ოთხშაბათი, ივნისი 24, 2026
- Advertisement -
Google search engine
მთავარი წაკითხვა გვერდი 77

სიგარეტი და მისი გავლენა ჯანმრთელობაზე — როგორ დავანებოთ თავი მოწევას?

მიერ
admin
-
0
#image_title

არავისთვის იქნება გასაკვირი იმის მოსმენა, რომ მოწევა ადამიანის ჯანმრთელობისთვის სასარგებლო არ არის. მიუხედავად ამისა, მთელს მსოფლიოში მილიონობით ადამიანი ეწევა. ის ადამიანებიც, რომლებიც საკუთარ თავს არამწეველებად მიიჩნევენ, მეგობრების გარემოცვაში ხშირად ეწევიან.

რატომ ეწევა ამდენი ადამიანი? რატომ არის სიგარეტისთვის თავის დანებება რთული? სტატიაში მიმოვიხილავთ იმ ფაქტორებს, რომლებიც სიგარეტზე დამოკიდებულებას აჩენს და მოგიყვებით, როგორ შეგიძლიათ მისგან გათავისუფლება.

მოწევაზე დამოკიდებულების კომპონენტები

სიგარეტი თამბაქოს, ფილტრისა და ქაღალდის გარდა ბევრ დანამატს შეიცავს. მაგალითად, არომატიზატორები და სხვა ქიმიური ნაერთები. სიგარეტში არსებული ქიმიური ნაერთები წარმოების რამდენიმე ეტაპს გადიან. ზოგიერთი ქიმიკატი, როგორიცაა ნიკოტინი, ბუნებრივად გვხვდება თამბაქოს მცენარეში. თუმცა, ზოგი ნივთიერება ნიადაგიდან ან სასუქიდან მოდის, ზოგი ფოთლების დამუშავებისას ემატება, ზოგი კი სიგარეტის წვისას წარმოიქმნება (4000-მდე ქიმიური ნივთიერება), რომლებიც კვამლშია თავმოყრილი.

► სპეციალურ ქაღალდში გახვეული თუთუნი შეიცავს კიბოს გამომწვევ იმდენივე ქიმიკატს, რამდენსაც მაღაზიაში ნაყიდი სიგარეტი.

სიგარეტი მზადდება თამბაქოს ფოთლებისგან, რომლებიც შეიცავს ნიკოტინს. სწორედ ნიკოტინია ის ნივთიერება, რომელიც დამოკიდებულებას აჩენს. ნიკოტინი ტვინში დოფამინის ჰორმონის გამომუშავებას იწვევს, რომელიც ე.წ. „ჯილდოს სისტემა“ (მაგალითად, თუკი სამსახურში შეგაქებენ, თქვენს ტვინში ეს ჰორმონი გამოიყოფა) და ბედნიერების ნეიროტრანსმიტერია (ბიოქიმიური მესენჯერი, რომელიც უზრუნველყოფს ნერვული იმპულსების გავრცელებას მთელ ნერვულ სისტემაში). სწორედ ეს გვაიძულებს, რომ გარკვეული სიამოვნების მომნიჭებელი ქმედებები გავიმეოროთ, როგორებიცაა ჭამა, სექსი თუ მოწევა. რაც უფრო მეტ დოფამინს გამოყოფს ტვინი რომელიმე ქმედების შედეგად, მით უფრო ხშირად გინდებათ მისი გამეორება.

გარდა ამისა, ხშირად ადამიანები სტრესის მოსახსნელად ეწევიან. როგორც წესი, ადამიანების უმეტესობა მოწევას იმიტომ იწყებს, რომ კონკრეტულ სიტუაციასა თუ ადამიანების წრეს მოერგოს. ხშირია შემთხვევებიც, როდესაც ადამიანები მხოლოდ შეკრებების ან წვეულებების დროს ეწევიან. მოწევა სერიოზული ფსიქოლოგიური ინსტრუმენტიცაა — მას შეუძლია კომუნიკაციის დაწყებაში დაგეხმაროთ.

► ვაცნობიერებთ ამას თუ არა, ფაქტია, რომ ფსიქოლოგიური ზემოქმედება და სიგარეტის მოწევის ამგვარი სოციალური დატვირთვა ართულებს მისთვის თავის დანებების პროცესს.

მოწევა და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული საფრთხეები

სიგარეტის შემადგენლობაში არაერთი საზიანო ნივთიერება შედის. მაგალითად:

ნიკოტინი არის ალკალოიდი (აზოტოვანი ორგანული ნაერთი, რომელსაც ადამიანებსა და ცხოველებზე ძლიერი ბიოლოგიური გავლენა აქვს). მცენარეების ნაწილი ასინთეზირებს ნიკოტინს ძირითადად მავნებლების თავიდან ასაცილებლად. მაგალითად, კარტოფილი, პომიდორი, ბადრიჯანი და ზოგიერთი მწვანილი. თამბაქო კი ნიკოტინს სხვა მცენარეებთან შედარებით მაღალი კონცენტრაციით გამოიმუშავებს.

ნიკოტინის მიღების გვერდითი მოვლენებია:

  • მადის დაქვეითება

  • გულის აჩქარება

  • წნევის მატება

  • ძილის დარღვევა

ის ასევე იწვევს:

  • ამაღლებულ განწყობას

  • გაუმჯობესებულ მეხსიერებას

  • გაუმჯობესებულ კონცენტრაციის უნარს

ნიკოტინის რეგულარული მიღება თავის ტვინში ცვლილებებს იწვევს და ამიტომაც მასზე უარის თქმას თან ახლავს სიმპტომები, რომლებთან გამკლავებაც ხშირად სიძნელეებთანაა დაკავშირებული.

წყარო: WomanLog

კუპრი არის თამბაქოს წვის შედეგად წარმოქმნილი ქიმიური ნივთიერებების საერთო სახელი. როგორც წესი, კუპრი შეიცავს სიგარეტის კვამლში არსებულ მავნე და კიბოს გამომწვევ ნივთიერებებს. კუპრი ფილტვებში ღრმად აღწევს და შეიძლება, რომელიმე დაავადების განვითარების მიზეზიც კი გახდეს.

► კუპრი აზიანებს პირის ღრუსაც. ის უარყოფითად მოქმედებს კბილებზე და იწვევს მათ გაშავებას, ღრძილების დეგრადაციას და გემოს რეცეპტორების დესენსიტიზაციას.

ნახშირბადის მონოქსიდი (CO) არის უფერო, უსუნო, მომწამლავი აირი, რომელიც წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც ნახშირბადი სრულად არ იწვის. ნახშირბადის მონოქსიდი სიგარეტის კვამლშიც არის და ფილტვების გავლით სისხლში ხვდება. სისხლში ნახშირბადის მონოქსიდი ემაგრება ჰემოგლობინის მოლეკულას, რომელიც სხეულს ჟანგბადით ამარაგებს. ჰელოგლობინის იმ მოლეკულას კი, რომელსაც CO მიემაგრება, აღარ შეუძლია ჟანგბადის ტარება. შესაბამისად, სისხლში ნახშირბადის მონოქსიდის მოხვედრა ხელს უშლის ორგანოებისთვის ჟანგბადის მიწოდების პროცესს.

იმ შემთხვევაში, როდესაც სისხლის უჯრედები სხეულს საკმარისი ჟანგბადით ვერ ამარაგებენ, გული იწყებს მეტი დატვირთვით „მუშაობას“, რათა სხეულის ყველა ორგანოს საკმარისი ჟანგბადი მიეწოდოს. სწორედ ამიტომ, გულის პრობლემების გამომწვევი მიზეზი ხშირად ნახშირბადის მონოქსიდია.

უკვამლო თამბაქო

უკვე შეიქმნა თამბაქოს არაერთი პროდუქტი, რომელიც უკვამლოა (მაგალითად, საღეჭი თამბაქო, ხსნადი თამბაქო და ა.შ.), თუმცა ნიკოტინს ისინიც აწვდიან სხეულს.

► უკვამლო თამბაქოს პროდუქტები სიგარეტთან შედარებით 3-4-ჯერ მეტ ნიკოტინს შეიცავენ.

გავრცელებული აზრია, რომ აგვარი პროდუქტების მიღება ბევრად უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე მოწევა, თუმცა ეს ასე არ არის. უკვამლო თამბაქოს მოხმარებაც საზიანოა ჯანმრთელობისთვის და შეუძლია იმ გართულებების გამოწვევა, რასაც სიგარეტის მოწევა იწვევს.

ელექტრონული სიგარეტი

ელექტრონული სიგარეტი (ე.წ. „ვეიპი“) არ შეიცავს თამბაქოს, არ იწვის და არ ქმნის კვამლს. ამ შემთხვევაში ჩასუნთქული ორთქლი სითხის გაცხელებით წარმოიქმნება. ეს სითხე შედგება სხვადასხვა ნივთიერებისგან, თუმცა ყველაზე დიდი მოცულობით ის ნიკოტინს შეიცავს.

პოპულარულია შეხედულება, რომ ელექტრონული სიგარეტი ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს და მეტიც, მისი დახმარებით ადამიანები მოწევას თავს დაანებებენ. თუმცა, სიმართლე ისაა, რომ ელექტრონული სიგარეტიც აზიანებს ფილტვებს. 2019 წელს ახალგაზრდებში ფილტვის დაზიანების შემთხვევების ზრდა დაფიქსირდა და მალევე დაავადებათა კონტროლის ამერიკულმა ცენტრმა დაიწყო სპეციალური ტერმინის — EVALI-ს გამოყენება, რომელიც ელექტრონული სიგარეტის მოხმარებისგან გამოწვეულ ფილტვის დაზიანებას აღნიშნავს.

პასიური მწეველობა

როდესაც არამწეველი ადამიანი სხვისი სიგარეტის კვამლს სუნთქავს, ის ავტომატურად იქცევა პასიურ მწეველად, რომელიც სუნთქავს მეორად კვამლს (SHS-ს). სწორედ ამ კვამლის მავნელობა გახდა მოწევის საჯარო სივრცეებში მასიურად აკრძალვის მიზეზი.

პასიური მოწევაც დამაზიანებელია ჯანმრთელობისთვის და იწვევს ისეთივე დაავადებებს, რომლებსაც აქტიური მოწევა (ფილტვის კიბო, რესპირატორული დაავადებები, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები). მართალია, დადგენილია, რომ პასიური მწეველობაც საფრთხეს წარმოადგენს თქვენი ჯანმრთელობისთვის, თუმცა რისკი ზუსტად არ არის განსაზღვრული.

მოწევა და ორსულობა

ორსულობის დროს მოწევა ზიანს აყენებს როგორც მშობელს, ასევე ნაყოფს.  ზოგადად, მოწევა ამცირებს დაორსულების შანსს და ზრდის უნაყოფობის რისკს.

ორსულობის დროს მოწევით გამოწვეული გართულებებია:

  • მუცლის მოშლის მაღალი შანსი

  • მკვდრადშობადობის მაღალი შანსი

  • ნაადრევი მშობიარობის გაზრდილი რისკი

  • ნაყოფის მცირე წონიანობა

  • ნაყოფში ტუჩის ან/და სასის ნაპრალის განვითარების მაღალი შანსი

  • ჩვილის უეცარი სიკვდილის სინდრომის მაღალი რისკი

წყარო: WomanLog

მწეველობიდან არამწეველობამდე — მოწევისთვის თავის დანებება

ხშირად, მწეველი ადამიანები ვერ აცნობიერებენ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საფრთხეებს, თუმცა ამ რისკების შესახებ ინფორმაციის ქონა ვერ ეხმარებათ მათ მოწევისთვის თავის დანებებაში. არ აქვს მნიშვნელობა, რამდენი ხანია ეწევით, თქვენი ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანია, რომ ამ ჩვევაზე უარი თქვათ.

მოწევა არ არის მხოლოდ ნიკოტინზე დამოკიდებულება, ეს ფსიქოლოგიური ჩვევაცაა, რომელზეც უარის თქმა ნებისყოფას მოითხოვს. ვინაიდან ნიკოტინის მიღებისას ტვინში დოფამინი (ე.წ. „ბედნიერების ჰორმონი“) გამოიყოფა, ის შეიძლება გამოსავალი იყოს შფოთვის, დეპრესიის ან უბრალოდ ცუდ გუნებაზე ყოფნის დროს. მოწევისთვის თავის დანებება კი იმას ნიშნავს, რომ ამგვარ პრობლემებთან გასამკლავებლად სხვა გზები უნდა იპოვოთ.

მოწევა ხშირად ყოველდღიური რუტინის ნაწილი ხდება. თუ თქვენი ახლო მეგობრები ან კოლეგები მწეველები არიან, მაშინ სიგარეტისთვის თავის დანებება უფრო რთული ამოცანა ხდება.

► იმისთვის, რომ სიგარეტს თავი დაანებოთ, მოწევის ფსიქოლოგიური და სოციალური ასპექტები უნდა გაითვალისწინოთ. მართალია, ამისი გაკეთება რთული, თუმცა შესაძლებელია!

შექმენით თქვენზე მორგებული გეგმა და მას მიჰყევით. ზოგი ადამიანი აპლიკაციას იყენებს, ზოგი კი ირგვლივ მყოფი ადამიანების შექებასა და თანადგომას ეყრდნობა.

მართალია, მოწევისთვის თავის დანებებისთვის ერთი ფორმულა არ არსებობს, თუმცა ეს რჩევები პირველი კვირების განმავლობაში დაგეხმარებათ:

  • არ აცდუნოთ საკუთარი თავი! მოიშორეთ ყველა სიგარეტი და სანთებელა თქვენი სახლიდან თუ სამუშაო გარემოდან.

  • მოერიდეთ ისეთ სიტუაციაში ყოფნას, სადაც ხშირად ეწევიან.

  • თუკი მოწევა თქვენი ყოველდღიურობის ნაწილი იყო, შეეცადეთ ცოტა ხნით გარემო შეიცვალოთ.

  • იყიდეთ ხელის სათამაშო და მოწევის სურვილის გაჩენისას ძლიერად მოუჭირეთ და ითამაშეთ.

  • მაშინ, როცა მოწევა მოგინდებათ საჭეღი რეზინი დაღეჭეთ.

კიდევ რა შეგიძლიათ რომ გააკეთოთ? შეეცადეთ ჯანსაღი ცხოვრების წესზე გადახვიდეთ და ვარჯიში დაიწყოთ.

ისევე როგორც ყველა სხვა დამოკიდებულებას, მოწევისთვის თავის დანებებასაც თან ახლავს სირთულეები:

  • სიგარეტის მოწევის ძლიერი სურვილი

  • გაღიზიანება ან გაბრაზება

  • შფოთვა ან ნერვიულობა

  • კონცენტრაციის სირთულე

  • მოუსვენრობა

  • მადის მომატება

ეს პროცესი მარტივი არ არის, თუმცა მნიშვნელოვანია გახსოვდეთ, რომ სიმპტომები დროებითია და რამდენიმე კვირაში გაივლის!

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: WomanLog

წყარო

სქესობრივი მომწიფება — ფიზიკური ცვლილებები გარდატეხის ასაკში

მიერ
admin
-
0
#image_title

სქესობრივი მომწიფება არის პროცესი, რომელიც ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლას აღნიშნავს. ამ დროს ხდება როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქოლოგიური ცვლილებები.

გოგოების სქესობრივი მომწიფება საშუალოდ 9-11 წლის ასაკში იწყება და გრძელდება 15-17 წლამდე. ბიჭები, როგორც წესი, უფრო გვიან გადიან ამ პროცესს — 11-12 წლიდან დაახლოებით 16-17 წლამდე. მომწიფების ტემპი განსხვავდება ყველა ადამიანისთვის. თანატოლებთან შედარებით მცირედით ჩამორჩენა ან მათთვის გასწრება სრულიად ნორმალური რამაა.

ის ცვლილებები, რომლებიც „სქესობრივ მომწიფებად“ მოიაზრება, რამდენიმე წლის განმავლობაში მიმდინარეობს. თითოეული ადამიანის მომწიფება ინდივიდუალური პროცესია, რომელიც ინდივიდუალური ტემპითა და ინდივიდუალური ფორმით ხდება. საკუთარი სხეულის რიტმზე გავლენის მოხდენა არ შეგიძლიათ, მაგრამ შეგიძლიათ, სცადოთ მისი გაგება და გააზრება.

ჰორმონალურ დონეზე ყველა ეს ცვლილება ტვინიდან მომდინარე სიგნალების შედეგია. გონადოტროპინის გამომყოფი ჰორმონი (GnRH) აღწევს ჰიპოფიზს (თავის ტვინის ქვედა დანამატს), რომელიც შემდგომ სისხლის მიმოქცევის სისტემაში გამოყოფს ორ ჰორმონს — მალუთეინიზირებელ ჰორმონს (LH) და ფოლიკულის მასტიმულირებელ ჰორმონს (FSH). LH და FSH ჰორმონები არეგულირებენ ესტროგენისა და ტესტოსტერონის გამოყოფას. ტესტოსტერონი და ესტროგენი გოგოებსაც აქვთ და ბიჭებსაც, თუმცა სხვადასხვაგვარი რაოდენობით, და ისინი სხვადასხვაგვარად ზემოქმედებენ სხეულზე.

რა ხდება სხეულში სქესობრივი მომწიფების დროს?

სქესობრივი მომწიფების ყველაზე შესამჩნევი ცვლილებები ფიზიკურია. მოზარდებს ბავშვობიდან ზრდასრულობაში გადასვლისას ეცვლებათ სიმაღლე, სხეულის ფორმა, წონა და თმიანობა.

თმა სხეულზე

თმის ზრდა (იქ, სადაც თმა მანამდე არ იყო) სქესობრივი მომწიფების ერთ-ერთი პირველი ნიშანია. გარდატეხის ასაკში იღლიებისა და სასქესო ორგანოების უბნებში თმის ზრდა გოგოებსაც ეწყებათ და ბიჭებსაც. ხელებსა და ფეხებზე თმა უფრო ხშირი და მუქი ხდება. თმის ტიპი ინდივიდუალურია — მიახლოებითი წარმოდგენის შესაქმნელად შეგიძლიათ თქვენს მშობლებს მიმართოთ.

სქესობრივი მომწიფების გვიანდელ ეტაპზე, დაახლოებით 15 წლის ასაკში, ბიჭებს, როგორც წესი, წვერი ამოსდით. ჩვეულებრივ, ჯერ ჩნდება ულვაში ზედა ტუჩს ზემოთ, შემდეგ კი — ნიკაპზე და ბოლოს ყბის გაყოლებაზე. წვერის ზრდის ტემპი ძალიან ინდივიდუალურია — ზოგ ბიჭს 12 წლის ასაკშივე აქვს ღინღლები, ზოგს კი ზრდასრულობის ასაკშიც რთულად ეზრდება წვერი.

სხეულზე ამოსული თმის მოვლას ერთგვარი სოციალური და კულტურული მნიშვნელობა აქვს, თუმცა საბოლოოდ მხოლოდ თქვენი გადასაწყვეტია, რას უზამთ თქვენს თმასა თუ წვერს. ზოგი ადამიანი უფრო მგრძნობიარეა გაპარსვისადმი და უღიზიანდება კანი ან უფრო დიდი ალბათობით აწუხებს თმის ჩაბრუნება პარსვის შემდეგ. ასეთი მგრძნობელობების შესამსუბუქებლად ბევრი სხვადასხვა პროდუქტი არსებობს, თუმცა ზოგჯერ უმჯობესია, უბრალოდ აცადოთ თმას გაზრდა.

წყარო: WomanLog

თუკი გაპარსვას გადაწყვეტთ, რამდენიმე რამ გაითვალისწინეთ:

  • გაარკვიეთ, რა ტიპის საპარსი შეგეფერებათ ყველაზე მეტად (მაგ., სამართებელი, ელექტრული საპარსი და მრავალი სხვა). თუმცა დარწმუნდით, რომ იყენებთ ახალ, სუფთა საპარსს.

  • დაასველეთ კანი, რომლის გაპარსვაც გსურთ, და გამოიყენეთ გელი, ლოსიონი ან საპარსი კრემი. ეს სამართებლის პირსა და თქვენს კანს შორის დამცავ ბარიერს ქმნის და ამავდროულად თმის დატენიანებას უწყობს ხელს, რის მერეც ის უფრო რბილი და მარტივად გასაპარსია. თუკი ფეხებს ან ბოქვენის არეს იპარსავთ, შეიძლება, ამის გაკეთება უფრო მარტივი შხაპის მიღებისას იყოს, რადგან ამ დროს უფრო მეტი პირადი სივრცე გაქვთ და თქვენი კანი უკვე სველია.

  • პარსვისას კანს ძლიერად ნუ დააწვებით, რადგან ზედმეტმა ზეწოლამ შეიძლება კანი დააზიანოს. განსაკუთრებით ფრთხილად იყავით სხეულის ბორცვებიან ნაწილებში — მაგალითად, კოჭებთან, მუხლებთან და ყბის ქვემოთ — და, რა თქმა უნდა, თქვენი სასქესო ორგანოების მიდამოებში.

  • რეგულარულად გამოცვალეთ თქვენი საპარსის პირი. დაბლაგვებული პირით პარსვა უფრო რთულია, გარდა ამისა განმეორებითი გამოყენებისას თმა და მკვდარი კანი სამართებლის პირის ქვეშ გროვდება.

  • თქვენი საპარსი სხვას არ მისცეთ და არც თქვენ გამოიყენოთ სხვისი — პირადი ჰიგიენის ნივთების გაზიარება კარგი აზრი არ არის.

გენიტალიები (სასქესო ორგანოები)

თმის ზრდასთან ერთად ბიჭებში სქესობრივი მომწიფების დაწყების ერთ-ერთი პირველი ნიშანი პენისისა და სათესლეების ზომაში ზრდაა. ამ დროს სათესლეები უფრო ქვემოთ იწევს, სათესლე პარკი კი ნელ-ნელა უფრო მუქდება. გენიტალიები რამდენიმე წლის განმავლობაში იცვლება და, როგორც წესი, ჩამოყალიბებას დაახლოებით 18 წლის ასაკში ასრულებს.

ამ დროს ბიჭებს უფრო და უფრო ხშირად უჩნდებათ ერექცია — სასქესო ორგანოს აღგზნება და გამყარება. ერექცია შეიძლება ნებისმიერ დროს მოხდეს, მისი სიხშირე კი ძალიან ინდივიდუალურია — იქნება ეს მხოლოდ ერთი თუ რამდენიმე ერექცია ყოველდღიურად. ეს დამოკიდებულია ასაკზე, სექსუალურ სიმწიფეზე და რამდენიმე სხვა ფაქტორზე (აბსოლუტურად ნორმალურია, რომ ერექცია ყოველგვარი მიზეზის გარეშე გაჩნდეს).

► ერექცია ასევე შეიძლება მოხდეს ძილის დროს, რასაც ზოგჯერ შეიძლება მოჰყვეს ეაკულაცია (სასქესო ორგანოდან სპერმის გამონთხევა), რასაც ე.წ. „სველ სიზმარს“ ეძახიან. ასეთი სიზმრები საკმაოდ ხშირია სქესობრივი მომწიფების დროს და ისინი მაშინ იწყება, როდესაც სხეულში ტესტოსტერონის წარმოება იზრდება. ის ფაქტი, რომ ამ პროცესის მართვა და მასზე რაიმე გავლენის მოხდენა თითქმის შეუძლებელია, შეიძლება გამაღიზიანებელი იყოს და სირცხვილის გრძნობასაც აჩენდეს — თუმცა, არც პირველი ხართ და არც უკანასკნელი: იცოდეთ, რომ ეს ჩვეულებრივი მოვლენაა და მასში სამარცხვინო არაფერია.

გოგოებში ამ დროს ნელ-ნელა იცვლება ვულვა — ქალის სასქესო ორგანოების გარე ნაწილი, რომელშიც შედის ვაგინა, კლიტორი, მცირე და დიდი სასქესო ბაგეები — ხდება სტრუქტურულად უფრო დიდი და მეტად გამოხატული. დიდი სასქესო ბაგეები (ვულვის დიდი გარე ნაკეცები; ე.წ. „ლაბია მაჟორა“) უფრო ხილული ხდება, ყალიბდება მცირე სასქესო ბაგეები (ვულვის უფრო პატარა, შიდა ნაკეცები), ხოლო კლიტორი ოდნავ ზომაში იზრდება. ეს, ჩვეულებრივ, პირველ მენსტრუაციამდე ორი-სამი წლით ადრე ხდება.

მკერდი

სქესობრივი მომწიფებისას მკერდის ჩამოყალიბება დვრილის (ძუძუსთავის) ქვემოთ მცირედი შეშუპებით იწყება. ამას შეიძლება თან ახლდეს დროგამოშვებითი ტკივილი. ამ დროს ძუძუსთავის ქვეშ შეამჩნევთ პატარა გამობურცულობას, რომელიც დროთა განმავლობაში გაიზრდება. ძუძუსთავები და წრიული კანი მათ გარშემო (რომელსაც არეოლა ეწოდება) უფრო დიდი და მუქი გახდება. ხშირ შემთხვევაში, ერთ-ერთი ძუძუ მეორეზე უფრო სწრაფად ყალიბდება და, მართალია, მეორე მას მალევე დაეწევა, მაგრამ არ გაგიკვირდეთ, თუკი საბოლოოდ ერთ-ერთი ძუძუ მეორეზე ოდნავ დიდი ზომის იქნება. ზომაში ასეთი სხვაობა თითქმის ყველა ქალს აქვს — იდეალურად სიმეტრიული ძუძუები არ არსებობს.

► იხილეთ აგრეთვე: რატომ იცვამენ ქალები ლიფს?

წყარო: WomanLog

როდესაც მკერდი ჩამოყალიბებას იწყებს, შესაძლოა, ლიფის ტარების საჭიროება გაგიჩნდეთ. ეს განსაკუთრებით სასარგებლოა ვარჯიშისას, რადგან მკერდის ზრდისას ტკივილი შემაწუხებელია — თქვენი სხეულის გამო არ უნდა მოგიწიოთ ისეთ რამეებზე უარის თქმა, რისი კეთებაც გიყვართ. ლიფთან, ისევე როგორც ყველაფერ ახალთან, შეგუება შეიძლება არც ისე მარტივი იყოს, თანაც შესაფერისი ზომის პოვნა ზოგჯერ იმაზე უფრო რთულია, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს, თუმცა თუ საკმარის დროს დაუთმობთ თქვენთვის შესაფერისი ზომის პოვნას, ეს ძალიან გაგიმარტივებთ ცხოვრებას. თუკი პირველად მიდიხართ ლიფის საყიდლად, უმჯობესია, ზომასთან დაკავშირებით ვინმე უფროსს ჰკითხოთ რჩევა — იქნება ეს სანდო მეგობარი, ოჯახის წევრი თუ მაღაზიის კონსულტანტი.

► მკერდის ზომა და ფორმა ხშირად სპეკულაციის საგანია და ბევრი გოგოსა თუ ქალისთვის კომპლექსის წყაროა. სქესობრივი მომწიფებისას საკუთარი მკერდისადმი არაჯანსაღმა მიდგომამ გოგოს შეიძლება უარი ათქმევინოს ლიფებზე და მკერდის ჯანმრთელობაზე საუბარზე, რაც მას საჭირო ინფორმაციის გარეშე დატოვებს და გაზრდის იმის ალბათობას, რომ მან ისეთი შეცდომები დაუშვას, რომლებსაც მნიშვნელოვანი გავლენა ექნება მის სხეულზე და რომელთა აცილებაც შესაძლებელი იყო. ამან შეიძლება ხერხემლის პრობლემებიც კი გააჩინოს, თუკი გოგო მკერდის დასამალად მოზარდობის პერიოდში წელში მოხრილი დადიოდა.

პირველი მენსტრუაცია

თქვენი პირველი მენსტრუალური ციკლი თქვენი მკერდის ჩამოყალიბების დაწყებიდან დაახლოებით 2-2.5 წლის შემდეგ დადგება. თავიდან მენსტრუაცია შეიძლება საკმაოდ არარეგულარული იყოს, რადგან სხეულს დრო სჭირდება, სანამ ჰორმონების ახალ ნაკადს დაარეგულირებს. მენსტრუაცია დაახლოებით ერთი წლის შუალედში უნდა დასტაბილურდეს, თუმცა ზოგ შემთხვევაში ამას მეტი დრო სჭირდება. ყველაზე ხშირი ნიშანი იმისა, რომ სხეული მზადაა ამ ცვლილებისთვის, არის ვაგინალური გამონადენის არსებობა: მოთეთრო-გამჭვირვალე, ოდნავ წებოვანი სითხე, რომელიც შეიძლება დროგამოშვებით თქვენს საცვალზე შენიშნოთ. ეს, როგორც წესი, პირველად პირველ მენსტრუაციამდე 6-12 თვით ადრე ხდება.

გოგოების უმეტესობას პირველი მენსტრუაცია 12-13 წლის ასაკში ეწყება, თუმცა 10-იდან 15 წლამდე შუალედში ნებისმიერი დრო ნორმად მიიჩნევა. მენსტრუაციის მოახლოების მანიშნებელ სიმპტომებს შორისაა მკერდის მგრძნობიარობა, შებერილობა, ორგანიზმში სითხის შეკავება (ედემა), კუნთებისა და სახსრების ტკივილი, თავის ტკივილი, აკნე, მუცლის სპაზმური ტკივილი, ფაღარათი ან შეკრულობა, წელის ტკივილი, ძილის სირთულე, ენერგიის ნაკლებობა ან დაქანცულობა. სიმპტომების სრული სია ყველას არ აწუხებს — მეტიც, ზოგ გოგოს საერთოდ არავითარი სიმპტომი არ აქვს — და ეს მხოლოდ შესაძლო დისკომფორტების ჩამონათვალია. ხშირ შემთხვევაში მუცლის ტკივილის საწინააღმდეგოდ მარტივი ტკივილგამაყუჩებლები საკმარისია, ბევრ სხვა სიმპტომთან ბრძოლა კი მარტივადაა შესაძლებელი ჯანსაღი ცხოვრების წესით.

► არ მოგერიდოთ უფროსებისთვის იმ ჰიგიენურ ნივთებზე საუბარი, რომლებიც თქვენი მენსტრუაციისთვის დაგჭირდებათ. მენსტრუაცია ცოტა უსუფთაო, მაგრამ ბუნებრივი პროცესია. რაც უფრო მომზადებული დახვდებით მას, მით მარტივი იქნება მისი მართვა და მით უფრო დამოუკიდებელი იქნებით თქვენ.

► იხილეთ აგრეთვე: რატომ იგვიანებს ჩემი მენსტრუაცია? — შესაძლო მიზეზები

კუნთები და წონა

ბიჭებში ტესტოსტერონის წარმოების ზრდა მნიშვნელოვნად ზრდის კუნთოვან მასას სხეულში. თავდაპირველად იზრდება კუნთების მასა, შემდეგ კი მათი ძალა და გამძლეობა, ფილტვებისა და გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მომწიფების დამსახურებით. ამ მხრივ, ერთისა და იმავე ასაკის ბიჭებს შორის მნიშვნელოვანი სხვაობები შეიმჩნევა, რადგან ყველა ერთნაირი ტემპით არ იზრდება. სქესობრივი მომწიფების დროს კუნთოვანი მასა გოგოებშიც იზრდება, თუმცა შედარებით უფრო ნაკლებად.

ბიჭებმა ამ პერიოდში ასევე შეიძლება შეამჩნიონ, რომ ხმა უბოხდებათ. სქესობრივი მომწიფებისას ბიჭების ხორხი იმდენად სწრაფად იზრდება, რომ ის ზოგჯერ ხმის იოგებს „წელავს“, რაც ხმის ჩახლეჩას იწვევს. ტემბრის ცვალებადობის ეს პერიოდი, როგორც წესი, მხოლოდ რამდენიმე თვე გრძელდება.

წონაში მატება, შესაძლოა, სქესობრივი მომწიფების არასასურველი ნაწილი იყოს, თუმცა ის აუცილებელია საიმისოდ, რომ სხეულმა მიიღოს ის, რაც შესაფერისად განვითარებისთვის სჭირდება — მოზარდობის პერიოდში კი სხეულს დამატებითი რესურსები სჭირდება. წონის ცვლილება შეიძლება არასასიამოვნო იყოს, მაგრამ იმ ცვლილებებზე ფოკუსირება, რომლებიც არ მოგწონთ, კარგს არაფერს მოგიტანთ, განსაკუთრებით თუკი ამის გამო საკვებზე ამბობთ უარს. ყოველთვის უმჯობესია, რომ განსაზღვრული იმიჯის შენარჩუნების ნაცვლად იზრუნოთ საკუთარ თავზე. ამის მნიშვნელოვანი ნაწილია საკუთარი სხეულის სიყვარული. თუკი ჭარბი წონა გადარდებთ, შეგიძლიათ, თქვენს მშობლებს ან ექიმს გაესაუბროთ და დარწმუნდეთ, რომ ყველაფერი ნორმალურად პროგრესირებს.

კანი და ოფლი

გოგოებშიც და ბიჭებშიც სქესობრივი მომწიფების დროს ძალიან იზრდება კანის ცხიმის გამოყოფა ცხიმოვანი ჯირკვლებიდან (რომელთა დიდი ნაწილიც მდებარეობს ზურგზე, გულმკერდის არეში, კისერზე, მხრებსა და სახეზე). ცხიმი თქვენი კანის ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად საჭირო სხეულის ბუნებრივი სითხეების საკვანძო ნაწილია, თუმცა ბევრ მოზარდს ცხიმოვანი ჯირკვლების ზედმეტი აქტიურობა აწუხებს, რამაც შეიძლება კანის ფორების დახშობა გამოიწვიოს.

ამას აკნე ეწოდება. ზოგ ადამიანს მხოლოდ იშვიათად თუ შეაწუხებს ხოლმე მუწუკები, თუმცა ზოგს კანის პრობლემები ზრდასრულობის დროსაც აქვს. თქვენი კანის ტიპისგან განურჩევლად, კანზე ზრუნვა — მისი სისუფთავის და ტენიანობის შენარჩუნება და მზისგან დაცვა —ძალიან დაგეხმარებათ, რომ კარგად გამოიყურებოდეთ და კარგად გრძნობდეთ თავს.

ამ დროს ასევე ჭარბია ოფლიანობა. სქესობრივი მომწიფებისას საოფლე ჯირკვლები უფრო აქტიურდება და, შესაბამისად, გამოყოფს უფრო მეტ ოფლს. მართალია, თვითონ ოფლი უსუნოა, მაგრამ კანზე არსებული ბაქტერიები ამინომჟავებად იშლება, რაც ცუდ სუნს წარმოშობს. სხეულზე სუნის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია კანის სისუფთავის შენარჩუნება — რეგულარულად მიიღეთ შხაპი, განსაკუთრებით ყურადღება მიაქციეთ თქვენს იღლიებს, ფეხებსა და გენიტალიებს. დეზოდორანტის გამოყენება ასევე დაგეხმარებათ სუნის შემცირებაში, განსაკუთრებით ფიზიკური აქტივობის დროს.

► სქესობრივი მომწიფების მუდმივი ცვლილებები ზოგჯერ თავბრუდამხვევია, უამრავი ახალი ინფორმაციითა და შეგრძნებით, მაგრამ თუკი საკუთარ თავს ზედმეტად მკაცრად არ განსჯით, ზრდასრულობაში ახალაღმოჩენილი დამოუკიდებლობით, მეტი ემოციური სიმწიფითა და საკუთარი თავის ჯანსაღი აღქმით შეაბიჯებთ.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: ანო ნეფარიძე / Femea

წყარო

რა არის ფალოპის მილი? — მისი დანიშნულება, შესაძლო საფრთხეები და მკურნალობა

მიერ
admin
-
0
#image_title

ფალოპის მილი (იგივე ფალოპის ლულა, საშვილოსნოს მილი ან კვერცხსავალი მილი) წარმოადგენს მნიშვნელოვან არხს სპერმატოზოიდისა და კვერცხუჯრედის შესახვედრად და განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის (ემბრიონის) საშვილოსნოში მოსახვედრად. ფალოპის მილების ჯანმრთელობის მდგომარეობა აისახება ნაყოფიერებაზე (ფერტილურობაზე). დაზიანებულმა ან გაუმტარმა ფალოპის მილებმა შეიძლება გაართულოს დაორსულება.

ფალოპის მილის ანატომია

ფალოპის მილი არის ვიწრო, კუნთოვანი მილების წყვილი, რომლებიც წარმოადგენენ ერთგვარ არხს საკვერცხეებსა (სადაც წარმოიქმნება კვერცხუჯრედი) და საშვილოსნოს (სადაც განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი შეიძლება გადაიქცეს ნაყოფად) შორის. განაყოფიერების პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილი იწყება ფალოპის მილში, რაც მას რეპროდუქციული სისტემის უმნიშვნელოვანეს ნაწილად აქცევს. ჩვეულებრივ, ქალის ორგანიზმში ორი ფალოპის მილია: ერთი — საშვილოსნოს მარჯვნივ, მეორე კი — მარცხნივ. თითოეული მილი გამოდის საშვილოსნოს ტანიდან და მიემართება საკვერცხეებისკენ.

ზრდასრულებში ფალოპის მილის სიგრძე საშუალოდ 10-12 სანტიმეტრია, დიამეტრი კი 0.5-1,5 სანტიმეტრი.

ფალოპის მილი ოთხი ნაწილისგან შედგება:

  • ინტერსტიციალური (შუალედური) ნაწილი, რომელიც საშვილოსნოს კედლის მეშვეობით უკავშირდება საშვილოსნოს შიდა ნაწილს.

  • ისთმუსი (ყელი) — ვიწრო მონაკვეთი, რომელიც საშვილოსნოს მილის სიგრძის მესამედია.

  • ამპულა — ისთმუსის მსგავსად, ესეც თხელკედლიანია და დაახლოებით, საშვილოსნოს მილის სიგრძის ნახევარს შეადგენს.

  • ინფუნდიბულუმი (ძაბრისებრი ნაწილი) — ადგილი, სადაც მილი ფართოვდება და იღებს ფოჩებიანი ძაბრის ფორმას, რომელიც საკვერცხესთან ახლოს მდებარეობს. ეს ფოჩები, რომლებსაც ფიმბრიები ეწოდება, ზოგჯერ ფალოპის მილის მეხუთე ნაწილადაც მიიჩნევა. ყველაზე გრძელ ფიმბრიას, რომელიც საკვერცხესთან ყველაზე ახლოს მდებარეობს, საკვერცხის ფიმბრია ეწოდება.

ფალოპის მილი რამდენიმე შრისგან შედგება. გარე შრე მემბრანის ტიპია, რომელიც სეროზული გარსის სახელითაა ცნობილი, შიდა ნაწილში კი განლაგებულია კუნთოვანი შრეები (მიოსალპინქსი). და ბოლოს, ფალოპის მილის შიდა ნაწილში არის ნაოჭებიანი ლორწოვანი გარსი. ეს შრე ასევე შეიცავს ე.წ. „წამწამებს“ — თმის მსგავს სტრუქტურებს, რომლებიც ეხმარებიან ოვულირებულ კვერცხუჯრედს, გადაადგილდეს საკვერცხიდან საშვილოსნოში. ისინი ასევე ხელს უწყობენ საშვილოსნოს მილის სითხის განაწილებას მთელს მილში.

წყარო: Wikimedia Commons

რა არის ფალოპის მილის როლი?

ფალოპის მილი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ნაყოფის ჩასახვისა და ორსულობის დროს. ის შეიძლება აღვიქვათ, როგორც:

  • კვერცხუჯრედის შესანახი ადგილი: ყოველთვიურად, მენსტრუაციის დროს, ერთ-ერთ საკვერცხეში კვერცხუჯრედი ვითარდება და შემდეგ ხდება მისი გამოთავისუფლება (ოვულაცია). ფალოპის მილის ბოლოში მდებარე თითის მსგავსი თითოეული სტრუქტურა, რომელსაც ფიმბრიები ეწოდება, კვერცხუჯრედს ატარებს მილში, სადაც კვერცხუჯრედი ელოდება განაყოფიერებას.

  • ადგილი, სადაც ხდება განაყოფიერება: თუ ვაგინალური სექსის დროს კაცი განიცდის ეაკულაციას, მისი სპერმა გადადის საშოში, საშვილოსნოს ყელში, საშვილოსნოში და საბოლოოდ ხვდება ფალოპის მილში. სწორედ აქ იწყება განაყოფიერების პროცესი, როცა კვერცხუჯრედი და სპერმატოზოიდი ერთმანეთს ხვდება.

  • გზა, რომლითაც განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი ხვდება საშვილოსნოში: განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი (ემბრიონი) მანამდე მოგზაურობს ფალოპის მილებში, სანამ საშვილოსნოში არ აღმოჩნდება, სადაც შეიძლება ნაყოფად ჩამოყალიბდეს.

შესაძლებელია თუ არა დაორსულება მხოლოდ ერთი ფალოპის მილის არსებობის შემთხვევაში?

დიახ. შესაძლოა, ადამიანი დაიბადოს მხოლოდ ერთი ფალოპის მილით ან შემდგომ გახდეს საჭირო მისი ამოღება, თუმცა ერთი ჯანმრთელი ფალოპის მილისა და ნორმალური მენსტრუალური ციკლის შემთხვევაში დაორსულება სავსებით შესაძლებელია.

დაორსულება მაშინაც შესაძლებელია, თუ ადამიანს არცერთი ფალოპის მილი არ აქვს. ამ შემთხვევისთვის გამოიყენება ე.წ. „ინ ვიტრო“ განაყოფიერება, რომელსაც ფალოპის მილის არარსებობა ხელს არ უშლის.

► ფალოპის მილი გადამწყვეტ როლს ასრულებს სპერმატოზოიდებისა და კვერცხუჯრედების ერთმანეთთან შეხვედრასა და განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის საშვილოსნოში გადატანაში. შესაძლოა, დაორსულება პრობლემური გახდეს ფალოპის მილების გაუმტარობის ან სტრუქტურული დარღვევების შემთხვევაში. სტატისტიკის თანახმად, უნაყოფობის 20-30% სწორედ მილების ფუნქციონირების პრობლემებთანაა დაკავშირებული.

რა ახდენს გავლენას ფალოპის მილების ფუნქციონირებაზე?

რამდენიმე ძირითადი გარემოება, რაც გავლენას ახდენს ფალოპის მილების ფუნქციონირებაზე:

  • საშვილოსნოს გარე ორსულობა: როცა განაყოფიერებული კვერცხუჯრედი ხვდება საშვილოსნოს გარეთ, ძირითადად ერთ-ერთ ფალოპის მილში. თუ კვერცხუჯრედი განვითარდება და ორსულობა გაგრძელდება, აუცილებელია მისი შეჩერება მედიკამენტებით ან ქირურგიული ჩარევით, რადგან შეიძლება ამან ადამიანის ჯანმრთელობას საფრთხე შეუქმნას.

  • ენდომეტრიოზი: საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსის უადგილო ქსოვილმა შეიძლება დაბლოკოს ფალოპის მილები ან გამოიწვიოს ნაწიბურები, რაც ართულებს დაორსულების პროცესს.

  • ფალოპის მილის კიბო: ფალოპის მილის კიბო ვითარდება საკვერცხისა და საშვილოსნოს დამაკავშირებელ მილებში.

  • საშვილოსნოს ფიბრომა: ფიბრომები ყველაზე ხშირად იზრდება საშვილოსნოში, თუმცა შესაძლოა ფალოპის მილებშიც აღმოჩნდნენ და დაბლოკონ ისინი.

  • ჰიდროსალპინქსი: ფალოპის მილები შეიძლება დაიბლოკოს სითხის დაგროვებით ტრავმის ან ინფექციის შემდეგ, რამაც, თავის მხრივ, შეიძლება ხელი შეუშალოს დაორსულების პროცესს.

  • პარაოვარიული კისტა (ცისტა): ეს სითხით სავსე მასები წარმოიქმნება საკვერცხეებსა და ფალოპის მილებთან. პარაოვარიული კისტა კეთილთვისებიანია (არასიმსივნური) და, როგორც წესი, მკურნალობის გარეშე ქრება.

  • სალპინგიტი/მენჯის ანთებითი დაავადება (PID): სალპინგიტის გამომწვევ მიზეზებს შორის ყველაზე ხშირად ინფექცია სახელდება. თუკი დროულად არ დაიწყება მკურნალობა, მენჯის ანთებითმა დაავადებამ შეიძლება გამოიწვიოს უნაყოფობა ან/და გაზარდოს საშვილოსნოს გარე ორსულობის რისკი. ქლამიდია, გონორეა, გენიტალური ტუბერკულოზი — ეს ყველაფერი კავშირშია სალპინგიტთან და უნაყოფობასთან.

► აღსანიშნავია, რომ თანდაყოლილმა ანომალიებმა ან მუცლის ღრუს ოპერაციის შემდგომ წარმოქმნილმა ნაწიბურებმა ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ფალოპის მილებთან დაკავშირებული ნაყოფიერების პრობლემები.

ფალოპის მილების გამოკვლევის გავრცელებული ფორმები

ფალოპის მილებთან დაკავშირებული პრობლემების დიაგნოსტირება შესაძლებელია რამდენიმე განსხვავებული მეთოდით:

  • ჰისტეროსალპინგოგრამა — რენტგენის სპეციალური სახეობა, რომელიც გამოიყენება ფალოპის მილების შესამოწმებლად. იდეალურ შემთხვევაში, ჰისტეროსალპინგოგრამა აჩვენებს, ადვილად მიედინება თუ არა სითხე მილებში. უარყოფითი პასუხის შემთხვევაში, შეიძლება საქმე გვქონდეს განაყოფიერების პრობლემასთან.

  • ლაპარასკოპია — ეს არის ოპერაციის ტიპი, რომელიც გამოიყენება რეპროდუქციული ორგანოების შესამოწმებლად. ლაპარასკოპიით მოწმდება ფალოპის მილის გარე ნაწილი და დგინდება, ხომ არ არის რამე სახის დაზიანება.

  • სალპინგოსკოპია — გამოკვლევის ეს ფორმა ფალოპის მილის შიდა ნაწილის დათვალიერების საშუალებას იძლევა, რაც ადგენს, ხომ არ აღინიშნება მილის შევიწროებასთან ან გამტარობასთან დაკავშირებული დარღვევები.

ფალოპის მილის მკურნალობის გავრცელებული მეთოდები

ფალოპის მილთან დაკავშირებული პრობლემების მკურნალობა შეიძლება მოითხოვდეს ერთი ან ორივე მილის აღდგენას ან მოცილებას. ფალოპის მილის მკურნალობის მეთოდებს შორისაა:

  • სალპინგექტომია: ქირურგიული ჩარევა, რაც გულისხმობს ერთი ან ორივე ფალოპის მილის ამოღებას.

  • სალპინგოოფორექტომია: ოპერაცია, რომლის დროსაც ხდება ფალოპის მილებისა და საშვილოსნოს ამოღება.

  • სალპინგოსტომია: პროცედურა, რომლის დროსაც იჭრება ფალოპის მილი ექტოპიური (საშვილოსნოსგარე) ორსულობის, ფალოპის მილის ბლოკირების მოსაშორებლად ან დაზიანებული ქსოვილის აღსადგენად.

  • მილების რეკონსტრუქციული ქირურგია: პროცედურა, რომელიც გამოიყენება მილების ლიგირების ან დაზიანებული ფალოპის მილის აღსადგენად.

  • მილების ლიგირება (ლიგაცია): ეს არის სტერილიზაციის პროცესი. ამ პროცედურის შემდეგ კვერცხუჯრედი და სპერმატოზოიდი ვეღარ ხვდება ერთმანეთს. ცნობილია, როგორც „მილების გადაკეტვა“.

ფალოპის მილის ზოგიერთი პრობლემის მოსაგვარებლად ზოგჯერ ერთდროულად რამდენიმე ტიპის ჩარევაა საჭირო.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Nggambar / Vecteezy

სტატიის მთარგმნელი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

ქვიარ მოზარდები და სქესობრივი მომწიფება — მათი გამოწვევები და საჭიროებები გარდატეხის ასაკში

მიერ
admin
-
0
#image_title

საზოგადოებრივი ტრანსპორტით ხშირად თუ მგზავრობთ ან, უბრალოდ, ადამიანებზე დაკვირვება გიყვართ, აუცილებლად მოგხვდებათ თვალში ერთი გარემოება: უფროსები ბავშვებსა და მოზარდებს პატივს არ სცემენ.

ერთ-ერთ ამბავს გავიხსენებ: საზოგადოებრივ ტრანსპორტში ავედი, ჩემ წინ 13-14 წლის მოზარდი იჯდა. ალბათ, სკოლიდან ბრუნდებოდა. რამდენიმე გაჩერების შემდეგ ტრანსპორტში ფეხზე დასადგომი ადგილიც აღარ იყო. ერთი ქალი ამ მოზარდს მიუბრუნდა და ძალიან უხეში ტონით მოსთხოვა, ამდგარიყო და ადგილი უფროსისთვის დაეთმო. ისე მისცა შენიშვნა ამდენ ხალხში, არც კი დაფიქრებულა, როგორ იგრძნობდა ის თავს. მთავარი პრობლემაც ეს არის — ბავშვებსა და მოზარდებს უფროსები თანასწორად და სრულფასოვან ადამიანებად არ აღიქვამენ. ისინი თითქოს ნახევრად ადამიანები არიან, რომლებმაც ჯერ ბევრი უნდა იშრომონ, იწვალონ და დაამტკიცონ, რომ ადამიანად აღქმას იმსახურებენ.

თინეიჯერობა  რთულია, რადგან მხოლოდ ეს ფაქტიც კი მრავალი გამოწვევის წინაშე გაყენებს: უფროსი თაობისგან მუდმივად გიწევს იმის მოსმენა, რომ უზრდელი ხარ, რომ ჯერ პატარა ხარ იმისათვის, ვინმემ აზრი გკითხოს, თუმცა იმდენად დიდი ხარ, რომ ყოველთვის სწორად უნდა მოიქცე და შეცდომები არ დაუშვა. ამას ემატება ბიოლოგიური პროცესები, რომლებიც გარდატეხის ასაკში იწყება და ის ემოციური ფონი, რომელიც ამ პროცესებს ახლავს თან.

იყო თინეიჯერი, რთულია, მაგრამ იყო ქვიარ (ლგბტქ+ თემის წარმომადგენელი) ახალგაზრდა — ეს არა მხოლოდ რთული, არამედ ზოგჯერ გაუსაძლისი და საშიშიც კია.

კვლევები, ფსიქოლოგები და თავად ლგბტქ+ თემის წევრები ადასტურებენ, რომ გარდატეხის ასაკში ისინი თავიანთი სისგენდერი (ადამიანი, რომლის გენდერული იდენტობაც მის ბიოლოგიურ სქესს შეესაბამება) და ჰეტეროსექსუალი თანატოლებისგან განსხვავებულ გამოწვევებსაც აწყდებიან.

ინფორმაციის არარსებობა ან ცრუ ინფორმაციები

სექსუალური ორიენტაციისა და გენდერული იდენტობის  შესახებ ინფორმაციის მიღება ნებისმიერი მოზარდისთვის აუცილებელია. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში სოციალურ მედიაში მეტ-ნაკლებად გახშირდა მსგავს თემებზე საუბარი, ეს მაინც არ არის საკმარისი. გარდა ამისა, ცოტა მედიასაშუალება მოიძებნება, რომელიც არ ავრცელებს/აძლიერებს არსებულ სტერეოტიპებსა და სტიგმებს. ეს პრობლემა განსაკუთრებით მწვავეა ქვიარ ახალგაზრდების ინფორმირების პროცესში. ისინი სოციალურ ქსელებში გავრცელებული არაერთი ცრუ ინფორმაციის მსხვერპლი ხდებიან.

გარდატეხის ასაკი საყურადღებოა იმ თვალსაზრისითაც, რომ ამ დროს იწყება სექსუალური მომწიფება და მოზარდს უყალიბდება დამოუკიდებელი სექსუალური იდენტობა, უჩნდება სექსუალური სურვილები და, შესაბამისად, უჩნდება შეკითხვებიც. ქვიარ მოზარდებისთვის ეს პროცესი რამდენადმე რთულდება: მათ უწევთ არამხოლოდ სექსუალობასა და იმ ფიზიკური ცვლილებების გამომწვევ მიზეზებზე ინფორმაციის მიღება და გააზრება , რომლებსაც გარდატეხის ასაკში ზოგადად მოზარდები განიცდიან, არამედ ასევე დამოუკიდებლად, მეგობრებისგან მალულად უწევთ იმის გაგება, თუ რატომ არ ემთხვევა მათი სექსუალური სურვილები და აღქმები მათი თანატოლების სურვილებსა და აღქმებს.

„როცა გარდატეხის ასაკი მქონდა, მაშინ ქართულ ენაზე არც ისე ბევრი წყარო იყო ინტერნეტ სივრცეში, თუმცა ინგლისური კარგად ვიცოდი და უცხოური პლატფორმებიდან ვცდილობდი ინფორმაციების მიღებას. ზოგჯერ რაღაც სასაცილო ტესტებს ვაკეთებდი, მაგალითად: „ხარ თუ არა გეი?“. ან „გუგლში“ ვწერდი: „როგორ ვუთხრა ოჯახს, რომ ქვიარი ვარ?“ „შესაძლებელია თუ არა ეს ამბავი ვინმეს გაუზიარო ისე, რომ გარიყული არ დარჩე?“, „რამდენად შესაძლებელია ასეთ დროს პარტნიორის პოვნა?“ და ა.შ. ბოლო შეკითხვა თინეიჯერობის ასაკში ყველაზე მეტად მაწუხებდა. სულ მქონდა შიში, რომ წარმატებული ურთიერთობა ვერასდროს მექნებოდა“, — გვიზიარებს თავის გამოცდილებას ქვიარ აქტივისტი და ფემინისტი თათა ჯაყელი.

წყარო: Cait Brennan / The Washington Post

მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემები და მძიმე ემოციური ფონი ქვიარ მოზარდებში

კვლევების თანახმად, ქვიარ მოზარდებში გაცილებით ხშირია მენტალურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები: დეპრესია, შფოთვა, ასევე სხვადასხვა სახის აშლილობა, მათ შორის ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტივობის აშლილობა (ADHD), რაც ბუნებრივია, რადგან თანატოლებთან შედარებით ქვიარ მოზარდები უფრო ხშირად ხდებიან გარიყულობის, ბულინგისა და ძალადობის მსხვერპლი.

„ქვიარ მოზარდებს განსაკუთრებით აქვთ გარიყულობის, იზოლაციისა და მუდმივი შიშის განცდა, რომ ოჯახი, მეგობრები, ახლობლები არ მიიღებენ, აღარ ეყვარებათ. რომ საკმარისად კარგები არ არიან. ეს განცდები ძალიან დიდ კვალს ტოვებს ზრდასრულ ასაკშიც. ქვიარ ადამიანებს, რომლებსაც გარდატეხის ასაკში არ ჰქონიათ მხარდაჭერა გარშემომყოფებისგან, განსაკუთრებით უჭირთ ზრდასრულ ასაკში მთელ რიგ გამოწვევებთან გამკლავება, უჩნდებათ მიჯაჭვულობის განცდა პარტნიორთან, აქვთ თვითშეფასების პრობლემები“, — გვეუბნება ფსიქოლოგი ლიკა ბარაბაძე.

როცა ქვიარ მოზარდი საკუთარი სექსუალური ორიენტაციისა და იდენტობის გააზრებას იწყებს, ამას თან ერთვის საკმაოდ მძიმე ემოციური ფონი. მით უფრო მაშინ, თუკი იგი ამ პროცესს დამოუკიდებლად გადის. არსებული განწყობების, მათ შორის ოჯახსა თუ მის გარეთ ყურმოკრული დამოკიდებულებების გათვალისწინებით, მოზარდს უყალიბდება რწმენა, რომ რაღაცას აშავებს და მისი „მდგომარეობა“ სხვებისგან გაკიცხვას დაიმსახურებს. აქედან გამომდინარე, ამ ამბავს ვერავის უზიარებს, რასაც საბოლოოდ მოჰყვება გარშემომყოფებისგან დისტანცირება და საკუთარ თავში ჩაკეტვა.

თათა ჯაყელი: „ბავშვობაში, სანამ ჩემს იდენტობას აღმოვაჩენდი, ძალიან ლაღი და ექსტრავერტი ვიყავი. მერე ძალიან ჩავიკეტე. მეგონა, ეს რაღაც დაავადება იყო და მხოლოდ მე მჭირდა. რამდენიმე წელი არავის ველაპარაკებოდი და მთლიანად წიგნებში ვიყავი ჩაძირული“.

რატომ არის მნიშვნელოვანი „ქამინგაუთი“?

ფსიქოლოგ ლიკა ბარაბაძესთან საუბარში გამოიკვეთა რამდენიმე მიზეზი, რაც ცხადყოფს ე.წ. „ქამინგაუთის“ — საკუთარი სექსუალური ორიენტაციის გამხელის — საჭიროებასა და მნიშვნელობას ქვიარ მოზარდის ჩამოყალიბების პროცესში.

პირველ ყოვლისა, ყველას უნდა შეეძლოს, ღიად გამოხატოს თავისი გრძნობები და შიშისა და სტრესის გარეშე გამოჩნდეს სხვადასხვა საჯარო სივრცეში საყვარელ ადამიანთან ერთად. ურთიერთობა არ არის მხოლოდ ინტიმური კავშირი, რომელიც მხოლოდ ორ ადამიანს ეხება და ჩაკეტილ სივრცეში მიმდინარეობს. ადამიანი სოციალური არსებაა. შესაბამისად, მეტ-ნაკლებად ყველას გვაქვს იმის მოთხოვნილება, რომ მეგობრებსა და ოჯახის წევრებს ჩვენთვის სასიამოვნო თუ უსიამოვნო ემოციები და მოვლენები გავუზიაროთ. ეს არ არის უბრალოდ რიგითი არჩევანი, რომელსაც ყოველდღიურად ვაკეთებთ, არამედ ჩვენი თვითგამოხატვისა და არსებობის განუყოფელი ნაწილია. მინიმუმ, უსამართლობაა, მაქსიმუმ კი ძალიან დიდი დანაშაული, წაართვა ადამიანს საკუთარი თავის გამოხატვისა და გაზიარების შესაძლებლობა მხოლოდ იმიტომ, რომ შენთვის რაღაც მიუღებელი ან გაუგებარია, პარალელურად კი ღიად აფიშირებდე შენს პირად ცხოვრებას, რადგან შენი სექსუალური ორიენტაცია და იდენტობა ჰარმონიულად თანაარსებობს გავრცელებულ ჰეტერონორმატიულ წესებთან.

გარდა ამისა, საკუთარი სექსუალური ორიენტაციისა და ურთიერთობების საიდუმლოდ შენახვა ზრდის შანტაჟისა და ძალადობის რისკს. არსებობს საფრთხე, რომ მოზარდების საიდუმლო მათ წინააღმდეგ გამოიყენონ და იმის სანაცვლოდ, რომ მათ ამბავს ოჯახს არ გაუმხელენ, სხვადასხვა სახის ქმედების ჩადენისკენ უბიძგონ. ასეთ დროს საქმე შეიძლება სექსუალურ ძალადობამდეც მივიდეს. აქედან გამომდინარე, ძალიან მნიშვნელოვანია, მშობელმა მაქსიმალურად სანდო გარემო შეუქმნას მოზარდს, რათა მას გამუდმებით ჰქონდეს ოჯახის წევრების იმედი და დაცულობის განცდა. არ დაგვავიწყდეს, რომ რიგი ბიოლოგიური და ემოციური ცვლილებების გამო მოზარდები ამ ასაკში განსაკუთრებულად მოწყვლადები არიან, რაც მათით მანიპულირებას გაცილებით მარტივს ხდის.

თათა ჯაყელი: „ზოგადად ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ არაფერს ვმალავდე, არ ვიტყუებოდე. ამასთან, მინდა ჩემი ახლობლები ისეთს მიღებდნენ, როგორიც ვარ. მე არ მჭირდება ცრუ სიყვარული. მირჩევნია კომპლექსური დამოკიდებულება ჰქონდეთ, ვიდრე ჩემი მხოლოდ ის ნაწილი უყვარდეთ, რაც მათთვისაა მისაღები. 17 წლის ვიყავი, როცა დედაჩემს და ჩემს მეგობრებს ვუთხარი, რომ ქვიარი ვარ. ეს რომ არ გამეკეთებინა, ვერასდროს შევძლებდი საკუთარი თავის მიღებას, ვერ გავხდებოდი თავისუფალი ადამიანი და ვერ ვიქნებოდი ის, ვინც დღეს ვარ“.

ოჯახის მხარდაჭერის საჭიროება ქვიარ მოზარდებისთვის

რაც არ უნდა ბევრ სირთულესთან იყოს დაკავშირებული გარდატეხის ასაკი და რაც არ უნდა მძაფრ პროტესტს გამოხატავდეს ამ დროს შვილი მშობლების მიმართ, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მისთვის მშობლები მაინც ყველაზე ახლობელ ადამიანებად რჩებიან. შესაბამისად, ოჯახის მხრიდან უარყოფამ მოზარდს შეიძლება სერიოზული ემოციური ტრავმა მიაყენოს, რაც, თავის მხრივ, მის იზოლაციას გამოიწვევს. ეს ყველაფერი მოზარდში აჩენს და დიდი ხნის განმავლობაში ტოვებს სირცხვილისა და დანაშაულის გრძნობას.

„მშობლებმა ერთი რამ კარად უნდა გავიაზროთ: როცა შვილი მისთვის ასეთ მნიშვნელოვან ამბავს გვიზიარებს, ესე იგი, ის ჩვენ საკმარისად კარგ მშობლად მიგვიჩნევს და ამით ჩვენ მიმართ ნდობას გამოხატავს. ჩვენ პატივისცემით უნდა მოვეკიდოთ ამ ფაქტს და უნდა გვიხაროდეს, რადგან მშობლების დიდი ნაწილი ასეთ ნდობას შვილებისგან ხშირად ვერ იმსახურებს“ — ფსიქოლოგი ლიკა ბარაბაძე.

საკუთარი შვილის კეთილდღეობისთვის ქვიარ მოზარდების მშობლებმა აუცილებლად უნდა გაითვალისწინონ, რომ:

  • სავსებით ბუნებრივი მდგომარეობაა, თუკი თქვენი შვილის „ქამინგაუთის“ შემდეგ თავს კომფორტულად არ იგრძნობთ, შეიძლება ერთგვარი შოკიც გქონდეთ და გარკვეული დროც დაგჭირდეთ „გლოვისათვის“. არ აქვს მნიშვნელობა, ეს რამდენად გამართლებულია, სწორია თუ არა, რადგან ეს ფაქტია. უმჯობესია, საკუთარ თავს დრო მისცეთ ახალი მოცემულობის გასაანალიზებლად, ვიდრე თავი მოიტყუოთ და თქვათ, რომ ამ ამბავში ვერავითარ პრობლემას ვერ ხედავთ. მსგავსი მიდგომა საბოლოოდ იმ შედეგამდე მიგიყვანთ, რომ მიუხედავად შვილისადმი სიყვარულისა, მას ვერ მიიღებთ; თუმცა, თქვენი უარყოფითი ემოციები თქვენს შვილთან არ გამოხატოთ, რათა მოზარდი არ შეაშინოთ.

  • მნიშვნელოვანია საკუთარ თავზე მუშაობა და ემოციების სხვასთან გაზიარება. საამისოდ საუკეთესო გზაა სათემო ორგანიზაციებში წასვლა, სადაც სხვა მშობლებთან შეძლებთ საუბარს და  ერთმანეთს თქვენს შეგრძნებებსა და გამოცდილებებს გაუზიარებთ;

  • ნუ ეტყვით თქვენს შვილს, რომ ის „მაინც გიყვართ“, რადგან მათ არაფერი ჩაუდენიათ საპატიებელი;

  • მით უფრო ნუ ეტყვით მას, რომ იქნებ ბოლომდე დარწმუნებული არ არის თავის არჩევანში და გარკვეული დროის მერე „გაუაროს“. სექსუალური ორიენტაცია ბუნებრივი მოცემულობაა და არა არჩევანი;

  • გახსოვდეთ, რომ ბავშვებსა და მოზარდებს აქვთ საჭიროება, რომ ისინი უპირობოდ უყვარდეთ, ამას კი ვერავინ შეძლებს მშობლებზე უკეთ;

  • და, რაც მთავარია, თქვენი შვილის უსაფრთხოება თქვენს ხელშია. შეუქმენით მას ყველანაირი პირობა იმისა, რომ თქვენთან ბოლომდე გულწრფელი იყოს, რათა არავის ჰქონდეს მისი დაშანტაჟების შესაძლებლობა.

ინტერვიუს ბოლოს ფსიქოლოგი ლიკა ბარაბაძე მშობლებს ასეთ შეკითხვას უსვამს:

„რა გირჩევნიათ, თქვენმა შვილმა ყველაფერი გაგიზიაროთ, მათ შორის თქვენთვის მიუღებელი რამ, და ერთად გაიაროთ ეს პროცესი, თუ სხვების მხრიდან შანტაჟისა და ძალადობის მსხვერპლი გახდეს?“

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Cecilia Castelli / TIME

სტატიის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

შშმ მოზარდები და სქესობრივი მომწიფება — მათი გამოწვევები და საჭიროებები გარდატეხის ასაკში

მიერ
admin
-
0
#image_title

იმ გარემოში, სადაც ბულინგი (ჩაგვრა) ჩვეულებრივი მოვლენაა, სადაც  ასაკის გამო არავინ გისმენს, ხოლო სექსზე ლაპარაკი „უზრდელობაა“, ცხადია, მოზარდად ყოფნა რთულია. თუმცა, იყო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე (შშმ) მოზარდი ამ გარემოში, სადაც განსხვავებულობა იმთავითვე უარყოფითად აღიქმება, სადაც ყოველ ფეხის ნაბიჯზე უამრავი სტიგმა გხვდება, ძალიან დიდი გამოწვევაა.

გარდატეხის ასაკი ადამიანის ცხოვრებაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ, ემოციურ და ცვლილებებით დახუნძლულ პერიოდადაა მიჩნეული, რაც ნებისმიერი მოზარდისთვის რთულად გასააზრებელი, ზოგჯერ კი რთულად გადასატანიცაა. ფიზიკურ ცვლილებებს თან ახლავს ჰორმონალური ცვლილებები, რაც მკვეთრად აისახება ახალგაზრდის ფსიქო-ემოციურ მდგომარეობაზე. მით უფრო მგრძნობიარე არიან ამ ასაკში შშმ მოზარდები. ისინი უფრო რთულად ეგუებიან ცვლილებებს და უფრო მეტად არიან მიდრეკილნი დეპრესიისა და შფოთვისკენ, რადგან პატარა ასაკიდანვე ბევრ სირთულესთან უწევთ გამკლავება. შესაბამისად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ ისინი წინასწარ შევამზადოთ გარდატეხის ასაკისთვის დამახასიათებელი მოსალოდნელი ცვლილებებისთვის.

გარდატეხის ასაკში მყოფი მოზარდების ერთ-ერთი ყველაზე მთავარი გამოწვევა სქესობრივი მომწიფება და სექსუალობასთან დაკავშირებული საკითხების გააზრებაა. იმისათვის, რომ მათ მნიშვნელოვან საკითხებზე სწორი ინფორმაციის მიღება შეძლონ და სწორი მოლოდინები გაუჩნდეთ, აუცილებელია, მიეწოდოთ ადეკვატური ინფორმაცია კომპეტენტური ადამიანებისგან. როცა შშმ მოზარდზე ვსაუბრობთ, ბუნებრივია, აქ დამატებითი ფაქტორების გათვალისწინებაა საჭირო, რადგან ყველა დიაგნოზს მისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური სირთულეები ახლავს თან, რომელთა უგულებელყოფა დაუშვებელია.

„მშობლის როლი შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდის სექსუალურ განათლებაში, ძალიან დიდია. თუკი ტიპური განვითარების მქონე მოზარდს აქვს შესაძლებლობა, მიიღოს მსგავსი ტიპის განათლება არაფორმალური გზით, იქნება ეს ინტერნეტი, მეგობრები თუ სხვა, შშმ ბავშვს ხშირ შემთხვევაში ეს არ შეუძლია. ან, თუ ის მაღალფუნქციურია, შესაძლებელია დამოუკიდებლად მოიძიოს ინფორმაცია, მაგრამ არ ვიცით, როგორ გადაამუშავებს მას, ამიტომ მათთვის განსაკუთრებულად საჭიროა სექსუალური განათლების შესახებ ინფორმაციის ფორმალური გზით მიწოდება ისეთი ადამიანისგან, ვისაც ენდობა“, — გვეუბნება თიკო კოშკაძე, ქცევის თერაპევტი და კონსულტანტი სქესობრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

სექსუალური განათლება არ გულისხმობს მხოლოდ სქესობრივ კავშირზე საუბარს. იდეალურ შემთხვევაში, სექსუალური განათლება უნდა ფარავდეს ისეთ საკითხებს, როგორებიცაა:

  • საკუთარი თავის პატივისცემა, ღირსების შეგრძნება;

  • თავის მოვლის უნარ-ჩვევები, პირადი ჰიგიენა;

  • სოციალური უნარ-ჩვევების ჩამოყალიბება ურთიერთობების გასავითარებლად და შესანარჩუნებლად;

  • პირადი და საჯარო სივრცის ადეკვატურად აღქმა და მათი განსხვავება;

  • პირადი უსაფრთხოება;

  • ურთიერთობის სირთულეებთან ან უარყოფასთან გამკლავება;

  • სექსი და ურთიერთობები, მათ შორის ქორწინება და მშობლობა;

  • სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებული მოსალოდნელი ფიზიკური და ემოციური ცვლილებები;

  • მენსტრუაცია;

  • მასტურბაცია;

  • უსაფრთხო სექსი და სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები.

ქცევის თერაპევტი, თიკო კოშკაძე: „განათლებაში შედის თავის მოვლის უნარ-ჩვევებიც. ამაზე ვაშენებთ მერე სხვა უფრო კომლექსურ თემებს. აქედან გამომდინარე, რაც უფრო ადრე დაიწყებს მშობელი შვილისთვის სექსუალური განათლების მიწოდებას მისთვის გასაგები ენით, მით უფრო მარტივად წარიმართება შემდგომი პროცესები“.

შშმ მოზარდებთან ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება პირადი და საჯარო სივრცის აღქმის პრობლემა. სექსუალურ ქცევებზე ინფორმაციის მიწოდების პარალელურად, მათ უნდა ვასწავლოთ, რომელ სივრცეში რა ქმედებაა მისაღები და დასაშვები.

„ძალიან მნიშვნელოვანია შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდს ვასწავლოთ, რომ ისეთი ქმედებები, როგორებიცაა, მაგალითად, გაზების გაშვება, სასქესო ორგანოებზე ხელის მოკიდება და სხვა, შეუძლია განახორციელოს პირად სივრცეში, თუნდაც საკუთარ ოთახში და არა — ხალხმრავალ ადგილას. თუმცა, ისიც უნდა ავუხსნათ, რომ არის რაღაცები, რასაც ჩვენ ვერ ვაკონტროლებთ, მაგალითად, ერექცია, და უნდა ვასწავლოთ ისიც, როგორ შეუძლია ამის დამალვა, თუნდაც ჩანთის აფარებით, რათა არ გახდეს შერცხვენის ობიექტი თანატოლებისგან და არ დაისტრესოს, მაგრამ პარალელურად აუცილებლად უნდა ვუსვამდეთ ხაზს, რომ ეს ბუნებრივი ამბავია და ამაში სასირცხვილო არაფერია“, — აღნიშნავს კლინიკური ფსიქოლოგი ბელა ჟღენტი.

იმ ქვეყნებში, სადაც შშმ ადამიანების მიმართ ჯერ კიდევ სამედიცინო მოდელი გამოიყენება, რთულია, გვერდი ავუაროთ მოზარდების განვითარების პროცესში მშობლების როლს, რაც არსებულ გამოწვევებს ერთიორად ზრდის. როდესაც მოზარდებისთვის სექსუალური განათლების მიწოდების აუცილებლობაზე ვსაუბრობთ, არ უნდა დაგვავიწყდეს: თუკი მშობელი თავად არ გაიაზრებს იმ ფაქტს, რომ მასტურბაცია ნორმალური ქცევაა, რთულია, რომ მან შვილს ადეკვატური ცოდნა მისცეს ამ საკითხის შესახებ.

წყარო: ანიკი გელაშვილი / Femea

კლინიკური ფსიქოლოგი, ბელა ჟღენტი: „მოზარდს ენის მოჩლექით არ უნდა ელაპარაკო. რაც მთავარია, საუბრის დროს აუცილებელია თვალით კონტაქტი. მოზარდმა უნდა იგრძნოს, რომ თემა, რომელზეც საუბრობენ, არც დასამალია და არც სასირცხვილო. პირველ ყოვლისა, სწორედ მშობლისგან არ უნდა მიდიოდეს ასეთი განწყობა“.

მშობლის ჩართულობისა და მხარდაჭერის მნიშვნელობაზე საუბრობს ანა სიხაშვილი, რომელმაც მხედველობა ხუთი წლის ასაკში დაკარგა:

„ჩემი ოჯახის წევრები აღმიქვამენ არა როგორც შშმ პირს, არამედ როგორც სრულფასოვან ადამიანს. მე რომ ასეთი მხარდაჭერა არ მქონოდა, ვერც დამოუკიდებლად სიარულს გადავწყვეტდი, ვერც ამერიკაში წავიდოდი სასწავლებლად, ვერაფერს ვიზამდი. არ კი არა, ვერ ვიზამდი. როცა ოჯახში ჯანსაღი დამოკიდებულება აქვთ, მერე გარეთ რომ გადიხარ და ვიღაც არათანასწორად აღგიქვამს, პროტესტი გიჩნდება და ამბიციაც, რომ ეგრე კი არ უნდა მოგექცნენ, არამედ ისე, როგორც ოჯახში გექცევიან, რადგან ეს არის სწორი. ჩემს შემთხვევაში ოჯახის როლი ძალიან დიდი იყო, რადგან რომ არა ამათი სწორი დამოკიდებულებები, ალბათ, დღეს სხვანაირად ვიქნებოდი, ნაკლებად დამოუკიდებელი“.

ისეთი ოჯახი, როგორზეც ანა გვესაუბრა, სამწუხაროდ, არც ისე ბევრია. მშობლის მხარდაჭერა, როგორც წესი, იმაში გამოიხატება, რომ ისინი თავიანთ ცხოვრებაზე უარს ამბობენ და 24 საათი შვილების გვერდით არიან, თავად აბანავებენ, თავად უწყვეტენ, რა ჭამონ, რა არ ჭამონ; რა ინფორმაცია მიიღონ ან არ მიიღონ. საბოლოოდ, ასეთი მშობლები არათუ შვილის სოციალიზებას ვერ უწყობენ ხელს, პირიქით, თავად ხდებიან ასოციალურები.

„29 წელია ექიმის კარიდან არ გამოვსულვარ. მე თვითონ ვსვამ ფსიქოტროპულ წამლებს. რა ვქნა, რაც არის, ეგ არის. სანამ ცოცხალი ვიქნები, ვეყოლები ჩემს შვილებს. ჩემს შვილებს მარტო მე ვყავარ. ამხანაგები არ ჰყავთ, დები არიან ერთმანეთის ამხანაგები, ერთმანეთის გულშემატკივრები“, — გვიზიარებს თავის გამოცდილებას ორი შშმ გოგოს მშობელი.

რაც შეეხება გარდატეხის ასაკში შვილებთან სქესობრივ მომწიფებასთან დაკავშირებულ თემებზე საუბარს, მშობელი აღნიშნავს, რომ ყურადღებას აქცევდა მათ პირად ჰიგიენას, ასევე ასწავლიდა, როგორ უნდა გამოეყენებინათ დამოუკიდებლად საფენი მენსტრუაციის დროს, თუმცა მათი სექსუალური განათლება ამით ამოიწურებოდა.

„ისეთ თემებზე ლაპარაკს მე ყველანაირად ვარიდებდი თავს. იმიტომ, რომ რუსეთში როცა მყავდნენ ესენი, ექიმებისგან ასე ვიყავი გაფრთხილებული, ამათთან ასეთ თემებზე არ მელაპარაკა. ესენი ადრე მომწიფდნენ. ამათ ვინმე თუ შეუყვარდათ, მერე გადაყვარება უჭირთ. ჩვენ რომ ამათ ვუბიძგოთ და ოჯახი შევაქმნევინოთ, ეგრე ვერა“.

არსებობს რამდენიმე ძირითადი მიზეზი, რის გამოც მშობლები/მეურვეები შშმ მოზარდებს სექსუალურ განათლებას არ აძლევენ:

  • ფართოდაა გავრცელებული სტერეოტიპი, რომ ინტელექტუალური დარღვევის მქონე ადამიანს/მოზარდს არ სჭირდება სექსუალური განათლება, რადგან ისინი, ყოველთვის „ბავშვებივით“ იქნებიან, ანუ არასდროს გაუჩნდებათ სექსუალური მოთხოვნილებები, რაც ცალსახად არასწორია.

  • ზოგიერთ მშობელს ეშინია, რომ თუკი ის მისცემს შვილს სექსუალურ განათლებას, მოზარდი უფრო მეტად დაინტერესდება ექსპერიმენტების ჩატარებით, რასაც შეიძლება მოჰყვეს დაუგეგმავი ორსულობა, სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები და ა.შ. ხოლო თუ ნაკლები ეცოდინებათ ამ თემაზე, ნაკლებ ინტერესს გამოხატავენ სქესობრივი კავშირის მიმართ. რეალურად კი, პირიქითაა. ასეც რომ არ იყოს, სექსუალური განათლების მიცემა იმ მოსალოდნელ შედეგებზე საუბარსაც გულისხმობს, რისი დადგომის შიშიც აქვთ მშობლებს.

  • ზოგიერთ მშობელს ზოგადად უჭირს ღიად სექსზე საუბარი, მით უფრო შვილებთან. კიდევ უფრო უჭირთ მსგავს თემებზე საუბარი შშმ მოზარდებთან, რადგან ეშინიათ და არ იციან, რა ფორმით მიაწოდონ ინფორმაცია. ამ შემთხვევაში საუკეთესო გამოსავალი პროფესიონალის ჩართვაა, რომელიც მშობელს გააძლიერებს და ასწავლის იმ ხერხებსა და ტაქტიკებს, რაც შვილთან კომუნიკაციის პროცესს გაუადვილებს.

დაბოლოს, როდესაც შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდებზე ვსაუბრობთ, უნდა გვახსოვდეს შემდეგი: ზოგადად, ბავშვები და მოზარდები სექსუალური შევიწროების/ძალადობის რისკ ჯგუფს წარმოადგენენ. კიდევ უფრო იზრდება ეს რისკი შშმ მოზარდების შემთხვევაში და კიდევ უფრო, თუკი ისინი გოგოები არიან. აქედან გამომდინარე, სექსუალური განათლების მიცემა მოზარდებისთვის, მინიმუმ, ამ რისკების შემცირებას ემსახურება.

„სექსუალური განათლება იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ ამით ძალადობის პრევენციამდე მივდივართ. შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მოზარდი, როცა საუბარია ინტელექტუალურ დარღვევაზე, როგორც წესი, ვერ აცნობიერებს, რომ მასზე იძალადეს. მნიშვნელოვანია სხეულის უსაფრთხოების სწავლება. ბავშვმა უნდა იცოდეს, რომ მისი სხეული მხოლოდ მას ეკუთვნის და არავის შეუძლია შეეხოს მისი ნებართვის გარეშე“, — ქცევის თერაპევტი, თიკო კოშკაძე.

გამოყენებული წყაროები:

  • BetterHealth — Talking to young people with cognitive disabilities about sex

  • ინტერვიუები ანა სიხაშვილთან (შშმ ახალგაზრდა), ბელა ჟღენტთან (კლინიკური ფსიქოლოგი), თიკო კოშკაძესთან (ქცევის თერაპევტი და კონსულტანტი სქესობრივ საკითხებთან დაკავშირებით) და შშმ გოგოების მშობელთან

მთავარი სურათი: Getty / Forbes

სტატიის ავტორი: ინგა ღოღობერიძე / Femea

წყარო

ვიდეო — სქესობრივი მომწიფება და მასთან დაკავშირებული ფიზიკური ცვლილებები

მიერ
admin
-
0
#image_title

ტექსტი:

სქესობრივი მომწიფების პერიოდში მოზარდები, განსაკუთრებით კი მოზარდი გოგოები, ხშირად ხდებიან დაცინვისა და დარცხვენის მსხვერპლი ორგანიზმში მიმდინარე ცვლილებების გამო.

ასეთი გამოცდილებები არაერთი კომპლექსის, სტიგმის, ტრავმისა და მენტალური თუ ფიზიკური ჯანმრთელობის პრობლემის წყარო ხდება.

აუცილებელია, ვიცოდეთ, რომ სქესობრივ მომწიფებას თან ახლავს სავსებით ნორმალური და ბუნებრივი ცვლილებები.

ამ პერიოდში:

  1. იმატებს თმიანობა. თმა იწყებს ზრდას იღლიებისა და სასქესო ორგანოების უბნებში. ხელებსა და ფეხებზე კი უფრო ხშირი და მუქი ხდება. იცოდეთ, რომ მხოლოდ თქვენი გადასაწყვეტია, როგორ მოუვლით სხეულზე ამოსულ თმას — მოიშორებთ თუ არა.

  2. ფორმას იცვლის და ყალიბდება მკერდი. გახსოვდეთ, რომ არ არსებობს ჯანსაღი და ობიექტური სტანდარტი, რომელსაც თქვენი მკერდის ზომა და ფორმა უნდა მოერგოს.

  3. იწყება მენსტრუაცია. მენსტრუცია თქვენი ზრდის პროცესის ბუნებრივი ნაწილია და ამაში სამარცხვინო და დასამალი არაფერია.

  4. იცვლება წონა. ეს აუცილებელია, რომ სხეულმა მიიღოს სათანადო განვითარებისთვის საჭირო რესურსები. შესაბამისად, წონის მატებაში არაფერია სამარცხვინო და არაბუნებრივი. ამ დროს თქვენი სხეული ყველაფერს აკეთებს იმისთვის, რომ ჯანსაღი განვითარების შესაძლებლობა მოგცეთ.

  5. ჩნდება გამონაყარი და აკნე. ცხიმის ზედმეტმა გამოყოფამ შეიძლება კანის ფორების დახშობა გამოიწვიოს. სწორედ ესაა აკნესა და გამონაყარის მიზეზი. კანის სიჯანსაღისთვის შეინარჩუნეთ მისი სისუფთავე და ტენიანობა და გამოიყენეთ მზისგან დამცავი.

მიიღეთ მეტი ინფორმაცია მოსალოდნელი ცვლილებების შესახებ, გამოხატეთ სიყვარული და მადლიერება თქვენი სხეულის მიმართ, იზრუნეთ მასზე და ისიამოვნეთ ცხოვრების ახალი ეტაპით!

სცენარის ავტორი: ვერო მელუა

გრაფიკული დიზაინერი: ანო ნეფარიძე

მოუშენ დიზაინერი: იერვანდ მურადიანი

წყარო

რა არის მენსტრუაცია? — ციკლის ეტაპები და საჭირო ჰიგიენური პროდუქტები

მიერ
admin
-
0
#image_title

მენსტრუაცია მენსტრუალური ციკლის შემადგენელი ნაწილია, მენსტრუალური ციკლის დანიშნულება კი სხეულის ორსულობისთვის მომზადებაა. ციკლის საშუალო ხანგრძლივობა 28 დღეა, თუმცა ის შეიძლება იყოს 21 დღიდან 35 დღემდე.

მენსტრუალური ციკლის ეტაპები

მენსტრუალური ციკლი რამდენიმე ეტაპისგან შედგება:

  • მენსტრუაცია —  მენსტრუაცია არის პროცესი, რომლის დროსაც საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსი იშლება და სხეულიდან გამოედინება, იმ შემთხვევაში თუ ორსულობა არ მომხდარა. მენსტრუალური სისხლი — რომელიც ნაწილობრივ სისხლია და ნაწილობრივ ჩამოფცქვნილი ქსოვილი —  საშვილოსნოს ყელის გავლით საშოსკენ მიედინება და ტოვებს სხეულს.

  • ფოლიკულური ფაზა — ეს ფაზა, როგორც წესი, მენსტრუაციის დაწყებიდან 6-14 დღეების განმავლობაში გრძელდება. ფოლიკულური ფაზის დროს საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსი (ე.წ. ენდომეტრიუმი) იზრდება და სქელდება. მატულობს ჰორმონ ესტროგენის დონეც. სწორედ ფოლიკულური ფაზის დროს (დაახლოების 10-14 დღეების განმავლობაში) ერთ-ერთი განვითარებული ფოლიკული წარმოქმნის კვერცხუჯრედს.

  • ოვულაცია — ეს ფაზა, როგორც წესი, მენსტრუაციის დაწყებიდან მეთოთხმეტე დღეს იწყება და 24 საათის განმავლობაში გრძელდება. ოვულაციის დროს მომწიფებული კვერცხუჯრედი გამოიდევნება საკვერცხიდან, გადადის ფალოპის მილში და მზადაა განაყოფიერებისთვის.

  • ლუთეინური ფაზა — ლუთეინური ფაზა გრძელდება მენსტრუალური ციკლის 15-28 დღეების განმავლობაში. ამ დროს ხდება საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსის მომზადება ორსულობისთვის, ხოლო თუ კვერცხუჯრედი არ განაყოფიერდა, მაშინ ისევ მენსტრუაცია იწყება.

► დაიმახსოვრეთ, ეს ციკლი თვიდან თვემდე, კვლავ წარმოიქმნება მანამ, სანამ არ მოხდება ორსულობა.

მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ მენსტრუაციისა და, ზოგადად, მენსტრუალური ციკლის ხანგრძლივობა ადამიანებს შორის განსხვავებულია. შესაძლოა, რომ თქვენს შემთხვევაშიც ერთი თვის განმავლობაში მენსტრუალური ციკლი თქვენთვის ჩვეული დროის ინტერვალით გაგრძელდეს, ხოლო მეორე თვეს კი შეიცვალოს.

როდის უნდა დამეწყოს მენსტრუაცია?

პირველი მენსტრუაციის გამოჩენა იმის მანიშნებელია, რომ თქვენ მენსტრუალური ციკლი დაგეწყოთ. სწორედ მენსტრუაციის დაწყებაა ერთ-ერთი ნიშანი იმისა, რომ თქვენ სექსუალური მომწიფება დაიწყეთ. სექსუალურ მომწიფებას კი, მენსტრუაციის პარალელურად, თან ახლავს შემდეგ ნიშნები:

  • თმიანობა (მათ შორის, მზარდი ბოქვენის თმა)

  • სხეულის სწრაფი ზრდა

  • მკერდის გაზრდა

მენსტრუაციის დაწყების საშუალო ასაკი 12 წელია, თუმცა სრულებით ნორმალურია პირველი მენსტრუაციის შენიშვნა 10-იდან 15 წლამდე. მენსტრუაციის დაწყებას გამოკვეთილი სიმპტომები არ აქვს, თუმცა მისი მოახლოება შეგიძლიათ PMS-ის სიმპტომების გამოვლენით დააფიქსიროთ.

► იმ შემთხვევაში, თუკი მენსტრუაცია 16 წლამდე არ დაგეწყოთ, უმჯობესია, მიმართოთ ექიმს.

რომელი პროდუქტების გამოყენება შემიძლია მენსტრუაციის დროს?

პირველი მენსტრუაცია შეიძლება დამაბნეველი და შიშისმომგვრელიც კი იყოს თქვენთვის, რადგან ამ დღეების განმავლობაში სისხლს არაერთხელ დაინახავთ. მნიშვნელოვანია, იცოდეთ, რომ მენსტრუაციის სამართავად არაერთი პროდუქტი არსებობს. ამ პროდუქტების დახმარებით მარტივად აირიდებთ თავიდან დისკომფორტს.

მენსტრუაციისთვის საჭირო ერთჯერადი პროდუქტები

ჰიგიენური პაკეტი — ეს არის თხელი, შთანმთქმელი საფენი, რომელიც საცვალზე თავსდება და ის 3-4 საათში ერთხელ უნდა გამოცვალოთ.

ტამპონი — ტამპონი არის შთანმთქმელი მასალისგან დამზადებული ცილინდრული ბალიში, რომელიც თავსდება საშოში. ტამპონიც 3-4 საათში ერთხელ უნდა გამოცვალოთ.

► არსებობს მითი, რომ ე.წ. „საქალწულე აპკის“ მქონე გოგოებში ტამპონის გამოყენება დაუშვებელია, რადგან აპკი დაზიანდება. თუმცა, ეს სიმართლე არ არის! აპკი არის ელასტიკური მემბრანა, ხოლო ტამპონის არჩევისას შეგიძლიათ თქვენთვის სასურველი ზომა აარჩიოთ.

► იხილეთ აგრეთვე:

წყარო: WomanLog

მენსტრუაციისთვის საჭირო მრავალჯერადი პროდუქტები

ქსოვილიანი პაკეტი (ინგლ. Cloth pad) — ეს არის ჰიგიენური პაკეტების მსგავსი პროდუქტი, თუმცა ერთი განსხვავებით — ის შედგება ქსოვილისგან (მაგალითად, ბამბა) და ამ პაკეტის გარეცხვა და ხელახლა გამოყენება შესაძლებელია.

მრავალჯერადი გამოყენების საცვლები — ამ ტიპის საცვალი ჩვეულებრივის მსგავსია, თუმცა მასში მოთავსებულია სპეციალური შთანმთქმელი ქსოვილის ფენა, რომელიც მენსტრუაციის დროს სისხლს შეიწოვს. ამ პროდუქტის გამოყენებაც მრავალჯერადად შეიძლება.

მენსტრუალური ჭიქა — ეს არის პატარა, სილიკონის ჭიქა, რომელიც საშოში თავსდება და მასში გროვდება სისხლი. მნიშვნელოვანია, მენსტრუალური ჭიქიდან სისხლი 6-12 საათში ერთხელ გამოათავისუფლოთ. მენსტრუაციის დასრულების შემდეგ კი, შეგიძლიათ ამ ჭიქის გასტერილება და მომდევნო თვეში ხელახლა გამოყენება.

როგორია ჯანმრთელი მენსტრუაცია?

საშუალოდ, მენსტრუაცია 3-7 დღის განმავლობაში გრძელდება. თუკი, მენსტრუაცია ნორმასთან შედარებით უჩვეულოდ დიდხანს გაგიგრძელდათ ან უჩვეულოდ მალე დამთავრდა, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

გარდა ამისა, როგორც უკვე დავწერეთ, მენსტრუაციის ხანგრძლივობა და სისხლის ნაკადის სიჭარბე დროთა განმავლობაში იცვლება. თუმცა, ეს არ უნდა იყოს რადიკალური და უცნაურად მალე მომხდარი ცვლილება. თუკი ერთ თვეს სისხლის ნორმალური რაოდენობა შენიშნეთ, ხოლო მეორე თვეს ნაკადი შესამჩნევად ბევრი ან ნაკლებია, მიმართეთ ექიმს.

რეალურად, მენსტრუაციის დროს სხეულიდან გამოდევნილი სისხლის ჯამური რაოდენობა 30-40 მლ-ს შეადგენს, რაც არ არის საშიში. შესაძლებელია ისიც, რომ სხვა მინარევების (მაგალითად, დაშლილი კვერცხუჯრედის ნაწილები) გამო, გამონადენი სისხლი ბევრად მეტი მოგეჩვენოთ. ასეთ დროს შეინარჩუნეთ სიმშვიდე და კარგად დააკვირდით: რასაც ხედავთ, ნამდვილად მხოლოდ სისხლია, თუ კვერცხუჯრედის ნაშალი ნაწილები?

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Dribbble / + uma ana

წყარო

10 მითი მენსტრუაციასთან დაკავშირებით

მიერ
admin
-
0
#image_title

იმის მიუხედავად, რომ მენსტრუაცია დედამიწის მოსახლეობის ნახევარს აქვს, ეს თემა მაინც ტაბუდადებულია და მას არაერთი მითი უკავშირდება. მენსტრუაციასთან დაკავშირებული თემები ღიად არ განიხილება, ამიტომაც გასაკვირი არაა, რომ მენსტრუალურ ციკლთან დაკავშირებით ძალიან ბევრი მცდარი აზრი ვრცელდება.

ამ მითების არსებობას ხელს უწყობს ისიც, რომ სექსუალური განათლება არ არის განათლების სისტემის ნაწილი, მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი ინფორმაციის მიღება სწორედ თინეიჯერებს სჭირდებათ, რადგან ცოდნის გარეშე პირველი მენსტრუაცია შეიძლება შიშისმომგვრელი და ტრავმული გამოცდილება იყოს.

ამ სტატიაში განხილულია 10 ყველაზე გავრცელებული მითი მენსტრუაციის შესახებ.

მითი #1: მენსტრუაცია და მენსტრუალური ციკლი ერთი და იგივეა

ალბათ, ხშირად გაგიგონიათ ფრაზა: „ციკლი გაქვს?“. ამ დროს ადამიანები მენსტრუაციას გულისხმობენ, თუმცა მენსტრუალური ციკლი და მენსტრუაცია სხვადასხვა რამაა.

მენსტრუალური ციკლი არის დროის პერიოდი ერთი მენსტრუაციიდან მეორემდე, ხოლო მენსტრუაცია უშუალოდ აღნიშნავს კვერცხუჯრედის სხეულიდან გამოსვლის პროცესს (სისხლდენას).

მითი #2: მენსტრუალური ტკივილი გაზვიადებულია

იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც მენსტრუაცია აქვთ, მსგავსი ფრაზის მოსმენა გამაღიზიანებელიც კი შეიძლება იყოს, რადგან მენსტრუაციისთვის დამახასიათებელი ტკივილი რეალურია!

ხშირია შემთხვევა, როდესაც ადამიანები ამ ტკივილის გამო ვერ მიდიან სამსახურში და შეიძლება მათთვის საწოლიდან წამოდგომაც კი სირთულეს წარმოადგენდეს. ამგვარ მტკივნეულ მენსტრუაციას აქვს თავისი სამედიცინო სახელი — დისმენორეა.

მსოფლიოში მცხოვრები ქალების 20%-ს იმდენად ინტენსიური და მძიმე დისმენორეა აქვს, რომ ის მათ ყოველდღიურობაზე ძალიან დიდ ზეგავლენას ახდენს.

მითი #3: მენსტრუაციის სისხლი ბინძური სისხლია

მენსტრუაციის დროს სხეულიდან გამოსული სისხლი არ შეიცავს ტოქსინებს და არ არის საშიში. თუმცა, მენსტრუაციის სისხლის საგრძნობლად განსხვავდება იმ სისხლისგან, რომელიც ჩვენს სხეულში მოძრაობს. სინამდვილეში, ეს სისხლი ნაკლებად კონცენტრირებულია და აქვს სისხლის ნაკლები უჯრედი, ვიდრე ჩვეულებრივ სისხლს.

მითი #4: მენსტრუაციის დროს ვერ დაორსულდები

გავრცელებულია მოსაზრება, რომ მენსტრუაციის დროს დაორსულება შეუძლებელია და ამ დღეების განმავლობაში თავის დაცვის საშუალებებსაც კი არ იყენებენ.

მენსტრუალური ციკლის იდეა სხეულის ორსულობისთვის მომზადებაა. მენსტრუაციის დროს კი კვერცხუჯრედის გათავისუფლებით და საშვილოსნოს გარსის გასქელებისა და შლის შედეგად სხეულიდან სისხლი გამოიყოფა. ამ დროს ბევრს ჰგონია, რომ სისხლდენის გამო დაორსულება შეუძლებელია, რაც სინამდვილეში ტყუილია.

მართალია, მენსტრუაციის დროს დაორსულების რისკი დაბალია, თუმცა ის მაინც არსებობს! სხეულში სპერმას დარჩენა და გადარჩენა 5-7 დღის განმავლობაში შეუძლია, რაც იმას ნიშნავს, რომ სხეულში მოხვედრილ სპერმას შეუძლია ცოცხალი გადარჩეს მენსტრუაციის დღეების განმავლობაში და მისი დასრულების შემდეგაც.

დაიმახსოვრეთ, მნიშვნელოვანია თავდაცვის საშუალებების გამოყენება იმის მიუხედავად, სექსი მენსტრუაციის დროს გაქვთ თუ არა, რადგან დაორსულების შანსი ყოველთვის არსებობს.

მითი #5: ტამპონის გამოყენება სახიფათოა

გავრცელებულია შეხედულება, რომ მენსტრუაციის დროს ყველაზე „საშიში“ პროდუქტი რომელსაც იყენებთ, არის ტამპონი.

მიიჩნევა, რომ ტამპონის გამოყენება იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც ე.წ. „საქალწულე აპკი“ აქვთ, არ შეიძლება. სიმადვილეში, ნახსენები აპკი არის დრეკადი მემბრანა, რომელიც არ ფარავს საშოს შესასვლელს. ასე რომ იყოს, მენსტრუალური სისხლი სხეულიდან ვერ გამოვიდოდა.

მეორე მხრივ, ადამიანები ფიქრობენ, რომ ტამპონი სხეულში „დაიკარგება“. ამგვარი დაშვებაც არასწორია, რადგან არ არსებობს გზა, რომლითაც ტამპონი სხეულში გაუჩინარდება. თუმცა, მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ ტამპონის გამოყენებისას ყურადღებით უნდა იყოთ და  4-8 საათის ინტერვალით გამოიცვალოთ. ამგვარი მიდგომით თავიდან აიცილებთ ისეთ გართულებებს, როგორიცაა ტოქსიკური შოკის სინდრომი.

მითი #6: მენსტრუაცია ზუსტად ერთი კვირის განმავლობაში უნდა გრძელდებოდეს

უმეტესწილად მენსტრუაცია საშუალოდ 5 დღის განმავლობაში უგრძელდება, 4-5 კვირიანი ინტერვალებით. თუმცა, მენსტრუაციის დღეები შეიძლება იყოს უფრო ნაკლები ან მეტი. განსხვავებულია მენსტრუაციებს შორის კვირების ინტერვალიც და დამოკიდებულია ადამიანის ცხოვრების სტილზე, ჯანმრთელობაზე, თანმხლები დაავადებების არსებობასა და სხვა არაერთ ფაქტორზე. ამიტომაც, იმის გადაჭრით მტკიცება, რომ მენსტრუაცია აუცილებლად 7 დღე უნდა გაგრძელდეს, არასწორია.

ნორმალურია ისიც, რომ წლების ან თვეების განმავლობაში მენსტრუაციის დღეების რაოდენობა შეგეცვალოთ. მნიშვნელოვანია მენსტრუაციის დაწყების დაახლოებითი პერიოდის განსაზღვრა, რათა მზად დახვდეთ ადრე ან გვიან დაწყებულ მენსტრუაციას.

სურათი: The Conversation

მითი #7: მენსტრუაციის დროს ვარჯიში და სექსი არ შეიძლება

მენსტრუაციის დროს ვარჯიშის შედეგად ამ დღეებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები შეიძლება შეგიმსუბუქდეთ და თავი უკეთ იგრძნოთ. ფიზიკური ვარჯიშის დახმარებით შეიძლება გაგიმარტივდეთ კონცენტრაცია, თავი უფრო ენერგიულად იგრძნოთ და სიმპტომებმა ისე ძლიერ აღარ შეგაწუხოთ, როგორც ჩვეულებრივ ხდება ხოლმე.

გავრცელებულია ის მითიც, რომ მენსტრუაციის დროს სექსი არ შეიძლება, რაც ასევე ტყუილია. სექსის დროს სხეულში გამოიყოფა დოფამინი და ოქსიტოცინი — სიამოვნების ჰორმონები — რაც თავს ბევრად უკეთ გაგრძნობინებთ. მთავარია, დაიცვათ ჰიგიენა და მოიწყოთ ისეთი გარემო, რომელშიც თავს კომფორტულად იგრძნობთ.

მითი #8: მენსტრუაციის დროს აბაზანის მიღება არ შეიძლება

რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, საკმაოდ გავრცელებულია ის შეხედულება, რომ მენსტრუაციის დროს აბაზანის მიღება თქვენი ჯანმრთელობისთვის საშიშია. შესაძლებელია, ეს დამოკიდებულება იქიდან გაჩნდა, რომ ცხელი წყალი სისხლის მოძრაობას ეხმარება. თუმცა, ცხადია ეს თქვენი ჯანმრთელობისთვის საშიში საერთოდ არ არის!

მართალია, ცხელი წყალი სისხლის ნაკადებს ასტიმულირებს, თუმცა მენსტრუაციის დროს აბაზანის მიღება დაგეხმარებათ ტკივილის შემსუბუქებასა და კუნთების მოდუნებაში.

მითი #9: პრემენსტრუალური სინდრომი (PMS) არ არის რეალური

პრემენსტრუალური სინდრომი (ე.წ. „პიემესი“) არის მენსტრუაციასთან დაკავშირებული მდგომარეობა, რომელიც, როგორც წესი, მენსტრუაციის დაწყებამდე რამდენიმე დღის განმავლობაში გრძელდება და მოიცავს ისეთ სიმპტომებს, როგორებიცაა:

  • გაღიზიანება

  • ძილიანობა

  • ხასიათის ცვლილება

  • საკვებისადმი გაზრდილი ლტოლვა

არ არის დადგენილი ის მიზეზი თუ მიზეზები, რაც პრემენსტრუალურ სინდრომს იწვევს, თუმცა ექიმები ვარაუდობენ, რომ მთავარი მიზეზი ჰორმონებში უნდა ვეძიოთ. ჰორმონების დონეს თქვენსავე სხეულში კი თქვენ ვერანაირად ვერ აკონტროლებთ.

პიემესი შეიძლება გამოიხატოს მხოლოდ ხასიათის ცვლილებით, თუმცა ის შეიძლება იმდენად ძლიერი ტკივილის გამომწვევი იყოს, რომ გეგმების შეცვლაც კი მოგიხდეთ.

მითი #10: მენსტრუაცია მხოლოდ ქალებს აქვთ

სამყაროში ერთმანეთისგან განსხვავებული გენდერული იდენტობის მქონე ადამიანები ცხოვრობენ, რომლებიც ტრანსგენდერ კაცებად ან არაბინარულ ადამიანებად იდენტიფიცირდებიან.

შესაძლებელია, რომ მენსტრუაცია ტრანსგენდერ კაცს ან არაბინარულ ადამიანს ჰქონდეს და სწორედ ამიტომ, არ არის მართებული იმისი დაშვება, რომ მენსტრუაცია მხოლოდ ქალებს აქვთ.

უნდა გვახსოვდეს ის ფაქტი, რომ მენსტრუაცია არ არის ქალებისთვის დამახასიათებელი მოვლენა, არამედ ეს ადამიანებისთვის ჩვეული ყოველთვიური მოვლენაა!

3 ყველაზე გავრცელებული მენსტრუალური დარღვევა — გამომწვევი მიზეზები და მკურნალობის გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

მენსტრუაციასთან დაკავშირებული პრობლემები თუ დარღვევები აერთიანებს როგორც ფიზიკურ, ასევე ემოციურ მდგომარეობასთან დაკავშირებულ პრობლემებს, რომლებიც თავს მენსტრუაციის დროს იჩენენ. ამგვარი პრობლემების მაგალითი შეიძლება იყოს: უჩვეულოდ ძლიერი სისხლდენა, მენსტრუაციის გამოტოვება/ჩაგდება ან განწყობის უეცარი ცვლილება.

მენსტრუაციასთან დაკავშირებულ პრობლემებს თავისი გამომწვევი მიზეზები და მკურნალობის გზები მოეძებნება. მნიშვნელოვანია, უყურადღებოდ არ დატოვოთ მენსტრუაციის უეცარი ან უჩვეულო ცვლილება (მაგალითად, ზედმეტად ბევრი სისხლი ან მენსტრუაციის ჩაგდება) და მალევე მიმართოთ ექიმს.

მენსტრუალური ციკლის საშუალო ხანგრძლივობა 28 დღეა, თუმცა ის შეიძლება 21 დღიდან 35 დღემდე მერყეობდეს, მენსტრუაცია კი მენსტრუალური ციკლის განუყოფელი ნაწილია.

იმ შემთხვევაში, თუკი მენსტრუაციამდე ან მენსტრუაციის დროს ერთი ან რამდენიმე ტიპის პრობლემას აწყდებით, ეს შეიძლება მენსტრუალურ დარღვევაზე მიანიშნებდეს. მენსტრუალურმა დარღვევებმა შეიძლება ყოველდღიურ ცხოვრებაზე საკმაოდ დიდი ზეგავლენა მოახდინოს. მსგავსი პრობლემების გამომწვევ მიზეზებს შორისაა:

ყველაზე მეტად გავრცელებული მენსტრუალური დარღვევებია:

#1: ძლიერი სისხლდენა — მენორაგია

ზოგ ადამიანს მენსტრუაციის დროს იმდენად ძლიერი სისხლდენა აქვს, რომ ჩვეული რუტინისთვის უარის თქმა უწევს, რათა ამ დღეებს გაუმკლავდეს. ამგვარ უჩვეულოდ ძლიერ სისხლდენას მენორაგია ეწოდება.

სისხლდენა მძიმედ იმ შემთხვევაში მიიჩნევა, როდესაც ის თავს არაკომფორტულად გაგრძნობინებთ და ხელს შეგიშლით ყოველდღიური საქმეების განხორციელებაში. ნორმალური მენსტრუაციის დროს სხეულიდან გამოიდევნება 30-40 მლ სისხლი, თუმცა ძლიერი სისხლდენისას ეს მაჩვენებელი 10-ჯერ მაღალი შეიძლება იყოს. ასეთ დროს, შესაძლოა, ტამპონებისა თუ საფენების გამოცვლა ხშირად მოგიწიოთ, მაგალითად, ყოველ საათში ერთხელ.

როგორც წესი, უჩვეულოდ ძლიერი სისხლდენა ვლინდება მოზარდობის ასაკში (როდესაც მენსტრუაცია ახალდაწყებულია) ან 40-50 წლების ასაკის შუალედში, როდესაც სხეული მენოპაუზის ფაზას უახლოვდება.

მძიმე მენსტრუალური სისხლდენის გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს:

  • ჰორმონალური დისბალანსი

  • საშვილოსნოს სტრუქტურული დარღვევები (მაგალითად, პოლიპები ან ფიბროიდები)

  • ჯანმრთელობის სხვა პრობლემა (მაგალითად, ღვიძლის ან თირკმლების დაავადებები)

უმეტესად, მძიმე მენსტრუალურ სისხლდენას ჰორმონალური დისბალანსი იწვევს. შესაძლოა, თქვენმა სხეულმა გამოიმუშაოს ძალიან ბევრი ან არასაკმარისი ესტროგენი ან პროგესტერონი (რეპროდუქციული ჰორმონები), რომლებიც აუცილებელია თქვენი მენსტრუალური ციკლის რეგულარული შენარჩუნებისთვის.

ჰორმონების გარდა, ძლიერი მენსტრუალური სისხლდენის გამომწვევი მიზეზი შეიძლება სხეულის სხვა პრობლემა იყოს. ამგვარ პრობლემებს მიეკუთვნება:

  • ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემები

  • სისხლის შედედების დარღვევა (მაგალითად, ფონ ვილბრანდის დაავადება)

  • იდიოპათიური თრომბოციტოპენიური პურპურა ITP (დაავადება, რომლის დროსაც სისხლში თრომბოციტების რაოდენობა ძალიან მცირეა)

  • ღვიძლის ან თირკმლების დაავადება

  • ლეიკემია

  • მედიკამენტები (მაგალითად, სინთეზური ჰორმონები ან ანტიკოაგულანტები)

უჩვეულოდ ძლიერი სისხლდენის გამომწვევი მიზეზი შეიძლება გინეკოლოგიური პრობლემაც იყოს:

  • სპირალისგან გამოწვეული პრობლემები/გართულებები

  • ფიბრომა

  • მუცლის მოშლა

  • საშვილოსნოსგარე ორსულობა

მნიშვნელოვანია, გახსოვდეთ, რომ მენორაგიის სიმპტომების არსებობის შემთხვევაში უნდა მიმართოთ ექიმს. აუცილებელია, დადგინდეს, მენორაგია მხოლოდ გინეკოლოგიური პრობლემების გამო გაწუხებთ თუ მას სხეულში არსებულ სხვა პრობლემასთან აქვს კავშირი.

მენორაგიის დიაგნოსტირებასთან დაკავშირებული პროცედურები შეიძლება მოიცავდეს:

  • ულტრაბგერას  — ამ პროცედურის დროს არ იყენებენ ანესთეზიას, რადგან მთელი პროცესის განმავლობაში მენჯის სტრუქტურები შეისწავლება მაღალი სიხშირის მქონე ხმის ტალღების გამოყენებით.

  • ენდომეტრიუმის ბიოფსიას —  ამ დროს საშვილოსნოს ლორწოვანი გარსიდან იღებენ ქსოვილის ნაწილს და მას მიკროსკოპის ქვეშ აკვირდებიან.

  • ჰისტეროსკოპიას — ამ დიაგნოსტიკური პროცედურის განმავლობაში ექიმი საშვილოსნოს ღრუს მინიატიურული ტელესკოპის მსგავსი ხელსაწყოს დახმარებით იკვლევს. შესაძლოა, პროცედურის დროს ექიმმა გამოიყენოს ადგილობრივი ანესთეზია.

  • დილატაციასა და კიურეტაჟს (D&C) — პროცედურის დროს საშვილოსნოს ყელი გაფართოებულია და სპეციალური ხელსაწყოების დახმარებით ლორწოვანის მოშორება ხდება. ამ გზას მიმართავენ იმგვარი სისხლდენის სამკურნალოდ, რომელიც მკურნალობის სხვა გზებს არ ექვემდებარება.

გარდა ამისა, მენორაგიის დიაგნოსტირების დროს შეიძლება დაგჭირდეთ სისხლისა და შარდის ანალიზი.

მნიშვნელოვანია ყველა შესაძლო მიზეზის გამოკვლევა, რათა ზუსტად დაადგინოთ, რა იწვევს ძლიერ სისხლდენას. გამოკვლევების გარდა, შეგიძლიათ ყოველთვიურად მოინიშნოთ მენსტრუაციამდე ან მენსტრუაციის დროს გამოვლენილი სიმპტომები და მენსტრუაციის ხანგრძლივობა, რაც ექიმს ზუსტი დიაგნოზის დასმაში დაეხმარება.

ძლიერ სისხლდენაზე დიაგნოსტირების პირველად ეტაპზე ექიმთან უნდა განიხილოთ შემდეგი საკითხებიც:

  • იღებთ თუ არა ამჟამად რაიმე სახის მედიკამენტს?

  • რამდენი ხანი გიგრძელდებათ მენსტრუაცია?

  • გქონდათ თუ არა წარსულში რაიმე გინეკოლოგიური პრობლემა ან გადაიტანეთ თუ არა გინეკოლოგიური ოპერაცია?

  • გქონიათ/გაქვთ თუ არა სქესობრივი გზით გადამდები ინფექცია?

  • იყენებდით/იყენებთ კონტრაცეპტივს?

  • გქონიათ/გაქვთ გამონადენი მკერდიდან?

  • გქონიათ/გაქვთ სისხლის შედედების პრობლემა ან გაქვთ თუ არა ამგვარი გენეტიკური მემკვიდრეობა?

წყარო: Clue

#2: მენსტრუალური სისხლდენის არარსებობა — ამენორეა

უჩვეულოდ ძლიერი სისხლდენის საპირისპირო დარღვევაა მენსტრუალური სისხლდენის არარსებობა — ამენორეა. ამენორეა ნორმალური მოვლენაა ორსულობის დროს ან მენოპაუზის შემდეგ. იმ შემთხვევაში, თუკი არცერთ ნახსენებ მდგომარეობაში არ ხართ, უნდა მიმართოთ ექიმს.

არსებობს ორი სახის ამენორეა: პირველადი და მეორადი.

პირველადი ამენორეის დიაგნოზის დასმა ადრეულ ასაკში ხდება (თუკი უკვე 16 წლის ხართ და მენსტრუაცია არ დაწყებულა). როგორც წესი, მსგავსი პრობლემა ენდოკრინულ სისტემასთან დაკავშირებული პრობლემებითაა გამოწვეული. თუმცა, შესაძლებელია, რომ ამენორეა არა ჰორმონებთან დაკავშირებულმა დარღვევებმა, არამედ სხვა პრობლემებმა გამოიწვიოს, მაგალითად:

  • კვების დარღვევამ

  • მედიკამენტებმა

  • გადაჭარბებულმა ვარჯიშმა

  • მცირე წონამ

  • საკვერცხეებთან დაკავშირებულმა პრობლემებმა

  • ჰიპოთალამუსის ზომამ (თავის ტვინის ნაწილი)

  • გენეტიკურმა დარღვევამ

ამენორეის განვითარების ყველაზე გავრცელებული მიზეზი ჰიპოფიზის ჯირკვლის დაგვიანებული მომწიფებაა.

მეორადი ამენორეის დიაგნოზირება ხდება იმ შემთხვევაში, როდესაც გქონდათ რეგულარული მენსტრუაცია, თუმცა სამი თვის ან უფრო დიდი ხნის განმავლობაში ყოველთვიური სისხლდენა შეწყდა. მეორადი ამენორეის გაჩენის მიზეზი შეიძლება იყოს ისეთი პრობლემები, რომლებიც ესტროგენის დონეზე მოქმედებენ. მაგალითად:

  • სტრესი

  • წონის დაკლება

  • ვარჯიში

  • ავადმყოფობა

გარდა ამისა, მეორადი ამენორეა შეიძლება გამოიწვიოს საკვერცხის კისტამ ან საკვერცხის ქირურგიულმა ამოჭრამ.

ამენორეის დიაგნოსტირების პირველ ეტაპზე აუცილებელია იმის დადგენა, ეს მდგომარეობა ორსულობის ან მენოპაუზის გამო ხომ არ დამდგარა? ექიმთან კონსულტაციის დროს უნდა გაიხსენოთ: გქონდათ თუ არა ბოლო პერიოდში სტრესი? იღებდით თუ არა რაიმე სახის მედიკამენტს? იცავდით თუ არა დიეტას? შეგიმჩნევიათ თუ არა ცვლილება მენსტრუალურ ციკლში?

დიაგნოსტირებასთან დაკავშირებული პროცედურები შეიძლება მოიცავდეს:

  • ორსულობის ტესტს

  • მენჯის გამოკვლევას

  • სისხლის ანალიზებს

  • პროგესტინის ტესტს

  • ლაპარასკოპიას

  • ჰისტეროსკოპიას

ამენორეის მკურნალობის გზის არჩევა დამოკიდებულია გამომწვევ მიზეზზე. შეიძლება მოგიწიოთ ცხოვრების სტილის შეცვლა ან მედიკამენტების მიღება — გააჩნია, რამ გამოიწვია ეს მდგომარეობა. მკურნალობის გზები მოიცავს:

  • დიეტასა და ვარჯიშს წონის დასაკლებად ან მოსამატებლად

  • სტრესის მართვას

  • ფიზიკური აქტივობის დონის ცვლილებას

  • ჰორმონოთერაპიას

  • ქირურგიულ ჩარევას

იმ შემთხვევაში, თუკი მეორადი ამენორეა გაქვთ, შეგიძლიათ მისი სიმპტომების შესამსუბუქებლად ჯანსაღ და დაბალანსებულ ცხოვრების წესს მიმართოთ:

  • შეინარჩუნეთ ძილის ჯანსაღი ბალანსი

  • გაიარეთ ყოველწლიური გამოკვლევები (პაპ-ტესტი და მენჯის გამოკვლევა)

  • მართეთ სტრესის დონე

#3: გაუსაძლისი მენსტრუალური ტკივილი — დისმენორეა

ადამიანების ნაწილს მენსტრუაციამდე ან მენსტრუაციის დროს გაუსაძლისი, სპაზმური ტკივილი ტანჯავთ. ამგვარ ტკივილს დისმენორეა ეწოდება. თუკი ასეთი გაუსაძლისი ტკივილი ყოველთვე გაწუხებთ, უმჯობესია, დაუყოვნებლივ მიმართოთ ექიმს.

ამ ტიპის მენსტრუალურ ტკივილს საშვილოსნოს შეკუმშვა იწვევს, საშვილოსნოს კი შეკუმშვისკენ პროსტაგლანდინი (ჰორმონის მსგავსი ნივთიერება, რომელიც საშვილოსნოს ლორწოვანის გარსის მიერ წარმოიქმნება და სისხლში ცირკულირებს) უბიძგებს.

დისმენორეის დროს შეიძლება დაგეწყოთ ფაღარათი ან გაფერმკრთალდეთ. ამის მიზეზიც პროსტაგლანდინია, რომელიც აჩქარებს ნაწლავების შეკუმშვას და ამცირებს არტერიულ წნევას, რაც თავბრუსხვევას იწვევს.

თუკი დისმენორეა რეგულარულად გაწუხებთ, შესაძლოა, ექიმმა გარკვეული მედიკამენტები ან ვარჯიში დაგინიშნოთ. მედიკამენტები შეიძლება იყოს არასტეროიდული ტიპის, მაგალითად იბუპროფენი, რომელსაც რეცეპტის გარეშე შეიძენთ. გაითვალისწინეთ, რომ სასურველია, მედიკამენტი ტკივილის გამწვავებამდე მიიღოთ, რათა თავიდან აიცილოთ ამ მენსტრუალური დარღვევისთვის დამახასიათებელი სპაზმური ტკივილები!

დისმენორეის შესამსუბუქებლად დაგეხმარებათ ზომიერი ვარჯიში და მუცლის მიდამოზე სითბოს შენარჩუნება.

გამოყენებული წყაროები:

მთავარი სურათი: Katrin Friedmann / HelloClue

წყარო

პრემენსტრუალური სინდრომი, ანუ „პიემესი“ (PMS) — გამომწვევი მიზეზები და გამკლავების გზები

მიერ
admin
-
0
#image_title

თავისა და მკერდის ტკივილი, ხასიათის ცვლილება, გაღიზიანება, სპაზმური ტკივილები, დაღლილობა, უძილობა, საკვების გაზრდილი მოთხოვნილება — ეს პრემენსტრუალური სინდრომის, ე.წ. „პიემესის“ (PMS), ყველაზე გავრცელებული სიმპტომებია.

პიემესი აერთიანებს ისეთ ფიზიკურ და ემოციურ სიმპტომებს, რომლებიც თავს მენსტრუაციამდე რამდენიმე დღით ადრე იჩენენ. როგორც წესი, პმს-ის სიმპტომები მენსტრუაციის დაწყებამდე 5 დღით ადრე ვლინდება და შესაძლებელია, ერთი კვირის განმავლობაშიც კი გაგრძელდეს. იმ ადამიანებს, რომლებსაც მენსტრუალური ციკლი აქვთ, როგორც წესი, პიემესის განსხვავებული სიმპტომები ახასიათებთ.

მაქვს თუ არა პიემესი?

პრემენსტრუალური სინდრომის კლინიკური გამოვლინებები და სიმპტომები განსხვავებულია. სიმპტომების წყვეტა (მენსტრუაციიდან მენსტრუაციამდე) ართულებს პმს-ის დიაგნოსტირებას. ამას ემატება ის ფაქტორიც, რომ ხშირად სიმპტომების აღწერა არაზუსტია ან არ მეორდება.

როგორც ციკლთან დაკავშირებული სხვა პროცესების შემთხვევაშიც, პიემესის დროსაც სასურველია სიმპტომებისა და მათი თანმიმდევრობის ჩანიშვნა. ეს დაგეხმარებათ იმაში, რომ მარტივად შეაფასოთ პმს-ის გამოვლენის სიმძიმე და სიხშირე. ზოგჯერ პმს-ის სიმპტომები არ ემთხვევა ჰორმონალური ციკლის ცვლილებებს.

► პიემესისთვის დამახასიათებელი ზოგიერთი სიმპტომი სხვა პროცესებისა და ჯანმრთელობის პრობლემებისთვისაცაა დამახასიათებელი. იმ შემთხვევაში, თუკი პიემესის სიმპტომები განსაკუთრებით მძიმე და უჩვეულოა თქვენთვის, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

პიემესის სიმპტომები შეიძლება სამ ნაწილად დავყოთ:

  1. ფიზიკური — თავის ტკივილი, მკერდის ტკივილი და შეშუპება, სახსრების ტკივილი, დაღლილობა, ძილის დარღვევა.

  2. ფსიქოლოგიური/ემოციური — ხასიათის ცვლილება, ჰიპერმგრძნობელობა, გაღიზიანება, დეპრესიის ნიშნები.

  3. კვებითი — მუცლის შეშუპება, გულისრევა, ფაღარათი, ღებინება, კვების რუტინის დარღვევა.

პრემენსტრუალური სინდრომი თუ პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობა (PMDD)?

პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობა, იგივე „პიემდიდი“ (PMDD), პმს-ის მძიმე ფორმაა. პიემდიდის სიმპტომები პიემესის სიმპტომების მსგავსია, თუმცა ბევრად ინტენსიურია და შეიძლება, რომ ხელი შეგიშალოთ მუშაობაში, სოციალიზაციასა და ურთიერთობებში. გარდა ამისა, პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობა უფრო დიდხანს გრძელდება — საშუალოდ ორ კვირამდე.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პრემენსტრუალური დისფორიული აშლილობის სიმპტომები მოიცავს პმს-ის სიმპტომებსაც, თუმცა დამატებით ვლინდება:

  • ტემპერატურის მატება

  • თქვენთვის საყვარელი აქტივობების მიმართ ინტერესის დაქვეითება

  • უიმედობის განცდა

როგორც წესი, PMDD-ის დროს მედიკამენტები უნდა გამოიყენოთ, თუმცა დიაგნოზის დასმამდე აუცილებელია, გამორიცხოთ ისეთი ფაქტორები, როგორებიცაა:

  • დეპრესია

  • პანიკური შეტევები

  • მენოპაუზა

  • ენდომეტრიოზი

  • ფიბროიდები

  • ჰორმონალური პრობლემები

წყარო: Additude

რა იწვევს პრემენსტრუალურ სინდრომს?

უცნობია, ზუსტად, რა იწვევს პიემესს, თუმცა ექიმები ვარაუდობენ, რომ გამომწვევი ფაქტორია ციკლის დროს ქიმიური/ნეირობიოლოგიური ცვლილება — საკვერცხის ჰორმონების, ესტროგენისა და პროგესტერონის დონის ცვლილება.

ტვინის გარკვეული ქიმიური ნივთიერებების (მაგალითად, დოფამინისა და სეროტონინის) ცვლილება იწვევს ხასიათის ცვლილებასაც. კვლევების თანახმად, ის ადამიანები, რომლებსაც მენსტრუალური ციკლი აქვთ და ამავდროულად გუნება-განწყობის აშლილობები, დეპრესია ან პოსტპარტუმ (მშობიარობის შემდგომი) დეპრესია აქვთ, პიემესის გამოვლენის უფრო მაღალი რისკის ქვეშ არიან.

მაგნიუმისა და კალიუმის დაბალ დონეებთან ერთად, ესტროგენისა და პროგესტერონის დონის ცვლილებამ შეიძლება გამოიწვიოს მადის მომატება და გაზრდილი ლტოლვა კონკრეტული საკვების მიმართ (უმეტესად, ტკბილეულისა და რძის პროდუქტების მიმართ).

ესტროგენისა და პროგესტერონის დონის ცვლილებამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სხვა ჰორმონებზეც. მაგალითად, ალდოსტერონი, რომელიც არეგულირებს ბალანსს მარილსა და წყალს შორის. ალდოსტერონის სიჭარბემ შეიძლება გამოიწვიოს:

  • სითხის შეკავება

  • მუცლის შებერილობა (ანუ მეტეორიზმი)

  • მკერდის ტკივილი (მასტალგია)

  • წონის მატება

იმედისმომცემია ის ფაქტი, რომ ექიმები ცდილობენ, დაადგინონ პიემესისა და PMDD-ის გამომწვევი ზუსტი მიზეზები, რათა მათი მკურნალობა და სიმპტომების შემსუბუქება შესაძლებელი გახდეს.

როგორ გავუმკლავდეთ პრემენსტრუალურ სინდრომს?

მიუხედავად იმისა, რომ პიემესს ცხადად გამოკვეთილი სიმპტომები ახასიათებს, ექიმების უმეტესობა მათთან გამკლავების ეფექტურ გზებს დღემდე ეძებს. პმს-ის მკურნალობის ეტაპი იწყება იმის შეფასებით, თუ რამდენად დიდ ზეგავლენას ახდენს ეს მდგომარეობა თქვენს ყოველდღიურობაზე.

მნიშვნელოვანია რამდენიმე ფაქტორის გათვალისწინება და თქვენს ცხოვრებაში მათი დანერგვა, რათა პიემესის დღეები უფრო მარტივად გადაიტანოთ:

ინფორმაციის ქონა და თვალყურის დევნება. ის ადამიანები, რომლებიც პიემესის სიმპტომებს ცნობენ და ფლობენ ინფორმაციას, ამ დღეებს შედარებით მომზადებულები ხვდებიან და უფრო მარტივად გადააქვთ. შეგიძლიათ, მოინიშნოთ ის სიმპტომები, რომლებიც გივლინდებათ ხოლმე, რათა მომდევნო თვეში უფრო მომზადებული იყოთ.

სტრესის შემსუბუქება. ეს ტაქტიკა მკურნალობის ეფექტურ გზად მიიჩნევა. მნიშვნელოვანია, დაისვენოთ, ყოველდღიურ რუტინასა და საქმეებს შეეშვათ და ის აკეთოთ, რაც სიამოვნებას განიჭებთ. ყოველთვიურად პიემესის დღეების განმავლობაში საკუთარ თავზე ამგვარი ზრუნვის შედეგად შესაძლებელია, რომ მომდევნო თვეებში პრემენსტრუალური სინდრომი უფრო მსუბუქად გადაიტანოთ.

► ყურადღება! თუკი პეპტიკური (კუჭის) წყლული ან თირკმლის დაავადება გაწუხებთ, არ გამოიყენოთ ურეცეპტოდ გაცემადი ტკივილგამაყუჩებლები. ამან შეიძლება თქვენი მდგომარეობის გაუარესების რისკი გაზარდოს.

ჯანსაღი დიეტა. ჯანსაღად კვება მნიშვნელოვანია როგორც თქვენი ზოგადი ჯანმრთელობისთვის, ასევე სხეულში ჰორმონების ჯანსაღი წარმოებისთვის. დაბალანსებული საკვების მიღება, მარილის, შაქრის, კოფეინისა და ალკოჰოლის მოხმარების შემცირება პიემესის სიმპტომების შემცირებაში დაგეხმარებათ.

არსებობს ნივთიერებები, რომლებსაც ამ სიმპტომების გამოვლენის დროს იღებენ — კალციუმი, მაგნიუმი და ომეგა-6. თუმცა, კვლევებმა აჩვენა, რომ ეს დანამატები ერთნაირად არ მოქმედებს ადამიანებზე, ამიტომ სასურველია, მათ მიღებამდე ექიმთან გაიაროთ კონსულტაცია.

ფიზიკური აქტივობა. ფიზიკური აქტივობა ხელს უწყობს სპაზმური ტკივილებისა და შებერილობის შემსუბუქებას. მსუბუქი ვარჯიში (მაგალითად, ნელა სირბილი) ათავისუფლებს ენდორფინებს და ხელს უწყობს მკერდის მგრძნობელობის შემცირებას. სხეულის მოდუნებაზე ფოკუსირებული აქტივობები კი ამცირებს შფოთვას და დეპრესიულ ეპიზოდებს.

გამოყენებული წყარო:

მთავარი სურათი: Dribbble / Olivia Malone

წყარო

1...767778...689გვერდი 77 of 689

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia