურია, რადგან თუკი ცხოვრებაში რამეს ზედმიწევნით ვასრულებ, ეს სქესობრივი აქტის დროს თავის დაცვაა. საბედნიეროდ, ჩემი ფინანსური მდგომარეობა მაძლევს კონტრაცეპტივების გამოყენების შესაძლებლობას, თუმცა ბევრი ქალისთვის ეს ჯერ კიდევ ფუფუნებაა. საქართველოში არსებული ეკონომიკური მდგომარეობის ფონზე, კონტრაცეპტივების ფასი წარმოუდგენლად მაღალია. შესაბამისად, არასასურველი ორსულობების ფაქტიც ბევრია. არასასურველ ორსულობას, ბუნებრივია, აბორტზე ფიქრი მოჰყვება. აბორტზე ფიქრს იმაზე ნერვიულობა მოსდევს, როგორ გამონახო შესაბამისი ფინანსური რესურსი და უფრო მეტიც, როგორ გადადგა ნაბიჯი, რომელსაც საზოგადოების დიდი ნაწილი გაგიკრიტიკებს ეკლესიური დოგმებიდან თუ თავიანთი იდეოლოგიიდან გამომდინარე.. ან, პარტნიორი არ დაგთანხმდება და საბოლოოდ აღმოაჩენ, რომ შენს სხეულზე უფლება შენ გარდა ყველას აქვს.

ეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითია, სადაც ნათლად ჩანს, რომ ქალის რეპროდუქციული უფლებები საქართველოში ყველა ფეხის ნაბიჯზე და ყველა კონტექსტში ირღვევა. რაც ყველაზე შემაშფოთებელია, ირღვევა სამედიცინო დაწესებულებებში, სადაც ამ უფლების უგულებელყოფა პროფესიული ეთიკის უხეში დარღვევაა.

რას ნიშნავს რეპროდუქციული ჯანმრთელობა და რას გულისხმობს რეპროდუქციული უფლებები?

რეპროდუქციული ჯანმრთელობა არის ადამიანის სასიცოცხლო პროცესი, რომელიც გულისხმობს სრულ ფიზიკურ, ფსიქიკურ და სოციალურ კეთილდღეობას. ეს ნიშნავს ისეთ მდგომარეობას, როცა ადამიანს შეუძლია ჰქონდეს სასიამოვნო და უსაფრთხო სექსუალური ცხოვრება და არჩევანის თავისუფლება, თავად გადაწყვიტოს, როდის და რამდენი შვილი იყოლიოს. მარტივად რომ ვთქვათ, რეპროდუქციული ჯანმრთელობა მოიცავს ყველაფერს, რაც დაკავშირებულია ინდივიდის რეპროდუქციულ ფუნქციასთან, სექსუალურ ცხოვრებასთან, ოჯახის დაგეგმვასთან, ორსულობასთან, კონტრაცეპტივების გამოყენებასა და მსგავს საკითხებთან. ის გულისხმობს, რომ ადამიანი უნდა იყოს სრულად ინფორმირებული აღნიშნულ თემებზე და მისი არჩევანი, თუ როგორ წარმართავს თავის სექსუალურ და პირად ცხოვრებას, უნდა იყოს თავისუფალი ყოველგვარი წნეხისგან, ზემოქმედებისა და საზოგადოებაში გავრცელებული სტერეოტიპებისაგან.

შესაბამისად, რეპროდუქციული უფლებები გულისხმობს კონტრაცეპტივების გამოყენების უფლებას, ლეგალური და უსაფრთხო აბორტის უფლებას, რეპროდუქციულ კვლევებსა და საჭირო სამედიცინო  (მაგ., დედის ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ) სერვისებზე ხელმისაწვდომობის უფლებას. რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, რეპროდუქციული უფლება პირდაპირ კავშირშია სექსუალური განათლების მიღების უფლებასთან, რათა ქალს განვითარების ადრეული ეტაპიდანვე ჰქონდეს სრული და გადამოწმებული ინფორმაცია თავის რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასა და უფლებებთან დაკავშირებით.

რეპროდუქციული უფლებების დაცვა დღეს უკვე ადამიანის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ უფლებას წარმოადგენს, რაც საქართველოში არაერთი საერთაშორისო დოკუმენტითა და ქვეყნის შიდა კანონმდებლობით რეგულირდება.

რეპროდუქციული უფლებების განვითარების თვალსაზრისით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება 1994 წელს გაეროს მიერ გამართულ მოსახლეობისა და განვითარების საერთაშორისო კონფერენციაზე შემუშავებულ კაიროს სამოქმედო პროგრამას, რომელმაც ახლებურად გადაიაზრა ადამიანის რეპროდუქციული ჯანმრთელობა, მასთან დაკავშირებული უფლებები და ჯერ კიდევ 90-იანი წლების დასაწყისში გაუსვა ხაზი, რომ წყვილები უნდა იყვნენ ინფორმირებული და ჰქონდეთ შესაძლებლობა, ისარგებლონ ოჯახის დაგეგმვისა და შობადობის დასარეგულირებელი მეთოდებით.

„ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის 136-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს ყველა მოქალაქეს აქვს უფლება, დამოუკიდებლად განსაზღვროს შვილების რაოდენობა და მათი დაბადების დრო. ამავე კანონით რეგულირდება აბორტთან დაკავშირებული წესები, ექსტრაკორპორულ განაყოფიერებასა (კვერცხუჯრედის განაყოფიერება დედის სხეულის გარეთ და ემბრიონის შემდგომი გადატანა საშვილოსნოში) და სტერილიზაციასთან დაკავშირებული საკითხები. რეპროდუქციულ უფლებებთან პირდაპირ ან ირიბად დაკავშირებული რეგულაციები გვხვდება სხვადასხვა ნორმატიულ აქტში, როგორიცაა: საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს კანონი პაციენტის უფლებების დაცვის შესახებ, საქართველოს კანონი გენდერული თანასწორობის შესახებ, საქართველოს კანონი დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ და სხვა. თითოეული მათგანის მთავარი მიზანია, ქალს ჰქონდეს უფლება, ისარგებლოს რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი სერვისით, იყოს დამოუკიდებელი და თავისუფალი თავის გადაწყვეტილებაში და იყოს მესამე პირის მხრიდან ნებისმიერი სახის ძალდატანებისა თუ ძალადობისგან დაცული.

წყარო: Frontiers

როგორია რეალობა?

საზოგადოებაში, სადაც სექსუალურ ცხოვრებაზე, განსაკუთრებით კი ქალის სექსუალურ ცხოვრებაზე, საუბარი არ არის მიღებული, ბუნებრივია, ვერც რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხი იქნება ღიად განსჯის საგანი. ქალი, რომელსაც საზოგადოება ქორწილამდე სექსს რთულად აპატიებს (თუკი საერთოდ აპატიებს), რა გასაკვირია, თუკი თავისი რეპროდუქციული უფლებების დასაცავად არაფერს მოიმოქმედებს? როგორ გავაპროტესტოთ გინეკოლოგის მხრიდან ჩვენი უფლებების დარღვევა ან პირადი ინფორმაციის მესამე პირზე გაცემის ფაქტი, თუკი იმასაც კი ვერ ვამბობთ, რომ გინეკოლოგთან ვიყავით? საზოგადოებაში გავრცელებული სტერეოტიპები და სტიგმები, ქალებს ართმევს უფლებას, ღიად ისაუბრონ თავიანთ საჭიროებებზე და დანაშაულის გრძნობის გარეშე მიიღონ ნებისმიერი გადაწყვეტილება, რომელიც მხოლოდ მათ სხეულს, ჯანმრთელობასა და პირად ცხოვრებას ეხება.

რაც არ უნდა ბევრი საერთაშორისო თუ შიდა საკანონმდებლო დოკუმენტით რეგულირდებოდეს, ფაქტია, რომ ქალთა რეპროდუქციული უფლებები მაინც ირღვევა, რისი მაგალითებიცაა: იძულებითი სტერილიზაცია, იძულებითი აბორტი, იძულებითი ორსულობა, აბორტის კრიმინალიზება, ორსულობის იძულებითი გაგრძელება, სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციის, სერვისებისა და სხვა საშუალებების მიწოდებაზე უარის თქმა. თითოეული ეს შემთხვევა წარმოადგენს გენდერული ნიშნით ძალადობის ფორმას და  უარყოფითად აისახება ქალის ფიზიკურ, ფსიქიკურ და სოციალურ კეთილდღეობაზე.

აბორტი

რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი ყველაზე სტიგმატიზირებული საკითხია აბორტი. მსოფლიოს მასშტაბით, ქალების დიდი ნაწილისთვის აბორტის უსაფრთხო სერვისზე წვდომა კვლავ სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. ამ მხრივ, არც საქართველოა გამონაკლისი. იქიდან გამომდინარე, რომ ქვეყნის მოსახლეობის დიდი ნაწილი სიღარიბის ზღვარზეა, ქალები ორსულობის შეწყვეტის უფრო იაფ, მაგრამ სახიფათო გზებს მიმართავენ, როგორიცაა, მაგალითად, თვითნებური მედიკამენტოზური აბორტი.

აღსანიშნავია, რომ აბორტს, რელიგიური თუ სხვა მოტივებით, ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს. ქალი, რომელიც აბორტს იკეთებს, ხშირად განსჯისა და გაკიცხვის ობიექტი ხდება. სწორედ ამიტომ, ქალების უმრავლესობას აბორტის შემდგომ აქვთ ბრალეულობისა და საკუთარი გადაწყვეტილების მიუღებლობის განცდა. სამწუხარო რეალობაა ისიც, რომ ქალი პაციენტები ექიმთან ვიზიტის დროსაც კი აწყდებიან გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციისა და არაემპათიური დამოკიდებულების შემთხვევებს. დაბრკოლებას წარმოადგენს აგრეთვე ე.წ. ხუთდღიანი სავალდებულო მოსაცდელი პერიოდი, რაც ორსულს  სერვისის მისაღებად კლინიკაში მეორად მისვლას აიძულებს.

უშვილობა

სტიგმატიზირებულია უშვილობასთან დაკავშირებული საკითხებიც, რაც გამოწვეულია საზოგადოების მხრიდან ქალის როლისა და ფუნქციების წინასწარგანსაზღვრული აღქმით. კერძოდ, გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, ქალის მთავარ ფუნქციას დედობა, ანუ შვილის გაჩენა წარმოადგენს. შესაბამისად, თუკი ქალს არ შეუძლია ბუნებრივი გზით შვილის გაჩენა, ის თავს დამნაშავედ გრძნობს და ცდილობს, რომ ეს ამბავი ოჯახის გარეთ არ გავიდეს. აღსანიშნავია, რომ მაშინაც კი, თუ უშვილობის მიზეზი კაცია, ეს „დანაშაული“ მაინც ქალს მიეწერება. უფრო მეტიც, ხშირად კაცები არც კი მიდიან ექიმთან სამკურნალოდ, რადგან მსგავსი ვიზიტები მასკულინური ღირსების წესებში არ ჯდება.

უშვილობის პრობლემის მოგვარების რამდენიმე გზა არსებობს:

  • „ინ ვიტრო“ განაყოფიერება, რაც გულისხმობს სპერმატოზოიდისა და კვერცხუჯრედის შერწყმას ორგანიზმის გარეთ მაღალტექნოლოგიურ ლაბორატორიაში. აქ მიმდინარე პროცესები იდენტურია იმისა, რაც ქალის ორგანიზმში მიმდინარეობს;
  • კვერცხუჯრედების გაყინვა — თუ ქალს არ სურს 35 წლამდე შვილის გაჩენა, მას შეუძლია გაყინოს თავისი ჯანმრთელი კვერცხუჯრედები და ამით შეინარჩუნოს რეპროდუქციული შესაძლებლობა, გვიანდელ ასაკშიც გახდეს დედა;
  • სუროგაცია ხელოვნური განაყოფიერების (IVF) ერთ-ერთი ყველაზე ტაბუდადებული მეთოდია. სუროგაციის პროცესი გულისხმობს სინჯარაში გაზრდილი ემბრიონების გადატანას არა გენეტიკური დედის, არამედ სპეციალურად მომზადებული სუროგატი დედის საშვილოსნოში. სუროგატი დედა მხოლოდ მუცლად ატარებს ბავშვს და არ აქვს მასთან გენეტიკური კავშირი. მიუხედავად იმისა, რომ სუროგაცია კანონით დაშვებულია, პრაქტიკაში ეს მეთოდი ჯერ კიდევ არ არის ფართოდ გავრცელებული. რელიგიური განწყობების თანახმად, სუროგაცია მიუღებელი და დაუშვებელია. კრიტიკის ობიექტი ხდება ქალი, რომელიც „ფულის სანაცვლოდ სხვას უჩენს შვილს“. უნდა აღინიშნოს, რომ სტიგმებისა და სტერეოტიპების არარსებობის შემთხვევაშიც კი, ბევრი ქალისთვის ზემოთ ჩამოთვლილი პროცედურები მაინც ვერ იქნებოდა ხელმისაწვდომი, რადგან თითოეული მათგანი ძალიან დიდ თანხებთანაა დაკავშირებული.

განსაკუთრებული „მისტიკურობით“ ხასიათდება ბავშვის შვილად აყვანა. ნაცნობები ერთმანეთს ჩურჩულით უყვებიან ქალზე, რომელმაც ბავშვი იშვილა. ხშირ შემთხვევაში ეს ამბავი მკაცრად გასაიდუმლოებულია. მსგავს ისტორიებს კი, როგორც წესი, სიბრალულით ჰყვებიან. ბავშვის აყვანა განიხილება წყვილის უკანასკნელ გზად უშვილობის შემთხვევაში და არა მათ არჩევნად, იზრუნონ ბავშვებზე, რომლებზე ზრუნვაც მათმა ბიოლოგიურმა მშობლებმა ვერ შეძლეს. ბავშვის შვილად აყვანის პროცედურა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის დოკუმენტით რეგულირდება. ეს არის საკმაოდ რთული ბიუროკრატიული პროცესი, რომელიც დროში ძალიან იწელება. როგორც ცნობილია, მშობლობის მსურველები ხშირად წლების განმავლობაში ელოდებიან თავიანთ რიგს. ეს იმ ფონზე, როცა ოჯახს გარეთ უამრავი ბავშვი იმყოფება.

„ის, რომ შვილი არ გამეჩინა, ჩვენი არჩევანი იყო, ამიტომაც შემიყვარდა მამათქვენი. ჩვენ ორივე ვგრძნობდით, რომ სამყაროს საკმარისი ადამიანი ჰყავდა. ბავშვის გაჩენა არ არის იმის გარანტია, რომ რაღაც უკეთესობისკენ შეიცვლება. მაგრამ იზრუნო იმ ბავშვებზე, რომლებიც მარტო არიან, ეს უკვე რაღაცას ნიშნავს“ — ციტატა ფილმიდან „ლომი“. ამ სიტყვებს პერსონაჟი თავის ნაშვილებ ვაჟს ეუბნება და ქალის როლსა და ფუნქციას სრულიად განსხვავებულ ჭრილში წარმოგვიჩენს.

არ აქვს მნიშვნელობა, რას გვეუბნება კანონი, თუკი მისი განხორციელების მექანიზმები პრაქტიკაში არ არსებობს. არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენად კარგადაა ჩამოყალიბებული ნორმატიულ აქტებში ქალთა რეპროდუქციული უფლებების მნიშვნელობა და საჭიროება, თუკი არსებული სტიგმების გამო გოგოები/ქალები მაინც ვერ საუბრობენ ღიად მენსტრუაციაზე, თუკი არ მიუწვდებათ ხელი კონტრაცეპტივებზე და მასთან დაკავშირებულ ინფორმაციაზე, თუკი ექიმები ქალს სტერილიზაციის სერვისის მისაღებად ქმრის წერილობით თანხმობას სთხოვენ, თუკი აბორტის გასაკეთებლად მისულ ქალს გინეკოლოგი გადარწმუნებას დაუწყებს, სხვადასხვა გავრცელებული სტერეოტიპის გამოყენებით. არ აქვს მნიშვნელობა, რას ამბობს კანონი, თუკი პრაქტიკაში ქალის უფლება, ჰქონდეს ჯანსაღი და ღირსეული ცხოვრება, უხეშად ირღვევა.

როგორც ყველა კომპლექსური საკითხის შემთხვევაში, აქაც ყველაფერი ერთმანეთზეა გადაჯაჭვული და რთულია იმის მტკიცება, თუ რომელი რგოლიდან უნდა დაიწყოს ცვლილებები. თუმცა, ორი რამ ფაქტია: ერთი ის, რომ პოლიტიკური ნების გარეშე მსგავსი პრობლემების გადაჭრა შეუძლებელია, და მეორე — სკოლაში მიღებულ სექსუალურ განათლებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მთელ ამ პროცესში, რადგან იმისათვის, რომ შენი უფლებებისთვის იბრძოლო, მინიმუმ, ის მაინც უნდა იცოდე, რომ ასეთი უფლებები გაგაჩნია.

მთავარი სურათი: ანიკი გელაშვილი / Femea

სტატიის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

მენოპაუზა — ახალი ეტაპი სხეულისთვის და მისი გავლენა სექსუალობაზე

მიერ
admin
-
0
#image_title

დაახლოებით 40 წლის ასაკიდან, ორგანიზმში ესტროგენისა და პროგესტერონის — მდედრობითი სქესის ჰორმონების — დონეები მცირდება. დროთა განმავლობაში კი მენსტრუალური ციკლი წყდება. თუ ადამიანს მენსტრუალური ციკლი 12 თვის განმავლობაში არ ჰქონია, მენოპაუზალური პერიოდის ათვლა იწყება.

ზოგიერთი ადამიანის ორგანიზმში მენოპაუზა უფრო ადრეულ ასაკშიც იჩენს თავს. ეს დამოკიდებულია გენეტიკურ ფაქტორებზე, ჯანმრთელობის ზოგად მდგომარეობასა და ზოგიერთ, სპეციფიკურ მედიკამენტურ მკურნალობაზე. ასევე, თუ ადამიანი ისეთ ოპერაციას იკეთებს, რომელიც საშვილოსნოსა და საკვერცხეების ამოკვეთას ითვალისწინებს, მენოპაუზალური პერიოდი თითქმის მაშინვე დგება.

მიუხედავად იმისა, თუ როდის იწყება მენოპაუზა, რა არის მისი დაწყების მიზეზი ან რომელ გენდერულ იდენტობას მიეკუთვნება ადამიანი, ამ პროცესს ნებისმიერ შემთხვევაში შეიძლება გავლენა ჰქონდეს სექსუალობაზე, ლიბიდოსა და სექსის მიმართ დამოკიდებულებაზე.

მენოპაუზისას მიმდინარე ჰორმონალურ რყევებს ახასიათებს როგორც ფიზიკური, ისე ემოციური გამოვლინებები, რომლებმაც სექსუალურ ცხოვრებასა და აქტივობაზე შეიძლება იქონიოს გავლენა.

ფიზიკური გამოვლინებები

პერიმენოპაუზის — მენოპაუზამდელი პერიოდის — დროს ნაყოფიერებასა და ორსულობაზე პასუხისმგებელი ჰორმონების, მათ შორის ესტროგენის, რაოდენობა კლებას იწყებს. ეს, თავის მხრივ, იწვევს ცვლილებებს ვაგინისა და ვულვის სისხლძარღვებსა და ქსოვილებში. ამ დროს, პროცესის ჯანსაღად სამართავად, შესაძლოა, ზოგიერთი ცხოვრებისეული რუტინის შეცვლა გახდეს საჭირო.

ორგანიზმში მიმდინარე ცვლილებების ერთ-ერთი შედეგი ვულვოვაგინალური ატროფია შეიძლება იყოს. ამ დროს ვულვისა და ვაგინის ქსოვილები კარგავს ელასტიკურობასა და სისველეს — ხდება უფრო თხელი და მშრალი. დათხელებული ქსოვილი კი მარტივად ზიანდება და ღიზიანდება. ვაგინალური ლუბრიკაცია (ბუნებრივი სისველის გამოყოფა ვაგინიდან) მცირდება. ეს კი ართულებს სქესობრივ აქტს და ზრდის ვაგინის კედლების დაზიანების რისკებს.

ფიზიკური ცვლილებები, რომლებსაც სექსუალურ აქტივობაზე გავლენა აქვთ, შეიძლება იყოს:

  • შემცირებული ვაგინის ტონუსი და ნაკლები ელასტიკურობა;

  • ტკივილი, სისხლდენა ან წვის შეგრძნება სექსის დროს;

  • სექსის დროს სივიწროვის შეგრძნება;

  • დაბალი ლიბიდო;

  • აღგზნება ან მისი შენარჩუნების სირთულე;

  • საშარდე გზების ხშირი ინფექციები.

ესტროგენის დაბალი დონე ატროფიული ვაგინიტის რისკსაც ზრდის, რომელიც ვაგინის ქსოვილების ინფექციასაც მოიცავს. ტკივილის, შეშუპების, ქავილის და წვის მიზეზი ზოგჯერ სწორედ ეს შეიძლება იყოს.

მენოპაუზის გამოცდილება და მისი სიმძიმე სხვადასხვა ადამიანისთვის განსხვავებულია, ამიტომ, მნიშვნელოვანია ექიმთან კონსულტაცია ცვლილებების აღმოჩენისთანავე, მანამ, სანამ ისინი ყოველდღიური ცხოვრების ხარისხზე იქონიებს გავლენას.

წყარო: Parents

ემოციური გამოვლინებები

ჰორმონების მერყევ დონეებს ზოგჯერ მენტალურ ჯანმრთელობაზეც აქვთ გავლენა, მათ შორის ძილსა და ხასიათზე. დაღლილობა, შფოთვა, გაღიზიანებადობა, კონცენტრაციის სირთულე და დეპრესია ხშირია მენოპაუზის პერიოდში.

ფიზიკურ სიმპტომებთან ერთად ემოციურ ფონსაც შეუძლია გაართულოს სექსისგან სიამოვნების მიღების პროცესი. შემცირებული სექსუალური ლტოლვა ან სიამოვნების მიღების შეუძლებლობა თვითშეფასებასა და ინტიმურობის განცდაზეც ახდენს გავლენას.

სევდას, დეპრესიასა და სტრესსაც მნიშვნელოვანი როლის თამაში შეუძლიათ. ზოგიერთ ადამიანს გლოვის გამოცდილებაც აქვს მენოპაუზის დროს. ისინი ახალგაზრდობის ან ფერტილურობის დასასრულს გლოვობენ. ადამიანმა ამ დროს შეიძლება დაკარგოს ინტერესი ისეთი აქტივობების მიმართ, როგორებიც აქამდე სიამოვნებას ანიჭებდა, მათ შორის, სექსის მიმართაც.

სექსთან მიმართებით ყველაზე გავრცელებული მენტალური გამოწვევებია:

  • შფოთვა, ნერვიულობა ან მერყეობა;

  • ადვილად გაღიზიანებადობა;

  • კონცენტრაციისა და მოტივაციის ნაკლებობა;

  • მოთენთილობა;

  • დეპრესია ან სევდა;

  • დანაკარგის ან სინანულის შეგრძნება;

  • სექსუალური ლტოლვისა და ინტერესის არარსებობა;

  • თვითრწმენისა და თავდაჯერებულობის დაკარგვა;

  • ინტიმურობის განცდის გაქრობა.

აუცილებლად უნდა აღინიშნოს, რომ ყველა, ვისაც მენოპაუზა აქვს, არ გამოცდის უარყოფით ემოციურ ცვლილებს.

► მეტიც, ზოგიერთ ადამიანს გათავისუფლების განცდა აქვს — ამიერიდან აღარ მოუწევთ მშობიარობაზე, არასასურველ ორსულობაზე ან მენსტრუაციაზე ნერვიულობა. ბევრი ადამიანი მენოპაუზას ხელახალ დასაწყისად აღიქვამს, რომელსაც მეტი ცოდნით, თავდაჯერებულობითა და გამოცდილებით შეხვდებიან.

გარემოებების მიხედვით, ზოგი ბავშვებზე ზრუნვის პასუხისმგებლობისგან გათავისუფლებასაც გრძნობს და სიამოვნებას იღებს იმ შანსით, რომ საკუთარ თავსა და საჭიროებებზე შეუძლია კონცენტრირება.

მნიშვნელოვანია, გვახსოვდეს, რომ ასაკი ლიბიდოზეც მოქმედებს. შესაძლოა აღმოაჩინოთ, რომ თქვენი პარტნიორიც იგივე ცვლილებებს განიცდის, რომელსაც თქვენ. გულწრფელი საუბარი დაგეხმარებათ ინტიმურობის შენარჩუნების ახალი გზების აღმოჩენაში.

თუმცა, თუ ემოციური ცვლილებები თქვენს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე ახდენს გავლენას, უმჯობესია ოჯახის ექიმს, სექსოლოგს, ან გინეკოლოგს გაესაუბროთ.

ლგბტქ+ და სექსუალობა მენოპაუზის დროს

ადამიანს, რომელიც საკვერცხეებით დაიბადა, მენოპაუზის გამოცდილება ექნება. თუმცა ეს გამოცდილება და მისი სიმძაფრე გენდერული იდენტობის მიხედვით შეიძლება განსხვავებული იყოს.

თუ ადამიანმა საკვერცხეების ამოკვეთის ოპერაცია შუა ხნის ასაკამდე გაიკეთა, მენოპაუზის ეფექტი თითქმის პროცედურის ჩატარებისთანავე გამოიკვეთება. ეფექტი, შესაძლოა, უფრო სწრაფი და ინტენსიური იყოს, ვიდრე ეს ბუნებრივი მენოპაუზის დროსაა. რადგან პროცესი ნელ-ნელა არ ვითარდება და ერთბაშად იწყებს გამოვლინებას. მამრობითი სქესის ჰორმონების მიღებამ შეიძლება შეამციროს ან პირიქით, გააძლიეროს ეს ეფექტები.

ადამიანები, რომლებსაც დაბადებისას მამრობითი სქესი მიენიჭათ, მაგრამ ტრანზიცია გაიარეს და მთელი ცხოვრების განმავლობაში იყენებენ ჰორმონოთერაპიას, ამ პროცესის გაგრძელების შემთხვევაში, მენოპაუზის მსგავსი ეფექტი შედარებით მსუბუქ ფორმებში ექნებათ. ნაკლებია იმის ალბათობაც, რომ მათი ლიბიდო შეიცვალოს ჰორმონების დონის რყევასთან ერთად, მაგრამ ასაკთან დაკავშირებულმა ცვლილებებმა შეიძლება მაინც იქონიოს გარკვეული სახის გავლენა ლტოლვაზე.

ავტორი: ანიკი გელაშვილი / Femea

როგორ შევამციროთ სექსუალობასთან დაკავშირებული გართულებები?

მენოპაუზის ფიზიკურ და ემოციურ გავლენებს სექსუალური აქტივობის სურვილის კლების გამოწვევა შეუძლიათ. თუმცა, აქტიური სექსუალური ცხოვრების შენარჩუნებას მსგავსი გართულებების შემსუბუქებაში მნიშვნელოვანი როლი აქვს, რადგან სტაბილური სექსუალური აქტივობა ვაგინას სიჯანსაღის შენარჩუნებაში ეხმარება, განსაკუთრებით მენოპაუზის შემდეგ.

რეგულარული სექსუალური სტიმულაცია ვაგინაში სისხლის მიწოდებას აძლიერებს, რაც მის ელასტიკურობაზე, სიღრმესა და ზოგად ფორმაზე აისახება.

თუ სტაბილური სექსუალური აქტივობა თქვენთვის მენოპაუზის სიმპტომების გამო არაკომფორტულია, შეგიძლიათ მიმართოთ ოჯახის ექიმს და მასთან ერთად დაიწყოთ პრობლემის მოგვარებაზე ზრუნვა, მედიკამენტების დახმარებით, ან მათ გარეშე.

სექსუალობასთან დაკავშირებული გართულებების შესამცირებლად რამდენიმე გზა არსებობს:

  • რეგულარული სექსუალური აქტივობა;

  • სექსუალურ აქტამდე ვაგინალური ლუბრიკანტის გამოყენება;

  • ვაგინის დამატენიანებლის რეგულარული გამოყენება;

  • ისეთი საპნების, გელების ან ზეთების გამოყენებისგან თავის შეკავება, რომლებსაც სიმშრალის გამოწვევა შეუძლიათ;

  • ცხელის ნაცვლად ვაგინისა და ვულვის ნელთბილი წყლით დაბანა;

  • პრელუდიის დროის გახანგრძლივება;

  • მეტი ფიზიკური აქტივობა;

  • ფსიქოთერაპია;

  • პარტნიორის მიმართ ვნებისა და ლტოლვის აღდგენის გზების პოვნა მასთან გულწრფელი საუბრითა და, საჭიროების შემთხვევაში, პროფესიონალის დახმარებით;

  • ახალი და განსხვავებული, თქვენს საჭიროებებზე მორგებული სექსუალურის აქტივობების ცდა;

  • ვაგინის გაღიზიანების, ინფექციების ან ანთების მკურნალობა;

  • საჭირო რაოდენობით წყლის დალევა;

  • კანის გამაღიზიანებელი პროდუქტების ხმარებიდან ამოღება.

როგორ ვუმკურნალოთ სექსუალობასთან დაკავშირებულ გართულებებს?

ბევრი ადამიანი მენოპაუზის სიმპტომებს არ მკურნალობს, რადგან მის ყოველდღიურ ცხვოვრებაზე ამ პროცესს ძლიერი გავლენა არ აქვს და დროთა განმავლობაში ეს სიმპტომები მცირდება და ქრება.

თუმცა, მათთვის, ვისთვისაც მენოპაუზა ინტენსიურად და ძლიერად ვლინდება, მკურნალობა მნიშვნელოვანია. მაგალითად, ექიმმა შეიძლება ამ დროს მედიკამენტური ან ესტროგენის, პროგესტერონის ან ორივეს შემცველი კრემებით მკურნალობა დანიშნოს, რაც სიმპტომებს მნიშვნელოვნად შეამსუბუქებს.

ინდივიდუალური გამოცდილებების მიხედვით მკურნალობის მეთოდები მოიცავს:

  • ესტროგენის ან პროგესტერონის შემცველ სპეციფიკურ მედიკამენტებს (როგორც ვაგინის ქსოვილზე წასასმელი კრემის, ისე აბების სახით), რომლებიც სისველის შენარჩუნებას უწყობს ხელს;

  • მენოპაუზალური ჰორმონების ჩამნაცვლებელი მედიკამენტები ვაგინალური სიმშრალის, დისკომფორტის და სექსთან დაკავშირებული ტკივილის პრევენციისთვის. ასევე ცხელების შემოტევის, ხასიათის ცვლილებებისა და დეპრესიისთვის.

  • სხვა სიმპტომების — დეპრესიის, შფოთვის, ეპილეპსიის ან სისხლის მაღალი წნევის — სამკურნალო მედიკამენტები.

მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ ჰორმონალური მკურნალობა შესაძლოა ყველასთვის არ იყოს ეფექტური ან უსაფრთხო. ექიმმა შეიძლება არ დანიშნოს ამ ტიპის მკურნალობა მათთვის, ვისაც სისხლის მაღალი წნევა, თრომბი და ჯანმრთელობის სხვა მსგავსი პრობლემა აქვს.

როგორ ვიცხოვროთ ცვლილებებთან ერთად?

ასაკის მატებასთან ერთად გენიტალიებს სისხლი უფრო ნელა მიეწოდება, შესაბამისად, ხანგრძლივდება აღგზნების პროცესიც და ორგაზმის მიღწევაც. თუმცა ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ სექსუალური აქტივობის ეტაპი დასრულდა — ის მხოლოდ შეიცვალა. სექსი მხოლოდ პენეტრაცია — ვაგინაში შეღწევა — არ არის. ის სექსუალური აქტივობების ფართო სპექტრს მოიცავს და ამ მრავალფეროვან არჩევანში თქვენთვის სიამოვნების მომტანი აქტივობის პოვნა სულაც არ არის რთული.

პარტნიორთან გულწრფელი კომუნიკაცია გადამწყვეტია რეალისტური მოლოდინების ჩამოყალიბებაში, იმასთან დაკავშირებით, თუ რის გაკეთება შეგიძლიათ და გსურთ, რომ სექსის პროცესი ორმხრივად სასიამოვნო იყოს. და რა თქმა უნდა, ზოგადად ჯანმრთელობა — საკმარისი ძილი, ენერგია, ფიზიკურად აქტიური ცხოვრების წესი და ჯანსაღი კვება — ყოველდღიურ ცხოვრებას დადებითი გამოცდილებებით ავსებს, რაც ჩვენს ტვინს უტოვებს სივრცეს, რომ ინტიმურობასა და სექსუალობაზე ვიფიქროთ.

ეს ის ძირითადი რჩევებია, რაც მენოპაუზის დროს სექსუალური აქტივობის ცვლილებებთან თანაცხოვრებასა და მაქსიმალური სიამოვნების მიღებაში დაგეხმარებათ:

  • ესაუბრეთ პარტნიორს სექსზე და მენოპაუზის დადებით და უარყოფით გავლენებზე;

  • ფიზიკურმა ცვლილებებმა, შესაძლოა, შეანელოს თქვენი რეაქციის სისწრაფე სხვადასხვა სახის სტიმულაციაზე, ამიტომ დაგეგმეთ ნელი და ხანგრძლივი პრელუდია და სექსი.

  • სცადეთ ისეთი სექსუალური აქტივობები, რომლებიც ვაგინალურ პენეტრაციას არ მოიაზრებს, მაგალითად: ორალური სექსი ან ორმხრივი მასტურბაცია.

  • რეგულარული მასტურბაცია ეხმარება სისხლის მიწოდებას ვაგინაში და მისი სიჯანსაღის შენარჩუნებას.

და რაც მთავარია, საჭიროების შემთხვევაში აუცილებლად გაიარეთ კონსულტაცია თქვენი ნდობით აღჭურვილ ექიმთან, რომელსაც მენოპაუზასთან დაკავშირებულ საკითხებზე გულწრფელად გაესაუბრებით.

მთავარი სურათი: ანიკი გელაშვილი / Femea

წყარო

ძუძუს კიბო — გამომწვევი მიზეზები, სიმპტომები და მკურნალობა

მიერ
admin
-
0
#image_title

ძუძუს (მკერდის) კიბო არის კიბოს ისეთი ტიპი, რომელიც მკერდის ქსოვილში ჩნდება და ვითარდება. როგორც წესი, ძუძუს კიბოს შემთხვევები ქალებში ვლინდება, თუმცა შესაძლებელია, რომ ძუძუს კიბო კაცსაც დაემართოს. კიბოს უჯრედების ადრეულ ეტაპზევე აღმოჩენის შემთხვევაში დაავადებისგან განკურნების შანსი საგრძნობლად იზრდება. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია რეგულარული სკრინინგი (შემოწმება) და ამ საკითხთან დაკავშირებით ცნობადობის ამაღლება.

როგორ ვითარდება ძუძუს კიბო?

ძუძუს კიბოს გაჩენის მიზეზი ის განსხვავებული უჯრედებია, რომლებიც მკერდის ქსოვილში ჩნდებიან და დროთა განმავლობაში სიმსივნედ ყალიბდებიან. სიმსივნე იზრდება სარძევე სადინარებში და შეიძლება გავრცელდეს მკერდის დარჩენილ ნაწილშიც, თუკი დროულად არ მოხდა მისი გამოვლენა და მკურნალობა.

► ძუძუს კიბო მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კიბოს სახეობაა და, სტატისტიკის თანახმად, ის ყოველი რვა ქალიდან ერთს ემართება. საბედნიეროდ, მედიცინის განვითარების წყალობით შესაძლებელია, რომ ძუძუს კიბოს მქონე ადამიანები გამოჯანმრთელდნენ. მნიშვნელოვანია კიბოს ადრეულ ეტაპზე დიაგნოსტირება, რაც გამოჯანმრთელების შანსს მნიშვნელოვნად ზრდის.

ვის ემართება ძუძუს კიბო?

ძუძუს კიბო ნებისმიერი სქესის ადამიანს შეიძლება დაემართოს, თუმცა იმისი ალბათობა, რომ ძუძუს კიბო ქალს დაემართება 100-ჯერ უფრო დიდია. ქალის მკერდი ყალიბდება 3-4 წლის განმავლობაში და ეს პროცესი, როგორც წესი, 14 წლიდან იწყება. მკერდის უჯრედები მგრძნობიარენი არიან ესტროგენისა და სხვა ჰორმონების მიმართ, მათ შორის ისეთი ჰორმონების მიმართაც, რომლებიც არღვევენ ქსოვილის სტრუქტურას. სწორედ ამიტომ, მკერდი განსხვავებული და არასტანდარტული უჯრედების განვითარებისგან დაუცველია. რადგან კაცის მკერდი არ არის გათვლილი ლაქტაციაზე და უჯრედები არააქტიურები რჩებიან, ისინი ნაკლები რისკის ქვეშ დგანან, რომ ძუძუს კიბო განუვითარდებათ.

როგორ ზრდის შვილის გაჩენა ძუძუს კიბოს რისკს ქალებში? ეს საკითხი კომპლექსურია და არ არის ბოლომდე გამოკვლეული. თუმცა, დადგენილია, რომ მშობიარობის შემდეგ ძუძუს კიბოს მაღალი რისკი ათი წლის განმავლობაში ნარჩუნდება. ათი წლის შემდეგ ეს რისკი იკლებს და იმაზე ნაკლები ხდება, ვიდრე იმ ქალების შემთხვევაში, რომლებსაც შვილი საერთოდ არ გაუჩენიათ.

გარდა ამისა, ის ფაქტი, რომ ქალი ხარ, ზრდის ძუძუს კიბოს რისკს — ქალების 12%-ს ემართებათ ძუძუს კიბო. დაავადების რისკ ფაქტორები შეიძლება ორ კატეგორიად დაიყოს — მოდიფიცირებადი (რომლებიც შეიძლება შეცვალოთ) და განსაზღვრული (რომლებსაც ვერ შეცვლით).

მოდიფიცირებადი ფაქტორები შეიძლება მოიცავდეს:

  • ჭარბ წონას

  • ალკოჰოლის ხშირად მიღებას

  • მოწევას

  • გარკვეულ დიეტებს

  • ფიზიკური აქტივობის ნაკლებობას

  • ჰორმონალურ მკურნალობას (განსაკუთრებით, სინთეზური ესტროგენის მიღებას)

  • ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების მიღებას

მიუხედავად გრძელი სიისა, პირდაპირი კავშირი ჩამოთვლილ აქტივობებსა და ძუძუს კიბოს შორის არ დასტურდება.

განსაზღვრული რისკ ფაქტორები კი მოიცავს:

  • ასაკს — ქალები, რომელთა ასაკიც 50 წელს ზემოთაა, ძუძუს კიბოს რისკ ფაქტორის ჯგუფში არიან.

  • გენეტიკური მემკვიდრეობა — თუკი, ოჯახის წევრს ჰქონდა/აქვს ძუძუს კიბოს, ეს ზრდის იმის ალბათობას, რომ სამომავლოდ თქვენც აღმოგაჩნდებათ ეს დაავადება. კიბოს გამოვლენის ალბათობა იზრდება გენეტიკური სიახლოვის მიხედვით — მაგალითად, თუკი ძუძუს კიბო დედას აქვს, ამ დროს შანსი მეტია. ხოლო, იმ დროს, როცა კიბო შორეულ ახლობელს აღმოაჩნდა, რისკი შედარებით მცირეა.

  • გამოსხივება — გამოსხივება და რადიაციები ბევრი სახის კიბოს გაჩენის საბაბი ხდება, მათ შორის ძუძუს კიბოსიც.

  • მკერდის მკვრივი ქსოვილი — იმ ქალებს, რომელთაც მკერდის უცხიმო ან მკვრივი ქსოვილი აქვთ, მეტი შანსია, რომ ძუძუს კიბო განუვითარდეთ.

  • ჰორმონალური დარღვევები — ქალებს, რომლებსაც ესტროგენის მაღალი დონე აქვთ, შეიძლება, რომ ძუძუს კიბო გამოუვლინდეთ, რადგან ეს დაავადება პირდაპირ კავშირშია სხეულში ესტროგენის რაოდენობასთან.

წყარო: WomanLog

ძუძუს კიბოს ტიპები

ძუძუს კიბო იყოფა ტიპების, სტადიებისა და კლასების მიხედვით. ძუძუს კიბოს სტადია განსაზღვრავს იმას, თუ რამდენად არის დაავადება გავრცელებული ან საერთოდ თუ ვრცელდება. ძუძუს კიბოს კლასი განსაზღვრავს სიმსივნის უჯრედების მდგომარეობას — არის თუ არა ისინი მკერდის ჩვეულებრივი უჯრედების მსგავსი თუ უფრო მეტი ანომალია აქვს.

ძუძუს კიბოს ტიპები შეიძლება იყოს არაინვაზიური და ინვაზიური — კიბო, რომელიც მკერდის ქსოვილის გარეთ, სხეულის სხვა ნაწილებშიც ვრცელდება. ძუძუს კიბოს ტიპები, როგორც წესი შემდეგნაირად იყოფა:

  • ინვაზიური დუქტალური (გამონადენიანი) ძუძუს კიბო — ვითარდება სარძევე სადინარებში და ვრცელდება გარშემო ქსოვილებშიც.

  • ინვაზიური ლობულური ძუძუს კიბო — ვითარდება ლობულებში (ჯირკვლები, რომლებიც აწარმოებენ რძეს) და ვრცელდება გარშემო ქსოვილებშიც.

  • სადინარის კარცინომა (DCIS) — არაინვაზიური კიბო, რომელიც ვითარდება სარძევე სადინარებში.

  • ლობულური კარცინომა (LCIS) — არაინვაზიური კიბო, რომელიც ვითარდება ლობულებში.

ძუძუს კიბოს სიმპტომები და თვითგამოკვლევა

მკერდის თვითგამოკვლევა არის ისეთი პროცედურა, რომელიც სახლშიც შეგიძლიათ ჩაატაროთ. მნიშვნელოვანია, ხშირად შეამოწმოთ მკერდის მდგომარეობა და თუ რაიმე უჩვეულოს შენიშნავთ, უნდა მიმართოთ ექიმს. თვითგამოკვლევა ეფექტურია თვის გარკვეულ მონაკვეთებში, რადგან მენსტრუალური ციკლი მკერდის მდგომარეობაზე დიდ გავლენას ახდენს. სწორედ ამიტომ, ყველაზე კარგი დრო მკერდის თვითგამოკვლევისთვის მენსტრუალური ციკლის დაწყებიდან ერთ კვირაში დგება.

თვითგამოკვლევა შეგიძლიათ დაიწყოთ ვიზუალ დეტალებზე დაკვირვებით — შეიცვალა თუ არა მკერდის ზოგადი ფორმა ან ზომა? ყურადღება მიაქციეთ იმას, თუ როგორ გამოიყურება კერტები — ძუძუს თავები, რადგან ხშირად ძუძუს კიბოს დროს კერტები ფერს იცვლიან. გარდა ამისა, დააკვირდით შეშუპებას, გამონაყარს, სიწითლესა და მკერდის სისავსის ცვლილებას.

თითებით ფრთხილად და ნაზად შეამოწმეთ მთლიანი მკერდი და კერტები. დააკვირდით, ხომ არ გრძნობთ ტკივილს ან დისკომფორტს ამ პროცესისას? ყურადღებით შეამოწმეთ მხრების ნაწილიც (მკერდიდან იღლიამდე), სადაც ლიმფური კვანძები მდებარეობს.

რა შეიძლება აღმოაჩინოთ თვითგამოკვლევისას?

თუკი მკერდის თვითგამოკვლევისას რაიმე უჩვეულოს შეამჩნევთ, არ აღელდეთ. ძუძუს კიბო არ არის ერთადერთი მიზეზი, რაც მკერდის ცვლილებას იწვევს. თუმცა, უმჯობესია, თუკი ექიმთან ვიზიტს ჩანიშნავთ, რათა ცვლილების მიზეზი დაადგინოთ.

მკერდის თვითგამოკვლევის დროს შესაძლებელია, შემდეგი სიმპტომები აღმოაჩინოთ:

გამონაზარდი მკერდზე — სამწუხაროდ, მკერდზე გამონაზარდების ათი შემთხვევიდან ცხრა სიმსივნური წარმონაქმნია. მსგავსი ტიპის გამონაზარდებს კი, როგორც წესი, ჰორმონალური დარღვევები იწვევს. იმ ტიპის გამონაზარდი, რომელიც არ არის სიმსივნური, ჩვეულებრივ, ზომაში საგრძნობლად პატარაა (მაქსიმუმ 2 სანტიმეტრი).

მკერდის ტკივილი — მკერდის ტკივილიც უმეტესად ჰორმონალური დისბალანსის შედეგია. მენსტრუალური ციკლის დროს, ან ამ პერიოდამდე მკერდი მეტად მგრძნობიარე ხდება და შეიძლება, რომ შეხება მტკივნეულიც კი იყოს. თუმცა, იმ შემთხვევაში, როდესაც ტკივილის გამომწვევი მიზეზი ჰორმონებია (მაგალითად, ჩასახვის საწინააღმდეგო აბების მიღება), შესაძლებელია, რომ ანთებითი ტკივილი დიდხანს გაგრძელდეს. ამ ტიპის ტკივილი დროსთან ერთად ძლიერდება და, როგორც წესი, ერთ წერტილშია ლოკალიზებული.

მკერდის ფორმა და ფერი — ქალების უმეტესობას არ აქვს სიმეტრიული მკერდი, რაც სავსებით ნორმალურია. მკერდის ფორმა შეიძლება შეიცვალოს მენტრუალური ციკლის გამოც — ამ დროს შეიძლება მკერდის ზომა გაიზარდოს. ორსულობა და მშობიარობაც ძალიან დიდ ზეგავლენას ახდენს მკერდის ფორმაზე. მნიშვნელოვანია, ყურადღება მიაქციოთ სიწითლეს, შეშუპებასა და კანის გაღიზიანებას მკერდზე და მკერდის ირგვლივ. გარდა ამისა, საყურადღებოა ის შემთხვევაც, როდესაც მკერდი ზომაში სწრაფად იცვლება, განსაკუთრებით მაშინ, თუკი რომელიმე ერთი ძუძუ იზრდება ან მცირდება.

ძუძუს კიბოს დიაგნოზი და მკურნალობა

თუკი ისეთი სიმპტომები გაქვთ, რომლებიც კიბოზე მიანიშნებს, ექიმი ონკოლოგიურ გამოკვლევებსა და ტესტებს დაგინიშნავთ, რათა ზუსტი დიაგნოზი დაისვას. პირველი ტესტი არაინვაზიურია — კეთდება ულტრაბგერითი გამოკვლევა, რომლის შემდეგაც მამოგრამა, სარძევე ჯირკვლის რენტგენოლოგიური კვლევა, უნდა გაიკეთოთ. თუკი ამ გამოკვლევების შედეგად უჩვეულო ქსოვილი ან უჯრედები გამოვლინდა, მაშინ მკერდის ბიოფსია ინიშნება, რათა განისაზღვროს კიბოს მდგომარეობა.

ძუძუს კიბოს მკურნალობის გზები დამოკიდებულია დაავადების ტიპზე, სტადიასა და კლასზე — რამდენად დიდია სიმსივნური წარმონაქმნი და რამდენადაა ის გავრცელებული. ძუძუს კიბოს მკურნალობის ყველაზე გავრცელებული გზებია:

  • მკერდის ნაწილობრივი მოკვეთა — იმ შემთხვევაში, თუკი კიბო არაინვაზიურია, მკერდის იმ ნაწილის მოკვეთა ხდება, რომელშიცაა დაავადება გავრცელებული.

  • მასტექტომია —  იმ შემთხვევაში, თუკი კიბო გავრცელებულია მთელ მკერდში, ექიმები ამჯობინებენ, რომ მკერდი სრულად მოიკვეთოს.

  • ლიმფური კვანძების ოპერაცია — თუკი, დაავადება გავრცელებულია ლიმფურ კვანძებში, მაშინ მათი მოშორება ხდება.

  • რადიოთერაპია — დასხივება გამოიყენება იმ მიზნით, რომ მოკვდეს კიბოს უჯრედები. რადიოთერაპიით მკურნალობის გზის არჩევა რეკომენდებულია მასტექტომიის (ძუძუს მოკვეთის) პარალელურად, რათა კიბოს ხელახლა გაჩენის შანსი აღარ არსებობდეს.

  • ქიმიოთერაპია და ჰორმონალური თერაპია — ამ დროს გამოიყენება მედიკამენტები და ჰორმონალური საშუალებები, რათა შემცირდეს კიბოს უჯრედები და საბოლოოდ გაქრეს კიდეც. ექიმები პაციენტებს ურჩევენ, რომ ქიმიოთერაპიას ოპერაციამდე (მკერდის ნაწილობრივ მოკვეთამდე) და მის შემდგომაც მიმართონ, რათა კიბოს უჯრედების რიცხვი მაქსიმალურად შემცირდეს და რაც შეიძლება მცირე ნაწილის მოკვეთა გახდეს საჭირო.

ცხოვრება ძუძუს კიბოსთან ერთად

ძუძუს კიბოს დიაგნოზი ხშირად მენტალურ ჯანმრთელობაზე დამანგრევლად მოქმედებს. გამოჯანმრთელების პროცესი მოითხოვს როგორც ფიზიკურ, ისე ფსიქოლოგიურ სიჯანსაღესაც. მნიშვნელოვანია, რომ ძუძუს კიბოს დიაგნოზსა და თქვენს უარყოფით ფიქრებს მარტო არ უმკლავდებოდეთ, რადგან პრობლემაზე საუბარი შვების მომგვრელია და მძიმე პერიოდის გადატანაში აუცილებლად დაგეხმარებათ.

ძუძუს კიბოს მკურნალობის პროცესი ცხოვრების სხვადასხვა ასპექტს მოიცავს — პირადი ურთიერთობები, ოჯახი, ფინანსები, მენტალური მდგომარეობა და საკუთარი თავის აღქმა ახალ სიტუაციაში. ქალების დიდ ნაწილს უჭირს სხეულის პოზიტიურად აღქმა ქიმიოთერაპიისა და მასტექტომიის შემდეგ. მკურნალობის ამ გზებს ფიზიკური და ფსიქოლოგიური უკუჩვენებები აქვთ, რაც არ არის მარტივად მისაღები. მკურნალობამ შეიძლება გვერდითი ეფექტებიც გამოიწვიოს და ამ დროის განმავლობაში მუდმივ დაღლას გრძნობდეთ. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია მხარდაჭერა, რათა ეს გზა მარტივად გაიაროთ.

ფსიქოლოგთან ვიზიტი ძალიან ეხმარება კიბოს დიაგნოზის მქონე ქალებს ამ პროცესის უკეთ მართვასა და მენტალური მდგომარეობის გამოსწორებაში. ხშირად, ქალები მიმართავენ ჯგუფურ თერაპიას, სადაც ერთმანეთს უზიარებენ საკუთარ გამოცდილებას ძუძუს კიბოსთან ბრძოლის შესახებ. იმისი განცდა, რომ მარტო არ ხარ და ამ გზას მხოლოდ შენ არ გადიხარ, მნიშვნელოვანია.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ტოქსიკური შოკის სინდრომი — გამომწვევი მიზეზები და თავიდან აცილების გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

ტოქსიკური შოკის სინდრომი არის მწვავე ინფექცია, რომელსაც სტაფილოკოკების ან სტრეპტოკოკების ბაქტერია იწვევს. ყველაზე ხშირად ტოქსიკური შოკის სინდრომს იწვევს მენსტრუაციის დროს მაღალი შეწოვის მქონე ტამპონების გამოყენება. ტოქსიკური შოკის სინდრომის სიმპტომები იშვიათად ვლინდება, თუმცა ამ ინფექციას შეუძლია, რომ სხვადასხვა ორგანოს მუშაობა შეაფერხოს და უეცარი სიკვდილიც კი გამოიწვიოს, თუკი მისი შემჩნევა და მკურნალობა არ მოხდა.

ტოქსიკური შოკის სინდრომის გავრცელება

იშვიათად, თუმცა ხდება ისეც, რომ ტოქსიკური შოკის სინდრომი ადამიანისთვის ფატალური შედეგით სრულდება. ამ მდგომარეობას ორგანიზმში სტაფილოკოკების ან A ჯგუფის სტრეპტოკოკების ბაქტერიების რაოდენობის ზრდა იწვევს. ტოქსიკური შოკის სინდრომი შეიძლება განუვითარდეს ნებისმიერ ადამიანს, თუმცა მენსტრუალური ჭიქისა და ტამპონების გამოყენება რისკს შედარებით ზრდის. გარდა ამისა, ტოქსიკური შოკის სინდრომის განვითარების საფუძველი შეიძლება გახდეს ჩასახვის საწინააღმდეგო მეთოდების გამოყენებაც (მაგალითად, საშოს ღრუბელი და დიაფრაგმა).

►  სტაფილოკოკების ბაქტერია შეიძლება იყოს ზედა სასუნთქ გზებში, რაც უმეტესად არანაირ საფრთხეს არ წარმოადგენს ადამიანისთვის. თუმცა, შესაძლებელია, რომ ბაქტერიის რაოდენობის ზრდამ ადამიანს პრობლემა შეუქმნას და სინუსიტი, კანის გამონაყარი ან აკნე გამოიწვიოს. არსებობს მძიმე შემთხვევები  და ამ დროს სტაფილოკოკების ბაქტერიას პნევმონიის, მენინგიტის, სეფსისისა და სიცოცხლისთვის საშიში სხვა დაავადებების გამოწვევა შეუძლია.

►  A ჯგუფის სტრეპტოკოკის ბაქტერიაც იწვევს როგორც მარტივად გადასატან, ასევე ადამიანის სიცოცხლისთვის საშიშ დაავადებებს. ამ ბაქტერიებს შეუძლიათ ქუნთრუშის, რევმატული ცხელებისა და სხვა ისეთი დაავადებების გამოწვევა, რომლებიც ადამიანის სიცოცხლეს საფრთხეს უქმნის.

დიდი ხნის განმავლობაში ტოქსიკური შოკის სინდრომის მთავარ გამომწვევ მიზეზად ტამპონების გამოყენება სახელდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ტამპონების საშიშად მიჩნევის გამო ის თითქმის აღარ იყიდებოდა, არ წყდებოდა ტოქსიკური შოკის სინდრომის შემთხვევების რაოდენობა — აშშ-ში ყოველ 100 000 ადამიანში საშუალოდ 3-6-ს ისევ ემართება ტოქსიკური შოკის სინდრომი, მათ შორის მენსტრუაციის მქონე ყოველ 100 000 ქალში საშუალოდ 1-ს.

იმისათვის, რომ ტოქსიკური შოკის სინდრომი განვითარდეს, ბაქტერიას სჭირდება ხელსაყრელი პირობები (სითბო და ტენიანობა) გაზრდისა და გამრავლებისთვის. თუკი ადამიანს კანზე ჭრილობა ან ნაკაწრი აქვს, დიდია იმის ალბათობა, რომ ბაქტერიამ სისხლის ნაკადებში შეაღწიოს და ტოქსინების გამოყოფა დაიწყოს. ტამპონები კი, რომლებიც სისხლს ჭარბად შეიწოვენ, ბაქტერიებისთვის ქმნიან ზუსტად ისეთ გარემოს, რომელშიც გაზრდა და გამრავლება მარტივად შეუძლიათ.

ბაქტერიების გამრავლების საფრთხე მაშინ იზრდება, თუკი ტამპონს სხეულში დიდი ხნის განმავლობაში დაიტოვებთ. გარდა ამისა, მენსტრუალურ ჭიქას, საშოს ღრუბელსა და დიაფრაგმას შეუძლიათ ბაქტერიების გამრავლებას ხელი შეუწყონ, თუკი მათ სხეულში 12 საათზე მეტხანს გაიჩერებთ. აღსანიშნავია ისიც, რომ ტოქსიკური შოკის სინდრომის გამომწვევი ერთადერთი მიზეზი ტამპონის ან სხვა ჰიგიენური საშუალებების სხეულში დიდი ხნით გაჩერებაა არაა — ქრონიკულ დაავადებებსაც შეუძლიათ ამ ინფექციის რისკის გაზრდა. კალიფორნიაში დაფიქსირდა შემთხვევა, როდესაც ქალი საავადმყოფოში მოხვდა ტოქსიკური შოკის სინდრომით, იმის მიუხედავად, რომ ტამპონს ყოველ ორ საათში იცვლიდა და ჰიგიენას ზედმიწევნით იცავდა.

ტოქსიკური შოკის სინდრომის სიმპტომები

როგორც წესი, ტოქსიკური შოკის სინდრომის სიმპტომები მოულოდნელად ვლინდება და დაუყოვნებლივ სამედიცინო დახმარებას საჭიროებს. თუკი მენსტრუაცია გაქვთ, ახლახანს გადაიტანეთ ოპერაცია ან სხეულზე კანი დაზიანებულია და შემდეგი სიმპტომები გაქვთ, დაუყოვნებლივ უნდა მიმართოთ ექიმს:

  • არტერიული წნევის უეცარი ვარდნა

  • ტემპერატურის მოულოდნელი მატება (39 გრადუსი და ზემოთ)

  • კუნთების ტკივილი

  • ღებინება და ფაღარათი

  • თავის ტკივილი

  • კრუნჩხვა

  • გამონაყარი სხეულზე, ენაზე ან პირზე

იმ შემთხვევაში, თუკი ეს სიმპტომები უყურადღებოდ დარჩა, შეიძლება სისხლში არსებული ტოქსინების გამო რომელიმე ორგანომ მუშაობა შეწყვიტოს და ფატალური შედეგი დადგეს. სისხლში ტოქსინებს კი სტაფილოკოკები და A ჯგუფის სტრეპტოკოკები გამოყოფენ და სწორედ ეს ტოქსინები უშლიან ორგანოებს ხელს იმაში, რომ საჭირო რაოდენობის ჟანგბადი მიიღონ, რაც საბოლოოდ ადამიანს შოკურ მდგომარეობაში აგდებს. ხშირად, ქალები ტოქსიკური შოკის სინდრომის სიმპტომებს უგულებელყოფენ, რადგან მენსტრუალური ციკლის სიმპტომებში ეშლებათ (მაგალითად, გულისრევა და კუნთების ტკივილი).

წყარო: WomanLog

ვის შეიძლება დაემართოს ტოქსიკური შოკის სინდრომი?

მართალია, ტოქსიკური შოკის სინდრომი ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება დაემართოს, თუმცა ის უმეტესად იმ ახალგაზრდა ქალებში ვლინდება, რომლებსაც მენსტრუალური ციკლი აქვთ. რამდენიმე კვლევის მიხედვით, იმ ქალების 30%-ს, რომლებსაც ერთხელ უკვე ჰქონდათ ტოქსიკური შოკის სინდრომი, მოსალოდნელია, რომ ის ხელმეორედაც დაემართებათ. საშოს მჟავატუტოვან ბალანსში ცვლილება ასევე ზრდის ტოქსიკური შოკის სინდრომის რისკს. დადგენილია, რომ ვაგინის მჟავატუტოვანი გარსის ნორმალური მაჩვენებელია 3.8-დან 4.5-მდე, ხოლო იმ დროს, როცა სტაფილოკოკების ან სტრეპტოკოკების რაოდენობა ამ გარსში იმატებს, მაჩვენებელი ექვსიდან რვამდეა.

სხვა რისკ-ფაქტორები:

  • დაზიანებული კანი, განსაკუთრებით მაშინ, თუკი მისი სათანადოდ დამუშავება და მკურნალობა არ მოხდა

  • ახლად ჩატარებული ოპერაცია

  • მშობიარობა

  • ვირუსული ინფექციები (მაგალითად, ჰერპესი ან გრიპი)

ტოქსიკური შოკის სინდრომისგან პაციენტები საბოლოოდ 2-3 კვირის შემდეგ იკურნებიან.

ტოქსიკური შოკის სინდრომის ისტორია

პირველად ტოქსიკური შოკის სინდრომი 1970-80-იან წლებში საფრთხედ იქნა მიჩნეული იმ ქალებისთვის, რომლებსაც მენსტრუალური ციკლი აქვთ. ექიმები კი მალევე მივიდნენ იმ დასკვნამდე, რომ სავარაუდოდ, ჰიგიენის კონკრეტული პროდუქტები იწვევდა ამ მდგომარეობას.

ტოქსიკური შოკის სინდრომის შემთხვევებმა იმატა 1970-იან წლებში, როდესაც ტამპონები მეტად ხელმისაწვდომი გახდა. 1976 წლიდან 1996 წლამდე ამერიკის შეერთებულ შტატებში ტოქსიკური შოკის სინდრომის 5296 შემთხვევა დაფიქსირდა — მათი 93% კი ქალებში მენსტრუაციის დროს გამოვლინდა. იმ კომპანიებმა, რომლებიც ქალების ჰიგიენის ნივთებს აწარმოებდნენ, მალევე შეწყვიტეს ისეთი პროდუქტის წარმოება, რომლებიც მაღალი შეწოვადობით გამოირჩეოდნენ, რადგან ცხადია გახდა, რომ ეს იყო პრობლემა, და უპირატესობა მიანიჭეს ბუნებრივი მასალების გამოყენებას, მაგალითად, ბამბას.

შემთხვევების დიდმა რაოდენობამ გამოიწვია მენსტრუალური ჰიგიენის შესახებ ცნობიერების ამაღლება, მენტრუალური ჰიგიენის დაცვისთვის საჭირო პროდუქტების მკაცრი სამედიცინო ტექსტირება და ამ ყველაფრის შედეგად მალევე დადგა ის რეალობა, როდესაც ტოქსიკური შოკის სინდრომი 100 000 ქალში მხოლოდ ერთს ემართება.

დღეს ტამპონებსაც და მენსტრუალური ჰიგიენის სხვა პროდუქტებსაც რამდენიმე ეტაპისგან შემდგარი ტესტირება უტარდებათ, რათა მათში საზიანო ტოქსინების არარსებობა დადასტურდეს.

რატომ რჩება ტოქსიკური შოკის სინდრომი პრობლემად?

არც ისე ხშირად, მაგრამ ტოქსიკური შოკის სინდრომი კვლავ დაკავშირებულია მენსტრუალური ჰიგიენის ნივთებთან. მას შემდეგ, რაც ტამპონები, საფენები და მენსტრუალური ჭიქები სამედიცინო შემოწმების ძალიან ბევრ ეტაპს გადიან, მიიჩნევა, რომ ტოქსიკური შოკის სინდრომის გამომწვევი მიზეზი საშოს მჟავატუტოვან გარსში ცვლილებებია. დადასტურებული ფაქტია, რომ ვაგინაში მოხვედრილი ნებისმიერი ნივთი თუ სხეული არღვევს ბუნებრივ მიკროფლორას. მაგალითად, ტამპონის უხეშად გაკეთებამ, შეიძლება გამოიწვიოს ვაგინის კედლების დაზიანება, რაც ბაქტერიებს გამრავლების საშუალებას აძლევს.

წყარო: WomanLog

ტოქსიკური შოკის სინდრომის პრევენცია

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იცით, რომ ბაქტერიული ინფექციებისგან დაცული ხართ, მაინც შეგიძლიათ რამდენიმე მარტივი ნაბიჯის გადადგმა, რათა ტოქსიკური შოკის სინდრომის მოხდენის ალბათობა მაქსიმალურად შეამციროთ:

  • რეგულარულად გამოიცვალეთ ტამპონი. როგორც წესი, ტამპონის მწარმოებლების რჩევაა, რომ ტამპონი ყოველ რვა საათში ერთხელ გამოცვალოთ, თუმცა დრო ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია მენტრუალური სისხლის ნაკადზე. თუკი, ჭარბი გამონადენი გაქვთ, მაშინ შეიძლება ტამპონის გამოცვლა 4 ან 6 საათში დაგჭირდეთ.

  • მოერიდეთ ძლიერად შემწოვ ტამპონებს.

  • ძილის დროს ვაგინაში არ დაიტოვოთ ტამპონი.

  • ყოველთვის დაიბანეთ ხელები ტამპონის ან სხვა ჰიგიენური ნივთის გამოცვლამდე და გამოცვლის შემდეგ.

  • თუკი უკვე გქონდათ ტოქსიკური შოკის სინდრომი, ამ შემთხვევაში უმჯობესია, თუკი არჩევანს სხვა ჰიგიენურ საშუალებებზე გააკეთებთ და ტამპონების გამოყენებაზე უარს იტყვით — მაგალითად, ჰიგიენური საფენები, რომლებიც ვაგინაში არ თავსდება.

  • თუკი ჭრილობა, დამწვრობა ან სისხლჩაქცევა გაქვთ, აუცილებლად დაიმუშავეთ სწორად და შეინარჩუნეთ ჰიგიენა, რათა ინფექციის გავრცელება თავიდან აიცილოთ.

  • თუკი ტოქსიკური შოკის სიმპომებს შეამჩნევთ, ექიმს ან სასწრაფო სამედიცინო დახმარებას დაუყოვნებლივ მიმართეთ. რაც უფრო მალე მიიღებთ სამედიცინო დახმარებას, მით მალე გამოჯანმრთელდებით ტოქსიკური შოკის სინდრომისგან.

ხშირია შემთხვევები, როდესაც ტოქსიკური შოკის სინდრომისგან გამოჯანრმთელებულ ქალებს მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებთან განმკლავება უწევთ. მნიშვნელოვანია, ყურადღებით იყოთ მენსტრუაციის დროს და უჩვეულო სინდრომები (მაგალითად, მაღალი სიცხე ან კუნთების ტკივილი) უყურადღებოდ არ დატოვოთ. გარდა ამისა, უნდა აარჩიოთ მენსტრუაციის დროს თქვენთვის ყველაზე კომფორტული ჰიგიენური საშუალება და ის სწორად გამოიყენოთ.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

ვაგინალური გამონადენი — როდის და რატომ იცვლება ის?

მიერ
admin
-
0
#image_title

ვაგინალური გამონადენი მენსტრუალურ ასაკში მყოფი ყველა ქალისთვის კარგად ნაცნობი რამაა. გამონადენის ფერი და ხარისხი მეტყველებს იმაზე, თუ მენსტრუალური ციკლის რომელ ეტაპზე ხართ. გარდა ამისა, ის ძალიან მგრძნობიარეა ყველაზე პატარა ცვლილებების მიმართაც კი, მათ შორისაა კვების რაციონი და რუტინა, ჰორმალური დისბალანსი, ვაგინის ლორწოვანი გარსის მჟავიანობა (იგივე pH</em>; ნორმა: 3.8-დან 4.5-მდე) და ინფექციები.

ვაგინალური გამონადენი შედგება სითხისგან/ლორწოსგან, რომელიც საშვილოსნოს ყელსა და საშოში არსებული ჯირკვლებისგან გამოიყოფა იმ უჯრედებთან ერთად, რომლებსაც სხეული ბუნებრივად იშორებს. ეს გამონადენი იცავს, ასუფთავებს და ატენიანებს ვაგინას, ასევე ეხმარება სპერმატოზოიდებს კვერცხუჯრედებამდე მიღწევასა და განაყოფიარებაში. ამ სტატიაში განვიხილავთ სხვადასხვა ტიპის ვაგინალურ გამონადენს — რომელი გამონადენია ჯანსაღი და რომელს უნდა მივაქციოთ ყურადღება — როგორ გავარჩიოთ ისინი ერთმანეთისგან და როგორ ვიზრუნოთ ვაგინის ჯანმრთელობაზე.

ვაგინის მიკროფლორა

ჯანსაღი ვაგინა ინარჩუნებს მიკრობული ფლორის ბალანსს, რაც ქმნის ზომიერად მჟავა გარემოს. ვაგინის ლორწოვანი გარსი მავნე ბაქტერიებისგან, პარაზიტებისა და სოკოებისგან იცავს როგორც ვაგინას, ასევე რეპროდუქციულ ორგანოებს.

ვაგინას აქვს თვითგაწმენდის უნარი. გამონადენი მისი სისუფთავისა და სიჯანსაღის შენარჩუნებაში უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს. შესაძლოა, ეს გამონადენი ტუალეტის ქაღალდზე ან საცვლებზე შენიშნოთ — თუ ეს დისკომფორტს გიქმნით, შეგიძლიათ გამოიყენოთ ყოველდღიური საფენი, რომლის გამოცვლაც ნებისმიერ დროს შეგეძლებათ და რომლითაც მარტივად დაიცავთ ჰიგიენას.

ვაგინის ჯანსაღი გამონადენი თეთრი ფერისაა და არ აქვს მძაფრი სუნი. ჯანსაღი გამონადენის ფერი იცვლება მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში. ქალების ნაწილისთვის, გამონადენის ფერის ცვლილება ოვულაციაზე მუთითებს. ამ დროს გამონადენი ატყობინებს ქალს დაორსულებისთვის ყველაზე ხელსაყრელი დროის შესახებ, ან პირიქით, თავის დაცვის აუცილებლობაზე მიუთითებს.

ვაგინალური გამონადენის ცვლილება მენსტრუალური ციკლის დროს

ციკლის დასაწყისი — მენსტრუაცია. ამ დღეების განმავლობაში საშვილოსნოს ყელი არ გამოყოფს დიდი რაოდენობის სითხეს, თუმცა რომც გამოყოფდეს, ამას ვერ შეამჩნევდით, რადგან სისხლდენა გაქვთ. მენსტრუალური სისხლი წითელსა და მუქ ყავისფერს შორის ვარირებს. ის, როგორც წესი, მენსტრუაციის ბოლოსკენ მუქდება. ამ დღეების განმავლობაში ნორმალურია შედედებული სისხლის შემჩნევა, რადგან საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსი გაუნაყოფიერებელ კვერცხუჯრედთან ერთად ჩამოიფრცქვნება და სხეულიდან გამოდის. თუკი სისხლდენა ჩვეულებრივზე უფრო დიდხანს გაგიგრძელდათ, უჩველოდ ძლიერი სისხლდენა გაქვთ, ან მენსტრუაცია დაწყებიდან მალევე სრულდება — ეს ნორმალური სისხლდენის ნიშნები არ არის და უმჯობესია, მიმართოთ ექიმს.

მენსტრუაციის შემდეგ — სიმშრალე, გამონადენის არარსებობა. საშვილოსნოს ყელის სითხის გამომუშავება დაკავშირებულია ესტროგენის დონესთან. მენსტრუაციის შემდეგ, სხეულში ესტროგენების რაოდენობა ნელ-ნელა იზრდება და მას გამოიმუშავებს საკვერცხეების ფოლიკულა, რომელიც ემზადება შემდგომი ციკლისთვის. ამ დროს არ გექნებათ შესამჩნევი ვაგინალური გამონადენი, სანამ სხეულში ესტროგენის დონე არ გაიზრდება.

ოვულაციამდე ერთი კვირით ადრე — წებოვანი, შემდეგ კი კრემისებრი, მოთეთრო-მოყვითალო გამონადენი. კვერცხუჯრედის მომწიფებასთან ერთად იზრდება სხეულში ესტროგენის დონეც და საშვილოსნოს ყელი იწყებს სითხის გამომუშავებას. ასეთ დროს, საშვილოსნოს ყელის მიერ გამომუშავებული სითხე თავიდან წებოვანია, შემდეგ კი უფრო კრემისებრი. ის, როგორც წესი, თეთრი ფერისაა, თუმცა ზოგჯერ მოყვითალო ან ყვითელიცაა, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც შრება.

ოვულაციის ირგვლივ — სრიალა, გამჭვირვალე, ელასტიკური გამონადენი. საშვილოსნოს ყელი სითხეს ყველაზე ინტენსიურად ოვულაციის დროს გამოყოფს. თქვენი ვაგინა ამ დღეების განმავლობაში განსაკუთრებით სველი იქნება, რადგან გამოყოფილ გამონადენში წყლის შემცველობითი წილი გაზრდილია. ამ დროს გამონადენი ძალიან ჰგავს კვერცხის ცილას — ის სლიპინა, ელასტიური და გამჭვირვალეა. ეს სითხე იცავს ვაგინაში მოხვედრილ სპერმატოზოიდებს და ეხმარება მათ კვერცხუჯრედამდე მიღწევაში. თუმცა, გახსოვდეთ, რომ „ოვულაციის გამონადენი“ ავტომატურად არ მოწმობს ოვულაციის დადგომას.

ლუტეინის ფაზა — წებოვანი, მშრალი გამონადენი. მას შემდეგ, რაც კვერცხუჯრედი გათავისუფლდება, ფულიკულის ნარჩენები ყვითელ სხეულებად ყალიბდებიან. თუკი ფეხმძიმობა დადგა, ყვითელი სხეულები ორსულობის პროცესის მხარდასაჭერად პროგესტერონის წარმოებას იწყებენ. თუკი კვერცხუჯრედი არ არის განაყოფიერებული, მაშინ ყვითელი სხეულები იშლებიან და სხეულში ჰორმონების ცირკულაცია იკლებს. ამ დროს, საშვილოსნოს ყელი და საშვილოსნოს კედლები ნაკლებ სითხეს გამოყოფენ, შესაბამისად, ვაგინალური გამონადენიც უფრო მშრალი და წებოვანია. ეს მდგომარეობა ციკლის დასრულებამდე ნარჩუნდება, ანუ დაახლოებით ორი კვირით, სანამ მენსტრუაცია ხელახლა არ დადგება.

ვაგინალური გამონადენის ცვლილებები

ვაგინალური გამონადენი მენსტრუალური ციკლის განმავლობაში იცვლება, თუმცა შეიძლება ცვლილება დიეტამ, ჰორმონალურმა დარღვევებმა, მედიკამენტების ან კონტრაცეპტივის მიღებამაც გამოიწვიოს.

გამონადენის ცვლილება შეიძლება მიანიშნებდეს იმაზეც, რომ სხეულში რაღაც რიგზე ვერ არის. ყურადღება მიაქციეთ გამონადენის ფერს, თუმცა, გარდა ამისა, დააკვირდით, ხომ არ აღგენიშნებათ მტკივნეული შარდვა, საშოსა და ვულვის გაღიზიანება, ქავილის შეგრძნება ან უსიამოვნო სუნი, რომელიც თან ახლავს გამონადენს.

მომწვანო-მოყვითალო გამონადენი — მიუხედავად იმისა, რომ ყვითელი გამონადენი მენსტრუალური ციკლის შემადგენელი ნაწილია, შესაძლებელია, რომ მუქი ყვითელი, მომწვანო-მოყვითალო ან მწვანე გამონადენი ბაქტერიული ან სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების ნიშანი იყოს. განსაკუთრებით მაშინ, თუკი გამონადენი მკვრივი და უსიამოვნო სუნისაა. თუკი ინფექცია გაქვთ, ვაგინალური არხი და ვულვა შეიძლება გაღიზიანებული და შეშუპებული იყოს, ასევე ტკივილს გრძნობდეთ შარდვისას. მსგავს შემთხვევაში აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

წყარო: WomanLog

თეთრი გამონადენი, რომელიც მკვრივი ან ქაფიანია — სქელი, თეთრი, მკვირი ვაგინალური გამონადენი ახასიათებს ვაგინალურ სოკოს ინფექციას. სოკოვანი ინფექციის სხვა სიმპტომებია:

  • ვულვის გაღიზიანება და შეშუპება

  • ვულვის ზომიერი ან ინტენსიური ქავილი

  • მტკივნეული სქესობრივი აქტი

თუკი, თქვენს ვაგინალურ გამონადენს ხაჭოს კონსისტენცია აქვს და ჩამოთვლილი სიმპტომებიდან რომელიმე მაინც გამოგივლინდათ, დიდია იმისი ალბათობა, რომ ვაგინალური სოკოს ინფექცია გქონდეთ. მართალია, ის სგგი არ არის, თუმცა სოკოვანი ინფექცია შეიძლება ვაგინალური სექსის დროსაც გავრცელდეს.

რუხი ფერის გამონადენი — რუხი ან ნაცრისფერი ვაგინალური გამონადენი უჩვეულოა და, როგორც წესი, მას თან ახლავს შემდეგი სიმპტომები:

  • ძლიერი და უსიამოვნო სუნი (თევზის სუნის მსგავსი)

  • ვულვის ქავილი ან გაღიზიანება

ასეთ დროს დიდია იმისი ალბათობა, რომ ბაქტერიული ვაგინოზი გქონდეთ — ესაა ბაქტერიული ინფექცია, რომლის დროსაც ვაგინალური მიკროფლორა დარღვეულია და მავნე ბაქტერიების რაოდენობა ჭარბობს. ბაქტერიული ვაგინოზი ნებისმიერ ადამიანს შეიძლება დაემართოს, თუმცა რამდენიმე აქტივობა მისი გაჩენის ალბათობას ზრდის:

  • ვაგინის სურნელოვანი ან სამკურნალო საპნით დაბანა;

  • საცვლების ძლიერი სარეცხი საშუალებებით რეცხვა;

  • სექსი ახალ პარტნიორთან ან სექსი რამდენიმე პარტნიორთან;

  • სურველოვანი ქაფიანი აბაზანის მიღება;

  • თამბაქოს მოწევა.

ხშირად, ბაქტერიული ვაგინოზი თავისით ქრება, თუმცა უმჯობესია, სიმპტომების ქონის შემთხვევაში ექიმს მიმართოთ და მკურნალობის მარტივი გზით — ანტიბიოტიკის მიღებით, სწრაფად და ეფექტურად გათავისუფლდეთ ინფექციისგან. უყურადღებოდ დატოვებულმა ბაქტერიულმა ვაგინოზმა შეიძლება გართულებები გამოიწვიოს, განსაკუთრებით ფეხმძიმე ქალებში. კაცებს მკურნალობა არ სჭირდებათ, თუმცა მათ შეიძლება ინფექცია სხვა ქალ პარტნიორებს გადასდონ.

ვარდისფერი გამონადენი — მენსტრუაციის დაწყებისას ან დასრულებისას ვარდისფერი ვაგინალური გამონადენი სრულებით ნორმალურია, რადგან მცირეოდენი სისხლის თანაობაც კი გამონადენს შეფერილობას აძლევს. თუმცა, თუკი ვარდისფერი გამონადენი მაშინ დააფიქსირეთ, როდესაც მენსტრუაცია არც დაწყებულა და, შესაბამისად, არც სრულდება და სქესობრივი ცხოვრება უკვე დაიწყეთ, გამონადენი შეიძლება უხეში სქესობრივი აქტის ან ვაგინალური სიმშრალისას ვაგინის კედლების დაზიანებით იყოს გამოწვეული. ამ შემთხვევაში, ვარდისფერი ვაგინალური გამონადენი 1-2 საათის განმავლობაში უნდა გაგრძელდეს.

ვარდისფერ ვაგინალურ გამონადენს იწვევს ახალი კონტრაცეპტივის გამოყენებაც (განსაკუთრებით იმპლანტის, სპირალის ან ახალი აბის). თუმცა, უჩვეულო გამონადენი შეიძლება სხვა, უფრო სერიოზულ რამეზეც მიანიშნებდეს, მაგალითად, მენჯის ანთებით დაავადებაზე, საშვილოსნოს ყელის კიბოზე ან სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციაზე. ყურადღება მიაქციეთ თქვენს სიმპტომებს და აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

► მნიშვნელოვანია, თვალი ადევნოთ ვაგინალურ გამონადენს და დააკვირდეთ ცვლილებებს, რადგან ხშირად ეს ცვლილებები სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციბით არის გამოწვეული. ამ ინფექციების უყურადღებოდ დატოვებას სამომავლოდ მენჯის ქრონიკული ტკივილის სინდრომის, მენჯის ანთებითი დაავადების ან უშვილობის გამოწვევაც კი შეუძლიათ.

როგორ ავირიდოთ ვაგინალური გამონადენის არაჯანსაღი ცვლილება?

განურჩევლად იმისა, თუ რამდენად იცავთ პირად ჰიგიენას და როგორ ზრუნავთ თქვენს ჯანმრთელობაზე, ვაგინალური გამონადენი შეიძლება შეიცვალოს ძალიან მცირე მიზეზის გამოც კი. ყველაზე ხშირად ვაგინალური გამონადენის არაჯანსაღ ცვლილებას ბაქტერიული ვაგინოზი და სოკოვანი ინფექციები იწვევს, რომელთაგან თავის არიდებაც შემდეგი გზებით შეგიძლიათ:

  • როგორც უკვე ვახსენეთ, ვაგინას აქვს თვითწმენდის ფუნქცია. ვულვის ნელ-თბილი წყლით გასუფთავება სრულებით საკმარისია სისუფთავის შესანარჩულებლად, თუმდა, თუკი საპნის გამოყენება გსურთ, აუცილებლად გამოიყენეთ ინტიმური ჰიგიენისთვის განკუთვნილი პროდუქტები. მნიშვნელოვანია, იცოდეთ, რომ არავითარ შემთხვევაში ვაგინა არ უნდა გამოიბანოთ! ვაგინის შიგნიდან გამობანვა იმ საჭირო ბაქტერიებს გამოდევნის, რომელიც აუცილებელია მიკროფლორისთვის.

  • მნიშვნელოვანია, გამოიყენოთ ბუნებრივი ქსოვილებისგან შეკერილი საცვლები. საცვლების ტარებისას თავს კომფორტულად უნდა გრძნობდეთ და სასურველია, ის ისეთი ქსოვილისგან იყოს დამზადებული, როგორიცაა, მაგალითად, ბამბა.

  • თუ რამდენიმე სქესობრივი პარტნიორი გყავთ, სასურველია, წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ მაინც გაიტესტოთ სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებზე (სგგი-ებზე). თუკი სგგი გაქვთ, სავსებით შესაძლებელია, რომ ის უსიამოვნო ვაგინალური გამონადენის გამომწვევი მიზეზი იყოს.

ვაგინალური გამონადენი თქვენი რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და ვაგინის უსაფრთხოების შენარჩუნებაში უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებს. თუკი ცვლილებები შენიშნეთ, არ შეგეშინდეთ ტესტირებისა და ექიმთან ვიზიტის ჩანიშვნის. ამაში სათაკილო არაფერია. რეგულარული შემოწმება, ინტიმური ჰიგიენის სათანადოდ დაცვა და უსაფრთხო სექსის ქონა აუცილებელია თქვენი ჯანმრთელობისთვის და ინფექციებისგან მაქსიმალურად თავის დაცვაში დაგეხმარებათ.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

სიგარეტი და მისი გავლენა ჯანმრთელობაზე — როგორ დავანებოთ თავი მოწევას?

მიერ
admin
-
0
#image_title

არავისთვის იქნება გასაკვირი იმის მოსმენა, რომ მოწევა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო არ არის. მიუხედავად ამისა, მთელს მსოფლიოში მილიონობით ადამიანი ეწევა. ის ადამიანებიც, რომლებიც საკუთარ თავს არამწეველებად მიიჩნევენ, მეგობრების გარემოცვაში ხშირად ეწევიან.

რატომ ეწევა ამდენი ადამიანი? რატომ არის სიგარეტისთვის თავის დანებება რთული? სტატიაში მიმოვიხილავთ იმ ფაქტორებს, რომლებიც სიგარეტზე დამოკიდებულებას აჩენს და მოგიყვებით, როგორ შეგიძლიათ მისგან გათავისუფლება.

მოწევაზე დამოკიდებულების კომპონენტები

სიგარეტი თამბაქოს, ფილტრისა და ქაღალდის გარდა ბევრ დანამატს შეიცავს. მაგალითად, არომატიზატორები და სხვა ქიმიური ნაერთები. სიგარეტში არსებული ქიმიური ნაერთები წარმოების რამდენიმე ეტაპს გადიან. ზოგიერთი ქიმიკატი, როგორიცაა ნიკოტინი, ბუნებრივად გვხვდება თამბაქოს მცენარეში. თუმცა, ზოგი ნივთიერება ნიადაგიდან ან სასუქიდან მოდის, ზოგი ფოთლების დამუშავებისას ემატება, ზოგი კი სიგარეტის წვისას წარმოიქმნება (4000-მდე ქიმიური ნივთიერება), რომლებიც კვამლშია თავმოყრილი.

► სპეციალურ ქაღალდში გახვეული თუთუნი შეიცავს კიბოს გამომწვევ იმდენივე ქიმიკატს, რამდენსაც მაღაზიაში ნაყიდი სიგარეტი.

სიგარეტი მზადდება თამბაქოს ფოთლებისგან, რომლებიც შეიცავს ნიკოტინს. სწორედ ნიკოტინია ის ნივთიერება, რომელიც დამოკიდებულებას აჩენს. ნიკოტინი ტვინში დოფამინის ჰორმონის გამომუშავებას იწვევს, რომელიც ე.წ. „ჯილდოს სისტემა“ (მაგალითად, თუკი სამსახურში შეგაქებენ, თქვენს ტვინში ეს ჰორმონი გამოიყოფა) და ბედნიერების ნეიროტრანსმიტერია (ბიოქიმიური მესენჯერი, რომელიც უზრუნველყოფს ნერვული იმპულსების გავრცელებას მთელ ნერვულ სისტემაში). სწორედ ეს გვაიძულებს, რომ გარკვეული სიამოვნების მომნიჭებელი ქმედებები გავიმეოროთ, როგორებიცაა ჭამა, სექსი თუ მოწევა. რაც უფრო მეტ დოფამინს გამოყოფს ტვინი რომელიმე ქმედების შედეგად, მით უფრო ხშირად გინდებათ მისი გამეორება.

გარდა ამისა, ხშირად ადამიანები სტრესის მოსახსნელად ეწევიან. როგორც წესი, ადამიანების უმეტესობა მოწევას იმიტომ იწყებს, რომ კონკრეტულ სიტუაციასა თუ ადამიანების წრეს მოერგოს. ხშირია შემთხვევებიც, როდესაც ადამიანები მხოლოდ შეკრებების ან წვეულებების დროს ეწევიან. მოწევა სერიოზული ფსიქოლოგიური ინსტრუმენტიცაა — მას შეუძლია კომუნიკაციის დაწყებაში დაგეხმაროთ.

► ვაცნობიერებთ ამას თუ არა, ფაქტია, რომ ფსიქოლოგიური ზემოქმედება და სიგარეტის მოწევის ამგვარი სოციალური დატვირთვა ართულებს მისთვის თავის დანებების პროცესს.

მოწევა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საფრთხეები

სიგარეტის შემადგენლობაში არაერთი საზიანო ნივთიერება შედის. მაგალითად:

ნიკოტინი არის ალკალოიდი (აზოტოვანი ორგანული ნაერთი, რომელსაც ადამიანებსა და ცხოველებზე ძლიერი ბიოლოგიური გავლენა აქვს). მცენარეების ნაწილი ასინთეზირებს ნიკოტინს ძირითადად მავნებლების თავიდან ასაცილებლად. მაგალითად, კარტოფილი, პომიდორი, ბადრიჯანი და ზოგიერთი მწვანილი. თამბაქო კი ნიკოტინს სხვა მცენარეებთან შედარებით მაღალი კონცენტრაციით გამოიმუშავებს.

ნიკოტინის მიღების გვერდითი მოვლენებია:

  • მადის დაქვეითება

  • გულის აჩქარება

  • წნევის მატება

  • ძილის დარღვევა

ის ასევე იწვევს:

  • ამაღლებულ განწყობას

  • გაუმჯობესებულ მეხსიერებას

  • გაუმჯობესებულ კონცენტრაციის უნარს

ნიკოტინის რეგულარული მიღება თავის ტვინში ცვლილებებს იწვევს და ამიტომაც მასზე უარის თქმას თან ახლავს სიმპტომები, რომლებთან გამკლავებაც ხშირად სიძნელეებთანაა დაკავშირებული.

წყარო: WomanLog

კუპრი არის თამბაქოს წვის შედეგად წარმოქმნილი ქიმიური ნივთიერებების საერთო სახელი. როგორც წესი, კუპრი შეიცავს სიგარეტის კვამლში არსებულ მავნე და კიბოს გამომწვევ ნივთიერებებს. კუპრი ფილტვებში ღრმად აღწევს და შეიძლება, რომელიმე დაავადების განვითარების მიზეზიც კი გახდეს.

► კუპრი აზიანებს პირის ღრუსაც. ის უარყოფითად მოქმედებს კბილებზე და იწვევს მათ გაშავებას, ღრძილების დეგრადაციას და გემოს რეცეპტორების დესენსიტიზაციას.

ნახშირბადის მონოქსიდი (CO) არის უფერო, უსუნო, მომწამლავი აირი, რომელიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ნახშირბადი სრულად არ იწვის. ნახშირბადის მონოქსიდი სიგარეტის კვამლშიც არის და ფილტვების გავლით სისხლში ხვდება. სისხლში ნახშირბადის მონოქსიდი ემაგრება ჰემოგლობინის მოლეკულას, რომელიც სხეულს ჟანგბადით ამარაგებს. ჰელოგლობინის იმ მოლეკულას კი, რომელსაც CO მიემაგრება, აღარ შეუძლია ჟანგბადის ტარება. შესაბამისად, სისხლში ნახშირბადის მონოქსიდის მოხვედრა ხელს უშლის ორგანოებისთვის ჟანგბადის მიწოდების პროცესს.

იმ შემთხვევაში, როდესაც სისხლის უჯრედები სხეულს საკმარისი ჟანგბადით ვერ ამარაგებენ, გული იწყებს მეტი დატვირთვით „მუშაობას“, რათა სხეულის ყველა ორგანოს საკმარისი ჟანგბადი მიეწოდოს. სწორედ ამიტომ, გულის პრობლემების გამომწვევი მიზეზი ხშირად ნახშირბადის მონოქსიდია.

უკვამლო თამბაქო

უკვე შეიქმნა თამბაქოს არაერთი პროდუქტი, რომელიც უკვამლოა (მაგალითად, საღეჭი თამბაქო, ხსნადი თამბაქო და ა.შ.), თუმცა ნიკოტინს ისინიც აწვდიან სხეულს.

► უკვამლო თამბაქოს პროდუქტები სიგარეტთან შედარებით 3-4-ჯერ მეტ ნიკოტინს შეიცავენ.

გავრცელებული აზრია, რომ აგვარი პროდუქტების მიღება ბევრად უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე მოწევა, თუმცა ეს ასე არ არის. უკვამლო თამბაქოს მოხმარებაც საზიანოა ჯანმრთელობისთვის და შეუძლია იმ გართულებების გამოწვევა, რასაც სიგარეტის მოწევა იწვევს.

ელექტრონული სიგარეტი

ელექტრონული სიგარეტი (ე.წ. „ვეიპი“) არ შეიცავს თამბაქოს, არ იწვის და არ ქმნის კვამლს. ამ შემთხვევაში ჩასუნთქული ორთქლი სითხის გაცხელებით წარმოიქმნება. ეს სითხე შედგება სხვადასხვა ნივთიერებისგან, თუმცა ყველაზე დიდი მოცულობით ის ნიკოტინს შეიცავს.

პოპულარულია შეხედულება, რომ ელექტრონული სიგარეტი ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს და მეტიც, მისი დახმარებით ადამიანები მოწევას თავს დაანებებენ. თუმცა, სიმართლე ისაა, რომ ელექტრონული სიგარეტიც აზიანებს ფილტვებს. 2019 წელს ახალგაზრდებში ფილტვის დაზიანების შემთხვევების ზრდა დაფიქსირდა და მალევე დაავადებათა კონტროლის ამერიკულმა ცენტრმა დაიწყო სპეციალური ტერმინის — EVALI-ს გამოყენება, რომელიც ელექტრონული სიგარეტის მოხმარებისგან გამოწვეულ ფილტვის დაზიანებას აღნიშნავს.

პასიური მწეველობა

როდესაც არამწეველი ადამიანი სხვისი სიგარეტის კვამლს სუნთქავს, ის ავტომატურად იქცევა პასიურ მწეველად, რომელიც სუნთქავს მეორად კვამლს (SHS-ს). სწორედ ამ კვამლის მავნელობა გახდა მოწევის საჯარო სივრცეებში მასიურად აკრძალვის მიზეზი.

პასიური მოწევაც დამაზიანებელია ჯანმრთელობისთვის და იწვევს ისეთივე დაავადებებს, რომლებსაც აქტიური მოწევა (ფილტვის კიბო, რესპირატორული დაავადებები, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები). მართალია, დადგენილია, რომ პასიური მწეველობაც საფრთხეს წარმოადგენს თქვენი ჯანმრთელობისთვის, თუმცა რისკი ზუსტად არ არის განსაზღვრული.

მოწევა და ორსულობა

ორსულობის დროს მოწევა ზიანს აყენებს როგორც მშობელს, ასევე ნაყოფს.  ზოგადად, მოწევა ამცირებს დაორსულების შანსს და ზრდის უნაყოფობის რისკს.

ორსულობის დროს მოწევით გამოწვეული გართულებებია:

  • მუცლის მოშლის მაღალი შანსი

  • მკვდრადშობადობის მაღალი შანსი

  • ნაადრევი მშობიარობის გაზრდილი რისკი

  • ნაყოფის მცირე წონიანობა

  • ნაყოფში ტუჩის ან/და სასის ნაპრალის განვითარების მაღალი შანსი

  • ჩვილის უეცარი სიკვდილის სინდრომის მაღალი რისკი

წყარო: WomanLog

მწეველობიდან არამწეველობამდე — მოწევისთვის თავის დანებება

ხშირად, მწეველი ადამიანები ვერ აცნობიერებენ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საფრთხეებს, თუმცა ამ რისკების შესახებ ინფორმაციის ქონა ვერ ეხმარებათ მათ მოწევისთვის თავის დანებებაში. არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენი ხანია ეწევით, თქვენი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ამ ჩვევაზე უარი თქვათ.

მოწევა არ არის მხოლოდ ნიკოტინზე დამოკიდებულება, ეს ფსიქოლოგიური ჩვევაცაა, რომელზეც უარის თქმა ნებისყოფას მოითხოვს. ვინაიდან ნიკოტინის მიღებისას ტვინში დოფამინი (ე.წ. „ბედნიერების ჰორმონი“) გამოიყოფა, ის შეიძლება გამოსავალი იყოს შფოთვის, დეპრესიის ან უბრალოდ ცუდ გუნებაზე ყოფნის დროს. მოწევისთვის თავის დანებება კი იმას ნიშნავს, რომ ამგვარ პრობლემებთან გასამკლავებლად სხვა გზები უნდა იპოვოთ.

მოწევა ხშირად ყოველდღიური რუტინის ნაწილი ხდება. თუ თქვენი ახლო მეგობრები ან კოლეგები მწეველები არიან, მაშინ სიგარეტისთვის თავის დანებება უფრო რთული ამოცანა ხდება.

► იმისთვის, რომ სიგარეტს თავი დაანებოთ, მოწევის ფსიქოლოგიური და სოციალური ასპექტები უნდა გაითვალისწინოთ. მართალია, ამისი გაკეთება რთული, თუმცა შესაძლებელია!

შექმენით თქვენზე მორგებული გეგმა და მას მიჰყევით. ზოგი ადამიანი აპლიკაციას იყენებს, ზოგი კი ირგვლივ მყოფი ადამიანების შექებასა და თანადგომას ეყრდნობა.

მართალია, მოწევისთვის თავის დანებებისთვის ერთი ფორმულა არ არსებობს, თუმცა ეს რჩევები პირველი კვირების განმავლობაში დაგეხმარებათ:

  • არ აცდუნოთ საკუთარი თავი! მოიშორეთ ყველა სიგარეტი და სანთებელა თქვენი სახლიდან თუ სამუშაო გარემოდან.

  • მოერიდეთ ისეთ სიტუაციაში ყოფნას, სადაც ხშირად ეწევიან.

  • თუკი მოწევა თქვენი ყოველდღიურობის ნაწილი იყო, შეეცადეთ ცოტა ხნით გარემო შეიცვალოთ.

  • იყიდეთ ხელის სათამაშო და მოწევის სურვილის გაჩენისას ძლიერად მოუჭირეთ და ითამაშეთ.

  • მაშინ, როცა მოწევა მოგინდებათ საჭეღი რეზინი დაღეჭეთ.

კიდევ რა შეგიძლიათ რომ გააკეთოთ? შეეცადეთ ჯანსაღი ცხოვრების წესზე გადახვიდეთ და ვარჯიში დაიწყოთ.

ისევე როგორც ყველა სხვა დამოკიდებულებას, მოწევისთვის თავის დანებებასაც თან ახლავს სირთულეები:

  • სიგარეტის მოწევის ძლიერი სურვილი

  • გაღიზიანება ან გაბრაზება

  • შფოთვა ან ნერვიულობა

  • კონცენტრაციის სირთულე

  • მოუსვენრობა

  • მადის მომატება

ეს პროცესი მარტივი არ არის, თუმცა მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ სიმპტომები დროებითია და რამდენიმე კვირაში გაივლის!

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

სქესობრივი მომწიფება — ფიზიკური ცვლილებები გარდატეხის ასაკში

მიერ
admin
-
0
#image_title

სქესობრივი მომწიფება არის პროცესი, რომელიც ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლას აღნიშნავს. ამ დროს ხდება როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქოლოგიური ცვლილებები.

გოგოების სქესობრივი მომწიფება საშუალოდ 9-11 წლის ასაკში იწყება და გრძელდება 15-17 წლამდე. ბიჭები, როგორც წესი, უფრო გვიან გადიან ამ პროცესს — 11-12 წლიდან დაახლოებით 16-17 წლამდე. მომწიფების ტემპი განსხვავდება ყველა ადამიანისთვის. თანატოლებთან შედარებით მცირედით ჩამორჩენა ან მათთვის გასწრება სრულიად ნორმალური რამაა.

ის ცვლილებები, რომლებიც „სქესობრივ მომწიფებად“ მოიაზრება, რამდენიმე წლის განმავლობაში მიმდინარეობს. თითოეული ადამიანის მომწიფება ინდივიდუალური პროცესია, რომელიც ინდივიდუალური ტემპითა და ინდივიდუალური ფორმით ხდება. საკუთარი სხეულის რიტმზე გავლენის მოხდენა არ შეგიძლიათ, მაგრამ შეგიძლიათ, სცადოთ მისი გაგება და გააზრება.

ჰორმონალურ დონეზე ყველა ეს ცვლილება ტვინიდან მომდინარე სიგნალების შედეგია. გონადოტროპინის გამომყოფი ჰორმონი (GnRH) აღწევს ჰიპოფიზს (თავის ტვინის ქვედა დანამატს), რომელიც შემდგომ სისხლის მიმოქცევის სისტემაში გამოყოფს ორ ჰორმონს — მალუთეინიზირებელ ჰორმონს (LH) და ფოლიკულის მასტიმულირებელ ჰორმონს (FSH). LH და FSH ჰორმონები არეგულირებენ ესტროგენისა და ტესტოსტერონის გამოყოფას. ტესტოსტერონი და ესტროგენი გოგოებსაც აქვთ და ბიჭებსაც, თუმცა სხვადასხვაგვარი რაოდენობით, და ისინი სხვადასხვაგვარად ზემოქმედებენ სხეულზე.

რა ხდება სხეულში სქესობრივი მომწიფების დროს?

სქესობრივი მომწიფების ყველაზე შესამჩნევი ცვლილებები ფიზიკურია. მოზარდებს ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლისას ეცვლებათ სიმაღლე, სხეულის ფორმა, წონა და თმიანობა.

თმა სხეულზე

თმის ზრდა (იქ, სადაც თმა მანამდე არ იყო) სქესობრივი მომწიფების ერთ-ერთი პირველი ნიშანია. გარდატეხის ასაკში იღლიებისა და სასქესო ორგანოების უბნებში თმის ზრდა გოგოებსაც ეწყებათ და ბიჭებსაც. ხელებსა და ფეხებზე თმა უფრო ხშირი და მუქი ხდება. თმის ტიპი ინდივიდუალურია — მიახლოებითი წარმოდგენის შესაქმნელად შეგიძლიათ თქვენს მშობლებს მიმართოთ.

სქესობრივი მომწიფების გვიანდელ ეტაპზე, დაახლოებით 15 წლის ასაკში, ბიჭებს, როგორც წესი, წვერი ამოსდით. ჩვეულებრივ, ჯერ ჩნდება ულვაში ზედა ტუჩს ზემოთ, შემდეგ კი — ნიკაპზე და ბოლოს ყბის გაყოლებაზე. წვერის ზრდის ტემპი ძალიან ინდივიდუალურია — ზოგ ბიჭს 12 წლის ასაკშივე აქვს ღინღლები, ზოგს კი ზრდასრულობის ასაკშიც რთულად ეზრდება წვერი.

სხეულზე ამოსული თმის მოვლას ერთგვარი სოციალური და კულტურული მნიშვნელობა აქვს, თუმცა საბოლოოდ მხოლოდ თქვენი გადასაწყვეტია, რას უზამთ თქვენს თმასა თუ წვერს. ზოგი ადამიანი უფრო მგრძნობიარეა გაპარსვისადმი და უღიზიანდება კანი ან უფრო დიდი ალბათობით აწუხებს თმის ჩაბრუნება პარსვის შემდეგ. ასეთი მგრძნობელობების შესამსუბუქებლად ბევრი სხვადასხვა პროდუქტი არსებობს, თუმცა ზოგჯერ უმჯობესია, უბრალოდ აცადოთ თმას გაზრდა.

წყარო: WomanLog

თუკი გაპარსვას გადაწყვეტთ, რამდენიმე რამ გაითვალისწინეთ:

  • გაარკვიეთ, რა ტიპის საპარსი შეგეფერებათ ყველაზე მეტად (მაგ., სამართებელი, ელექტრული საპარსი და მრავალი სხვა). თუმცა დარწმუნდით, რომ იყენებთ ახალ, სუფთა საპარსს.

  • დაასველეთ კანი, რომლის გაპარსვაც გსურთ, და გამოიყენეთ გელი, ლოსიონი ან საპარსი კრემი. ეს სამართებლის პირსა და თქვენს კანს შორის დამცავ ბარიერს ქმნის და ამავდროულად თმის დატენიანებას უწყობს ხელს, რის მერეც ის უფრო რბილი და მარტივად გასაპარსია. თუკი ფეხებს ან ბოქვენის არეს იპარსავთ, შეიძლება, ამის გაკეთება უფრო მარტივი შხაპის მიღებისას იყოს, რადგან ამ დროს უფრო მეტი პირადი სივრცე გაქვთ და თქვენი კანი უკვე სველია.

  • პარსვისას კანს ძლიერად ნუ დააწვებით, რადგან ზედმეტმა ზეწოლამ შეიძლება კანი დააზიანოს. განსაკუთრებით ფრთხილად იყავით სხეულის ბორცვებიან ნაწილებში — მაგალითად, კოჭებთან, მუხლებთან და ყბის ქვემოთ — და, რა თქმა უნდა, თქვენი სასქესო ორგანოების მიდამოებში.

  • რეგულარულად გამოცვალეთ თქვენი საპარსის პირი. დაბლაგვებული პირით პარსვა უფრო რთულია, გარდა ამისა განმეორებითი გამოყენებისას თმა და მკვდარი კანი სამართებლის პირის ქვეშ გროვდება.

  • თქვენი საპარსი სხვას არ მისცეთ და არც თქვენ გამოიყენოთ სხვისი — პირადი ჰიგიენის ნივთების გაზიარება კარგი აზრი არ არის.

გენიტალიები (სასქესო ორგანოები)

თმის ზრდასთან ერთად ბიჭებში სქესობრივი მომწიფების დაწყების ერთ-ერთი პირველი ნიშანი პენისისა და სათესლეების ზომაში ზრდაა. ამ დროს სათესლეები უფრო ქვემოთ იწევს, სათესლე პარკი კი ნელ-ნელა უფრო მუქდება. გენიტალიები რამდენიმე წლის განმავლობაში იცვლება და, როგორც წესი, ჩამოყალიბებას დაახლოებით 18 წლის ასაკში ასრულებს.

ამ დროს ბიჭებს უფრო და უფრო ხშირად უჩნდებათ ერექცია — სასქესო ორგანოს აღგზნება და გამყარება. ერექცია შეიძლება ნებისმიერ დროს მოხდეს, მისი სიხშირე კი ძალიან ინდივიდუალურია — იქნება ეს მხოლოდ ერთი თუ რამდენიმე ერექცია ყოველდღიურად. ეს დამოკიდებულია ასაკზე, სექსუალურ სიმწიფეზე და რამდენიმე სხვა ფაქტორზე (აბსოლუტურად ნორმალურია, რომ ერექცია ყოველგვარი მიზეზის გარეშე გაჩნდეს).

► ერექცია ასევე შეიძლება მოხდეს ძილის დროს, რასაც ზოგჯერ შეიძლება მოჰყვეს ეაკულაცია (სასქესო ორგანოდან სპერმის გამონთხევა), რასაც ე.წ. „სველ სიზმარს“ ეძახიან. ასეთი სიზმრები საკმაოდ ხშირია სქესობრივი მომწიფების დროს და ისინი მაშინ იწყება, როდესაც სხეულში ტესტოსტერონის წარმოება იზრდება. ის ფაქტი, რომ ამ პროცესის მართვა და მასზე რაიმე გავლენის მოხდენა თითქმის შეუძლებელია, შეიძლება გამაღიზიანებელი იყოს და სირცხვილის გრძნობასაც აჩენდეს — თუმცა, არც პირველი ხართ და არც უკანასკნელი: იცოდეთ, რომ ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა და მასში სამარცხვინო არაფერია.

გოგოებში ამ დროს ნელ-ნელა იცვლება ვულვა — ქალის სასქესო ორგანოების გარე ნაწილი, რომელშიც შედის ვაგინა, კლიტორი, მცირე და დიდი სასქესო ბაგეები — ხდება სტრუქტურულად უფრო დიდი და მეტად გამოხატული. დიდი სასქესო ბაგეები (ვულვის დიდი გარე ნაკეცები; ე.წ. „ლაბია მაჟორა“) უფრო ხილული ხდება, ყალიბდება მცირე სასქესო ბაგეები (ვულვის უფრო პატარა, შიდა ნაკეცები), ხოლო კლიტორი ოდნავ ზომაში იზრდება. ეს, ჩვეულებრივ, პირველ მენსტრუაციამდე ორი-სამი წლით ადრე ხდება.

მკერდი

სქესობრივი მომწიფებისას მკერდის ჩამოყალიბება დვრილის (ძუძუსთავის) ქვემოთ მცირედი შეშუპებით იწყება. ამას შეიძლება თან ახლდეს დროგამოშვებითი ტკივილი. ამ დროს ძუძუსთავის ქვეშ შეამჩნევთ პატარა გამობურცულობას, რომელიც დროთა განმავლობაში გაიზრდება. ძუძუსთავები და წრიული კანი მათ გარშემო (რომელსაც არეოლა ეწოდება) უფრო დიდი და მუქი გახდება. ხშირ შემთხვევაში, ერთ-ერთი ძუძუ მეორეზე უფრო სწრაფად ყალიბდება და, მართალია, მეორე მას მალევე დაეწევა, მაგრამ არ გაგიკვირდეთ, თუკი საბოლოოდ ერთ-ერთი ძუძუ მეორეზე ოდნავ დიდი ზომის იქნება. ზომაში ასეთი სხვაობა თითქმის ყველა ქალს აქვს — იდეალურად სიმეტრიული ძუძუები არ არსებობს.

► იხილეთ აგრეთვე: რატომ იცვამენ ქალები ლიფს?

წყარო: WomanLog

როდესაც მკერდი ჩამოყალიბებას იწყებს, შესაძლოა, ლიფის ტარების საჭიროება გაგიჩნდეთ. ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა ვარჯიშისას, რადგან მკერდის ზრდისას ტკივილი შემაწუხებელია — თქვენი სხეულის გამო არ უნდა მოგიწიოთ ისეთ რამეებზე უარის თქმა, რისი კეთებაც გიყვართ. ლიფთან, ისევე როგორც ყველაფერ ახალთან, შეგუება შეიძლება არც ისე მარტივი იყოს, თანაც შესაფერისი ზომის პოვნა ზოგჯერ იმაზე უფრო რთულია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს, თუმცა თუ საკმარის დროს დაუთმობთ თქვენთვის შესაფერისი ზომის პოვნას, ეს ძალიან გაგიმარტივებთ ცხოვრებას. თუკი პირველად მიდიხართ ლიფის საყიდლად, უმჯობესია, ზომასთან დაკავშირებით ვინმე უფროსს ჰკითხოთ რჩევა — იქნება ეს სანდო მეგობარი, ოჯახის წევრი თუ მაღაზიის კონსულტანტი.

► მკერდის ზომა და ფორმა ხშირად სპეკულაციის საგანია და ბევრი გოგოსა თუ ქალისთვის კომპლექსის წყაროა. სქესობრივი მომწიფებისას საკუთარი მკერდისადმი არაჯანსაღმა მიდგომამ გოგოს შეიძლება უარი ათქმევინოს ლიფებზე და მკერდის ჯანმრთელობაზე საუბარზე, რაც მას საჭირო ინფორმაციის გარეშე დატოვებს და გაზრდის იმის ალბათობას, რომ მან ისეთი შეცდომები დაუშვას, რომლებსაც მნიშვნელოვანი გავლენა ექნება მის სხეულზე და რომელთა აცილებაც შესაძლებელი იყო. ამან შეიძლება ხერხემლის პრობლემებიც კი გააჩინოს, თუკი გოგო მკერდის დასამალად მოზარდობის პერიოდში წელში მოხრილი დადიოდა.

პირველი მენსტრუაცია

თქვენი პირველი მენსტრუალური ციკლი თქვენი მკერდის ჩამოყალიბების დაწყებიდან დაახლოებით 2-2.5 წლის შემდეგ დადგება. თავიდან მენსტრუაცია შეიძლება საკმაოდ არარეგულარული იყოს, რადგან სხეულს დრო სჭირდება, სანამ ჰორმონების ახალ ნაკადს დაარეგულირებს. მენსტრუაცია დაახლოებით ერთი წლის შუალედში უნდა დასტაბილურდეს, თუმცა ზოგ შემთხვევაში ამას მეტი დრო სჭირდება. ყველაზე ხშირი ნიშანი იმისა, რომ სხეული მზადაა ამ ცვლილებისთვის, არის ვაგინალური გამონადენის არსებობა: მოთეთრო-გამჭვირვალე, ოდნავ წებოვანი სითხე, რომელიც შეიძლება დროგამოშვებით თქვენს საცვალზე შენიშნოთ. ეს, როგორც წესი, პირველად პირველ მენსტრუაციამდე 6-12 თვით ადრე ხდება.

გოგოების უმეტესობას პირველი მენსტრუაცია 12-13 წლის ასაკში ეწყება, თუმცა 10-იდან 15 წლამდე შუალედში ნებისმიერი დრო ნორმად მიიჩნევა. მენსტრუაციის მოახლოების მანიშნებელ სიმპტომებს შორისაა მკერდის მგრძნობიარობა, შებერილობა, ორგანიზმში სითხის შეკავება (ედემა), კუნთებისა და სახსრების ტკივილი, თავის ტკივილი, აკნე, მუცლის სპაზმური ტკივილი, ფაღარათი ან შეკრულობა, წელის ტკივილი, ძილის სირთულე, ენერგიის ნაკლებობა ან დაქანცულობა. სიმპტომების სრული სია ყველას არ აწუხებს — მეტიც, ზოგ გოგოს საერთოდ არავითარი სიმპტომი არ აქვს — და ეს მხოლოდ შესაძლო დისკომფორტების ჩამონათვალია. ხშირ შემთხვევაში მუცლის ტკივილის საწინააღმდეგოდ მარტივი ტკივილგამაყუჩებლები საკმარისია, ბევრ სხვა სიმპტომთან ბრძოლა კი მარტივადაა შესაძლებელი ჯანსაღი ცხოვრების წესით.

► არ მოგერიდოთ უფროსებისთვის იმ ჰიგიენურ ნივთებზე საუბარი, რომლებიც თქვენი მენსტრუაციისთვის დაგჭირდებათ. მენსტრუაცია ცოტა უსუფთაო, მაგრამ ბუნებრივი პროცესია. რაც უფრო მომზადებული დახვდებით მას, მით მარტივი იქნება მისი მართვა და მით უფრო დამოუკიდებელი იქნებით თქვენ.

► იხილეთ აგრეთვე: რატომ იგვიანებს ჩემი მენსტრუაცია? — შესაძლო მიზეზები

კუნთები და წონა

ბიჭებში ტესტოსტერონის წარმოების ზრდა მნიშვნელოვნად ზრდის კუნთოვან მასას სხეულში. თავდაპირველად იზრდება კუნთების მასა, შემდეგ კი მათი ძალა და გამძლეობა, ფილტვებისა და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მომწიფების დამსახურებით. ამ მხრივ, ერთისა და იმავე ასაკის ბიჭებს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობები შეიმჩნევა, რადგან ყველა ერთნაირი ტემპით არ იზრდება. სქესობრივი მომწიფების დროს კუნთოვანი მასა გოგოებშიც იზრდება, თუმცა შედარებით უფრო ნაკლებად.

ბიჭებმა ამ პერიოდში ასევე შეიძლება შეამჩნიონ, რომ ხმა უბოხდებათ. სქესობრივი მომწიფებისას ბიჭების ხორხი იმდენად სწრაფად იზრდება, რომ ის ზოგჯერ ხმის იოგებს „წელავს“, რაც ხმის ჩახლეჩას იწვევს. ტემბრის ცვალებადობის ეს პერიოდი, როგორც წესი, მხოლოდ რამდენიმე თვე გრძელდება.

წონაში მატება, შესაძლოა, სქესობრივი მომწიფების არასასურველი ნაწილი იყოს, თუმცა ის აუცილებელია საიმისოდ, რომ სხეულმა მიიღოს ის, რაც შესაფერისად განვითარებისთვის სჭირდება — მოზარდობის პერიოდში კი სხეულს დამატებითი რესურსები სჭირდება. წონის ცვლილება შეიძლება არასასიამოვნო იყოს, მაგრამ იმ ცვლილებებზე ფოკუსირება, რომლებიც არ მოგწონთ, კარგს არაფერს მოგიტანთ, განსაკუთრებით თუკი ამის გამო საკვებზე ამბობთ უარს. ყოველთვის უმჯობესია, რომ განსაზღვრული იმიჯის შენარჩუნების ნაცვლად იზრუნოთ საკუთარ თავზე. ამის მნიშვნელოვანი ნაწილია საკუთარი სხეულის სიყვარული. თუკი ჭარბი წონა გადარდებთ, შეგიძლიათ, თქვენს მშობლებს ან ექიმს გაესაუბროთ და დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერი ნორმალურად პროგრესირებს.

კანი და ოფლი

გოგოებშიც და ბიჭებშიც სქესობრივი მომწიფების დროს ძალიან იზრდება კანის ცხიმის გამოყოფა ცხიმოვანი ჯირკვლებიდან (რომელთა დიდი ნაწილიც მდებარეობს ზურგზე, გულმკერდის არეში, კისერზე, მხრებსა და სახეზე). ცხიმი თქვენი კანის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად საჭირო სხეულის ბუნებრივი სითხეების საკვანძო ნაწილია, თუმცა ბევრ მოზარდს ცხიმოვანი ჯირკვლების ზედმეტი აქტიურობა აწუხებს, რამაც შეიძლება კანის ფორების დახშობა გამოიწვიოს.

ამას აკნე ეწოდება. ზოგ ადამიანს მხოლოდ იშვიათად თუ შეაწუხებს ხოლმე მუწუკები, თუმცა ზოგს კანის პრობლემები ზრდასრულობის დროსაც აქვს. თქვენი კანის ტიპისგან განურჩევლად, კანზე ზრუნვა — მისი სისუფთავის და ტენიანობის შენარჩუნება და მზისგან დაცვა —ძალიან დაგეხმარებათ, რომ კარგად გამოიყურებოდეთ და კარგად გრძნობდეთ თავს.

ამ დროს ასევე ჭარბია ოფლიანობა. სქესობრივი მომწიფებისას საოფლე ჯირკვლები უფრო აქტიურდება და, შესაბამისად, გამოყოფს უფრო მეტ ოფლს. მართალია, თვითონ ოფლი უსუნოა, მაგრამ კანზე არსებული ბაქტერიები ამინომჟავებად იშლება, რაც ცუდ სუნს წარმოშობს. სხეულზე სუნის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია კანის სისუფთავის შენარჩუნება — რეგულარულად მიიღეთ შხაპი, განსაკუთრებით ყურადღება მიაქციეთ თქვენს იღლიებს, ფეხებსა და გენიტალიებს. დეზოდორანტის გამოყენება ასევე დაგეხმარებათ სუნის შემცირებაში, განსაკუთრებით ფიზიკური აქტივობის დროს.

► სქესობრივი მომწიფების მუდმივი ცვლილებები ზოგჯერ თავბრუდამხვევია, უამრავი ახალი ინფორმაციითა და შეგრძნებით, მაგრამ თუკი საკუთარ თავს ზედმეტად მკაცრად არ განსჯით, ზრდასრულობაში ახალაღმოჩენილი დამოუკიდებლობით, მეტი ემოციური სიმწიფითა და საკუთარი თავის ჯანსაღი აღქმით შეაბიჯებთ.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: ანო ნეფარიძე / Femea

წყარო

1...767778...689გვერდი 77 of 689

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia